Copyright © by Wydawnictwo W.A.B., 2012

Wydanie I

Warszawa 2012

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o. o.

Półwyspowi Helskiemu dedykujemy

Prolog

Piątek, 29 sierpnia 2008

Złe, źlejsze i najźlejsze – bywają dni, wobec których gramatyka jest bezradna. Zaczęło się przy śniadaniu, kiedy Beata, żona nadkomisarza Edmunda Polańskiego, tonem niedopuszczającym sprzeciwu orzekła, że skoro jej małżonek ma jeszcze kilka dni urlopu, powinien wykazać większą troskę o synów. Rok szkolny zbliżał się nieubłaganie, a pierwszoklasista Bartek nie miał wyprawki. Tu nadkomisarzowa wyciągnęła z torebki kartkę i z zatroskaną miną wręczyła mężowi.

– Trzeba to wszystko kupić. – Pomalowanym na kolor ciemnowiśniowy, krótko przyciętym paznokciem wskazała na listę. – Najlepiej, jak pójdziecie do centrum handlowego, tylko proszę cię, nie wtrącaj się w zakupy. Jak Bartuś będzie chciał piórnik z Tomem i Jerrym albo Franklinem czy innym szkaradztwem, weź go. Musimy szanować jego wybory. Przecież wiesz – perorowała – że pierwsze dni w szkole są kluczowe dla dalszej edukacji, jeden mały błąd z naszej strony i trauma na całe życie gotowa. Chłopak straci pewność siebie i będzie miał trudności z zaaklimatyzowaniem się w grupie rówieśników, a tego przecież nie chcemy, prawda, kocurku?

Polański dyplomatycznie przytaknął. Nie wierzył w nowomodne teorie psychologiczne, ale nie zamierzał spierać się z małżonką; jego protest, o czym przekonały go doświadczenia ośmiu lat małżeństwa, i tak na niewiele by się zdał. Wątpliwości zachował więc dla siebie. Proszę bardzo, jeśli dalsze losy ich syna mają zależeć od jakiejś chińskiej tandety, nie będzie się wtrącał. Nie zamierza unieszczęśliwiać pierworodnego ani tym bardziej psuć sobie dobrego humoru sprzeczką.

– Zapomniałabym, podjedźcie po drodze do Zabrza – kontynuowała Beata. – Mama prosiła, żebyśmy zabrali na zakupy Julkę. Zapłacisz za wszystko, potem rozliczymy się z Kupichami. A Kacprowi, żeby nie było mu przykro, kup kredki ołówkowe, wiesz, takie wykręcane, w trzydziestu sześciu kolorach. No to pa – cmoknęła męża w policzek – muszę pędzić.

Wykręcane kredki? Co to jest?, zastanawiał się Mundek. Gubił się w świecie dziecięcych gadżetów, a jego dyskomfort był tym większy, że po raz kolejny miał „ojcować” Julii. Czy szwagier nie może zająć się córką? Znaleźć dla niej czasu między jednym wyjazdem a drugim?, myślał. Jednak nie podzielił się swoimi wątpliwościami z Beatą, kobietą bujną i energiczną, która, kultywując śląską tradycję, uważała, że rzeczą kobiecą jest rządzić w domu, męską – przynosić wypłatę. Ponieważ pensja, jaką co miesiąc wypłacała mu Komenda Miejska Policji w Katowicach, nie powalała na kolana, nie miał zbyt mocnych argumentów w sprzeczkach z żoną. No i nade wszystko cenił sobie spokój. Zacisnął więc zęby i nawet nie próbował oponować. Wszelkie próby dyskusji skończyłyby się, jak zwykle, na reprymendzie, że on w ogóle nie interesuje się dziećmi i ich potrzebami, że wszystko jest na jej głowie. A on, mężczyzna rozmiaru raczej małe M, stałby wtedy przed swoją żoną jak Bercik obsztorcowywany przez Andzię w Świętej wojnie. Potrzebne mu to?

Dokończyli śniadanie we trójkę. Właściwie zrobił to sam, bo Kacper i Bartek byli tak podekscytowani, że nawet nie zainteresowali się słodkimi bułeczkami z nadzieniem czekoladowym, które kupił specjalnie dla nich w piekarni na rogu. Potem było jeszcze gorzej. Już sama wyprawa do sklepu przypominała tor przeszkód. Najpierw musiał odebrać od teściów Julię, dziesięcioletnią siostrzenicę Beaty, co wiązało się z wysłuchaniem długiej listy tego, co powinien nabyć, i jeszcze dłuższej rzeczy absolutnie niewskazanych. Po sforsowaniu tej przeszkody zmagał się z korkami, tradycyjnie zapychającymi Mikołowską i aleję Roździeńskiego, tak że udało mu się dotrzeć na miejsce dopiero około wpół do jedenastej.

Przy wejściu do hipermarketu wziął koszyk i nie ociągając się, pomknął z dzieciakami w kierunku kuszącego z daleka działu z artykułami szkolnymi. Pomknął to może zbyt wiele powiedziane, bo już na starcie bieg w kierunku stert mieniących się wszystkimi kolorami tęczy zeszytów, piramid kredek i rzędów flamastrów został spowolniony przez Kacpra, który właśnie teraz, przechodząc w pobliżu półek wypełnionych słodkościami, przypomniał sobie, że nic jeszcze nie jadł.

– Tato, kup mi żelki. – Nie czekając na reakcję ojca, wrzucił paczkę do koszyka, po czym dorzucił jeszcze opakowanie ptasiego mleczka i mieszanki wedlowskiej. – Zjem sobie parę – dodał, rozrywając woreczek ze słodyczami.

– Dobrze, ale tylko kilka. Jak uporamy się z zakupami, zabiorę was na lody, zgoda?

– Wujku, daj spokój. – Julia, nastoletnia modnisia, z obrzydzeniem wydęła wargi. – Lepiej fundnij mi jagodowy błyszczyk – zaproponowała.

– Nie ma mowy, twoja mama nie pozwala...

– Ale teraz jestem z tobą, nie?

– Bez dyskusji, najpierw zajmijmy się zakupami.

Łatwo powiedzieć, trudniej zrobić. Mundek wyciągnął z kieszeni kartki, które dostał od żony i teściowej. Jedną wręczył Julce, licząc na to, że poradzi sobie sama, z Bartkiem jednak nie pójdzie tak łatwo, był o tym przekonany. Po pierwsze, miał kupić tytę, a wobec tego, że pochodził z Krakowa, nie bardzo widział sens obdarowywania pierwszoklasisty rogiem obfitości. Rozsądniej byłoby założyć synowi konto oszczędnościowe, aby zabezpieczyć jego przyszłą edukację, jak czynili to Edmunda ojciec, dziad i pradziad. Nic, że w połowie lat osiemdziesiątych, kiedy sam zaczynał studia, za pieniądze odkładane latami przez rodziciela niewiele mógł kupić. Ale przecież to dzięki nim zapoczątkował swoją kolekcję starych pocztówek. Śląski zwyczaj nakazywał osłodzić dziecku pierwszy dzień w szkole cukierkami. Z tradycją trudno walczyć – Edmund, choć przyszło mu do głowy, by kupić pusty rożek i tylko z wierzchu wypełnić go czekoladkami, skapitulował, zdając się na wybór trójki małoletnich ekspertów. Po chwili w koszyku pojawiła się kolorowa tyta niemal dorównująca wielkością Bartkowi. Potem, gdy syn wybierał piórnik, wylądowały w nim jeszcze dwa opakowania farb plakatowych, kilka płaskich i okrągłych pędzli, akwarele, zeszyty w kratkę i trzy linie, bloki rysunkowe, mały i duży, blok techniczny, kolorowy papier, kredki świecowe i ołówkowe, pudełko plasteliny, nożyczki, klej w sztyfcie, komplet ołówków, gumka i trzy rolki kolorowej bibułki. Wreszcie chłopczyk pokazał rączką na trzyskrzydłowy piórnik ozdobiony podobizną Spidermana.

– Tato, chcę ten.

– Zgoda, to poszukaj jeszcze teczki z gumką z takim samym obrazkiem do kompletu.

– Tu jest – odezwał się milczący dotąd Kacper. – A czy ja też coś dostanę? – zapytał nieśmiało.

– Tak, kredki wykręcane, tylko nigdzie ich nie widzę – skłamał Mundek.

– To ja zaraz przyniosę. Są z drugiej strony półek.

Po chwili zawartość koszyka wzbogaciła się o kredki Kacpra i zeszyty wybrane przez Julię.

– Potrzebuję jeszcze nowego plecaka – oznajmiła rezolutna czwartoklasistka. – Tam z boku widziałam taki z Robertem Pattinsonem. – Nie czekając na odpowiedź wuja, pobiegła do stoiska z torbami szkolnymi. Po chwili była z powrotem. – Zobacz sam, jaki fajny! – Machnęła mu przed nosem czarnym jak smoła kawałkiem brezentowego płótna.

Polański, zerknąwszy na cenę, nie zamierzał łatwo oddać pola.

– Ale babcia nic nie wspominała o plecaczku – bronił się. – Zdaje się, że dostałaś nowy w ubiegłym roku.

– No wiesz co, wujku?! Mam chodzić do szkoły ze starym? Wszystkie dziewczyny będą trendy, a ja... – Głos Julki załamał się, w oczach stanęły łzy.

Mundek dobrze wiedział, że lepiej z nią nie dyskutować, bo zacznie łkać tak, że zaraz zbiegnie się pół supermarketu.

– Dobrze, niech będzie, choć nie wiem, co na to powiedzą babcia i rodzice.

– Ja też chcę! Ja też! – Bartek gwałtownie zaczął domagać się swoich praw.

Chwilę potem kolekcję chłopca uzupełnił tornister ozdobiony, a jakże, czerwoną maską Spidermana. Polański obiecał sobie, że już nigdy nie da się wrobić w zakupy z Julką. Z rezygnacją spojrzał na listę. Musiał jeszcze kupić strój gimnastyczny dla Bartka. No właśnie, ale gdzie go znaleźć? Czy bawełnianej koszulki i spodenek dla syna ma szukać w dziale dziecięcym, czy sportowym? W dodatku nie miał pojęcia, jaki rozmiar nosi jego pierworodny, a to oznaczało, że czeka go jeszcze katorga przymierzalni. Najchętniej odwróciłby się na pięcie i uciekł ze sklepu, ale przecież nie mógł zdezerterować i okazać słabości dzieciom. No i co powiedziałaby na takie zachowanie Beata? Miał ją zawieść? Znowu? Jak wtedy, gdy zaaferowany powikłaną sprawą gwałciciela z Giszowca zapomniał o geburstagu Kacpra? I co gorsza, narazić się na ironiczne komentarze teściowej? Teść, emerytowany górnik, na pewno by go zrozumiał.

Właśnie rozglądał się za kimś z obsługi, gdy zadzwonił telefon.

– Tak, szefie... Morderstwo?... To chyba jakieś nieporozumienie, pewno chodzi o kogoś innego... Oczywiście... Zaraz będę...

– Tato, co się stało? – Bartek szarpnął ojca za rękaw.

– Nic takiego synku. Wracamy, tatuś musi jechać do pracy.

Nie myślał już, o jaką sumę zakupy uszczupliły jego konto. Zapomniał nawet poprosić o odrębny paragon za sprawunki Julii. Nie miał chwili do stracenia. Wciskając gaz do dechy, czego jako mężczyzna rozważny i stateczny nie zwykł robić, odwiózł dzieci do dziadków, a sam czym prędzej pognał do fabryki. Cokolwiek myślał w tej chwili o Adamie Tyszce, jednego był pewien: natychmiast musi jechać na Hel.

czwartek, 21 sierpnia 2008

Tomasz Cieślak wędrował dróżkami wiodącymi przez podmokłe łąki leżące u podnóża Kępy Ostrowskiej. Z Jastrzębiej Góry wyszedł przed godziną i czuł już dotkliwy głód. Przysiadł na niewielkim kamieniu i rozpakował prowiant: kanapki z ogórkiem oraz termos z aromatyczną kawą. Posiliwszy się, ruszył w kierunku leśniczówki Ostrowo i dalej do Bielawskich Błot. Od znajomego ornitologa słyszał, że do rezerwatu zleciały właśnie ze Skandynawii – dwa tygodnie wcześniej niż zwykle – pierwsze żurawie, by odpocząć i dziobnąć małe co nieco przed dalszą podróżą na południe. Cieszył się, że pojawiły się już teraz, bo dla niego była to być może ostatnia szansa, by zobaczyć je w tym miejscu. Za dwa tygodnie wracał do Warszawy, a niedaleko rezerwatu, na trasie przelotu tych majestatycznych ptaków, wkrótce miała powstać farma wiatrowa. Niby ekologiczna, produkująca czystą energię, ale przecież stanowiąca zagrożenie dla wędrownego ptactwa. Jednak przede wszystkim zależało mu na tym, by zweryfikować opowieści miejscowych o pojawieniu się na bielawskich torfowiskach niewidzianych tu od lat żółwi błotnych. Co prawda Ewka Chojnacka, znajoma z World Wildlife Fund, nie dawała im wiary, twierdziła, że najpewniej jest to zabłąkany uciekinier z jakiegoś terrarium, ale Tomek wierzył, że ten rzadki gad wrócił w te strony.

