Janusz Rudnicki

ŚMIERĆ CZESKIEGO PSA

Copyright © by Wydawnictwo W.A.B., 2009

Wydanie I

Warszawa 2010

Spis treści

- Dedykacja

- Teksty pierwsze

1. Śmierć czeskiego psa

2. Robaczywy pacierz

3. W kosmosie

4. Jednoblatówka

5. Na wyciągu

6. Tu stacja Kędzierzyn-Koźle!

7. Na barykadzie

8. Zawał mam

9. Cierpienia głupiego Augusta

10. Na wzgórzu

11. Na cmentarzu

- Teksty drugie

1. Andersen, Andersen

2. Na ambonie

3. W Pradze

4. Osoba pierwsza liczby jak najbardziej pojedynczej

5. Jeżdżąc

6. Alma

7. Księga skarg i zażaleń

- Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

tak po prostu: Zenkowi Maślonie

TEKSTY PIERWSZE

Śmierć czeskiego psa

Parę lat temu Cyganie okupować zaczęli obóz koncentracyjny w Bergen-Belsen. Walcząc w ten sposób o przyznanie im w Niemczech statusu grupy mniejszościowej. O odszkodowania, za wtedy. Walczyć najlepiej tam, gdzie się wtedy ginęło, dlatego Bergen-Belsen. Dlatego również strajk głodowy w Dachau (!). Żaden jednak ważny chuj na protesty ich, choć tak spektakularne, specjalnej uwagi nie zwracał. To powód, dla którego protestowali tak długo, aż się z tym protestem zżyli, dosłownie. Obóz w Bergen-Belsen stał się, na długi czas, póki nie usunęła ich policja, nowym ich domem.

Dziewiąta rano. Siedzę na łóżku. Głowa zwieszona. Oczy zamknięte. Bo gołębie gruchały, od świtu. Znowu. Jeden gołąb, w zasadzie. Symbol miłości, pokoju i Ducha Świętego. Solista. Jeden gorszy od wielu. Solista irytuje, chór usypia. Więc znowu leżałem na tych swoich plecach, klnąc.

Wstaję, człapię do skrzynki na listy, jedna w niej reklama, „Duży Sklep” ma jubileusz, czterdzieści dziewięć lat na rynku. Idę do „Dużego Sklepu”, może coś kupię. Nic nie kupuję, wychodzę, przechodzę obok rożna, kurczaki po cenach jubileuszowych, pół za dwa euro, z bułką. Kupuję, jem, na ławce, słońce i pogoda. Jem rękami, tak lubię.

Przechodzi stary człowiek ze starym psem, pies kuleje i on kuleje, boję się o kurę, ale on ma też kurę i jego pies nie zwraca na mnie uwagi.

Stary człowiek siada na następnej ławce, karmi psa, pies je. Ja też. Telefon mi dzwoni, w kieszeni, nie mogę odebrać, ręce mam tłuste, jem przecież rękami. Jem, a telefon gra, jakaś muzyczka, tak był już ustawiony, za każdym razem chcę ją zmienić na sygnał, ale dzwonią do mnie tak rzadko, że za każdym razem zapominam.

Ławka, słońce, kurczak i ta radośnie zidiociała muzyczka.

Przechodzą dwie kobiety, mówią po polsku, Polki.

Pierwsza: – Popatrz, widzisz, jak taki żebrak ma tu dobrze? Ławka, słońce, kurczak, muzyka, piknik przez całe życie.

Druga: – Skąd wiesz, że to żebrak?

Pierwsza: – Jak skąd, nie widzisz? Chcesz, to się możemy założyć.

Druga: – A jak to sprawdzimy?

Pierwsza: – Pieniądze mu dam.

Druga: – Przestań. Ja myślę, że to Cygan.

Przechodzą, odchodzą, zjadłem, idę do domu. W domu kładę się, śpiący jestem po tym zgruchotanym świcie. Niezbyt udana ta pierwsza połowa dnia. Ale też nie najgorsza. Były gorsze. Ach tam, przedpołudnia albo popołudnia, ile to już dni całych spadło mi ze schodów.

Zobaczę, co przyniesie druga połowa dnia. Jeśli nic, nie będę narzekał, miałem, z drugiej strony, dużo udanych popołudni i wieczorów, człowiek nie powinien wymagać za wiele. Jeśli już jest samotną boją na morzu codzienności, prawda?

Zasypiam, może coś mnie obudzi, jeśli nic, nie będę narzekał, nawet jakbym chciał, bo jak tu narzekać, kiedy się śpi?

Budzi mnie, szczekanie psa, w telefonie. Telefon mnie budzi, a w telefonie szczeka pies. Pies do mnie dzwoni? Za chwilę na pierwszym planie głos mężczyzny. Niewyraźny, miękki. Taki, który chwycić można gołą ręką za dziąsła. Głos starego mężczyzny mówi, pyta, czy to ja przykleiłem na słupie ogłoszenie, że mogę wyprowadzać psa.

Ja mówię, że ja.

On mówi, no to właśnie ja już dzwoniłem do pana dzisiaj w tej sprawie, ale nikt nie odbierał.

Ja mówię, ach, rzeczywiście, ktoś dzwonił, ale jadłem właśnie kurczaka, rękami, bo „Duży Sklep”, koło mnie, ma jubileusz, rozumie pan, nie mogłem odebrać.

On mówi, „Duży Sklep”?! Ja... ja też tam byłem, kurczaka kupiłem dla psa i...

Ja mówię, pana pies kuleje, prawda?

On mówi, kuleje! Ja też. A skąd pan...

Ja mówię, pytam, i karmił go pan kurczakiem na ławce?

On mówi, na ławce! Skąd pan... a, to pan? Pan siedział na ławce obok i jadł?

Ja mówię, ja. I pytam, a to pan wtedy do mnie dzwonił?

On mówi, no ja. I pyta, a ta... ta muzyczka to...

Ja mówię, to mój telefon, zamiast sygnału, zapominam zmienić na sygnał, bo, wie pan, rzadko ktoś dzwoni...

On mówi, prawda, jaki ten świat mały. Pan na ławce, ja na ławce... I pyta, to co, może pan przyjść?

Ja mówię, mogę, pytam, kiedy?

On mówi, dzisiaj, teraz, jeśli pan może.

Ja mówię, mogę. Tylko... gdzie?

On mówi, no tak, to starość, ma pan coś do pisania?

Podaje mi adres, nazwisko i mówi. Że nazwisko przy dzwonku na dole napisał ręką, niewyraźnie, ale ja, wie pan, mówi, tak piszę, jak mówię, a mówię tak, jak mówię, bo nie mam już zębów.

