Demet Altinyeleklioğlu

HÜRREM. SŁOWIAŃSKA ODALISKA. KSIĘGA I

Tajemnice dworu sułtana

przełożyła Agnieszka Erdoğan

Tytuł oryginału: Moskof Cariye Hürrem

Copyright © Demet Altinyeleklioğlu

Copyright © Kalem Agency

Copyright © for the Polish edition by Grupa Wydawnicza Foksal, MMXVI

Copyright © for the Polish translation by Agnieszka Erdoğan, MMXVI

Wydanie I

Warszawa, MMXVI

Spis treści

- Dedykacja

- I. Jesień 1558

- II

- III. Zima 1514

- IV

- V. Wiosna 1518

- VI

- VII

- VIII

- IX

- X

- XI. Zima 1521

- XII

- XIII

- XIV

- XV

- XVI

- XVII

- XVIII

- XIX

- XX

- XXI

- XXII

- XXIII

- XXIV

- XXV

- XXVI

- XXVII

- XXVIII

- XXIX

- XXX

- XXXI

- XXXII. Wiosna 1522

- XXXIII

- XXXIV

- XXXV

- Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Dżejhanowi…

Nagle cienie zniknęły. Umilkły głosy. Przygasło rażące oczy światło. Ogarnęła ją ciemność. Z radości miała ochotę klaskać. Dopiero w ciemnościach mała dziewczynka mogła opuścić ciało leżące na łóżku. Dopiero wtedy okno w jej umyśle otwierało się na światło bezkresnych łąk. To był ten czas. Ciemność była tak gęsta, że można było jej dotknąć. Słychać było, o czym opowiada cisza.

– Pospiesz się – wyszeptała. – Chodź już.

Próbowała usłyszeć własny głos, ale nie mogła. Była jednak pewna, że dociera do niej głos dziewczynki. Teraz tylko ona mogła ją usłyszeć. Może tym razem z nią porozmawia. Poczuła nagłą ekscytację. Tak bardzo tego pragnęła. Za każdym razem… Biegła za motylami, a jej okrywające plecy włosy tańczyły. Nagle przystanęła i już tylko patrzyła. Chciała wyciągnąć rękę do dziewczynki, objąć ją, ale nie mogła.

Kochała jej niebieskozielone oczy, maleńkie dołeczki w policzkach i zagadkowy uśmiech.

– Chodź – powtórzyła. – Nie każ motylom czekać.

Więc nie kazała. Nagle w ciemnościach ukazała się bezkresna łąka pełna żółtych kwiatów żarnowca. Westchnęła do tańczących ponad kwiatami motyli: „Tęskniłam za wami”. Później przyszła dziewczynka, unosząc niebieską sukienkę i biały fartuszek. Mama nie związała jej włosów. Tańczyły na jej plecach niczym rude, morskie fale, ścigając się z wiatrem. Motyle natychmiast utonęły w czarze pięknych loków. Teraz dziewczynka śpiewała chyba radosną piosenkę, trącając włosami maleńkie skrzydła motyli nad jej głową. Nie mogła jej usłyszeć. Świergotu ptaków też nie. Jakby z ciemności patrzyła na bezgłośny raj.

Tańcząca z motylami mała, piegowata dziewczynka o rudych włosach zauważyła ją. Tempo jej tańca się zmniejszyło. Ich spojrzenia się spotkały. Boże, jakże była piękna! Piękna i niewinna. I jakże bezbronna! Ujrzawszy ją, chciała przegonić smutek z jej oczu. Była zdecydowana spróbować. Gdy dziewczynka zamierzała się odwrócić i podążyć za motylami, odezwała się:

– Nie odchodź.

Mała dziewczynka zatrzymała się wśród żółtych kwiatów. Odwróciła się i spojrzała na nią. Smutek w jej oczach zastąpiła ciekawość.

– Porozmawiaj ze mną.

Niebieskozielone oczy rozbłysły, ale nie zmąciła ciszy.