Był jeszcze jeden powód jego wyprawy: chciał sfotografować miejscowe żaby, głównie śmieszkę, której rozrodowi poświęcił swoją ciągle jeszcze niedokończoną magisterkę. Dlatego bardzo się zasępił, gdy na asfaltowej drodze zauważył szczątki trzech płazów o brązowo-zielonych, pokrytych brodawkami grzbietach. Wczesnym rankiem musiał przejechać je samochód, na wilgotnym jeszcze od rosy asfalcie widać było rozgniecione wnętrzności. Wyglądały jak młode ropuchy, ale Tomek nawet bez odwracania ich na grzbiet rozpoznał dość licznie żyjące w tych stronach kumaki nizinne, zwane też ognistymi z racji pokrytych pomarańczowymi plamkami brzuszków. Nie był przesądny, miał gdzieś kaszubskie gusła i niemieckie bajki, ale czuł, że taki widok nie wróży niczego dobrego.

Kiedy po kilku minutach marszu przedarł się przez brzeźniak i dotarł do platformy widokowej znajdującej się nad porosłym woskownicą i wrzoścem bagiennym grzbietem torfowiska, zrozumiał, skąd wzięła się jego nazwa. Nad torfami unosiła się cienka, tu i ówdzie już poprzerywana warstewka mgły. Po krótkiej lustracji terenu wybrał sobie za cel obserwacji doły po wykopanym torfie, będące, jak się okazało, prawdziwym rajem dla herpetologa. Zrobił kilka świetnych zdjęć, w tym zbliżenia grzebiuszki i śmieszki. Oczywiście Ewka miała rację, żółwia błotnego ani śladu, za to po południu udało się Tomkowi zaobserwować żurawie ciągnące na odpoczynek z okolicznych pól, gdzie szukały pozostawionych po żniwach ziaren.

Właśnie wtedy, gdy wpatrywał się w ich wyraźnie rysujące się na bezchmurnym niebie majestatyczne sylwetki, wśród bagiennych odgłosów, cykania pasikoników i szelestu skrzydeł ważek, usłyszał charakterystyczny zaśpiew kumaka. W pierwszej chwili pomyślał, że się przesłyszał, bo kumacze śpiewanie kończy się zwykle z nastaniem lata. Co prawda, zdarzało mu się je słyszeć jeszcze w lipcu, ale nigdy o tej porze roku. Żabie gody dawno się skończyły. Jakby w odpowiedzi na jego wątpliwości wołanie kumaka się powtórzyło. Brzmiało jak uderzenia w szklany klosz: krótko, długo, długo, krótko, długo, długo – zwiastujący nieszczęście lament. Ostrzeżenie? Zapowiedź nadciągającej tragedii? Tomek nie potrafił wytłumaczyć sobie dziwnego zachowania płazów ani irracjonalnego lęku, który go opanował, i przeczucia, że wkrótce czekają go poważne kłopoty.

*

sobota, 23 sierpnia 2008

To nie tak miało być, nie tak miał wyglądać początek wakacji Adama. Po pomyślnym zamknięciu sprawy morderstw meneli na katowickim dworcu PKP podinspektor Kazimierz Pietrusiński, pieszczotliwie nazywany przez podwładnych Pietruchą, obiecał całej ekipie katowickiej dochodzeniówki urlopy w pełnym wymiarze, więcej, powiedział, że teraz, w sierpniu, w szczycie sezonu urlopowego, będą mogli je wykorzystać. Prawdę powiedziawszy, podkomisarz Adam Tyszka w pierwszej chwili zupełnie nie wiedział, co począć z wolnym czasem, którego nagle miał w nadmiarze. Odwykły od takiej sytuacji, przez parę dni się obijał, spał do południa, a potem godzinami buszował w internecie, szukając ciekawostek na temat militariów. Przeczesując strony opisujące umocnienia z czasów II wojny światowej, wpadł na pomysł wypadu nad morze, jak najbardziej polskie, na Hel, gdzie nie był od lat. Zresztą od śmierci matki prawie w ogóle nie ruszał się ze Śląska. Nie chciał zostawiać schorowanego ojca samego, ale czuł, że choć na kilka dni musi wyrwać się z domu, że wreszcie powinien pomyśleć o sobie.

Druga połowa sierpnia tego roku nie była ani upalna, ani zimna. Ot, średnia wieloletnia. Adamowi to nie przeszkadzało. Na dwa dni przed wyjazdem zapakował do swojego nie pierwszej już młodości samochodu nieco zdezelowany parawan, który miał chronić go przed morską bryzą, i zgrzewkę taniego piwa na wypadek, gdyby pogoda nie dopisała. Był przygotowany na to, co miało nastąpić, przynajmniej tak mu się zdawało.

Ranek zaczął się jak wiele innych. Adam z trudem zwlókł się z łóżka i poczłapał do kuchni. Ojciec, jak co dzień, siedział przy stole, gapiąc się w okno. Adam przeczuwał, że kroi się kolejna sprzeczka, znał go przecież jak zły szeląg.

– Jednak jedziesz – powiedział rodziciel na powitanie.

– Przecież już to obgadaliśmy.

– Nic nie ustalaliśmy. – Staruszek mocno zaakcentował ostatnie słowo. – Po prostu poinformowałeś mnie, że jedziesz na wakacje, i tyle.

– A ty powiedziałeś: dobrze.

– Niby co miałem odpowiedzieć? – Ojciec zaczął z irytującym skupieniem gmerać łyżeczką w cukiernicy, jakby chciał pooddzielać białe kryształki. Wiedział, że natrętnie powtarzane czynności denerwują syna. Ot, niewinne tortury rodzinne.

Adam wzruszył ramionami, otworzył lodówkę i zlustrował jej zawartość. Półki zapełnione były równo ustawionymi kartonami mleka, twarożkami, puszkami konserw i wędlinami, które jednej osobie powinny wystarczyć na kilka dni. Skonstatowawszy z zadowoleniem, że fater przez najbliższy tydzień nie będzie musiał troszczyć się o zaopatrzenie, sięgnął po serek homogenizowany, swoje ulubione śniadanie. Na chwilę zapomniał o bożym świecie, delektując się smakiem zatopionych w słodkiej masie rodzynek, ale głos ojca natychmiast przywołał go do rzeczywistości. Rodziciel wyjął łyżeczkę z cukiernicy, uniósł ją, jakby była to broń przygotowywana do ciosu, i wyszeptał zmęczonym głosem:

– Matka nie byłaby zadowolona, że mnie zostawiasz samego jak palec na tyle czasu.

– Matki już nie ma – powiedział Adam i ugryzł się w język.

Staruszek nawet na niego nie spojrzał. Bardziej interesowało go to, co działo się przed blokiem. Adam podążył za jego wzrokiem z nadzieją, że znajdzie coś, jakiś drobiazg, wspólny temat, który ułatwi im rozmowę, pozwoli przejść na neutralny grunt pogaduszek o sąsiadach i ich źle wychowanych dzieciach. Nie miał ochoty na wdawanie się w jałowe dyskusje o synowskich obowiązkach ani tym bardziej na utwierdzanie rodziciela w przekonaniu, że doznaje samych krzywd. Nie chciał słuchać jego biadoleń i utyskiwań, ale nie zamierzał też wyjeżdżać nad morze z poczuciem niesmaku wobec samego siebie. Odczekał więc chwilę i gdy wydawało się, że uwagę ojca całkowicie pochłonęła obserwacja biegających po trawniku kundli, rzucił jakby od niechcenia:

– W razie czego dzwoń, przyjadę.

– Po co? Mnie już nie ma.

– Tato, przestań...

Adam chciał powiedzieć coś jeszcze, ale zmilczał. Wiedział, że źle rozegrał tę rozmowę. Mimo że od dawna ćwiczył kłótnie nie kłótnie, najpierw z obojgiem rodziców, a teraz z ojcem, ciągle wyprowadzały go z równowagi. Zatrzasnął drzwiczki lodówki z głuchym hukiem. Zrezygnował z dalszej części śniadania, nie chciał psuć sobie pierwszego dnia wakacji. Wziął torbę z ubraniami, rzucił „cześć” i poszedł do samochodu.

Przykurzone, poobijane tu i ówdzie audi A4 we wściekle czerwonym kolorze wciąż stało na parkingu – i wcale nie dlatego, że był to samochód policjanta, o czym wszyscy na osiedlu wiedzieli. Nawet najbardziej zdesperowany złodziej nie połaszczyłby się na nie. Przed wyprawą nad morze Adam zastanawiał się, czy ryzykować tak długą jazdę wozem, który niby nie zawodził, ale też nie był ostatnio wystawiany na zbyt ciężkie próby. Ostatecznie przeważyło jedno: nie uśmiechała mu się perspektywa spędzenia prawie całego dnia w ekspresie, w którym obowiązuje zakaz palenia. Przecież nie będzie jak gówniarz chował się w ubikacji.

Pogoda była wymarzona do podróży. Adam rozsiadł się za kierownicą, poprawił fotel; zanim ruszył, przez chwilę wsłuchiwał się w odgłos silnika, żeby upewnić się, że wszystko jest z nim w porządku. Wprawdzie dzień był jeszcze długi, ale postanowił, że dojedzie na miejsce przed zmrokiem, aby z fasonem i przytupem zainaugurować helskie wywczasy.

Chciał zapomnieć o ostatnich tygodniach, o nerwówce w pracy, marudzeniu ojca i Mundku, który coraz bardziej krzywym wzrokiem patrzył na jego niekonwencjonalne, oparte na improwizacji metody śledcze. To prawda, nie był święty, ale z drugiej strony, w robocie raczej nie nawalał. Przecież gdyby nie jego wariacka akcja, nie zakończyliby tak szybko sprawy z dworca. No dobrze, prędzej czy później i tak dopadliby mordercę, niezależnie od tego, jak by się starał. Mniejsza o to, Adam chciał przecież tak niewiele – robić swoje i mieć spokój. Czasami myślał, że urodził się w złej rodzinie, w niewłaściwym miejscu i czasie. Nie da się ukryć, był krojcokiem, mieszańcem, którego zawsze gdzieś nosiło i choć nie chciał przyznać się do tego, chyba miał to po fatrze. Dobrze pamiętał opowieść o tym, jak rodziciel spakował do kartonowego pudła niewielki dobytek i wyruszył z biednej mazowieckiej wsi na Śląsk, szukać szczęścia z dala od braterskich sporów o lichą ojcowiznę.

Wydostawszy się na krajową jedynkę, wreszcie mógł trochę przycisnąć, choć bez przesady, bo szybkość ograniczały fotoradary i duży w sobotni ranek ruch ciężarówek. Drogę zapychały dostawczaki, pędzące slalomem między innymi użytkownikami dróg, i dostojnie sunące tiry. Rozluźniło się dopiero za Częstochową, zaczął się inny, słabo mu znany kraj. Dawno tędy nie jechał i trochę go zaskoczyło, że gierkówka tak mało się zmieniła: pojawiło się, owszem, trochę wysepek na skrzyżowaniach, w kilku miejscach poszerzono pobocza, lecz była to nadal ta sama pełna kolein kiepska droga dla kierowców lubiących mocne wrażenia.

Włączył radio. Wraz z przejechanymi kilometrami zmieniały się lokalne rozgłośnie, kiczowata muzyka przeplatała się z programami informacyjnymi, ale krajobraz ciągle pozostawał ten sam. Przyjemnie było tak jechać, o niczym nie myśląc, mijając mniej lub bardziej tandetne zajazdy, przycupniętych na poboczach sprzedawców owoców i zblazowane tirówki. Adam był w swoim żywiole. Przeskakiwał między stacjami, aż wreszcie natrafił na rozgłośnię ojca dyrektora. Snute śmiertelnie poważnymi głosami opowieści o żydowskich spiskach niszczących udręczoną Polskę zawsze bawiły go do łez. Jednak gdy usłyszał, w jaki sposób najsławniejszy redemptorysta przeprosił czarnoskórego księdza, omal nie umarł ze śmiechu.

– „To nie tak. Ja sobie żartowałem!” – powtarzał, a jego głośny śmiech zagłuszył warkot silników przejeżdżających obok samochodów.

W Piotrkowie skręcił na Łódź, korzystając z dobrodziejstw autostrady A1, która skończyła się, nim zdążył się do niej przyzwyczaić. Na szczęście im bardziej przesuwał się na północ, tym ruch był mniejszy, mógł więc spokojnie sunąć przed siebie, wystukując na kierownicy rytm kolejnych piosenek i podziwiając krajobrazy. Ze zdziwieniem przypatrywał się nowym, paskudnym kościołom, górującym nad zapuszczonymi wioskami. Proszę, proszę, wszyscy narzekają na kryzys, jęczą, że na wszystko brakuje pieniędzy, ale zawsze znajdą parę złotych dla proboszcza z ambicjami.