Idę, będę wyprowadzał, czemu nie. Miałem już kiedyś psa, miałem, aż mi zdechł. Bokserka, Asta. Chora była, weterynarz powiedział, że przyjdzie ją uśpić, da truciznę. Leżała nieruchoma w kuchni i patrzyła na mnie. Nigdy nie dawałem jej kurczaka, żeby nie zaszkodziły jej kości. Wyszedłem, kupiłem pół z rożna, zjadła na leżąco. Przyszedł weterynarz i podał jej środek nasenny, a ona po nim tę ostatnią wieczerzę zwymiotowała, i zdechła. Mieszkałem wtedy w bloku zaraz przy lesie, poszedłem do lasu, wykopałem dziurę, wróciłem, poczekałem, aż się ściemni, bo po co mi cyrk na osiedlu, położyłem ją na sanki, bo śnieg już spadł, a ona ciężka, i poszedłem. Chodzę z nią tam i z powrotem, bo nie zapamiętałem dobrze miejsca, a ciemno, szukam tej dziury, nie ma. Zostawiłem ją, bo trudno sanki ciągnąć między drzewami, i szukam dalej sam, chodzę i klnę na siebie, aż w końcu jest, znalazłem, kopałem ją dla niej, a sam mało do niej nie wpadłem, nareszcie, idę po nią, idę i idę, nie ma, nie mogę jej znaleźć! Co jest, co jest?! Asta?! Samo mi się z gardła wyrwało, jeszcze trochę, a zacząłbym gwizdać. Znalazłem ją w końcu, prawie na nią wchodząc, i pochowałem, myśląc, że jak człowiek ma dziurę, to nie ma psa, a jak ma psa, to nie ma dziury, nie? No i tak to.

Jestem, dzwonię, wchodzę, idę po schodach, butów pod drzwiami tyle, że nasuwa mi się myśl o Oświęcimiu. Przedstawiam się. On mówi, że źle się czuje, podle, a psa trzeba wyprowadzać dwa razy dziennie, nie daje już rady. Mówi, że kuleje, pies też, czasami trzeba go znosić ze schodów, albo wnosić, już mu za ciężko. A jeszcze tyle butów na klatce, że przejść nie można, Turcy tu mieszkają, dlatego. Mówi, żebym dał mu jeść, miskę mu podał, to się do mnie przyzwyczai. Haf-haf, szczeka, to znaczy, on szczeka, i mówi, że tak szczeka pies po czesku. W wiosce Medlov Králová go kupił, piękna nazwa, prawda? On się w tej wiosce urodził, dlatego psa stamtąd przywiózł, żeby tu mu, haf-haf, po czesku szczekał, a nie robił jakieś tam wau-wau. To jego czeska kroplówka, ten pies.

Podaję psu miskę, pies je. Pies zjadł. On mówi, że mogę z nim wyjść, do parku, i że jak wrócę, to się rozliczymy.

Ja mówię, żartuję, że nie ma sprawy, że dogadamy się lepiej niż przy Zaolziu.

On się śmieje pierwszy, ja ostatni.

Schodzę z psem po schodach, każdy stopień dla niego to Wielka Pardubicka. Biorę go na ręce, ciężki, schodzimy, szlag by trafił te buty. Idziemy ulicą, trzymam smycz, pies za mną. Powoli. Nagle karetka, jak spod ziemi, musieli przed skrzyżowaniem włączyć sygnał. Przejechała, ciągnę smycz, nic, opór. Odwracam się, pies leży, nie rusza się. Wołam go, ciągnę, pies leży. Podchodzi kobieta w ciąży, pochyla się nad psem, dotyka jego szyi, mówi, że zdechł. Ciężko jej się podnieść, z tym brzuchem, pomagam jej wstać, mówi, że tego jeszcze brakowało, żeby jej teraz wody odeszły, pytam, czy zadzwonić po karetkę, mówi, że nie, że to jeszcze za wcześnie i żebym zajął się psem.

Mówię, że dam sobie radę, że jej brzuch ważniejszy. Biorę psa na ręce, ciężki jak telewizor, i odchodzę. Idę z nim na ławkę, siadam z nim na ławce, siedzimy na ławce. Jego czeski łeb na moich polskich kolanach. Pukam go lekko po łbie. Głaszczę, że niby śpi, nie chcę robić sensacji. Myślę, co dalej. Taksówkarz mi go nie weźmie. Nieść go do domu na rękach? Ciężki, ale nie mam innego wyjścia. Wstaję, chcę go nieść jak dziecko, tak jak trzyma się dziecko, żeby mu się odbiło, z głową na ramieniu, ale on za duży, więc niosę go tak, że wisi mi przez ręce, niosę go tak, jak żołnierz albo strażak niesie dziecko, które ranne albo poparzone. Ludzie się obracają, komentują, pytają, co się stało, mówię, że był uśpiony do operacji i ciężko mu się obudzić, bo stary. Dzieci mnie pytają, jak się nazywa, nie wiem, zapomniałem zapytać, a Czech zapomniał mi powiedzieć, ta jego starość, więc wymyślam, mówię, że Pepik, dzieci idą za mną, krzyczą, Pepik, Pepik, obudź się, coraz więcej tych dzieci.

Tyle ich, że kroczę na czele małego pochodu, robi się korek, bo przystają zaciekawieni kierowcy, drudzy na nich trąbią... ale ma pogrzeb, czeski przesiedleniec ze wsi Medlov Králová.

Piękna nazwa... Medlov Králová.

Nie wiem, co robić, widzę zakład naprawy telewizorów, starczy tego pochodu, wchodzę. Kobieta na widok mój z psem i tłumu za oknem mdleje, wychodzi z zaplecza mężczyzna, widzi mnie, psa i Leżącą, zamiera, jest więc tak, że zakład naprawy telewizorów zamienia się w gabinet figur nieruchomych, w którym jedyny zwiedzający w mojej postaci kładzie psa na ziemi, zamyka drzwi i cuci Leżącą. Leżąca wstaje, mówię, co się stało, nie słuchają mnie, Leżąca próbuje zwolnić ze „Stój, milcz!” Stojącego, szkoda mi czasu, rozglądam się, szukam dużego kartonu, widzę duży karton, wkładam do niego psa, włożony, patrzę przez okno, czy już pusto, pusto, wychodzę, ciężki ten karton, trzymam go na ramieniu, myślę, żeby zadzwonić po taksówkę, teraz przecież mogę, stawiam karton na ziemi, chcę dzwonić po taksówkę, nie mam numeru, zostawiam karton na ziemi, wracam do zakładu, Stojącemu już lepiej: siedzi, Leżąca nad nim: stoi, proszę o numer taksówki, dają mi, dzwonię, zamawiam taksówkę, wychodzę, kartonu nie ma.

Zniknął.

Patrzę w prawo, w lewo, nie ma.

Gdzie ten karton?!

Ktoś stoi na przystanku, wygląda jak kontroler, chyba kontroler, pytam o karton, przed chwilą go tu położyłem i nie ma. Ten telewizor? Cyganie wzięli, podjechali samochodem i wzięli, to pana był? No to ukradli, złodzieje, ja wszystko widzę, wszystko kradną.

I jak tu przełknąć taki fakt? Kradzieży telewizora w postaci psa? Ziemia kręci się dzisiaj moim kosztem. Jak dzwon bije mi serce. I biją mi dzwony w uszach, nic nie słyszę. Pytam Kontrolera, czy słyszy dzwony, ale on mnie nie słyszy, krzyczy, żebym mówił głośniej, bo dzwony biją, z kościoła obok. A między jednym uderzeniem dzwonu a drugim, jakby było mało, coś trąbi, obracam się, taksówka, taksówkarz pyta, czy to ja, przez komóreczkę, zamawiałem taksóweczkę, mówię, że ja, i do głowy wpada mi myśl, której wypaść nie daję, bo co? Mam wrócić i co? Powiedzieć Staremu Czechowi? Że pies zdechł? Jaką mu twarz zainscenizować, kiedy powie, dobrze, ale gdzie on? Co powiedzieć, że popełnił samobójstwo, po czym oddalił się, czy że ukradli mi go, żeby oglądać telewizję?