– Powiedz mi, kim jesteś.

Dziewczynka nachyliła się i zerwała kwiatek.

– Aleksandra. Jestem Aleksandra.

– Aleksandra! Jakie piękne imię. Pasuje do ciebie.

– A ty, kim jesteś? Wydaje mi się, że cię znam.

Nie odważyła się powiedzieć, że ona też ma takie wrażenie.

– Jestem sułtanka Hürrem, moja śliczna.

– Sułtanka Hürrem? A kto to?

– Jestem żoną władcy całego świata, sułtana Sulejmana Wspaniałego.

Trzymając brzeg niebieskiej sukienki, dziewczynka ugięła jedno kolano i delikatnie się przed nią skłoniła, wyciągając do niej zerwany kwiatek.

Hürrem starała się wydostać z ciemności i przyjąć go, ale nie mogła. Czuła, jak jej gardło się zaciska. Chciała już wymknąć się z mroku i zatańczyć z Aleksandrą motyli taniec w morzu żarnowców, lecz nie potrafiła uratować się z ciemności.

Na twarzy dziewczynki pojawił się figlarny uśmiech.

– Hürrem, kochasz Sulejmana?

– Oczywiście.

– Pewnie Sulejman też cię kocha?

Hürrem uśmiechnęła się do siebie.

– Skąd wiedziałaś?

– Jesteś bardzo piękna.

Uwaga dziewczynki się rozproszyła. Znów zaczęła pląsać z motylami. Oddalała się, szczebiocząc pośród żółtych kwiatów żarnowca. Nagle zatrzymała się, jakby o czymś sobie przypomniała.

– Masz koronę i tron?

Nie wiedziała, co odpowiedzieć.

– Dobrze jest być sułtanką Hürrem – powiedziała dziewczynka i znów zaczęła biec. – Zdecydowałam. Ja też zostanę Hürrem.

Chciała wydostać się ze zniewalających ją ciemności, zerwać się z miejsca, w którym leżała. Ale nie mogła.

– Nie waż się! – krzyknęła. – Lepiej zostań sułtanką tych łąk.

Ale Aleksandra dawno już zniknęła pośród kwiatów, tańcząc z motylami. Hürrem nagle usłyszała słowa piosenki. „Oby nigdy się nie skończyła”, pomyślała, ale nagle wszystko zaczęło zanikać. Najpierw wyblakły kolory. Zniknęły kwieciste łąki. A później góry, których szczyty okrywała mgła. Jako ostatnie ucichły szum wiatru i piosenka Aleksandry. Zamknęły się okna jej umysłu. Hürrem znów została sama w ciemnościach.

Nie mogła przestać myśleć o pytaniu dziewczynki. „Kochasz Sulejmana?”. Jej ciałem wstrząsnął nagły dreszcz.

– Sulejmanie, czy to ty? – zapytała, sprawdzając drugą stronę łóżka.

Nikogo nie było. Tęskniła za oplatającymi ją w żelaznym uścisku ramionami męża. Pragnęła ich. Czuła, jak gorące usta sułtana Sulejmana dotykają płatków jej uszu, szyi, piersi. Czuła, że brak jej tchu. „Czy to możliwe? – pytała siebie co chwila. – Czy to możliwe?”. Czy tu, pomiędzy światłem a cieniem, prawdą a ułudą, piekłem a rajem, jej ciało mogło miotać się w tym nieokreślonym pragnieniu?

Przestraszyła się. Próbowała się wyprostować. W jej wnętrzu rozległ się bezgłośny krzyk. Czyje to palce? Zamarła w przerażeniu. W ciemnościach usiłowała dostrzec, do kogo należą palce, które wędrując między jej nogami, przyprawiały ją o utratę zmysłów. Nic nie widziała. Nikogo nie było. Bezpańskie palce jak pająk wędrowały między jej udami a łonem!

– To ty? – jęknęła.