Potem nie było już tak wesoło. Za Krośniewicami zagapił się na objeździe, co skończyło się tym, że przez blisko godzinę błądził po okolicznych wsiach i mieścinach, życząc wszystkim odpowiedzialnym za stawianie drogowskazów długiej i bolesnej śmierci. W końcu jednak szczęśliwie wyjechał na trasę gdańską. Miał przed sobą ponad dwieście kilometrów niezłej drogi. Wcisnął pedał gazu i odprężył się. Nie na długo. Ledwie zdążył pomyśleć, że teraz ma z górki, że już za parę godzin siądzie w przyjemnej knajpce na plaży, wpatrując się w liżące brzeg fale, gdy zobaczył dym wydobywający się spod maski. Zjechał na pobocze. Rozejrzał się wokoło; nieznana mu okolica, późne popołudnie, jeszcze tego mu brakowało! Podniósł klapę i zaczął kląć. Długo i wymyślnie. Płynu w zbiorniku chłodnicy prawie nie było, a przecież mechanik ponoć sprawdził wszystko, co dało się sprawdzić. Nawet nie musiał zaglądać do bagażnika, wiedział, że nie ma ze sobą zapasu. Jeszcze raz spojrzał wokoło: z lewej rósł rachityczny lasek, z prawej ciągnęły się zagony ziemniaków, daleko na horyzoncie majaczyły samotne zabudowania. Z góry odrzucił pomysł, aby wlec się poboczem do najbliższej stacji benzynowej, piesze wędrówki to nie było to, co tygrysy lubią najbardziej. Oparł się o samochód i zapalił. Przez chwilę rozważał, czy nie zadzwonić po pomoc drogową, jednak szybko uznał to za wyjątkowo kiepski pomysł. Środki na wakacyjne przyjemności miał przecież dosyć ograniczone.

– Chrzanić to! – powiedział głośno, rozdeptując niedopałek na asfalcie. Otworzył tylne drzwi, sięgnął po dwie puszki piwa. – Co go nie zabije, to go wzmocni – mantrował, wlewając złocisty płyn do zbiornika chłodnicy.

Ruszył powoli, mając nadzieję, że uda mu się dowlec do najbliższej stacji, a potem się zobaczy. Jechał tempem zawianego rowerzysty, ignorując klaksony i ironiczne spojrzenia kierowców mijających go bryk. Przybrawszy minę pokerzysty, udawał, podobnie jak wtedy, gdy koledzy kpili z kolejnej przegranej GKS-u, że ma to gdzieś. Kwestia przyzwyczajenia. Jakoś dojechał do stacji pod Włocławkiem. Zlekceważył bazyliszkowe spojrzenia obsługi, spuścił piwo z chłodnicy, kupił płyn i wlał. Teraz już nie może być źle, pomyślał. Ruszył delikatnie, nie szarżował, starał się jechać płynnie. Wyglądało, że to koniec nieprzyjemnych niespodzianek.

Przez ponad godzinę nie działo się nic. Polskie drogi. Z prawej ciągnęły się łąki, z lewej rżyska, na których piętrzyły się bele sprasowanej słomy. Nagle rozdzwoniła się komórka.

– Budzisz, witam. Wynajął pan u mnie pokój.

– No i... – Adam nie bardzo wiedział, o co mu chodzi.

– Miał pan już być.

– Miałem. I będę. Jeszcze chwila.

– Bo gdyby pan zmienił plany, to są już chętni na to miejsce.

– Spokojnie, będę.

– To czekam.

Wcisnął pedał gazu, modląc się w duchu, żeby auto wytrzymało. Powoli zmierzchało. Po dwóch godzinach zobaczył tablicę: Władysławowo. Zbliżał się do celu. Pod pensjonat Błękitny Żagiel w Kuźnicy zajechał dobrze po jedenastej. Wygramolił się z samochodu, przeciągnął. Znalazł umieszczoną na budynku strzałkę, kierującą do recepcji. Pukał długo. Nadaremno. Sprawdził w komórce – na szczęście Budzisz nie miał zastrzeżonego numeru. Właściciel interesu nie był zadowolony z telefonu, ale jednak przyszedł, dał mu klucz i pokazał pokój. Rzucając niewielką torbę na łóżko, Adam czuł, że musi odreagować dzień, chce zatopić się w tłumie, ogłuszyć głośną muzyką i znieczulić alkoholem. Wybiegł z pokoju. Gospodarz stał przed pensjonatem, paląc.

– Jest tu jeszcze czynna jakaś knajpa? – spytał policjant.

Budzisz spojrzał na niego z politowaniem.

– To jest spokojna rybacka wioska...

– Jaka tam rybacka, przecież wczasowa.

– To jest spokojna rybacka wioska właściwie już po sezonie – powtórzył właściciel pensjonatu z naciskiem. – Jak chce się pan bawić, to trzeba się kopnąć do Chałup, Jastarni albo Władysławowa. – Zdeptał niedopałek, rzucił warkliwie „dobranoc” i poszedł.

Adam wzruszył ramionami. Był przecież przygotowany na – prawie – wszystko. Poszedł do samochodu, otworzył bagażnik i wyjął z niego to, co zostało ze zgrzewki piwa. Rozejrzał się, kilkanaście metrów przed pensjonatem dostrzegł ławkę. Poszedł w jej kierunku. Syknęła otwierana puszka, zgrzytnął pocierany kamień zapalniczki. Popijając i paląc, patrzył na bliki księżycowego światła na falach Zatoki Puckiej. Wreszcie zaczął wakacje. Najdziwniejsze, jakie kiedykolwiek mu się przytrafiły.

niedziela, 24 sierpnia 2008

Tomek Cieślak obudził się wcześniej niż zwykle, dochodziła piąta. Zamknął oczy, przekręcił się na drugi bok, próbował przykryć głowę poduszką, ale nic nie pomagało, nie mógł spać. Ciągle myślał o tym, co zobaczył poprzedniego dnia, o wyrzuconych przez morze owrzodzonych flądrach, nad którymi unosiły się stadka mew.

We Władysławowie, choć zbliżał się koniec sierpnia, ciągle nie brakowało turystów, toteż na reakcję służb odpowiedzialnych za sprzątanie plaży nie trzeba było długo czekać. Kilku uzbrojonych w specjalne chwytaki jegomości uporało się z cuchnącym problemem raz-dwa, zanim ktokolwiek zainteresował się ich działaniami. Większość młodocianych plażowiczów była tak zajęta opróżnianiem kolejnych puszek piwa, grą w siatkówkę lub karty, że najprawdopodobniej nawet nie zwróciła uwagi na to, co działo się nad brzegiem morza. Większość, ale nie Tomek! Musiał dowiedzieć się, jakie były przyczyny śnięcia ryb. Zachęcony przez Karolinę, kobietę jego życia, która wietrzyła jakąś sensację, podbiegł do jednego ze sprzątających.

– Co się stało, jakiś wyciek ze statku? – spytał.

– Wyciek? Eee, gdzie tam, przyducha.

– Można zobaczyć?

– A niby po co? Zdechłej flądry nie widziałeś?

– Widziałem czy nie widziałem to moja rzecz. Ciekawi mnie tylko, jakim cudem się udusiły, przecież w tym roku nie ma sinic.

– A ty co? – Mężczyzna splunął do kosza. – Ekolog jakiś? Lepiej trzymaj się od tych rybek z daleka, bo możesz oberwać. Chyba że winszujesz sobie, żebym straż miejską zawołał, oni chętnie z tobą pogadają.

Tomek może i chciał coś dodać, zaprotestować, przecież miał prawo wiedzieć, co się wydarzyło, ale do mężczyzny zaczęli zbliżać się koledzy. Ich miny nie wróżyły niczego dobrego, więc dał sobie spokój. Nie ma co wszczynać rozróby, od nich i tak niczego się nie dowie. Trzeba będzie porozmawiać z rybakami. Może coś mu powiedzą. Żałował tylko, że nie miał przy sobie aparatu fotograficznego czy choćby komórki. Jak pech, to pech. Ewka znów mu nie uwierzy. Co więcej, także Karolina, gdy okazało się, że powodem zamieszania, jakie obserwowali, może być zakwit sinic, straciła zainteresowanie tym, co działo się na plaży. Zajęta wertowaniem najnowszego numeru detektywistycznego pisemka pełnego taniej sensacji, ponoć prosto z życia wziętej, nawet nie raczyła podnieść się z koca i spojrzeć w kierunku odchodzących porządkowych.

Skoro sen nie chciał przyjść, Tomek postanowił przejść się trochę i sprawdzić, czy morze znów nie wyrzuciło ryb. Przemknął cicho obok pogrążonej w głębokim śnie narzeczonej, zbiegł po schodach – recepcja była pusta, pani Terenia jeszcze spała – i zatrzymał się na progu pensjonatu. Przeszył go poranny chłód. Nie spodziewał się, że będzie tak zimno. Czuło się już nadchodzącą jesień. Wrócił po kurtkę i tym razem nie zapomniał o aparacie i komórce. Po kilku minutach szybkiego marszu dotarł do miejsca, w którym poprzedniego dnia widział śnięte flądry. Po rybach nie było śladu. Przeszedł jeszcze kilkaset metrów wymarłą o tej porze dnia plażą. Nie ma co, trzeba wracać, zadecydował i już miał zawrócić, gdy na piasku daleko przed sobą dostrzegł jakieś kształty. Na pewno nie rybie. Podszedł. Tuż obok siebie leżało pięć martwych mew. Musiały paść stosunkowo niedawno, bo na ptakach nie widać było jeszcze najmniejszych śladów rozkładu. Zrobił kilka fotek, tak, by można było ustalić, gdzie je znalazł, i z pewnym wahaniem sięgnął do kieszeni po płócienną siatkę na zakupy. Położył ją na mokrym piasku, a potem ostrożnie, przytrzymując truchło ptaka przez poły kurtki, włożył do wnętrza. Jeśli zdarzyło się to, co podejrzewał, nie miał chwili do stracenia. Musiał szybko poszukać jakiejś lodówki i zawiadomić o wszystkim Ewę.

*

Adamowi Tyszce śniło się... Coś mu się śniło, ale nie zapamiętał co, zbyt nagle obudzony. Wyrwał go ze snu warkot samochodowego silnika. I podejrzane trzaski, których tuż po przebudzeniu nie potrafił zidentyfikować. Ziewając szeroko, wygramolił się z łóżka i spojrzał na zegarek. Dochodziło wpół do dziewiątej. Podszedł do okna. Wczoraj wieczorem tego nie zarejestrował: ledwie dwa metry od okna jego kwatery była ściana, na oko z blachy. W tej ścianie były też drzwi, w których teraz stał gość w drelichu, przekładający drewniane skrzynki.

Adam podciągnął T-shirt i podrapał się po brzuchu. Sięgnął po leżącą na nocnym stoliku paczkę papierosów, ale zobaczył umieszczoną tuż przy drzwiach tabliczkę: „Palenie w pokojach wzbronione”.

– Peereliada – mruknął, próbując wbić się w spodnie. – Nie łaska napisać: Proszę nie palić w pokoju?!

Wyszedł na zewnątrz, skręcił w lewo, chcąc pójść nad zatokę. Drogę tarasowała półciężarówka. Poczuł ostry zapach świeżych ryb. Podszedł do mężczyzny w gumowym fartuchu.

– Co tu się dzieje?

– A co ma się dziać... – Pracownik chłodni przeczesał dłonią rzadkie włosy. – Przyjmujem nocny połów.

– Że co?

– Ryby mrozim.

Adam rozejrzał się. Tak, to wyglądało na hurtownię ryb. Szkoda tylko, że była tak blisko. Jak pierwszy naiwny kupiłem tekst o pięknym pensjonacie w cichym, spokojnym miejscu, a było sprawdzić ofertę, pomyślał. Westchnął ciężko i wrócił do pokoju. Przez chwilę zastanawiał się, czy nie zalec znowu w pościeli, ale nie chciało mu się już spać. Rozebrał się i wszedł pod prysznic. Strugi zimnej wody przyniosły mu ulgę.

Świeży i rześki ruszył w miasto. To znaczy w wieś. Najpierw dotarł do pustego o tej porze niewielkiego portu, w którym cumowało kilka wyglądających jak zabawki kolorowych kutrów. He, he, wioska rybacka, zaśmiał się w duchu, a rybaka ani widu, ani słychu. Pokręcił się chwilę między starymi, wybudowanymi z czerwonej cegły domami i niegrzeszącymi urodą willami w stylu schyłkowego PRL-u, mocno na wyrost nazywanymi pensjonatami, aż wreszcie, podążając śladem zmierzających w kierunku morza wczasowiczów, dotarł do położonego przy głównej drodze ogromnego w porównaniu z resztą zabudowań neogotyckiego kościoła. Tuż obok znalazł sklep spożywczy, w którym zaopatrzył się w pieczywo, paczkę krojonego ementalera i puszkę sprite’a. Z reklamówką w dłoni przeszedł na drugą stronę ulicy, gdzie obok niewielkiej smażalni ryb wypatrzył przejście na plażę.