Dlatego pytam Kontrolera, w którą stronę pojechali, z tym kartonem, Kontroler pokazuje w którą, pytam, jakim autem, Kontroler mówi jakim, dziwnym, podobnym do pogrzebowego, wsiadam do taksówki, mówię, co się stało, mówię, że musimy przedsięwziąć coś w rodzaju pościgu, Taksówkarz pyta, tak mimochodem, za jakim samochodem, mówię za jakim, jedziemy.

Tak szybko, że Chrystus ledwo utrzymać się może na krzyżu.

Taksówkarz przejęty pościgiem, ja jeszcze bardziej, a do tego, nagle, jakieś idiotyczne dźwięki w radiu, w radiu? Nie, to mój telefon, nie odbieram, to Stary Czech, na pewno on, skrzyżowanie, w którą stronę teraz? Rezygnuję, to nie ma sensu, chcę wysiadać, Taksówkarz mówi, żebym się nie poddawał i nie wysiadał, i że jakby w głowie sobie połyżeczkować, to myśl tu można zastosować, że nie ma mianowicie takiej koszuli na świecie, której nie można rozprasować. Taksówkarz mówi, że tak mówi jego żona, bo uczona, i że on zna takie miejsce, w którym ich, Cyganów, najwięcej. W którym siedzą oni dniami, i siedzą nocami, siedzą jak w skansenie, w całym tym Bergen-Belsenie, przeczucie go jeszcze nie zawiodło, nigdy, snajper myli się raz, a taksówkarz przenigdy.

Dziwię się, Bergen-Belsen to obóz koncentracyjny, no właśnie, mówi Taksówkarz, no właśnie, drogi panie, tam się właśnie rozbili Cyganie. Waham się, trochę daleko od Hamburga, mam się nie martwić, on wyłączy licznik, będzie inny przelicznik, jedziemy?

Jedziemy. Szybko jedziemy. Prawie tak jak historia kołem się toczy.

Jesteśmy. Taksówkarz staje pod bramą, pod bramą auta, wśród aut podobne do pogrzebowego. Taksówkarz poczeka, ma wymówkę, boi się o taksówkę, wchodzę do obozu sam. Stoję w bramie. W obozie płonie ognisko, rozsiane tu i tam matki karmią przyssane do nich tu i tam niemowlęta, dzieci bawią się w chowanego, mężczyźni grają w karty. Stoję w bramie, patrzą na mnie.

Zachód, słońce mam z tyłu, za plecami, z przodu długi cień.

Matki przestają karmić, dzieci wychodzą z kryjówek, mężczyźni przestają grać. Szukam oczami kartonu, nie widzę. Podnosi się jeden z mężczyzn, chyba ważny, idzie w moim kierunku. Myślę, co mu powiedzieć, może, że jak mi nie oddadzą mojego kartonu z psem, to odejdę, ale wrócę nocą i wszystkich ich tu podpalę?

Otwieram usta, ale Ważny jest szybszy, niemczyzną połamaną w kilku miejscach mówi, witam pana w naszych tragicznych progach, jest pan pierwszym Niemcem, który nas podwiedza. Jest pan człowiekiem, który spieszy się na ratunek honoru narodu niemieckiego. Czy weźmie pan, w tym związku, udział w zaproszeniu na kolację wspólną z nami?

Mówię, chwileczkę, zaraz wrócę, idę do Taksówkarza, mówię, żeby wracał, ja zostaję, tłumaczę mu dlaczego, mówię, że są rzeczy, których odmówić nie można.

Taksówkarz mówi, żebym stąd uciekał, że tu coś się kroi, widział dużo policji, i się trochę boi.

Nie mogę, mówię, nie mogę, mieszkam w tym kraju od dwudziestu lat i wypada, żebym coś dla niego zrobił, a nie mścił się tylko za drugą wojnę światową, chociaż to jedno z moich hobby.

Taksówkarz rozumie, mówi, żebym został z Bogiem, odpowiadam, że nie, żeby lepiej on z nim został, bo w jego zawodzie kierowcy Bóg ważniejszy, taksówkarz dziękuje za oddanie mu Boga, wsiada i odjeżdża, ja wracam.

Czekają już na mnie przy Wielkim Ognisku, dostaję honorowe miejsce i kwiaty, mężczyźni zaczynają grać, kobiety zaczynają tańczyć, dzieci siadają u moich stóp. Roznoszą jedzenie z rożna, dostaję talerz z dymiącym mięsem, głodny jestem, pół kurczaka przez cały dzień to mało, jeść zaczynam, rękami, tak lubię.

Siedzę i jem z tymi, którzy zamieszkali na ziemi swoich dosłownie wygasłych przodków.

Przełykam pierwszy kęs, dziwny smak, pytam, co to za mięso, Ważny mówi, nieważne, ważne, że smakuje, patrzę na rożen, patrzę na mięso i w jednej sekundzie gasnę, wysiada mi kineskop.

Połykam ci ja kroplówkę Starego Czecha?

Słabo mi, zemdlałbym, gdyby nie jakieś idiotyczne dźwięki, telefon mi dzwoni. Nie mogę odebrać, ręce mam tłuste, jem przecież rękami, tak lubię, przez obóz przechodzą dwie Polki, jedna mówi, widzisz, Cygan, mogłam się założyć.

Robaczywy pacierz

Przypadek Adama Kowalskiego miał miejsce w Hamburgu. W Hamburgu wzięli Adama Kowalskiego i zamknęli. Bo się pomylili. Szeroko komentowany w Niemczech skandal, między innymi przez „Spiegla”. Cytaty z listów więzionych Polaków również są autentyczne.

Ja to nic, mnie w końcu wypuszczą, to się musi wyjaśnić, ale te ślimaki w moim bagażniku, w tym upale! Biedne winniczki, przecież to się, cholera, podusi, niby i tak na śmierć, do zjedzenia, ale jednak... Kurwa, no nie popierdolone te Niemcy?!

Wziąć i zamknąć człowieka, za nic, jaki znowu list gończy?! Ja i szmugiel papierosów? Przecież ja nawet nie palę! Trzeci tydzień tu siedzę, śni mi się to? No i te ślimaki w bagażniku, one w bagażniku, a ja tu. Ile wyżyje taki ślimak?

Nie popierdoleni ci Czesi? Pretensje mają, że w Polsce żeśmy nasze wyzbierali, to teraz u nich. Myśmy te ślimaki wzięli w swoje ręce, jak sprawę, podjęliśmy inicjatywę, jesteśmy w Unii czy nie? A oni na nas, że my im ślimaki wykradamy. Taki ślimak wie, po jakiej czołga się ziemi? Po morawskiej czy po polskiej? Niech też zbierają u nas, kto im broni? Ale im się nie chce, nie każdemu się chce zbierać to, co się rusza. Nachodzić się trzeba, naschylać. A nam się chce. W Niemczech wyciągamy szpargle z ziemi, z drzew zrywamy jabłka, w Czechach zbieramy ślimaki. Dla Francuzów. Nie popierdoleni ci Francuzi, żeby takie coś jeść?