Nikt nie odpowiedział. Hürrem ze wszystkich sił próbowała odsunąć się od tych palców, które dotarły już do wszystkich intymnych miejsc, wzbudzając pożądanie i pieczętując grzech.

– Nie! – krzyknęła. – Nie! Nie!

Zerwała się, myśląc, że ucieknie w ciemności. Biegła, aby się ratować. Nie było rąk ani nóg. Pajęcze palce zniknęły. Teraz gonił ją młody, przystojny mężczyzna.

– Ty! – krzyczał. – Ty, ty, ty! To ty mnie zabiłaś! A tak ci ufałem. – Już miał ją złapać, gdy nagle stanął przed nimi dęba rumak z rozwianą grzywą.

Hürrem ujrzała olbrzyma majestatycznie dosiadającego wierzchowca. Wydawało się, że rozpraszał ciemność.

– Wskakuj, dziecko! – powiedział olbrzym.

Bez zastanowienia rzuciła się w jego silne ramiona.

– Zabierz mnie stąd… – wyszeptała, obejmując go. – Zabierz mnie na moje łąki. Motyle na mnie czekają.

Rumak rzucił się naprzód niczym burza. Hürrem czuła, jak jego grzywa miesza się z jej lokami i oplata twarz.

W ciemnościach zaczęły się poruszać jakieś ciała. Nie mogła dostrzec ich twarzy. Do jej uszu dochodziły niezrozumiałe szepty.

– Trawi ją gorączka – powiedział jeden.

Wydawało jej się, że zaczyna dostrzegać twarze swoich dzieci. To był Mehmed.

– Ach, mój Mehmedzie – wyszeptała. – Nie udało im się zabić twojej matki, więc poświęcili ciebie.

Następnie podeszła do niej Mihrimah. Jedyna córka. Jasne włosy Selima… Żarliwe spojrzenie Bajazyda, które odziedziczył po sułtanie Sulejmanie. Zbliżył się do niej też smukły Dżihangir. Dokładnie w chwili, gdy miała go przytulić, młodszy syn wymknął się z jej objęć.

Ujrzała parę przerażających oczu. Pamiętała je. Zadrżała pod wpływem posępnego, a zarazem przenikliwego spojrzenia. Usta kobiety nie poruszały się, ale Hürrem słyszała jej świdrujący głos.

– To trucizna! Trucizna! – krzyczała kobieta skrzekliwym głosem.

Nagle ciemność się rozproszyła. Cienie nabrały kształtów. Głosy odnalazły właścicieli. „Przekażcie padyszachowi dobre wieści. Sułtanka Hürrem się obudziła”.

Za mgłą rzęs dostrzegła troskę na twarzy swojego męża. Gdy próbowała się uśmiechnąć, dręczyło ją pytanie Aleksandry: „Masz koronę i tron?”.

– Przywołajcie do mnie Dżafera – powiedziała cicho. – Natychmiast. Natychmiast!

I
Jesień 1558

Między drzewami poruszało się kilka niespokojnych cieni. Sylwetki te należały do dziesięciu mężczyzn o paskudnych twarzach, którzy przygarbieni, w strugach deszczu, powoli poruszali się naprzód, co krok zatrzymując się i nasłuchując. Cienie drzew wypełniły las ciemnością głębszą niż noc. Gdyby nie błysk zimnej stali dzierżonych przez nich mieczy, nie sposób byłoby ich dostrzec. Mimo kiepskiej pogody mieli do wykonania zadanie, równie złowrogie jak oni.

Chociaż szli już od wielu godzin, do miejsca zasadzki było jeszcze daleko. Przemokli do suchej nitki. Nie tylko z powodu deszczu, ale także strumieni wody spływających z liści dębów, pod których grubymi gałęziami znajdowali schronienie.

Na znak dany przez podniesienie ręki wszyscy zamarli w bezruchu. Dziesięć par uszu wsłuchiwało się w leśną ciszę. Dziesięć par oczu starało się dostrzec coś przez ścianę deszczu. Nikogo nie widzieli. Niczego nie słyszeli.