Za biegnącymi równolegle do szosy torami przystanął. Przed nim rozciągała się szeroka piaszczysta plaża, której brzegi obmywały stalowogranatowe wody Bałtyku. Głęboko nabrał w płuca zimniejszego i bardziej rześkiego niż od strony zatoki powietrza. Tego było mu trzeba! Uśmiechnął się na myśl o dwóch tygodniach czekającej go laby, niezmąconej gderaniem Pietruchy i żalami ojca. Wreszcie zapomni o kłopotach, zabawi się, odpocznie. Będzie plażował, pojadał ryby i korzystał z wszelkich możliwych w tym miejscu atrakcji. Postanowił, nie zwlekając, wprowadzić ten plan w życie. Nie chciało mu się wracać na kwaterę po ręcznik i parawan. Usiadł na stojącej na szczycie wydmy ławce, skąd miał doskonały widok na morze. Chwilami mocno wiało, ale w zamian za to mógł obserwować to, co się działo na plaży. Wypalił papierosa, a potem zabrał się do bułki z serem.

Jedząc, rozglądał się dokoła, trochę z nudów, trochę z zawodowego przyzwyczajenia. Gospodarz miał rację: Kuźnica była nadzwyczaj spokojną miejscowością. Na niezbyt szczelnie wypełnionej letnikami plaży dominowały matki z dziećmi w różnym wieku. Tu i ówdzie między parawanami stały spacerówki, nie brakowało też już nieco większych berbeci, które wykorzystując to, że ich rodzicielki skupiły się na metodycznym przypiekaniu swych mocno roznegliżowanych ciał, dokazywały w najlepsze. Jedna z watah maluchów z zapałem obsypywała się piaskiem, inna goniła za biszkoptowym labradorem, raz po raz oddalającym się od przeciwwiatrowego namiotu rozbitego przez jego pana, strzaskanego na hebanowy brąz, atletycznego faceta.

Większość plażowiczów, starannie okopanych za ścianami płóciennych fortec, nie zwracała na ich ekscesy najmniejszej uwagi; wyjątkiem był tęgi mężczyzna, który wraz z równie korpulentną niewiastą dopiero co rozlokował się nieco na prawo od stanowiska obserwacyjnego Tyszki. Brzuchacz najwyraźniej nie mógł zdecydować się, od czego zacząć: czy najpierw ogrodzić wybrany przez siebie teren, czy rozłożyć parasol przeciwsłoneczny, i pewnie długo by tak dumał, gdyby nie ostra reprymenda jego towarzyszki. Z braku ciekawszego obiektu Adam przyglądał się ich poczynaniom. W czasie gdy mąż dwoił się i troił przy rozkładaniu dobytku, żona zdjęła workowatą suknię i na czarny jednoczęściowy kostium zarzuciła upstrzone motywem czerwonych róż pareo. Poprawiła nieco rozwichrzony na wietrze hiszpański kok i tak przygotowana już miała spocząć w wymoszczonym dla niej gniazdku, gdy parawan z trzaskiem runął pod naporem dwójki podekscytowanych dzieciaków, które w pogoni za latawcem nie zauważyły przeszkody. Kobieta wrzasnęła i próbując poderwać się z piachu, tak niefortunnie złapała za nogę parasola, że ten widowiskowo przewrócił się, dopełniając dzieła zniszczenia. Korzystając z ogólnego zamieszania, sprawcy tej małej plażowej katastrofy podnieśli z piachu to, co zostało z latawca, i nie czekając na dalszy rozwój wydarzeń, czmychnęli.

Adam poczuł senność, przymknął oczy. Wrzaski i biadolenia jeszcze przez chwilę dochodziły do jego uszu, ale gdy ocknął się z krótkiej drzemki, dokoła panował błogi spokój. Nawet dzieciaki najwyraźniej znudziły się dokazywaniem i postanowiły skupić się na budowaniu z piasku zamków, fos i kanałów. Mąż dorodnej seniory zdołał w międzyczasie odbudować ich plażowe dominium i para już bez przeszkód mogła wylegiwać się na leżakach, urozmaicając sobie czas przeglądaniem prasy i słuchaniem przenośnego radyjka. Nuda, pomyślał Adam. O wiele bardziej interesujące było to, co działo się tuż przy wejściu na plażę, gdzie rozłożyła swoje kocyki dwójka cyklistów, bladolicy chłopak w bejsbolówce, spod której wystawały kosmyki rudych włosów, i drobna brunetka z zadartym noskiem. Do Tyszki docierały strzępy ich rozmowy.

– Przestań się wylegiwać, musimy ruszać, inaczej wszystko przepadnie! – przekonywał chłopak.

Dziewczyna, niewzruszona jego słowami, parsknęła śmiechem i ze zdwojoną energią kontynuowała wcieranie olejku do opalania w mocno przybrązowioną skórę.

– Daj spokój, może na nas poczekać. Zresztą jeśli ci się spieszy, droga wolna. Możecie sobie razem biegać za żabami czy innymi robalami, ja się na to nie piszę.

Zła jak osa, ale niezła laska, pomyślał Adam. Trzeba by tylko pozbyć się tego namolnego chłopaka i kto wie... Tyszka znany był wśród kolegów z tego, że nieustannie snuł plany miłosnych podbojów. Rzadko który wprowadzał w życie, podrywanie szło mu raczej kiepsko. Jednak ani kolejne porażki, ani złośliwostki Mundka wcale go nie zniechęcały. Już zaczął wyobrażać sobie, jak mógłby potoczyć się jego wakacyjny romans z temperamentną plażowiczką, gdy rudzielec rozwiał jego nadzieje. Pochylił się nad swoją towarzyszką i zaczął tłumaczyć jej coś ściszonym głosem; gestykulował przy tym zamaszyście, jakby chciał odstraszyć stado mew. Jego perswazje okazały się na tyle skuteczne, że dziewczyna po krótkim wahaniu podniosła się z koca i zaczęła ubierać. Chwilę później oboje przeszli obok Tyszki, prowadząc swoje dwukołowce w kierunku ciągnącej się wzdłuż zatoki ścieżki rowerowej. Policjant westchnął. Poczuł, że czas ruszać w poszukiwaniu przygody. Zdjął sandały i podwinąwszy nogawki, zatopił stopy w ciągle jeszcze wilgotnym piasku.

*

Mimo że słońce mocno prażyło, w cieniu rzucanym przez stare, powykręcane przez morskie wiatry sosny było przyjemnie, rozleniwiająco. Na obszernym tarasie niewielkiego apartamentowca przy ulicy Kasztanowej w Juracie siedziało dwóch mężczyzn. Milczeli. Starszy z nich, szpakowaty, bezwiednie kręcił trzymaną w ręku szklanką, na której dnie połyskiwał bursztynowozłoty płyn. Wpatrywał się w wody zatoki, migoczące między pniami drzew i kępami wypielęgnowanych krzewów. Młodszy, raz po raz odgarniając niesforną, asymetryczną grzywkę, zawzięcie przeglądał coś na iPhonie. Starszy ocknął się, odstawił szkło i spojrzał na kumpla.

– Czy ty ciągle musisz bawić się komórką?

Młody wymruczał coś niezrozumiale.

– Co mówisz?

– To nie komórka.

– Jeden pies. Za mało masz na co dzień roboty?

Tamten tylko wzruszył ramionami, ale odłożył gadżet na stół z tekowego drewna.

– Jak ci się nudzi, to się rozbierz i ubrania pilnuj.

– Co?

– Tak mawiała moja babka.

– Sam to wymyślasz czy masz jakąś książkę z takimi powiedzonkami?

Starszy mężczyzna roześmiał się. Od dawna prowadzili grę, w której chodziło o sprowokowanie młodego do wypowiedzenia więcej niż jednego czy dwóch słów naraz. Lubił go, choć nie rozumiał, zresztą jak większości młodziaków, którzy, jak wiele razy się o tym przekonał, żyli w zupełnie innym świecie niż on. Czyżby był już tak stary, czy po prostu rzeczywistość zmieniała się nazbyt gwałtownie? Co on właściwie wiedział o młodym? Niewiele więcej, niż powiedział mu Kulawiec, obaj raczej nie rozmawiali o przeszłości. Młody jaki był, taki był, ale robił swoje. Irek mu ufał – i to było najważniejsze. Młody szukał adrenaliny, zgłosił się na ochotnika do komandosów, zaliczył jedną turę na zagranicznej misji, zdaje się, że w Iraku, i to mu wystarczyło, żeby przestać myśleć o karierze trepa. Irka to nie dziwiło. Kiedyś miał tak samo. Fakt, czasy były inne. Środek lat osiemdziesiątych, przede wszystkim nie chciał odbyć zaszczytnej służby w Ludowym Wojsku Polskim, poza tym jakoś nie widział siebie w realiach schyłkowego PRL-u. Uciekł z wycieczki do Francji i znalazł się w Legii Cudzoziemskiej. Bardzo szybko dotarło do niego, że dryl u najemników niespecjalnie mu leży. Wrócił do kraju. Na szczęście nikt nie czepiał się jego służby w obcym wojsku. Może dlatego, że szybko związał się z czyniącym cuda Kulawcem. W armii, w której obecnie był, nikt nie pytał o przeszłość. I to mu pasowało. Mógł spokojnie wypełniać rozkazy.

Wychylił zawartość szklanki jednym haustem. Dwunastoletnia whisky spływała do żołądka przyjemnie drażniącym strumieniem. Znowu zapatrzył się na zatokę. Z wnętrza apartamentowca dobiegł dźwięk dzwonka. Po chwili się urwał, ale zaraz znowu wybrzmiał długo, natarczywie.

– Rusz się, Patryk. Ktoś dobija się do bramy.

– Co ja, cieć?

– Nie pierdol! – Szpakowaty wiedział, że czasami trzeba ustawić kumpla do pionu. – Wiesz, że Justyna skończyła dzisiaj wcześniej. Jakieś imieniny koleżanki czy coś. Sami pilnujemy interesu. To i tak lepsze niż ganianie za jakimiś cieniasami po półwyspie.

To on tu teraz rządził, mógł więc trochę powysługiwać się młodym, przecież nie zawsze musieli wszystko załatwiać we dwóch. Patryk niechętnie podniósł się z ogrodowego fotela i zniknął w głębi budynku. Oby to nie było nic ważnego, pomyślał Irek. Chciał spędzić leniwy wieczór, popijać whisky, pozwalając, by godziny mijały niespiesznie.

Młody wrócił po pięciu minutach. Widząc uniesione brwi kompana, rzucił tylko:

– Spoko.

– Ja cię kiedyś zastrzelę! Spoko co?

– Irek, wyluzuj, bo ci żyłka pęknie. – Patryk wyszczerzył zęby. – Jakaś warszawska pańcia myślała, że znajdzie u nas nocleg za dwie stówy.

Szpakowaty zarechotał. Ludzie to jednak mają pomysły: szukać w wypasionym apartamentowcu taniego pokoju? Alarm odwołany. Sięgnął po butelkę i nalał sobie do pełna.

– Za tych co na morzu. – Upił spory łyk.

– Że co?

– Nic. Kolejny, jak to mówisz – przeciągał głoski – oldskulowy tekst.

Powoli zmierzchało, czerwonawa poświata spowijała ogród. Patryk poszedł pogapić się na telewizję, Irek został na tarasie. Po trzeciej solidnej szklaneczce miał już dosyć alkoholu. Pomyślał, że powinien coś zjeść, ale nie chciało mu się ruszać z miejsca. Czuł, że ogarnia go błoga senność. Z odrętwienia wyrwało go zawodzenie telefonu. Już chciał zawołać kolegę, by odebrał, ale zorientował się, że bezprzewodowy aparat leży tuż obok flaszki. Spojrzał na wyświetlacz – dzwonił ich pracodawca, prezes Andrzej Maślana, w niektórych kręgach bardziej znany jako Kulawiec.

– Dzień dobry, szefie.

– Dla kogo dobry, to dobry. Jak tam, wszystko okej?

– Spoko w pueblo.

Głos Kulawca zawsze brzmiał nieprzyjemnie. Nawet gdy się śmiał.

– I za to cię lubię.

– Za powiedzonka?

– Za to, że zawsze przekazujesz dobre wieści. Prawie zawsze.

Szpakowaty dobrze wiedział, że szef pije do sprawy sprzed kilku miesięcy, kiedy dali się przyłapać na śledzeniu szemranego biznesmena. Cudem udało im się wtedy wywinąć ze śmierdzącej sprawy. Ten cud sprawił, jakżeby inaczej, Kulawiec. Jeśli chodzi o cuda, Jezus mógłby sporo się od niego nauczyć.

– Dobra, koniec pieszczot. – Maślana nie lubił pustej gadki. – Jest robota. Słuchaj...

Przez kilka minut Irek rzucał do słuchawki tylko pojedyncze słowa: tak, dobrze, wiem. Rozłączył się i zawołał:

– Patryk!

Zero reakcji. Nie chciało mu się ruszać z miejsca. Bardzo. Ale Kulawiec każe, sługa musi. Próbował przypomnieć sobie, kto pierwszy tak nazwał prezesa. Nie pamiętał. Niby oczywista sprawa, wyraźnie utykał. Wersja oficjalna brzmiała, że poturbował się, gdy spadł z konia. Mogło to być prawdą, bo pod Warszawą miał stadninę arabów i lubił jeździć konno. Ale może kiedyś, gdy szef nie był jeszcze powszechnie szanowanym biznesmenem, ktoś przestrzelił mu kolano? Irek wolał nie dociekać. Zdawał sobie sprawę, że o niektórych rzeczach nie należy wiedzieć zbyt wiele.