Było tak, zajeżdżam pod dom, po całym dniu jazdy z Czech, wychodzę z auta, otwieram bagażnik, a tu ich morze. Z koszów powyłaziły. Klnę. I widzę pod moją klatką dwóch facetów. Patrzą na mnie, ja na nich. Nerwowy się robię, przeciągam się, że niby nerwowy się nie robię, oni podchodzą, zamykam bagażnik, oni pytają, czy ja to ja, czy nazywam się tak, jak się nazywam, Adam Kowalski. Nazywam. Urodzony tego i tego dnia tego i tego roku? Urodzony. Ale co, o co chodzi, panowie z policji? Z policji, kryminalnej. Mamy nakaz aresztowania. Kogo, mnie?!

Teraz już jakoś idzie, po prawie trzech tygodniach, podania pomagam naszym pisać, bo gdzie oni po niemiecku, oni nawet po polsku nie, i listy, czytają mi na głos, a ja im poprawiam. Teraz to już lepiej, ale ten początek? Ta biała cela, do której mnie wsadzili? Takiego białego koloru jeszcze nie widziałem, jakby mnie ktoś do butelki z mlekiem wsadził, zamknął ją i przewrócił do góry nogami.

Siedziałem tam i myślałem o Powstaniu Warszawskim. Żeby nie zwariować. Liczyłem w głowie, bo gdzie, co następuje: jeśli przyjąć liczbę ofiar Powstania jako dwieście tysięcy, a każdej z ofiar dać półtora metra wzrostu, bo trzeba uwzględnić dzieci, to wychodzi trzysta tysięcy metrów, czyli kilometrów trzysta. Taką długość miałyby zwłoki zrywu narodowego, który jedyne co, kurwa, osiągnął, to zerwał temu narodowi ścięgna. Do Gdańska wystarczy, w powiewach zdobyliby Powstańcy sopockie molo. A gdyby zrobić z Nich koło? No ile w obwodzie ma taka Warszawa? Na ręce wokół jej szyi starczyłoby z nawiązką. Sprawców tej sinej obwodnicy czci się jak bohaterów, a przecież ten „szczyt” polskiej taktyki wojskowej był błędem tragicznym tak, że zamiast do Ksiąg Pamięci Narodowej trafić powinien do Księgi (w) Rodzaju Guinnessa, co nie? W pizdę i nożem.

Ci Czesi coś tam tłumaczyli, ale nie wiedziałem, o co chodzi. Teraz wiem, jeden tu mi powiedział, tych winniczków nie można zbierać w maju, wiosną, tylko w październiku, jesienią. Bo te z wiosny nie nadają się do jedzenia, niedobre są. Może o to Czechom chodziło, przede wszystkim, a nie o to, że zbieramy...

I pokazują mi legitymacje, przed domem. Pytają o dowód, jeszcze bardziej nerwowy się robię, nie mogę go znaleźć, w portfelu, w kieszeniach, mówią, żeby iść z nimi, że jestem aresztowany za szmugiel papierosów, ja?! Pokazują mi nakaz, z Cottbus, w Cottbus to ja tylko raz byłem, w dzieciństwie! Patrzę, niby ja, nazwisko się zgadza, data urodzenia się zgadza, co jest! Ale miejsce urodzenia się nie zgadza! Krzyczę, żem niewinny, że to pomyłka!

Jeden daje mi tu w celi prośbę do tłumaczenia: Proszę wysoki sąd o przydzielenie mi na rozprawę tłumacza niemieckiego, bo w ogóle nie znam języka niemieckiego, za co bardzo z góry dziękuję.

Nie wie, co popierdolił. Idiota.

Wyjaśni się, jak pomyłka, to się wyjaśni, mówią mi po drodze, na posterunku oddaję rzeczy, portfel, handy, torbę... Jest dowód, znalazł się! Patrzą pobieżnie na dane i do celi mnie. I po mnie.

A te Morawy to ładne.

W celi rozebrać się mam, do majtek, na suficie kamera, próbuję przykryć ją materacem, do celi wpada ich sześciu czy siedmiu, biją mnie, horror.

Zbierałem te ślimaki i myślałem, ładne te Morawy.

Chodziłem po celi jak zwierz, od ściany do ściany, z kąta w kąt, od drzwi do okna, i myślałem, i myślałem, o popierdolonej policji niemieckiej i jej popierdolonym areszcie, o popierdolonych Francuzach, popierdolonych Czechach i ich ślimakach, które zamienią mój popierdolony bagażnik w popierdolony grób masowy. Jak mnie nie wypuszczą. I chuja, nie wypuścili.

Kobiety. Jeden pokazał mi list od żony: Kochanie, na początku mego listu wiadomości dobre, a potem złe, bo ich więcej. To znaczy, co do dobrych, to ich w ogóle nie ma.

Pierwszej nocy nie mogłem zasnąć. Widziałem bagażnik morza ślimaków. Ruchome morze bagażnika ślimaków. Ruchomy bagażnik morza ślimaków. Morski bagażnik ruchomych ślimaków. Nie mogłem zasnąć, liczyłem te ślimaki i liczyłem, aż coraz więcej z nich zaczęło zamieniać się w barany, wtedy zasnąłem.

Bratu miałem odmówić? Powiedział, chodź, pojedziesz do Hamburga przez Morawy, tam pozbieramy, we dwójkę szybciej, we dwójkę więcej, dostaniesz sto euro i pojedziesz do Niemiec. Bratu odmówić? I pojechaliśmy. Pozbieraliśmy.

Ładne te Morawy.

Żegnamy się, ja odjeżdżam, on stoi. Silnik mu nie chce zapalić. To co, na linę i ciągnę go, do warsztatu w... Unicevie? Chyba Unicev. Ale wcześniej przełożyliśmy te ślimaki do mojego bagażnika, bo co, jakby mu jego bagażnik w warsztacie otworzyli? Czekamy, Czesi naprawiają. Czas leci. Po chuj mi były te glisty w skorupach?

Nie wytrzymałem, zacząłem walić do drzwi, rękami, nogami, i krzyczeć, żem niewinny, żeby mnie wypuścili, że co to za tortury, i wypuścili mnie. Do izolatki, kurwa. Skurwysyny. Dziewięć dni sam, tylko w majtkach i jeden koc. Wszystko białe. Piekło jest też na pewno białe. A te robaczywe myśli też. Potem przenieśli mnie do więzienia. Nie chciałem adwokata, na początku nie, bo myślałem, że zaraz się wszystko samo wyjaśni, potem nie, bo myślałem, że jak się samo nie wyjaśniło, to ja to pierdolę, nie będę siębronił, niech mnie trzymają, im dłużej, tym większy będą mieli skandal. Nie krzyczałem już, nie protestowałem. I stałem się więźniem wzorowym. Jak cię aresztują, każdy twój ruch, każdy twój sprzeciw pogarsza twoją sytuację. Nic nie mów. Nie ruszaj się. Zachowuj się tak, jakby zobaczył cię wąż. Albo rekin, widziałem w telewizji reportaż, jak rekiny atakują ludzi, na Florydzie chyba. Nie wolno się ruszać, każdy ruch to o jedno szarpnięcie zębami więcej.