Las nigdy nie był aż tak milczący. Pewne było, że nawet jelenie i zające pochowały się do swoich kryjówek. Tych dziesięciu czekało krwawe zadanie. Wszystkich rozgrzewała myśl o sakwach wypełnionych złotem.

Ręka opadła i dziesięć cieni ruszyło do przodu z mieczami gotowymi w każdej chwili rozpłatać komuś brzuch. Cień, obserwujący ich z odległości kilku metrów, zrobił to samo.

Gdy doszli do miejsca, gdzie drzewa rosły rzadziej, byli naprawdę zmęczeni. Dziesięciu mężczyzn przystanęło. A podążający ich śladem cień ukrył się za jednym z drzew. Musiał być czujny. Nie mógł zanadto się zbliżyć.

Mężczyźni rzucili się na mokrą ziemię, żeby złapać trochę oddechu. Peleryny, pod którymi się skrywali, okleiły ich ciała. Człowiek, którego twarz szczelnie okrywał kaptur, mruknął:

– Niech to szlag! To zadanie będzie cięższe niż sumienie giaura. Jeśli nie zdejmiemy peleryn, trudno będzie wymachiwać mieczem.

Jeden z nich, leżący nieco z tyłu z twarzą przy ziemi, ściągnął z głowy kaptur.

– Za to łatwo będzie napełnić kieszenie złotem. – Zasłonił ręką usta, aby stłumić chytry śmiech, i otarł wodę spływającą po twarzy.

– W taką pogodę nawet diabeł nosa nie wystawi. Myślę, że na darmo się trudzimy. Eloglu nie jest tak głupi jak my. Na pewno schronili się w jakimś chanie. Przeczekają tam do rana, chrapiąc w ciepłych łóżkach – przemówił w ciemności inny cień.

– Kto wie, może wysuszyli się przy kominku i popijają wino?

Mężczyzna, który niedawno podniesieniem ręki dał znak do zatrzymania się, wyprostował się gniewnie.

– Jaki chan? Jakie wino? O czym bredzicie, głupcy?! Ludzie Hürrem dostali rozkaz i nie zatrzymają się bez względu na pogodę. Skończcie to babskie zawodzenie i w drogę. Już niewiele zostało.

Rozległy się pomruki niezadowolenia. Dziewięciu mężczyzn znów ruszyło przed siebie, a w niedługim czasie pochłonęła ich ściana deszczu.

Dowódca bandy został nieco z tyłu. Poczekał, aż zbliży się ten, który podążał ich śladem. Mężczyzna owinięty skórzaną peleryną, sięgającą do ziemi, próbując zetrzeć spływającą wodę, wycedził:

– Prawdziwe oberwanie chmury!

– Dzięki temu zmyje się przelana przez nas krew.

Mężczyzna w skórzanej pelerynie zadrżał.

– Zmyjemy krew, ale zwłoki zostaną. Wszyscy rozpoznają ludzi Hürrem. A ci twoi? Upewniłeś się, że nie ściągną na nas niczyich podejrzeń?

– Nie martw się. Moi ludzie są czyści.

Dowódca bandy przystanął, śmiejąc się na te słowa.

– Czyści? Nie rozśmieszaj mnie! Na tym świecie wszystko może być czyste, ale nigdy ludzie.

– Mimo wszystko bądź ostrożny – poprosił mężczyzna. – Nie zapomnij o umowie. Nie zostawiamy rannych. Jeśli któryś przeżyje, nie mów, że i tak umrze. Dokończ robotę.

– Jeśli przeżyję – powiedział i spojrzał za siebie. – Jeśli mnie zabiją, kto to zrobi? Ty?

Mężczyzna udał, że nie słyszy.

– Wciąż nie zauważyli, że za wami idę?