Znowu zawołał młodego. Bez odzewu. Wzdychając, podniósł się z fotela. Patryk spał na skórzanej kanapie przed telewizorem. Na ekranie dwóch bokserów okładało się bez litości. Po co on to ogląda, pomyślał. Potrząsnął go za ramię. Patryk od razu poderwał się na równe nogi. Prawidłowo.

– Robota jest.

– Teraz? – W jego głosie nie brzmiało zdziwienie.

– Nie, w środę wybierzemy się do lasu.

– Na łowy?

– Żebyś wiedział.

*

Adam oddalał się od górującej nad Kuźnicą niczym latarnia morska wieży kościoła. Przeszedł w pobliżu stacji kolejowej, a kawałek dalej, już poza zabudowaniami wsi, natknął się na plaży na duży biały namiot. Może nie jest aż tak źle, najwyraźniej toczy się tu jakieś rozrywkowe życie, pomyślał. Na razie był starannie zasznurowany, a o jego przeznaczeniu zaświadczały szczególnie liczne w najbliższych koszach puszki po piwie i pety powtykane w piasek. Na plaży było niemal pusto, niewiele osób tutaj leżakowało, więcej było spacerowiczów takich jak on. Szedł skrajem morza, gdzie piasek był najtwardszy, na zachód, w kierunku Chałup, mijając dwu- i trzyosobowe grupki żywo rozprawiających ze sobą emerytów, psiarzy i ojców, którzy mając już dość leżenia plackiem, postanowili zażyć ze swymi pociechami nieco ruchu. Mniejsze i większe czworonogi aportowały rzucane im patyki, dzieciaki karnie stąpały u boku rodzicieli, gdzieniegdzie ktoś przysiadł na piachu. Po półgodzinnym marszu Adam pożałował, że dał się ponieść impulsowi i nie pomyślał o tym, by zabrać ze sobą jakiś płyn. Przydałoby się czymś przepłukać gardło, ale trudno, cofać się nie było sensu, musiał brnąć przez piach z nadzieją, że wkrótce dotrze do bardziej cywilizowanych rejonów, gdzie nie tylko zaspokoi pragnienie, lecz i przeżyje coś niezwykłego.

Przyspieszył kroku, zobaczywszy dziwne poruszenie na plaży. Policyjny instynkt podpowiadał mu, że oczekiwane „coś” właśnie nastąpiło. Daleko, jakieś czterysta metrów przed nim, zgromadził się tłumek wyraźnie czymś zaaferowanych osób. Wcześniej kątem oka zauważył padłe mewy, ale przecież kto zwracałby uwagę na parę strutych odpadkami ptaków? Chyba że – zastanawiał się nad przyczyną zbiegowiska – morze wyrzuciło na brzeg martwego morświna lub fokę. Albo jakieś pamiętające jeszcze czasy wojny żelastwo, którego ciągle sporo – wiedział to jako miłośnik militariów – spoczywało w wodach Bałtyku. Jednak coś w zachowaniu ludzi było nie tak. Nim do nich dotarł, wiedział już, co się stało. Widział to nieraz. Właściwie nie musiał nawet patrzeć – kiedy podszedł bliżej, wiatr gwałtownie zmienił kierunek i Adam poczuł charakterystyczny zapaszek. Na piasku leżał topielec. Tak w każdym razie mu się wtedy wydawało.

– Proszę odsunąć się od ciała – zakomenderował. – Kto znalazł zwłoki? Czy ktoś ich dotykał albo przewracał?

– A pan co taki ważny? – obruszył się stojący najbliżej ciała łysy facet.

– No właśnie, śledztwo chce pan prowadzić? – zawtórował mu zażywny jegomość z wyżłem u nogi.

– Od razu śledztwo... Z ciekawości pytam. – Adam porzucił oficjalny ton. Chyba zgłupiałem, pomyślał. Co mnie to wszystko obchodzi, przecież jestem na urlopie, niech martwią się inni.

– Ciekawość to jeszcze nie powód, żeby zachowywał się pan jak jakiś pieprzony glina – ciągnął właściciel psa.

– Poza tym – dodał stojący obok niepozorny okularnik – co pan sobie wyobraża, że zboczeńcy jesteśmy, czy co? Trupa nikt nie ruszał, zresztą odpowiednie służby zaraz powinny się zjawić, ten pan – wskazał na mężczyznę z wyżłem – zadzwonił gdzie trzeba.

– Typowe – wtrącił się łysol. – Jak trzeba, to ich nie ma. Tędy chodzą kobiety i dzieci... Jeszcze ktoś na taki widok zawału dostanie albo i wylewu, za co płacimy klimatyczne, bo chyba nie za ten syf na plaży?

– Święta prawda, jak są potrzebni, to ich nie ma – dodał ktoś inny.

Adam zignorował utyskiwania. Przyglądał się nieboszczykowi. Ciało leżało na brzuchu. Denat ubrany był w białą koszulę z krótkim rękawem i długie spodnie, które, podobnie jak częściowo przekręcona na bok twarz, pokryte były glonami i piaskiem. Wystające spod mułu siwe włosy zaświadczały, że nie był młodzikiem, ale trudno było określić dokładnie, w jakim był wieku. On, bo nie ulegało wątpliwości, że to mężczyzna. Musiał umrzeć z tydzień temu, inaczej sam by nie wypłynął, kalkulował Adam. Tymczasem zwłoki nie miały znamion tak daleko posuniętego rozkładu. Co prawda obrzęk był już widoczny, ale skóra na przedramionach była ledwo zmacerowana. No i ten zapach! Wyrazisty, ale nieporównywalnie słabszy od fetoru topielca wyłowionego z jednego z katowickich stawów, którego kiedyś kazał mu oglądać Mundek. Wzdrygnął się na wspomnienie tamtej wizyty w prosektorium, żołądek podszedł mu do gardła i pewnie jak ostatni mięczak zwymiotowałby na oczach zgromadzonych gapiów, przynosząc hańbę wydziałowi zabójstw, gdyby nie orzeźwiająca morska bryza. Opanowawszy odruch wymiotny, przetarł chusteczką czoło i zaczął analizować sytuację. Stan ciała wskazywał na to, że śmierć nastąpiła raczej przed trzema, najwyżej czterema dniami. Oczywiście trzeba by jeszcze wziąć poprawkę na temperaturę wody, jej zasolenie i przybrzeżne prądy. Adam nie był najlepszy w te klocki, zresztą od czego byli patolodzy? Jednak coś mu nie pasowało. Mężczyzna nie utopił się przypadkiem; był w ubraniu, więc albo popełnił samobójstwo, albo ktoś mu w tym pomógł.

Zostawił te rozmyślania na później, bo zauważył skrywającą się za plecami łysego dwójkę chłopców, braci, jak się okazało, tych samych, których obserwował przed południem. Podszedł do nich, by wypytać o okoliczności znalezienia topielca. Niewiele na ten temat wiedzieli, za to barwnie opowiedzieli o podobnym wypadku, jaki miał miejsce przed dwoma laty na wysokości Kuźnickiej Jamy. Wówczas utopił się początkujący surfer. Obu spraw najwyraźniej nic nie łączyło. Adamowi nie pozostawało więc nic innego, jak zawiesić prywatne śledztwo i pomyśleć o bardziej przyziemnych rzeczach. Pomachał na pożegnanie braciom i nie bacząc na tablice zakazujące niszczenia płotów faszynowych na wydmach, poszedł skrótem ku wiosce. Był już najwyższy czas, by zjeść smażoną rybkę.

*

Karolina Gołąb przysiadła w ogródku Café Rosa. Postanowiła, że umili sobie oczekiwanie na Tomka, folgując swojej słabości do słodyczy. Zamówiła szarlotkę, lody śmietankowe z sosem czekoladowym i podwójną porcją bitej śmietany oraz kawę po irlandzku. Dla wielu jej koleżanek ta prawdziwa bomba kaloryczna oznaczałaby dodatkowe centymetry w pasie, ale nie dla niej. Karolina lubiła jeść i co najważniejsze, mogła to robić bezkarnie. Taki dar, wyjątkowy w czasach, w których wykarmione na fast foodach dwunastolatki ważyły często więcej od swoich, nie najszczuplejszych przecież, matek. Delektowała się deserem i znudzonym wzrokiem obserwowała letników kręcących się przy straganach z pamiątkami i sprzętem plażowym, zastanawiając się, po co ktoś kupuje takie byle co. Żeby potem latami służyło za durnostojki i kurzyło się na półkach? Tomek uważał ją za stuprocentową kobietę, a te ponoć lubią podobne gadżety. Może jednak nie miał racji? Ale przecież na czym on się właściwie zna, prychnęła.

Właśnie pakowała do ust kolejny kawałek ciasta, gdy komórka zasygnalizowała przyjście SMS-a. „Bede za godzine. Calus”. No właśnie – Tomek. Co on sobie myśli, że w nieskończoność będzie na niego czekać?

Poznała go, zupełnie przypadkowo, trzy lata temu w Lolku na warszawskim Polu Mokotowskim. Wydawał się zabawny – rzucający się w oczy rudzielec, biolog, marzący o karierze naukowej na Uniwersytecie Warszawskim, który nawet o traszkach umiał opowiadać jak o gwiazdach ekranu. No i był przystojny; na swój sposób, ale jednak. Po kilku spektakularnych porażkach z facetami wydawało się jej, że złapała Pana Boga za nogi. To znaczy Tomka. Choć nie miał umięśnionych nóg sportowca, raczej krzywawe patyki. Nie minęło pół roku, a ona, studentka drugiego roku zarządzania na SGH, i on, zakręcony biolog z uniwerku, zamieszkali razem w wynajętym mieszkaniu na Szklanych Domów. Tanio i trendy, jak to na Pradze. I do pewnego czasu wszystko wyglądało świetnie. Tomek pisał kolejne rozdziały magisterki o jedynych w swoim rodzaju żabach, których łacińskiej nazwy nie była w stanie spamiętać, a potem zapraszał ją do ulubionej włoskiej knajpy. Ona zaliczała egzamin za egzaminem. I lepiła mu pierożki. Nie pytała, czy chce mieć ślub z wszystkimi szykanami, jakie przewidziane są w okolicach Ciechanowa, ale była pewna, że nie robi mu to różnicy. Poza tym, jak zauważyła, łatwo mogła przekonać go do wszystkiego. I wtedy pojawiła się Ewa. Początkowo wydawało się, że nie jest to wielki problem. Ot, kumpela Tomka, pozbawiona spektakularnych walorów szara mysz z krótko obciętą płową czupryną i trądzikową cerą; nie mogła stanowić konkurencji dla Karoliny. Ale czy rzeczywiście? Czy brak cielesnych walorów ekolożki nie uśpił jej czujności? Tomek i Ewa spędzali ze sobą coraz więcej czasu, godzinami potrafili rozmawiać o żyjątkach zamieszkujących strefę przybrzeżną Bałtyku i konieczności założenia w Helu morświnarium, tematach nudnych dla niej jak flaki z olejem. Karolina czuła, że powoli traci ukochanego, że zajmujące go sprawy oddalają ją od niego.

Mimo zagrożenia ze strony domniemanej rywalki nie miała ochoty na wyprawę do otaczających Jastarnię trzcinowisk, gdzie Ewa prowadziła jakieś badania na zlecenie Stacji Morskiej Uniwersytetu Gdańskiego. Co to, to nie, wychowując się na mazowieckiej wsi, dość napatrzyła się na przyrodę. Od szumu wiatru w szuwarach i ptasich treli wolała odgłosy, jakie dobiegały z deptaku. Ustalili więc z Tomkiem, że poczeka na niego w centrum, a potem razem wrócą do Władysławowa. Przysiadła w kawiarence w pobliżu dworca kolejowego, skąd mogła obserwować tłumnie przetaczających się tamtędy letników. Wśród kakofonii dźwięków wakacyjnych przebojów dochodziły do niej strzępy rozmów. Ktoś strofował nieposłuszne dzieci, ktoś inny załatwiał drobne interesy przez komórkę. Nieźle ubawiła się, słuchając przechwałek trójki siedzących obok niej, tandetnie wyglądających pannic, które na wakacjach postanowiły powetować sobie wszystkie miłosne niepowodzenia, jakich doznały w ciągu ostatnich kilku miesięcy. Tipsiary. Przez ich szczebiot przebiły się dobiegające z głębi sąsiedniego ogródka męskie głosy, niski, basowy i lekko świszczący, nosowy.

– ...nie piszę się na to.

– Peniasz? Nikt się nie połapie.

– A jak coś nie wypali, będziemy do odstrzału.

– Eee tam, nie pyraj, za krótki jest. Moja w tym głowa. Mam niezłe haki na... – Jego słowa zagłuszył ryk motocykla, który zatrzymał się z piskiem hamulców przed kawiarnią. – Będzie grzeczny, spokojna twoja rozczochrana.