Na początku mego listu, na początku mego listu. Piszą do żon, dają mi do sprawdzenia, czy nie ma błędów, i zaczynają prawie zawsze tak samo: Na początku mego listu. Skąd to się wzięło, na początku mego listu? Tak nas uczyli, nie wiesz, jak zacząć, zacznij, że zaczynasz. Na początku mego listu... a gdzie, kurwa?! Przecież widać, że początek. Barany.

W końcu brat mówi w Czechach, jedź, wiem, że się do niej spieszysz, jedź. Pojechałbym już dawno, mówię, gdyby nie te ślimaki. To wyrzuć je po drodze na jakąś łąkę. I zostawiłem go, pojechałem. Do niej. Na pierwszym parkingu za miastem otwieram bagażnik, wyciągam pierwszy kosz, krzyczy jakiś Czech do innych Czechów, że ja to na pewno jeden z tych polskich łowców ślimaków, kurwa, zamykam bagażnik, odjeżdżam, staję na następnym, to samo, otwieram bagażnik i już mnie z daleka pokazują palcami, pokazują na tablice rejestracyjne, ktoś je tam spisuje, a chuj z wami i waszymi ślimakami! Pierdolę, oddać chcę, a zlinczują mnie za to, że niby biorę, pierdolę, gaz do dechy, w Niemczech je wypuszczę, za karę, żeby użyźniały ziemię byłego wroga.

Wszyscy nasi przed sądem tu wymyślają to samo. Że rodzina w Polsce chora, a ich kobiety w ciąży. Może wyjdę na zawiasach, ale pamiętaj, mamo, ty jesteś bardzo chora na serce, ojciec jest ślepy, a ja mam dziecko. Księgi Narodu i Pielgrzymstwa Polskiego. W pizdę i nożem. I chujem po oczach, kurwa.

Za granicą nie wypuściłem. Naprzód zapomniałem, bo o niej myślałem. A potem, za Berlinem, jak sobie przypomniałem, to do Hamburga było już blisko, pomyślałem, wypuszczę je w Hamburgu, w parku, z ziemi morawskiej do niemieckiej, tacy będą z nich emigranci.

Czemu ona mnie nie szuka? Na policję nie zgłosi, że mnie nie ma, że zaginąłem? Wielka mi miłość, polsko-niemiecka. Przyjechała ze Wschodnich, z Rostoku, studiować tu, slawistykę, pomagałem jej w rosyjskim, pomagałem znaleźć pierwsze mieszkanie, pomagałem się urządzić, pomagałem, pomagałem, pomagałem, aż doszło do pierwszego szczytu, polsko-niemieckiego, ona w dole, ja w górze, patrzyła na mnie jak na myśliwego... Pod koniec tego bilateralnego stosunku przekrzywiła głowę i jej oczy pokryły się mgiełką, jak sarenka, sarna... Przejechana przez trabanta, bo co, genów się nie ukryje, koniec, na rurę niech idzie zarabiać! Przyjdę kiedyś na jej strip, jak wyjdę, usiądę przy ostatnim stoliku i krzyknę do niej przez całą salę, tańcz, kurwo, bo rura rdzewieje!

Kurwa, zapomniałem o matce! Poprawiam cudze listy, a do niej nie piszę nic. Ale co jej napisać, że co? Że siedzę, bo się komuś coś pojebało? A jak nie napiszę, to ona oczy sobie wypłacze. Matka, matka, co to niby jest? To jeszcze gorzej niż jakaś obca kobita. Obca kobita mnie nie obchodzi, a taka to mnie krępuje. Bo mnie urodziła. A jeszcze bądź tu do niej podobny, przecież to, kurwa, chore jest! Ojciec gdzieś żyje w Polsce, jakieś widokówki na święta gryzmoli, nie wiem, o co chodzi. A ja z matką tu, w Hamburgu, jak jakiś... nie wiem, guzik z pętelką. Matka kuleje, inwalidką jest. A ja informatykiem.

Tego też nieźle pojebało, z tym rowerem: Kochana mamusiu, kochany tatusiu! Na początku mego listu wrzućcie mi do listu 60 euro, bo jak dostanę deport, to wyrzucą mnie na granicy i jak mam wrócić do Suwałk? A jak wrócę, to nawet nie wejdę do domu, tylko od razu wsiądę na rower i pojadę szukać pracy i wszystko wam oddam.

Napisałem matce, że w pierwszych słowach mego listu naprzód wiadomość zła, jestem w więzieniu. A w drugich dobra, to pomyłka, chodzi o jakiś przemyt papierosów. A w trzecich słowach, że na pewno zaraz wyjdę, być może jeszcze zanim ten list do mamy dotrze. Dotarł, nie wyszedłem.

Synku, szukałam Cię wszędzie, byłam na policji, powiedzieli mi, gdzie jesteś. Już byłam u adwokata, jak przyszedł Twój list. Wkrótce wszystko się wyjaśni. PS A może to kara boska za to, że jako matka tak jestem Ci obojętna?

Dnia pobytu dwudziestego pierwszego klawisz kazał mi się pakować. Adwokat wyjaśnił wszystko w ciągu paru minut. Porównał miejsca urodzenia i zadzwonił na policję w Cottbus. Poszukiwany był Adam Kowalewski. Nie ja, Adam Kowalski. Urzędnik przejęzyczył się na klawiaturze. Przypadek, ja i jakiś Kowalewski urodzeni w tym samym czasie. Ale, kurwa, gdzie indziej. Oddali mi rzeczy i wyszedłem.

Matka stoi za bramą, idzie do mnie, kuśtyka, wyciąga ręce. O, ja pierdolę.

Aresztują cię, kurwa, w biały dzień, pod twoim domem. Dowiadujesz się, że jesteś poszukiwany listem gończym. Zamykają cię. Każdy twój ruch jak w bagnie, im bardziej się chcesz unieść, tym bardziej się zapadasz...

Jak człowiek przychodzi na świat, to tak z niczego wpada w coś. To tak jakby jakiś areszt, nie? Obojętne co, kurwa, zrobisz, bliżej jesteś jebanej w dupę śmierci. Pierdolę, nic nie będę robił. Wiem, gdzieś czytałem, człowiek jest z natury dobry, bo bardziej pamięta to, co dobre, a zapomina o tym, co złe, ale ja pierdolę, ja będę pamiętał tylko to, co złe. Skończyłem informatykę, chciałem szukać pracy, pierdolę, nie będę szukał pracy. Skończyłem kurs żeglarski, chciałem żeglować, pierdolę, nie będę żeglował. Nie ma żaglówek. Są motorówki. Białe. Wszystko jest białe. Nie ma morza, są ślimaki, białe. Po których jeżdżą wściekłe motorówki. Zakochałem się, chciałem się żenić, pierdolę, nie będę się żenił. Jeszcze, idiota, ślub kościelny chciałem brać. Bóg też jest biały, pierdolę tę całą Trójcę i każdego z nich z osobna. W nic nie będę wierzył. Będę pojebaną literówką pojebanego urzędnika z pojebanego miasta Cottbus, które tak samo jest pojebane jak każde inne miasto na świecie. Będę do zasranej białej śmierci siedział w gnijącej skorupie mojego gnijącego ciała i to będzie cała moja zasrana, robaczywa egzystencja. W całym tym zasranym robaczywym bagażniku, jakim jest życie. Jebcie się w kolano, wszyscy.