– Jak mieli zauważyć? – burknął przywódca. – Są przemoczeni do suchej nitki. Wszyscy myślą tylko o tym, żeby jak najszybciej się stąd zabrać i znaleźć jakiś suchy, ciepły kąt. Komu w głowie oglądanie się? – Nagle zamilkł. – To ty chciałeś za nami iść. Po wszystkim dostarczylibyśmy ci to, czego chcesz. Nie musiałeś brudzić sobie rąk.

Kilka kropel spłynęło mu po szyi pod ubranie. Zakapturzony mężczyzna wzdrygnął się i jeszcze szczelniej owinął peleryną. Ta noc nie będzie jedynie mokra, ale długa i krwawa. Nawet nie chciał myśleć o tym, co go czeka, jeśli nie znajdą ludzi Hürrem. Koniecznie musi zdobyć tę sakiewkę.

– Człowiek, który wydał mi ten rozkaz, jest dokładny – mruknął. – Musi dostać to, czego chce. Ale to nie wystarczy. Chce mieć pewność, że wykonaliście zadanie i nie zostawiliście po sobie znaku.

– I ty właśnie po to tu jesteś. Żeby się upewnić, że nie pozostał żaden ślad.

Mężczyzna nie odpowiedział. Spojrzał tylko w przeciwnym kierunku, chociaż nie można tego było dostrzec w ciemności.

– Kto wydał ci ten nieszczęsny rozkaz? – wymsknęło się z ust dowódcy.

Mężczyzna przeklął w duchu. Cóż za głupie pytanie. Wręcz śmieszne.

Ale jego rozmówca się nie uśmiechnął, tylko jeszcze raz otarł dłonią wodę spływającą mu po twarzy.

– Człowiek, który kazał mi go wykonać – powiedział tylko.

– A jeśli się okaże, że mieli rację? Jeśli zamiast jechać konno w deszczu, gdzieś się zatrzymali? Wiesz, że wraz z przyjściem świtu niebezpieczeństwo porażki wzrośnie.

Mężczyzna pokręcił głową.

– W dzień czy w nocy, w deszczu czy w śniegu, zadanie ma zostać wykonane. Taki jest rozkaz! – syknął, dając mężczyźnie znak, żeby odszedł. – Przyjdą. Sam powiedziałeś, że konni Hürrem się nie zatrzymają.

Miał rację. Ludzie sułtanki Hürrem nie przystanęli. Pięciu jeźdźców, ubranych w czerń, zostawiając za sobą stepy, zagłębiło się w las. Nawet jeśli ciemność i drzewa ich spowalniały, byli zdecydowani kontynuować podróż. Mocno ściągając wodze, posuwali się naprzód, pochylając głowy przed nisko rosnącymi gałęziami. W ogromnym lesie słychać było tylko parskanie wyczerpanych koni.

Gdy doszli do miejsca, gdzie drzewa były rzadsze, znów przyspieszyli. Mieli do pokonania jeszcze tylko czwartą część drogi przez las.

Wszystko wydarzyło się błyskawicznie. Nagle drogę pięciu jeźdźców przecięło drzewo walące się z hałasem. Spłoszone zwierzęta zaczęły rżeć i stawać dęba, a mężczyźni krzyczeli rozgniewani.

W tej samej chwili ciemność przecięło dziesięć strzał. Dwóch z pięciu jeźdźców padło na ziemię bez życia. Pozostali chwycili za miecze i zeskoczyli z koni.

– Pokażcie się, szatańskie pomioty! – wykrzyknął jeden.

Bandyci nie mieli powodu zwlekać. Dziesięć cieni wychynęło zza dziesięciu drzew. Dziesięciu mężczyzn otoczyło trzech kawalerzystów sułtanki Hürrem. Przez krótką chwilę jeźdźcy wymieniali przerażone spojrzenia. Przysunęli się do siebie, jakby chcieli się wzajemnie ochronić. Zaraz potem wymieszały się ze sobą różne dźwięki – szczęk mieczy, krzyki i przekleństwa.

Wśród rozświetlających nocną ciemność iskier uderzającej o siebie stali krzyki zaczęły się zmieniać w jęki. Najpierw dwóch napastników twarzą w dół runęło na ziemię i już więcej się nie poruszyło.