– Że co, jaka rozczochrana?

– Że nic. Taki żart. No, stary, nie ma co główkować, Edek przyjechał. Ruszamy.

Jakby w odpowiedzi właściciel jaskrawozielonego kawasaki zdjął kask i pokiwał w kierunku, z którego dobiegała rozmowa. Zaraz potem za plecami Karoliny zaszurały przestawiane krzesła, ale kompani motocyklisty, zamiast wyjść na deptak, skierowali się do wnętrza lokalu. Kiedy odwróciła głowę, by przyjrzeć się im bliżej, mignęły jej tylko znikające w półcieniu sylwetki. Drobne cwaniaczki, pomyślała. Skończyła szarlotkę, wyskrobała z pucharka ostatnią, mocno już roztopioną łyżeczkę lodów i uregulowała rachunek. Na odchodnym chciała jeszcze skorzystać z WC, ale nieobecna duchem kelnerka, wyglądająca jakby wciągała jakieś odurzające świństwo, wybełkotała coś o awarii kanalizacji i skierowała ją do knajpy obok.

Przy barze było pusto. Za lodówką z napojami dostrzegła drzwi prowadzące na zaplecze. Tuż za nimi znajdował się wąski, pogrążony w półmroku korytarz. Już miała się wycofać, gdy usłyszała dziwne, przypominające płacz dźwięki, dochodzące ze znajdującego się w głębi pomieszczenia. Nie mogąc opanować wścibstwa, podeszła bliżej. Z wnętrza dobiegało ciche łkanie. Nie namyślając się zbyt długo, nacisnęła klamkę i wsunęła głowę do środka.

– Przepraszam, gdzie mogę znaleźć toaletę? – zapytała i natychmiast głos zamarł jej w gardle. Odwróciła się gwałtownie, próbując ucieczki. Nie zdążyła zrobić ani kroku wstecz, ktoś okazał się szybszy od niej. Ostatnie, co poczuła, to ból rozsadzający czaszkę.

*

Niewielkie fale z cichym sykiem gasły na plaży. Adam szedł powoli po mokrym piasku, przyjemnie ociężały po solidnej porcji dorsza; nie bał się, że zmoczy go zimna bałtycka woda, sandały niósł w ręku. Tuż przed nim przeszedł młokos, taszczący przed sobą przenośną lodówkę i drący się wniebogłosy: „Hej, tam za parawanem, kupisz loda, będziesz panem!”. Miał w repertuarze, jak się okazało, cały zestaw równie bzdurnych reklamowych wierszyków.

Adam westchnął. To nie tak miało wyglądać. Może jednak pomysł, żeby samemu jechać na wywczasy, nie był najlepszy. Ale z drugiej strony – z kim miałby pojechać? Z fatrem? Przecież właśnie od niego, od uprzykrzających życie narzekań i szantażu emocjonalnego, starał się uciec. Z Krzyśkiem Mateją, kumplem z pracy? Żeby wysłuchiwać złośliwości i niedwuznacznych aluzji? Przez co najmniej pół roku cała komenda wyśmiewałaby się z ich „romansu”. Z którąś z niedoszłych narzeczonych? I tak źle, i tak niedobrze. Jednego był pewien: zbyt wiele rzeczy ostatnio zawalał. Niby w pracy wszystko dobrze się układało, niby ciągle jego kozacka natura pozwalała mu szczęśliwie zamykać kolejne sprawy, ale zdawał sobie sprawę, że coraz częściej koledzy patrzą krzywo na jego gafy. A przecież praca nie była wszystkim, był jeszcze dom i chory, z roku na rok coraz bardziej dręczący układ z ojcem. Był pewien, że aby nie zwariować, nie zarazić się beznadzieją od rodziciela, musi uspokoić się, odetchnąć od domowych trosk. Choćby przez kilka dni skupić się wyłącznie na sobie, na drobnych przyjemnościach i rzeczach, których na co dzień sobie odmawiał. Musi zafundować sobie wagary od zwykłego życia.

Obiecał sobie, że przez cały czas pobytu nad morzem nie siądzie za kółkiem, więcej będzie spacerował, dla zdrowia, nie żeby mu specjalnie szwankowało, ale zbliżająca się czterdziestka i coraz krótszy oddech palacza przypominały, że najwyższy czas trochę o siebie zadbać. Ale najpierw chciał zabawić się, rozerwać. Tylko jak, gdzie, z kim? Oczywiście, mógłby poczytać, nadrobić całoroczne zaległości. W czasach szkolnych pochłaniał książeczki z Biblioteki Żółtego Tygrysa. Teraz też od czasu do czasu kupował książki, głównie poświęcone militariom i kryminały, by pośmiać się z wyobrażeń ich autorów o pracy w policji. Jednak coraz rzadziej miał na to ochotę, a kiedy już brał powieść do ręki, to zwykle po kilku stronach zasypiał snem sprawiedliwego. Prawdę powiedziawszy, ostatnimi czasy w ogóle coraz mniej mu się chciało.

Mając gdzieś katechizm porządnego wczasowicza, wdeptał w piach niedopałek i powlókł się w stronę zabudowań. Miał zamiar przejść się Helską, ale szybko utknął w tłumie przelewającym się wąskim chodnikiem. Przystanąwszy w pobliżu przystanku autobusowego, ze zdziwieniem przyglądał się wystrojonym wczasowiczom, mężczyznom wbitym w białe koszule, kobietom w sukienkach, które zakrywały więcej niż zwykle w ten letni czas, wypucowanym dzieciakom grzecznie idącym za rączkę. Co jest grane? Czyżby ludziska ciągnęli na festyn albo zjechała telewizja? Wątpliwości Adama rozwiało miarowe dzwonienie. Aha, pacnął się otwartą dłonią w czoło, przecież jest Dzień Pański. Po chwili poszedł w stronę kościoła. Im był bliżej, tym wyraźniej słyszał zawodzenie organisty, śpiewającego pieśń, której nie potrafił zidentyfikować. Krzywiąc się, patrzył na spóźnionych wiernych, żwawo zmierzających do świątyni. Że też im się chce! W ramach małego prywatnego protestu poszedł do znajdującego się naprzeciwko niewielkiego baru, zamówił piwo, choć nie miał na nie specjalnej ochoty, i rozsiadł się przy plastikowym stoliczku ustawionym na tarasie. Z kościoła rozległy się dźwięki kolejnej pieśni, niemrawo podjętej przez wiernych. Zapalił papierosa.

Z wiarą od dawna był na bakier, a do Matki Kościoła z roku na rok miał coraz bardziej krytyczny stosunek. Właściwie zaliczał się do katolików jedynie statystycznych – ochrzczonych, ale od lat niepraktykujących. Jako dziecko i nastolatek chodził do kościoła, bo kazali mu rodzice. Potem jednak gościł w przybytku Pana coraz rzadziej, w święta, na ślubach czy pogrzebach. Jego rodzice też nie należeli do szczególnie religijnych; wszystko zmieniło się kilka lat temu, gdy matka zachorowała na raka. Wcześniej praktykowała o tyle o ile, ale po usłyszeniu diagnozy, której usłyszeć nikt nie chce, kiedy tylko mogła, kiedy pozwalały jej na to nadwątlone leczeniem siły, między jedną daremną kuracją a drugą, przesiadywała w kościele, jeździła na pielgrzymki, udzielała się w parafialnej wspólnocie. I pociągnęła za sobą męża. Kiedy się kłócili, to kłócili się na całego, ale w chwili próby pomagali sobie jak umieli. Podziwiał za to ojca, choć pewnie – wyrzucał to sobie nie raz, nie dwa – nie umiał tego wyrazić. Nie potrafił też zrozumieć nagłej przemiany rodziców. Może nie chciał, bo nazbyt natrętnie przypominała mu o sprawach ostatecznych.

Definitywnie zniechęciła go do Kościoła wizyta na plebanii po śmierci matki. Poszedł załatwiać pochówek, nie do końca przytomny, bo odejście rodzicielki wstrząsnęło nim bardziej, niż się spodziewał, pójść jednak musiał – fater w ogóle nie nadawał się wtedy do niczego. Rzucił tradycyjne „szczęść Boże”, wyłuszczył, z czym przychodzi. Młody ksiądz, chudzina o zapadniętych policzkach, wyglądający jak asceci na średniowiecznych malowidłach, nie pospieszył ze słowami otuchy, nie złożył nawet kondolencji. Otworzył gruby, oprawiony w płótno kajet i z namaszczeniem przekładał strony. Wreszcie zaczął surowym głosem mówić, że on, Adam Tyszka, nie należy bynajmniej do grona przykładnych parafian, że od dawna nie był widziany na mszy, nie włączał się w sprawy wspólnoty – brak datku na remont dachu – że prawie nigdy nie było go w mieszkaniu rodziców, kiedy proboszcz chodził po kolędzie. Adam odruchowo zaczął się tłumaczyć, że wie ksiądz, taka specyfika służby policyjnej... Ale zaraz zalała go złość. Co to znowu za przesłuchanie! Opanował się ostatkiem sił, bo przecież chodziło o matkę, tylko to – zagryźć zęby – mógł wówczas dla niej zrobić. Załatwił co trzeba i wyszedł z plebanii, składając sobie przyrzeczenie, że to jego ostatnia wizyta w kościelnej instytucji.

Msza skończyła się, podobnie jak jego piwo. Wstał z niewygodnego plastikowego fotelika. Chciał, żeby ta niedziela była także jego świętem, więc postanowił, że przemieści się do większej miejscowości. Może Jastarnia? Z rozkładu jazdy, a ściślej rzecz biorąc, z rozkładów kilku konkurujących ze sobą firm przewozowych, trudno było się zorientować, o której przyjedzie najbliższy autobus. Jednak szczęście sprzyjało mu tego dnia, po chwili do zatoczki wtoczył się zdezelowany busik jadący do Helu. Adam zapłacił i opadł na siedzenie tuż przy wejściu.

– Ruszam na wschód. Tam musi być jakaś cywilizacja – wymamrotał klasyczny tekst, a potem otarł pot z czoła. Bus, jakżeby inaczej, nie miał klimatyzacji.

Wpatrywał się w migające za oknem helskie pejzaże, gdy usłyszał miarowe pikanie, dobiegające z lewej strony. Odwrócił głowę. Kierowca, młody szczawik, który pewnie ledwo przed rokiem zrobił prawo jazdy, przytrzymywał kółko łokciami i pisał SMS-a, jadąc – Adam wychylił się, by spojrzeć na prędkościomierz – prawie sto na godzinę.

– Koleś, skup się na kierownicy – rzucił z ledwie hamowaną wściekłością.

– A co, policja?

– Żebyś wiedział. – Tyszka zaczął klepać się po kieszeniach, ale zaraz uświadomił sobie, że blachę zostawił na kwaterze. Prawie nigdy się z nią nie rozstawał, nawet po służbie. Tak na wszelki wypadek.

– Taaa, taki z pana policjant, jak ze mnie Doda Elektroda! – Młody zaśmiał się, ostatni raz wcisnął klawisz komórki i schował ją do kieszeni. Tyle dobrego, pomyślał Adam, widząc, że kierowca wreszcie skupił się na tym, co działo się na drodze.

Szybko dojechali do Jastarni. Nic dziwnego, zważywszy, że kierowca busika był niespełnionym rajdowcem. Wysiadając, Adam trzasnął drzwiami tak mocno, że niedoszły Kubica pokazał mu środkowy palec. Postanowił zignorować gnoja, choć przez głowę przeleciało mu, czy przypadkiem nie warto wykonać telefonu do Inspekcji Transportu Drogowego z uprzejmym donosem zatroskanego o bezpieczeństwo, swoje i innych, obywatela.

Rozejrzał się: ulica Mickiewicza, po jednej i po drugiej stronie same pensjonaty, wille nazwane oryginalnie Perła Bałtyku albo U Anny. Gdzie tu jest centrum, gdzie jakieś knajpy? Przeszedł kawałek, po prawej zobaczył port, większy niż ten w Kuźnicy. Che, che, i niby tam ma być stolica rybaków, zaśmiał się szyderczo. Szedł wzdłuż nabrzeża, przypatrując się rybackim łodziom i stateczkom. Niektóre z nich były małymi łupinkami, tak kruchymi, że nie zaryzykowałby wypłynięcia nimi nawet na zatokę, ale pomiędzy nimi cumowały też większe jednostki. Na jednej z nich wisiał sporych rozmiarów baner z napisem: „Stop zielonym naciągaczom!”. Czyżby podpadli im kosmici?, zdziwił się Adam.

Wymijając grupki rozwrzeszczanych dzieciaków, doszedł do granicy portu. Od zatoki wiał przyjemny, chłodny wietrzyk. Adam przymknął oczy, przez chwilę było mu dobrze, ale zaraz przypomniała o sobie wczasowa nadaktywność. Przecież nie przyjechał nad morze, żeby jak emeryt podsypiać w słońcu. Wreszcie ma wolne i powinien dobrze się bawić, co znaczy, że czym prędzej powinien znaleźć jakieś zajęcie. Ruszył w kierunku centrum – cokolwiek to znaczy. Obok przechodzili roznegliżowani plażowicze, całkiem dekoracyjne, strzaskane na ciemny brąz kobiety w różnym wieku i ich zdecydowanie mniej atrakcyjni towarzysze. Dziwił się brzuchaczom, którzy nie wstydzili się zwałów tłuszczu wypływających ze zbyt skąpych kąpielówek. On sam, choć przecież nie był otyły, wolał ukrywać oponkę pod koszulką.