W kosmosie

Już pięć lat po tym ślubie, a ona w każdą rocznicę obrażona, znaczy, wiesz, obrażona, obrażona, ale kołdrę odchyli, nie? ale wtedy, po tym weselu zaraz, to kłaść się z nią było strasznie, i wstawać strasznie, no więc ten ślub, to wesele, znaczy, aleś się wymodził, powiedziała, wymodził, kurwa, sześć stów za garnitur, dwie za buty, to co? drugi ślub, nie? i ostatni, nie? pięćdziesiąt pięć mi stuknęło, dałbyś? a ona też, suknia, na głowie kapelusik, jak gwiazda jaka, wynajęliśmy knajpę „Kosmos”, wiesz którą, tę koło parku, gwiazda w kosmosie, dobre, nie? wynajęliśmy, i co? i wesele, nie? moja rodzina to tam chuj, ojciec umarł, matka umarła, ale jej, jej to jak Cyganie, sześciu braci, każdy żonę i dzieci, no to z każdym po secie, z pierwszym pierwsza seta, jeb! z drugim druga, jeb! z trzecim trzecia, jeb! moja mówi, nie pij tyle, bo se wykolędujesz, ale gdzie tam! z czwartym czwarta, jeb! z piątym piąta, jeb! z szóstym szósta, jeb! i dętka, wykolędowałem sobie, dopiero kolacja, a ja jak czołg, coś tam jeszcze wypiłem i łeb w dół, na stół, idź na dwór, mówi, przewietrz się, może ci pomoże, nawet nie wiem, jak wyszedłem, obudziłem się, to jasno się robiło, pod drzewem, na trawie w parku, co ja tu, kurwa, robię, myślę, podnoszę się pijany jeszcze i do kumpla, Henia, często pijemy w parku, to może z nim, idę, mieszka niedaleko, pukam, otwiera mi jego matka, zaspana, pytam, gdzie Heniuś, a ona mówi, Heniuś przecie na twoim weselu, zgubił się?

Kurwa! no, wyobrażasz sobie?! za głowę się łapię, ciemno mi w oczach, a ona, co się stało?! gdzie mój syn?! gdzie Heniuś! jaki syn, kobieto? ledwo nowe życie zacząłem i już przejebane, a pani mi tu o synu! ja?! to pan do mnie przylazł, nie ja do pana, gdzie mój syn?! i łapie mnie za marynarkę, i nie puszcza, puści, jak jej powiem, co z Heniusiem, a chuj z Heniusiem, ty stara wiedźmo! puść mnie, może tam jeszcze siedzą! i wyrwałem się, lecę do „Kosmosu”, ale nie wchodzę, patrzę przez okno, moja siedzi przy stole i płacze, koło niej ktoś tam z rodziny, Heniu śpi na stole, wejść, nie wejść? wchodzę, nogi mi się trzęsą ze strachu, na pierwszym stole przy wejściu widzę flachę, iść do niej czy nie? co to da? nie poszedłem, wziąłem wódkę i spierdoliłem, co by to dało, jakbym poszedł, spierdoliłem do parku, położyłem się w krzakach, jak dzik, żeby mnie nikt nie znalazł, i co, i wypiłem, całą, i zasnąłem, śpię, śpię, coś mnie budzi, coś mnie jakby szczypie, boli, otwieram oczy, a to dzieci! dzieci, kurwa, jakimiś patykami i kamieniami we mnie rzucają, a ja jeszcze półprzytomny, to mówię, dzieci, dajcie jeszcze z dziesięć minut, co?

Jednoblatówka

Widać mnie, tyłem, nieruchomego. Siedzę w pustym pokoju, na kartonie. Trochę zmęczony, bo się sam, jako człowiek pojedynczy, goniłem.

Wprowadziłem się, dopiero co. W kartonie trochę bielizny, przybory toaletowe, parę numerków z urzędu, które pobrałem tylko tak, na dowód, że jestem, i dwa rekwizyty, peruka i ciemne okulary. Trochę się ruszam, jedną ręką, drugą, nogą, głową, mogę się gdzieś podrapać, coś nawet zanucić, mogę rozwiązać sobie sznurówkę, a potem zawiązać, ale poza tym nic. Samotność to obecność ciała w (danym) pomieszczeniu, przeczytałem gdzieś.

Lekki deszcz, lekki deszcz bębnić zaczyna o parapet, nie mam parasola, mam co robić, mam po co wyjść, kupię parasol.

Wychodzę, padać przestaje, nie kupuję parasola. Ludzie idą w jedną stronę, ludzie idą w drugą stronę, potrącają mnie, stoję pośrodku chodnika jak Jezus przybity do Chrystusa, co robić? Wracać i siedzieć czy zostać i stać? Czaszka pęka w imadle takiego wyboru. Muszę coś kupić, żeby nie zwariować. Artykuły spożywcze nie liczą się, żaden chleb, żaden owoc, żadne mięso, i tak dalej, nie załatwią sprawy, przeciwnie, jako elementarne pogorszą sytuację, pomijając już fakt, że mam je w lodówce. Wchodzę do sklepu z jakimiś artykułami innymi, wyprzedaż mikroskopów. Mikroskopów?! Fakt wyprzedaży czegoś takiego zaskakuje nawet mnie, w związku z czym zastanawiam się przez chwilę, czy nie kupić dwu, żeby się zemścić na sobie za to, że dałem się zaskoczyć, kupuję jednak jeden, dwa skarykaturowałyby moją desperację i zrujnowały mnie finansowo.

Widać mnie, tyłem, nieruchomo siedzącego. Obok na ziemi rozpakowany mikroskop. Nie robię nic, nie drapię się, nie nucę, nie ruszam żadną z kończyn. Wstaję, pakuję mikroskop, wychodzę, wchodzę do sklepu, chcę oddać mikroskop, sprzedawca pyta, czy stwierdziłem jakąś wadę, nie stwierdziłem, stwierdziłem, że nie mam nic do powiększenia, sprzedawca myśli, że to żart, patrzy na mnie chwilę, widzi, że nie, bierze mikroskop i oddaje mi pieniądze.

Stoję przybity pośrodku chodnika. Żeby nie zwariować, czepiam się ukrytej kamery, udając, że ta mnie filmuje. Udaję, że nie udaję, że nie widzę, że mnie filmuje. Nakładam twarz lekko postrzelonego amanta. Mrużąc lekko oczy, wyglądam jak coś głaskanego po grzbiecie. Przymilnie się uśmiechając, jak coś pękniętego w okolicy głowy. Przyśpieszam kroku, jakbym coś sobie przypomniał, zwalniam, jakbym nad czymś usilnie myślał. Patrzę ni stąd, ni zowąd na niebo, jakby tam Bóg wie co przelatywało. Albo na ziemię, jakby tam nie wiem co leżało. Na czerwonym świetle wiercę się tak, jakby po drugiej stronie coś rozdawali i to coś się kończyło. Drzwi do klatki otworzyć próbuję nie tym kluczem, klucze do siebie podobne jeszcze bardziej niż ludzie, kręcę poirytowaną głową, w końcu znajduję właściwy, wchodzę, nie widać mnie.