Jeden z ludzi Hürrem rzucił się na pozostałych zbirów, krzycząc:

– Wynoście się stąd, sługusy Sokollu! – Zamachnął się mieczem, zabierając jeszcze dwa życia, lecz został raniony w ramię.

Chwycił miecz w zdrową rękę i uderzał dalej. Rozpruł brzuch jednego z atakujących go mężczyzn. Drugiemu odciął rękę. Zbyt późno jednak spostrzegł mężczyznę, który zbliżał się do niego od tyłu. Ogromny miecz, przecinając powietrze, oddzielił jego głowę od tułowia. Bezgłowym ciałem wstrząsnął spazm, po czym runęło na ziemię. Odcięta głowa potoczyła się po mokrej ziemi i zniknęła w ciemności.

Jeźdźcy walczyli dzielnie. Okolica zamieniła się w morze krwi. Ciała dziewięciu łotrów i czterech ludzi Hürrem leżały rozciągnięte na ziemi. Strugi deszczu obmywały krew sączącą się z ran. Zostało tylko dwóch ludzi – przywódca bandy i ostatni z konnych Hürrem. Gdy ostatkiem sił ruszyli na siebie, powietrze przeciął nagły świst. Strzała przeszyła serce człowieka Hürrem. Za nią podążyła następna. I jeszcze jedna. Jeździec potoczył się w błoto i wszystko się skończyło. Nie słychać było nic oprócz deszczu.

– O mały włos, ta świnia by mnie wykończyła – burknął przywódca do mężczyzny wychodzącego zza drzew. – Twoje strzały uratowały mi życie.

– Daruj sobie – powiedział mężczyzna w skórzanej pelerynie, który całą noc śledził bandę. – Walczą lepiej niż wy. Gdybym nie zdążył, cała zasadzka poszłaby na marne. Przeszukaj ich. Przy jednym z nich znajdziesz purpurową sakiewkę.

Podczas gdy przywódca przeszukiwał jeźdźców, drugi mężczyzna chodził pomiędzy ciałami. Od czasu do czasu pochylał się i sprawdzał, czy ktoś oddycha.

– Nie ma tu żadnej sakiewki – powiedział herszt, lecz mężczyzna nie przerwał poszukiwań.

– Jak to nie ma? Musi tu być. Poszukaj jeszcze raz. Może gdzieś ją rzucili? Pewnie ją schowali.

Jego głos zdradzał narastającą panikę.

Powtórne przeszukanie również nie przyniosło rezultatów. Do trzeciego sam się przyłączył. Porozbierał nawet zwłoki, aby upewnić się, że nic nie jest do nich przywiązane, ale i to nie pomogło.

– Niech to szlag! – wykrzyknął gniewnie. – To pułapka!

– Pułapka?

– Pułapka! Ci mężczyźni byli podstawieni. Celowo powiedzieli nam, którym szlakiem będą jechać. Podczas gdy my zastawialiśmy pułapkę, sakiewka dotarła do miejsca przeznaczenia inną drogą. Wpadliśmy w pułapkę twojej sułtanki Hürrem. Ta ruska pluskwa nawet samego diabła wyprowadziłaby w pole.

– Tylko pomyśl, ilu moich ludzi zginęło na marne.

Mężczyzna w skórzanej pelerynie odwrócił się ze złością.

– Trzech jeszcze żyje. Przeniosłem ich pod drzewo. Dokończ robotę.

Miecz przywódcy bandy odebrał ostatni dech trzem mężczyznom stojącym na krawędzi życia i śmierci. Gdy wykonawszy zadanie, chciał się odwrócić, usłyszał złowróżbny świst. Było już jednak za późno. Pierwsza strzała trafiła go w brzuch. Mężczyzna z przerażeniem patrzył na powiększającą się krwawą plamę. Druga strzała zakończyła jego żywot.

Człowiek w pelerynie wiedział, że trzecia strzała jest zbędna.