Snuł się po miasteczku, nie mogąc znaleźć sobie miejsca. Doszedł do ulicy księdza Sychty, skręcił w lewo. Zauważył stoisko z wędzonymi rybami, a tam kabanosy z łososia. Kupił na próbę dwa kawałki; okazały się całkiem niezłe, chociaż, jak na jego gust, trochę zbyt słone. Znowu dotarł do strefy pensjonatów, zawrócił. W okolicach skwerku przed dworcem kolejowym pełno było knajpianych ogródków, głównie smażalni, okupowanych przez tych, którzy ryby jedzą tylko raz w roku, na wakacjach. Wybrał mniej zapchany ogródek, zamówił tyskie i zdziwił się, że kosztuje tylko pięć złotych. Legendy o drożyźnie nad morzem są mocno przesadzone, pomyślał. Złocisty płyn mile drażnił gardło; zapalił, rozparł się w wiklinowym fotelu i oddał błogiemu nicnierobieniu, próbując oczyścić głowę ze wszystkich myśli. Nie do końca mu się to udało, upierdliwy demon szeptał do ucha, że powinien zadzwonić do ojca, sprawdzić, czy wszystko u niego w porządku. Westchnął, sięgnął po komórkę i wybrał numer. Nikt nie odpowiadał, telefon był wyłączony. Znowu sobie ze mną pogrywa, zirytował się. I zamówił kolejne piwo. I jeszcze jedno, nic to, że następnego dnia będzie miał monstrualnego kaca.

Coraz bardziej rozmytym wzrokiem wodził po okolicznych stolikach. Ludzie się bawią, oj, bawią. On też, może nie aż tak bardzo, ale jednak. Zawsze to coś ciekawszego niż przesiadywanie w domu przed komputerem.

– ...dobrze, że zrobiłeś foty trupów.

Na słowo „trup” zareagował instynktownie, spojrzał w prawo. Czyżby dokonano jakiegoś morderstwa? Może ma to coś wspólnego z topielcem na plaży? Próbował się skupić, ale był zbyt pijany, by zrozumieć, o czym mówią jego sąsiedzi. Rejestrował tylko strzępki rozmowy:

– ...to nie przypadek... ktoś za tym stoi... giną... Karolina... może czeka już we Władysławowie...

We Władysławowie? Chciał sięgnąć po piwo, ale żeby to zrobić, musiał zebrać się w sobie. Zbyt dużo niewiadomych, za wiele browarów. Młoda kelnerka z wymiętą ze zmęczenia twarzą szarpała go za ramię.

– Czas do domu – zagadała niczym dobra mamcia.

– Tak. Dzień dobry. Przepraszam. Do widzenia.

Nie bardzo wiedział, jak wróci do Kuźnicy.

Poniedziałek, 25 sierpnia 2008

Adam znowu się obudził, kolejny raz tej nocy. Jęknął, przeklinając pomysł wczorajszego popijania w Jastarni. Postękując, zwlókł się z łóżka. Ledwie minęła szósta, wiedział jednak, że już nie zaśnie.

Kuźnica spała, tylko rybacy kręcili się wokół łodzi. Poranny chłód dobrze działał na ciężkiego kaca. Adam doszedł do ulubionej ławeczki na wydmie przed plażą. Pusto, nikogo. Ledwie słyszalny szum morza. Lekki wiatr rozwiewający włosy. Błogość. Wygrzebał z kieszeni papierosy i zapalił. Przymknął oczy. Po chwili poczuł ostrą woń i ktoś bardzo blisko zaśpiewał chrapliwym głosem:

Vor der Kaserne, vor dem großen Tor,

Stand eine Laterne und steht sie noch davor.

So wollen wir uns wiedersehn,

Bei der Laterne wolln wir stehn,

Wie einst Lili Marleen, wie einst Lili Marleen.

Unsre beiden Schatten, sie sehn wie einer aus,

Daß wir so lieb uns hatten, daß sah man

gleich daraus.

Und alle Leute wolln es sehn,

Daß wir bei der Laterne stehn,

Wie einst Lili Marleen, wie einst Lili Marleen.

Tuż obok ławki stał niewysoki staruszek w powyciąganych spodniach i marynarskiej koszulce w paski. Widząc, że Tyszka otworzył oczy, przyłożył palce do granatowej oficerskiej czapki i zasalutował.

– Witam pana prezesa, witam... Poczęstuje pan prezes fajeczką?

Adam westchnął i wyciągnął ku niemu papierosy.

– To ja od razu może ze trzy wezmę... – Intruz zaczął grzebać trzęsącymi się palcami w pudełku. – Nie dla kolegi, nie, nie, dla mnie, ja zawsze prawdę mówię. A pan prezes skąd?

Zanim Tyszka zdołał otworzyć usta, gnom znów zaczął nucić:

Schon rief der Posten: „Sie blasen

Zapfenstreich!

Es kann drei Tage kosten!” – „Kamerad, ich

komm ja gleich!”

– Bo pan wie, tu jest morze, patrzy pan na morze i nic nie widzi... Bo to nie tak wszystko jest, nie tak. Był pan prezes kiedyś na morzu? Widzę, że nie. Ja dużo widzę. Tych ludzi, którzy tu się kręcą, to nie ma. Wie pan prezes, nie ma, mais je suis¹. No tak, dobrze, potem było już tylko gorzej... Może pan mnie zrozumie.

– O co panu chodzi?

– Kiedyś byłem młody... Pływałem na U-Bootach. Ah, ces Françaises, oui, les Françaises étaient douces... mais pas comme Gerda... Mon amour. Ses yeux comme des bleuets, les plus beaux yeux que j’aie jamais vus mais elle est partie. A cause de ce connard². Głos mężczyzny zmienił ton, brzmiał ostro, złowrogo. – Er hat Licht auf dem Schiff gemacht und uns damit den Russen zum Abschuss freigegeben*. Widziałem go, nikt o tym nie wiedział, tylko ja... Czekałem. Mit dir, Lili Marleen, mit dir, Lili Marleen. A potem już nic. A wy tu przyjeżdżacie, łazicie po plażach, a o niczym nie wiecie. A ja pływałem, wie pan prezes, rybak z dziada pradziada. Bò mój stark, to ho, ho... Mniejsza z nim. A pan prezes skąd? Bò jô stądka òd wiedna. Rozumie pan kaszëbską mòwã? Në, richtich nié. Wy z Warszawy patrzycie na nas z góry, a ja, widzi pan prezes, dëcht përznã znajã niemiecczi, francësczi a pòlsczi ë rozmiejã sã dogadać z Ruskama.

– Jestem ze Śląska, z Katowic...

Jednak staruszek zadawał się nie słuchać, zatopiony we własnych myślach.

– Pan ze stolicy przyjechał, pan myśli o mnie stary dziad, a ja pół świata opłynąłem. Stacjonowałem w Breście, wir sind auf dem Nordatlantik gewesen, bei der amerikanischen Ostküste, auf dem Karibischen Meer und in den Azoren³*. Potem przerzucili nas na Bałtyk... Zamykali nas w puszkach, jak szprotki, ale one miały lepiej, były już martwe, my nie. Czekał pan prezes kiedyś na śmierć? Minuty, niby minuty, nikt nie wie, czy przeżyje, czy nie... Wszystko zamiera, wszyscy nasłuchują, wstrzymują oddech. Słuchać spadające krople wody. Ale co tam pan prezes wie, wy z Polski nic nie wiecie... Straszna śmierć, ale taka jest dola marynarza. Tak trzeba, ale jest też śmierć głupia, niepotrzebna, jest zła śmierć. Ona skrada się, uderza znienacka... Monsieur est très jeune⁴... Kapitänleutnant Mützelburg był dla nas bogiem, zatopił dziewiętnaście frachtowców, a zginął jak dzieciak. Nie tak miało być, nie tak, a Gerda... – Głos staruszka załamał się. – Gerda popłynęła w ostatni rejs... Nie mogę tego zapomnieć. Manchmal wache ich nachts auf und höre diesen Schrei, der Verletzten, Kinder, Frauen... Ich habe sie gesucht... Sie war Krankenschwester auf dem Unterdeck. Das Schiff hat sich auf die Seite gelegt und ich bin über Bord geflogen, jemand hat mich dann rausgezogen⁵. Jej nikt nie pomógł. Nikt. Utonęła w lodowatych wodach Bałtyku. Tyle lat... und jetzt habe ich ihn gefunden, jetzt habe ich ihn erwischt, diesen Dreckskerl. Nur dafür habe ich gelebt⁶. Myślałem, że mi ulży, jak mu odpłacę za wszystkich, tyle lat czekałem, ale boli jeszcze bardziej.

Urwał na chwilę, zaciągnął się papierosem. Po czym znów zanucił:

Deine Schritte kennt sie, deinen zieren Gang.

Alle Abend brennt sie, mich vergass sie lang.

Und sollte mir ein Leids geschehn,

Wer wird bei der Laterne stehn,

Wie einst Lili Marleen, wie einst Lili Marleen?

Pewno w innych okolicznościach takie wojenne opowieści bardzo by Tyszkę zainteresowały, wszak nie co dzień spotyka się kogoś, kto pływał na U-Bootach. Jednak rozsadzający czaszkę ból czynił go wyjątkowo drażliwym, a z tego, co mówił staruszek, niewiele rozumiał. Cóż, języki nie były jego mocną stroną. Jako tako potrafił dogadać się jedynie po angielsku, głównie dlatego, że w policji wysyłali ich co jakiś czas na obowiązkowe kursy dokształcające. Po niemiecku znał tylko kilka słów, choć jego babka płynnie mówiła tym językiem – i właśnie ona starannie pilnowała, żeby Adaś go nie rozumiał. Zbyt wiele miała złych wspomnień z końca lat czterdziestych, kiedy to samo podejrzenie, że ktoś jest Niemcem, wystarczyło, by trafić do obozu. A kaszubski, z którym od kilku dni miał do czynienia, także był dla niego zupełnie niezrozumiały.

Nie zamierzał dłużej słuchać bajdurzeń plażowego dziadka. Cisnął niedopałek na piach i poderwał się z ławki. Marynarz spojrzał na niego z wyrzutem.

– Pan się mnie boi? Starego kumaka? Pan prezes boi się tego, czego nie rozumie? Jak wszyscy młodzi. Takie jest życie, ale może poratuje pan jeszcze byłego marynarza, coby mógł się napić za tych, co zginęli?

Policjant rozłożył ręce we wszystko mówiącym geście.

– Trudno. Tej do úzdrzeniô! Auf Wiedersehen! Au revoir!

Zamruczał jeszcze coś niewyraźnie, zrobił w tył zwrot i zniknął równie szybko, jak się pojawił. A miało być miło i przyjemnie, zero świrów... Ale cóż, takich nie sieją, sami rosną. Adam wyciągnął z kieszeni mapę, zerknął na nią i ruszył w kierunku Góry Lubek, bezwiednie pogwizdując piosenkę o Lili Marleen.

*

Dzień, jak na koniec sierpnia przystało, był słoneczny, ale od zatoki wiał chłodny wiatr. Aspirant Jarosław Kluk zatrzymał się przed wejściem do Komendy Powiatowej Policji w Pucku i zapatrzył na niespiesznie snujących się po mieścinie wczasowiczów. Szczęśliwcy, nie to co on! Czekał go kolejny dzień żmudnej pracy, do której w dodatku miał coraz mniej serca. A przecież jeszcze rok wcześniej dałby się za policyjną robotę pokroić. Wszystko skończyło się z dnia na dzień, gdy ten patafian, jego imiennik nadkomisarz Pater, postanowił go zgnoić, właściwie bez przyczyny – przynajmniej poważniejszej. Jarek prychnął, sięgnął do kieszeni beżowej lnianej marynarki i wyjął paczkę papierosów. Zapalił i zaciągnął się aż po dno płuc. Doskonale zdawał sobie sprawę, że dawno już powinien rzucić fajki, bo rozwalają kondycję, odbierając mu radość z surfowania, ale nie miał wystarczająco silnej woli. Wyznaczał sobie kolejne daty graniczne: początek miesiąca, Wielkanoc, Nowy Rok, podejmował następne postanowienia. Bez skutku. Przez głowę przemknęło mu, że może nic się nie stanie, jeśli na początek dnia zafunduje sobie nieco prywaty, skoczy do zaprzyjaźnionej wypożyczalni sprzętu w Chałupach i pośmiga trochę na żagielku. Wiatr wydawał się idealny... Rutynowe czynności śledcze mogą przecież poczekać, w wypadku wyrzucanych na brzeg topielców i tak nikt nie oczekuje błyskawicznych wyników, a najczęściej okazuje się, że prędzej czy później jakaś zdesperowana kobiecina zaczyna szukać swojego męża czy kochanka i sprawa rozwiązuje się sama. Poczucie obowiązku jednak zwyciężyło; zdeptał niedopałek i poszedł na parking komendy. Wolał jeździć nieoznakowanym samochodem, ale wolny był tylko radiowóz.