Widać mnie. Wyglądam jak naga, porzucona, siedząca odłogiem kość bytu. Noc na duszy i czarno przed oczyma (Seneka). Ratuje mnie głód, siła jego potęgi. Rozleciałbym się, gdybym nie musiał jeść. Jestem w kuchni. W kuchni jest lodówka, w której to, co wyżej, a nad nią to, co jeszcze wyżej, czyli tytuł. Tytuł jest stary, tytuł jest brudny. Dziury ma. Trzeba go wymienić na nowy.

Ściągam stary blat, odstawiam go i mierzę dziurę po nim, żeby podać długość przy zakupie nowego. Zamiast zmierzyć po prostu długość starego, idiota. Męczę się, mierzę, metr zwijany, nie składany, wzrok słaby, ręce krótkie. Jest tak, czasami, że przydałby się ktoś po drugiej stronie. Przytrzymałby drugi koniec, powiedział, wychodzi metr czterdzieści. I poszedł.

Metr czterdzieści, tyle mi wyszło. Niedużo. Może będzie jakaś resztówka, za blaty do metra pięćdziesiąt płaci się mniej, o wiele.

„Baumarkt”. Las blatów, wszystkie wysokie jak drzewa. Znajduję jeden, tylko dwa metry, pytam przycinającego blaty, czy nie mógłby skrócić mi go o sześćdziesiąt centymetrów, bo potrzebuję tylko metr czterdzieści, i nakleić kartkę z napisem „resztówka”, żebym przy kasie mniej zapłacił…

Nie mógłby.

Ach, nie? Odchodzę, wracam, pytam, dlaczego w zasadzie nie mógłby, pyta, dlaczego ja w zasadzie nie mógłbym kupić dwóch metrów, odkroi mi po zakupie sześćdziesiąt centymetrów i będę miał swoją długość.

Ach, tak? Odchodzę, wracam, pytam, nie robi na panu wrażenia fakt, że jestem najwybitniejszym żyjącym jeszcze pisarzem polskim? Oraz to, że jestem głodny, ponieważ nie mam na czym przygotować sobie jedzenia?

Nie robi.

Wracam za godzinę, jako ktoś inny. W peruce, ciemnych okularach i w innym języku. Po angielsku proszę Przycinającego, żeby uciął mi pięćdziesiąt centymetrów z tego dwumetrowego, Przycinający upewnia się, zdziwiony, czy tylko tyle, potwierdzam, ucina, odchodzę, skręcam z blatem-kikutem w regały, odkładam go między coś tam, wychodzę ze sklepu, wracam za godzinę jako ja, niedbale przechadzam się wzdłuż i wszerz regałów, podchodzę do wiadomego miejsca i mówię z udawanym zdziwieniem, o, to mam szczęście, z nieba mi spadł ten półtorametrowy blat, jako resztówka! Proszę skrócić mi go o dziesięć centymetrów. Przycinający przycina, bardzo powoli, i słychać, jeszcze bardziej niż dźwięk piły, że do szczelnie zamkniętych drzwi jego mózgu puka uparcie pewna myśl. Odchodzę, on patrzy na mnie tak, jakbym mu zabił matkę i postrzelił ojca, płacę przy kasie mniej niż za mikroskop, wychodzę, deszcz. Na taksówkę trochę za blisko, na piechotę trochę za daleko, ale trudno, idę.

Z blatem na głowie.

Raz dziwnie pochylając się do przodu, bo ciężki, raz dziwnie pochylając się do tyłu, bo ciężki. Raz ziemię widząc w związku z tym, raz niebo.

Ziemia jest szara, krople deszczu, które na nią spadają, widzę z góry.

Niebo jest szare, krople deszczu, które z niego spadają, widzę z dołu.

Obracam się, kręcę się z blatem wokół siebie jak latarnia morska, którą zalewają fale parasoli. Ludzie coś mówią, odsuwają się ode mnie, ktoś za mną krzyczy, coś roztrzaskuję, być może głowę, która nie zdążyła się odsunąć. Odwracam się, znowu krzyk za mną, znowu się odwracam, znowu krzyk za mną.

Pode mną krew bez żył, nade mną żyły bez krwi, uciekam z nim na ulicę, pisk opon, huk blachy o blachę, deszczu o blat, ciemno się robi.

Widać mnie, idę powoli jak koń z niewoli, za którym wściekłe stado mechanicznych. Ich klaksony za mną, ich klaksony przede mną, nade mną księżyc, pod nim ja. Pochylając się w przód, pochylając się w tył, zwijam dywan tego tekstu.

Na wyciągu

Przeklęty, kto wymyślił wyciąg krzesełkowy jednoosobowy.

Siadam na krzesełku, zamykam barierkę, wyciąg rusza do góry i na górze staje. Ale nie w miejscu docelowym, a wcześniej. W miejscu, w którym pod stopami swoimi cień własny sylwetki swojej widzę. Dosyć mały, z czego wynika, że wiszę na tym krześle dosyć wysoko. Przede mną nikogo, obracam się, za mną nikogo. Kto normalny siądzie na wyciąg w dzień Zaduszek? Chcę na górę, Zmarłym Wszystkim świecę zapalić. Wziąłem gromnicę z pierwszej mojej komunii, dużą, półmetrową, żeby widać ją było ze szczytu z daleka, aż po czeskiej stronie, żeby widzieli tam, że Polak z martwymi za pan brat, konie może z nimi kraść.

No trudno. Potrwa to trochę i zaraz wyciąg ruszy, zdarza się przecież, że coś im tam nie tego. Zimno, kręcę się, wiercę, nic. Siedzę. Z piętnaście metrów nad ziemią. Wisząc. I siedząc. Siedzę, wisząc, czy wiszę, siedząc? Zdarzenie przecież jedno, ale z jednoczesnością kłopoty. Nieważne, kolejka ważna, zapomnieli o mnie?

Nic się specjalnego nie dzieje. Mój cień: porusza się lekko. Wiatr: lekko szumi. Drzewa: lekko szumią też. Powietrze: zimne.

Skrzypi coś, lina nade mną. Wiatr dmuchnął. Coś się przynajmniej dzieje. Znowu skrzypi, znowu wiatr. Coraz mocniej, a cień mój pode mną coraz bardziej się chwieje. I zaraz szarpie mną tak, że trzymam się tej rury jak człowiek ludzkości. A zimna ona jak klamka do igloo. Ręce sobie odmrożę, jak jej nie puszczę, a jak puszczę, to spadnę i połamię sobie kości.

No jak szmata latam, doprawdy! Jak można tak? Z człowiekiem?! Postępować?! Zapominać o nim i targać go wiatrem! Bóg, jakby istniał i mnie widział, powiedziałby, a co to za półtora nieszczęścia tam wisi i trzyma się rury? I tchnąłby w kolejkę prąd, bo On to prąd świata, i pojechałbym szczęśliwy do góry, wolny jak mucha, pod którą wysechł nieoczekiwanie lep.

Ale Boga nie ma i tkwię tu dalej jak mucha na lepie spod lady w czasach PRL-u, bo wtedy lepy z klejem sprzedawano tylko spod lady, a normalnie to suche, bez kleju.

Ciemno się robi, cień mój opuszcza mnie.

Kości bolą od siedzenia. Może wstać? Wstaję powoli, z trudem, nogi mi się trzęsą ze strachu, ale wstaję. Widzę na dole, w dolinie, łunę bijącą od świeczek na cmentarzu, widzę dalekie światła domów, jakby tam gwiazdy spadły. Ale mnie z dołu nie widzi nikt. W ogóle mnie nikt nie widzi, chociaż być, to ja jestem.

Do głowy przychodzi mi nagle, lekkim krokiem, myśl zbawcza o gromnicy w moim plecaku, znajdującym się na moich plecach: zapalę ją, może ktoś mnie zobaczy? A jeśli nie, to przynajmniej ręce sobie ogrzeję.

Cieplej, faktycznie. Siedzę i świecę, ale żeby mnie ktoś widział, to nikt. Może za nisko tę świecę trzymam? I zasłaniam ją sobą, bo siedzę tyłem do dołu, a przodem do góry. Z góry mnie widać, ale tam przecież dawno już nikogo nie ma, ważny jest dół. Myśl zbawcza następna, postawię gromnicę na głowie. To jest, nie ją do góry nogami, ale ją na głowie mojej. Co uczyniwszy, siedzę. Wisząc. I paląc się. Wszystko jednocześnie. Głupio, że ruszyć się nie mogę, bobym zgasł, ale tak, to całkiem, całkiem. Jasno nawet trochę, no i cieplej.

Coś chrząka pode mną, rusza się, dziki? Albo wilki, nie widzę tak dobrze, może dziki i wilki. Mięso ludzkie poczuły. I czekają, aż spadnę, niedoczekanie wasze!

Ciepło, coraz cieplej, bo na twarz spadają mi krople wosku. Wielkie, ciepłe, można się przyzwyczaić... Zasypiam...

Budzę się, nie mogę otworzyć oczu. Wosk, wszędzie wosk. Na oczach, uszach, na całej głowie, szyi i niżej, na klatce piersiowej, na plecach i rękach. Ruszyć się nie mogę. Jak w gipsie cały, z małą dziurą w okolicy ust. Nie widzę, nie słyszę. Jestem sytuacją bez wyjścia. Która głośno oddycha. Osiągam status podmiotu absolutnego, moja egzystencja jest jedyna, bracia moi w rozpaczy.

I nagle szarpnięta jest ta sytuacja, do przodu, do tyłu, i jedzie. Wyciąg ruszył, sunę do góry, jadę, nareszcie! Na górze słyszę łoskot spadającego ciała, zemdlał na mój widok Obsługujący Górę, który miał mi przytrzymać krzesło, sam przecież po omacku nie wyskoczę, zdrętwiały do tego, do krzesła przytwierdzony jak Chrystus do krzyża.

Robię półkole i zjeżdżam, jadę w dół, na każdym przęśle wte i wewte tańcząc, bezwolny jak puszka przywiązana do samochodu nowożeńców, co za los. Aż skomli, żeby ująć go we własne ręce, które muszę jednak najpierw uwolnić. Zaczynam nimi poruszać, ścierpły, boli, ale krok po kroku oswobadzam się z tego białego kaftana bezpieczeństwa, z tej drugiej mojej skóry, sztywnej, tłustej i śliskiej. Ręce ożyły, wędrują w okolice oczu, żeby mi je przetrzeć, coś przecież muszę widzieć, i tam, w okolicach oczu, trafiają na okulary. Wosk poszedł pod szkłami, po samych oczach, dlatego siedzą na mnie sztywno, zahaczone o uszy, sprasowane z nimi. Muszę wyglądać jak mumia, której urwis z wycieczki szkolnej założył okulary. Tak mam się pokazać ludziom na dole?! Próbuję poruszyć okularami w górę i dół, działa, przesuwam je gdzieś na wysokość brwi i palcami robię sobie dwie dziurki na wysokości oczu.

Zaczynam widzieć, świat, o poranku.

Ściągam płaty wosku z pleców i brzucha, jakoś idzie, wyżej gorzej, trudno, oto jedna z masek, która przyrasta do twarzy. Rezygnuję więc i wyglądam, chyba, jak wiceprzewodniczący Ku-Klux-Klanu na chorobowym, kiedy zjeżdżam, opadam, jestem na dole i padam w ramiona Obsługującego Dół. Jest opanowany, widocznie zadzwonił do niego Obsługujący Górę. Trudno mi się wyprostować po całej nocy w pozycji siedzącej, dlatego wiszę nad Obsługującym chwilę jakąś, aż ten bierze mnie na ręce i sadza na ławkę. Siedzę, rozprostowuję nogi, nogi dochodzą do siebie, podnoszę się i idę w stronę dworca, do domu czas, zanim się całkiem wypalę, bo widzę, w oknach wystawowych, że palę się jeszcze, ludzie mnie oglądają, dzieciom jako żywą świeczkę pokazując, dzieci idą za mną, podskakują, chcą mnie zdmuchnąć, ale nie udaje im się, od komunii urosłem sporo.

Myślą wszyscy, że z cmentarza po Zaduszkach wracam, skąd mają wiedzieć, że ja z wyciągu, że ja prosto z Golgoty, że ja Syzyf z wosku, któremu on, nareszcie, schodzi, opada z szyi, uszu i twarzy i czerep mi tylko zostaje, jakbym z martwych wstał i poszedł, ze świecą ku czci mojej zapaloną. Lub jakbym beret z antenką miał, która płonie jeszcze, kiedy pociąg wjeżdża do górskiego tunelu.

Zgaś się sam, jak sam się zapaliłeś. Ślinię palce, unoszę rękę, chwytam knot, syczę przez chwilę i staje się ciemno. Znowu, i znowu mnie nie widać, ale być, to ja jestem.

Redaktor serii: Dariusz Sośnicki

Redakcja: Dariusz Sośnicki

Korekta: Marianna Sokołowska, Beata Wójcik

Projekt okładki: Mariusz Filipowicz, www.360stopni.com.pl

W książce wykorzystano zdjęcia z archiwum autora (1, 2, 3, 4, 7, 8 (w kolejności występowania)

Pozostałe zdjęcia: 5 © AP, 6 © picture alliance/dpa/Hubert Jelinek, 9 © Bettmann/CORBIS, 10 © KEYSTONE/ROBERT WALSER-STRIFTUNG/Str

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

00-372 Warszawa, ul. Foksal 17

tel./fax (22) 646 05 10, 828 98 08

biuro@gwfoksal.pl

www.wab.com.pl

Skład i łamanie: Komputerowe Usługi Poligraficzne

Piaseczno, Żółkiewskiego 7

ISBN 978-83-7747-194-4

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Wydawnictwo W.A.B.

i Michał Nakoneczny / Virtualo Sp. z o.o.