Ruch na szosie prowadzącej na Hel okazał się nadspodziewanie duży. Jarek wpatrywał się w zapalające się raz po raz światła stopu jadącego przed nim auta i analizował informacje, które szef przekazał dzisiaj na odprawie. Wypłynął topielec niedaleko Kuźnicy. Nic interesującego, takie rzeczy zdarzają się podczas sezonu. Brawura podlana alkoholem niejednemu już zaszkodziła. Nietypowe było tylko to, że nieboszczyk był kompletnie ubrany. Może wypadł z łódki, pomyślał aspirant.

Wjeżdżając do Władysławowa, musiał jeszcze bardziej zwolnić, ledwie się wlókł, ciągle stając, by przepuścić pieszych. Wczasowa zaraza, zżymał się, łażą bez sensu jak potłuczeni. Skończył się teren zabudowany i Kluk wreszcie mógł trochę przyspieszyć. Nic nie wskazywało, że znaleziony to któraś z osób poszukiwanych. Z drugiej jednak strony, jeśli był to samotny wczasowicz, mogło minąć wiele dni do czasu, kiedy ktoś zgłosi jego zaginięcie. Zapowiadała się nudna dłubanina. Dostał od szefa namiary na osoby plączące się w miejscu znalezienia, które udało się spisać mundurowym. Miał z nimi porozmawiać. Nie skomentował rozkazu podkomisarza Henryka Rogali, choć zdawał sobie sprawę, że to robota głupiego. Dowie się pewnie, jak bardzo wczasowiczki były wstrząśnięte widokiem trupa, pozna jakieś spiskowe teorie. Trudno i darmo. Też kiedyś był podkomisarzem i wiedział, jak w śledztwie traktuje się pomysły racjonalizatorskie aspirantów. A Jarek był teraz aspirantem. Nikim więcej.

Do Kuźnicy, gdzie pomieszkiwała większość osób, z którymi miał dzisiaj rozmawiać, dotarł koło trzynastej. Zaparkował samochód w uliczce obok kościoła. Wysiadł, przeciągnął się z lubością i ruszył Kotwiczną w kierunku małego morza. Nie mógł odmówić sobie przyjemności popatrzenia na kolorowe skrzydła kitesurferów, unoszące się nad wodą. Westchnął ciężko. Gdyby mu się chciało tak, jak mu się nie chce, pewnie już dawno znów by awansował, wspinając się po drabince policyjnej kariery aż do miejsca, na które przecież zasługiwał. Mrzonki, pomyślał, bo przekonał się nie raz, nie dwa, jak trudno jest odzyskać zaufanie po spektakularnej wpadce i degradacji. Zajrzał do notesu, w którym zapisał adresy kwater świadków, byli to wyłącznie wczasowicze, słono przepłacający za wakacje nad nie tak znowu ciepłym morzem. Wiedział coś o tym, jego rodzina, Kaszubi z dziada pradziada, od dziesięcioleci żyła z takich naiwniaków. Świetnie orientował się w turystycznym biznesie, bo jako nastolatek przez kilka sezonów pomagał rodzicom w prowadzeniu pensjonatu w Jastrzębiej Górze. I szybko przekonał się, że taka praca go nie kręci, więc wybrał policję. Może to był błąd? Kto wie. Gdyby powinęła mu się noga, zawsze mógł wrócić do rodzinnego interesu. Wyjście awaryjne, które warto mieć. Poszedł pod trzy pierwsze adresy z listy, a potem zaczął w duchu wyklinać bezmyślność szefa, zapoconego ćwoka, którego priorytetami były święty spokój i zajmowanie się dwiema pokracznymi bassetkami, lecz także własną głupotę. Jaki był sens odwiedzania na kwaterach wczasowiczów koło południa w ciepły dzień? Przecież wszyscy od rana smażyli się na plaży. Szukaj wiatru w piachu...

Nie chciał zbyt wcześnie wracać do Pucka, wiedział, że znowu naraziłby się Rogali, który i tak uważał go za lesera. Do pewnego stopnia słusznie, bo Jarek nie starał się tak jak kiedyś, nie napinał. Postanowił, że zajdzie do knajpy naprzeciwko dworca kolejowego, skąd był niepowtarzalny widok na zatokę. Wziął piwo i usiadł przy stoliku na tarasie. Patrzył na żółtodziobów z trudem utrzymujących równowagę na niezbyt dużych falach. Zainwestowali w markowe pianki, drogie deski, ale już w dobrego nauczyciela nie i teraz częściej taplali się w płytkiej wodzie, niż surfowali. Śmiał się głośno, widząc ich rozpaczliwe wygibasy. Jemu techniki mogliby pozazdrościć amerykańscy beach boys. Dobry nastrój zgasł jednak, gdy tylko przypomniał sobie o nadkomisarzu Patrze, Paterze... Cholera wie, jak to nazwisko się odmienia... Od roku był jego numerem jeden na czarnej liście, myślał o nim obsesyjnie. O gwieździe trójmiejskiej policji, smętnym gościu, który wkurzał wszystkich, uważając się za wszechwiedzącego. O szefie, który zniszczył jego, Jarka, karierę. A przecież jeszcze rok temu dałby się za niego pokroić, uważał go za swojego mentora. Wszystko zaczęło się od na pozór banalnej sprawy: w Trójmieście, głównie w Sopocie, zaczęła prężnie działać grupka alfonsów, stręczących panny w dyskotekach na plaży. Niby nic specjalnego, ale nadkomisarz uwziął się na nich po tym, jak w okolicach Jelitkowa przy knajpie Kliper znaleziono ciało osiemnastolatki z pociętą twarzą, zgwałconej, uduszonej. Jarek chciał zapunktować u szefa. Tracił wieczory, szukając w dyskotekach panien podejrzanej konduity. Pił wymyślne drinki, choć takich nie lubił, aż wreszcie znalazł się z taką laleczką na plaży. Zaczął przesadnie ją szarpać, mając nadzieję, że pojawi się opiekun. Nie pomylił się. Zafundował mu wymyślne przesłuchanie przy szumie fal. Alfons krzyczał, ale nie dość głośno. A potem poskarżył się, że funkcjonariusz na służbie złamał mu trzy palce... To był początek końca. Jarek miał nadzieję, że Pater wstawi się za nim, spróbuje, wykorzystując swoje wcale nie tak małe wpływy, zatuszować sprawę, ostatecznie policyjna sztama do czegoś zobowiązuje, ale zawiódł się, i to bardzo. Zdegradowali go, zesłali do puckiej dziury, a na pożegnanie usłyszał, że w ogóle ma szczęście, że nie wyleciał na zbity pysk ze służby. Też mi szczęście.

Dopił piwo długim haustem. Zaraz wyrosła obok niego wysoka, szczupła kelnerka w kusej spódniczce i zanim zorientował się, co robi, zamawiał kolejny złocisty płyn. Westchnął, co tam, dwa piwa to tyle co nic, przecież żaden lodziarz nie będzie zatrzymywał oznakowanego policyjnego wózka. A spieszyć się nie miał do czego. Zaczynała się pora obiadowa i do knajpy zaczynali ściągać plażowicze. Dziwił się, że tak wiele osób przychodzi tu na obiadową rybkę, skoro ledwie kilkadziesiąt metrów dalej znajdowała się owiana legendą smażalnia U Teofila, gdzie przed laty bywały największe gwiazdy polskiego teatru i estrady. Choć i ta, jak przekonał się parę tygodni wcześniej, upodobniła się do konkurencji. Chciał zjeść pyszną flądrę po kaszubsku, obficie polaną sosem z grubo siekanym czosnkiem, a dostał rybę utaplaną w maśle czosnkowym. No i jak tu się dziwić, że ludziska wolą Egipt lub Chorwację, pomyślał. Przełknął ślinę. Postanowił, że przy najbliższej okazji podjedzie do rodziców i poprosi matkę, żeby przyrządziła mu świeżą fląderkę tak, jak lubi, bez fastfoodowych podróbek.

Poczuł, że ktoś trąca go w udo, zobaczył łeb sporego wyżła szorstkowłosego, który metodycznie obwąchiwał nogawki jego spodni; już chciał go odpędzić, kiedy usłyszał:

– Kiler, do nogi, zostaw pana.

Pies odwrócił łeb, spojrzał smutnymi oczyma na swojego opiekuna, a potem poczłapał do stolika obok i ciężko klapnął na brukową kostkę. Korpulentny mężczyzna poklepał go po grzbiecie. Koszulkę, mocno opinającą się na jego solidnym brzuszysku, znaczyły plamy potu. Mężczyzna pociągnął spory łyk piwa, odstawił szklankę i zaczął opowiadać, gestykulując przy tym mocno, jakby upał wcale mu nie doskwierał:

– No i wiesz pan, to ja tego trupa, to znaczy topielca, na plaży znalazłem.

Jarek nadstawił uszu niczym myśliwski pies nasłuchujący odgłosów nadlatujących kaczek.

– Gadaj, chłopie, jak to było! Na plaży?

– Kiler mnie wyciągnął skoro świt na dwór. Wiesz pan, on tak ma, z rana długo nie usiedzi, zaraz się kręci, szczeka, popiskuje, pospać to on nie da, oj nie. Ale ja już się przyzwyczaiłem, tylko moja stara ciągle zrzędzi, że niewychowany jest, że najlepiej by go oddać gdzieś na wieś w cholerę. Zaraz ją gaszę, że to mój pies, kto go wyprowadza, ja, więc niech się czepi czego innego.

– Z babą nie wygrasz. Ale co z tym trupem?

– Z Kilerem poszedłem, to już pan wiesz, na plażę. Idę sobie spokojnie, a pies jak zawsze wydarł do przodu. Słyszę, że jakoś tak dziwnie szczeka, jak nie on, za długo, niespokojnie, i obskakuje coś przy brzegu. No to idę. Patrzę, a tu topielec jak ta lala, to znaczy, wiesz pan, nie lala, ale taki najprawdziwszy...

Bingo, trafiłem jednego, pomyślał Kluk i w duchu błogosławił swoją skłonność do drobnego alkoholizowania się na służbie. Podszedł do stolika obok. Pies zerwał się na nogi i zamachał kikutem ogona.

– Kiler, ładne imię – rzucił policjant.

Właściciel wyżła otaksował go wzrokiem i warknął:

– Jakiś problem?

– Tak. Jarosław Kluk, Komenda Powiatowa Policji w Pucku. – Pokazał legitymację. – Chciałbym porozmawiać z panem o tym zdarzeniu na plaży. Proszę do mojego stolika.

– Wiesz pan, ja już wszystko zeznałem – burknął mężczyzna, popatrując na swojego kompana.

Jarek był pewien, że delikwent stawia się tylko dla zasady. Przynajmniej będzie miał co chłopina opowiadać przy kolacji, pomyślał. Pobawię się w złego glinę z amerykańskiego filmu, co mi tam, zafunduję grubasowi urlopową atrakcję.

– Dobrze. W takim razie zabiorę pana na wycieczkę do Pucka, niespecjalnie atrakcyjną, bo zobaczy pan tylko naszą komendę – powiedział i wrócił do swojego stolika.

Zanim zdążył zaciągnąć się papierosem, właściciel wyżła siedział grzecznie naprzeciw niego. Pies, zdaje się, był odważniejszy od właściciela, bo stał w pogotowiu przy jego nodze, jakby za chwilę miał rzucić się na policjanta.

– Teraz już wiem, skąd to imię. – Kluk wypuścił chmurę dymu.

– Kiler, siad – zakomenderował wczasowicz. Pies był dobrze ułożony, natychmiast wykonał polecenie.

Aspirant otworzył notes i wyjął długopis z kieszeni marynarki, szykując się na ubaw.

– Imię i nazwisko?

– Świętopełk Rawicz.

Jarek doskonale wiedział, jak nazywa się świadek, który znalazł ciało. Rano na komendzie wyśmiewali się z kumplami z imienia, które na pewno unieszczęśliwiało Rawicza w czasach szkolnych, jednak postanowił jeszcze trochę podręczyć przesłuchiwanego. Ot tak, dla zabawy.

– Święto... jak?

– Świętopełk. Mam przeliterować? – zapytał poirytowany mężczyzna i zaraz dodał, jakby chciał się wytłumaczyć: – Bo ja w Poznaniu urodzony, a tam jest taka, wiesz pan, tradycja, żeby nadawać dzieciom piastowskie imiona.

Dobra, starczy, i tak jest za dużo dowcipów o policjantach, pomyślał Kluk. Czas był najwyższy wziąć się poważnie do roboty, więc powiedział:

– Nie trzeba. To pan znalazł wodnika?

– Słucham?

– To znaczy topielca na plaży.

– Tak, tak, bo wiesz pan, poszedłem z Kilerem rano na spacer i...

– Wiem, przez przypadek słyszałem. Co było potem, jak pan już znalazł denata?

– Zadzwoniłem na dziewięć dziewięć siedem.