– Obyś trafił do piekła – burknął. – Wiadomość Hürrem pewnie dotarła już do celu.

Dwóch posłańców w ciemności skierowało spienione konie do bram pałacu oświetlonych wielkimi pochodniami. Po obu stronach drogi, niczym drzewa cyprysowe, stały rzędem straże. Mknęli jak burza wśród stukotu końskich kopyt. Padający cały dzień deszcz utworzył na drodze małe jeziorka. Mokre od deszczu, szarpane wiatrem końskie grzywy chłostały twarze kawalerzystów. Rozpryskując dookoła krople wody, ruszyli jak strzała do bram, nad którymi wznosiły się dwie wieże. Chcąc popędzić konia, jeździec wymachiwał w powietrzu prawą ręką, uderzając długimi wodzami boki zwierzęcia. Wyglądał przy tym, jakby ciął mieczem wroga.

– Z drogi! Rozsuńcie się! Przepuśćcie posłańców sułtanki Hürrem!

Pośród zapadającego zmroku zmęczone kamienie dziedzińca ożywił odgłos pospiesznych kroków. Zmierzały ku nim pałacowe straże. Otoczyły przybyłych, kierując w ich stronę kopie. Wyciągnięto miecze. Kilku żołnierzy, uzbrojonych w broń palną, przyjęło pozycje do strzału. Wojsko, które wylało się z bram otwierających się na zewnętrzny dziedziniec, nie spowolniło jeźdźców. Dwa wierzchowce, wyciągnąwszy głowy, parły naprzód.

Głos odzianego w czerń jeźdźca zagrzmiał niczym grom:

– Przepuśćcie posłańców sułtanki Hürrem!

W jednej chwili spłoszeni żołnierze rozpierzchli się na dwie strony przed pędzącymi na nich rumakami. Dwa konie, gniady i siwy, pomknęły jak wiatr, wprost na drugi dziedziniec. Iskry spod uderzających o kamienie kopyt błyszczały jak świetliki. Tym razem żołnierze podbiegli, aby złapać konie, chrapliwie wyrzucające powietrze przez nozdrza. Jeden z koni, spłoszony nagłym zgiełkiem, stanął dęba. Opierając się na tylnych nogach, przednimi energicznie uderzał powietrze. Z pyska dobywało się gniewne parskanie. Jego śladem podążył gniadosz, wypełniając dziedziniec rżeniem. Podczas gdy czterech stajennych próbowało ujarzmić konie, dwóch posłańców, pokrytych ziemią i kurzem, energicznym ruchem wyciągnęło nogi ze strzemion i zsunęło się na ziemię. Dwaj mężczyźni stanęli przed bramą noszącą tugrę^1 Mehmeda Zdobywcy i próbowali się ochłodzić, łapczywie popijając wodę, którą w dzbanie przynieśli im ze studni pałacowi słudzy.

Dowódca czauszy^2, zastanawiając się, kto zmącił wieczorną ciszę, wyskoczył nagle z wartowni zwieńczonej dwiema stożkowymi kopułami, oddzielającej plac od drugiego dziedzińca, i krzyknął:

– Nie wiecie, że do pałacu nie wchodzi się jak do stajni?

Jeden z kawalerzystów włożył rękę pod koszulę, wyciągnął purpurową sakiewkę i uniósł ją. Widząc to, czausz pasza się uspokoił.

Głos drugiego jeźdźca rozległ się echem wśród wysokich pałacowych murów.

– Mamy wieści z pałacu w Edirne. Chcesz dowodu? Oto on.

Czausz pasza nie mógł opanować rozbieganego spojrzenia. Skręcając w palcach koniec bujnego, czarnego wąsa, który co rano nacierał olejkiem z orzechów laskowych, próbował zachować resztki honoru przed sługami. Zniżył głos, choć jego ton wciąż brzmiał jak rozkaz.

– Mówcie więc. Co tak stoicie?

– Wiadomość przekażemy tylko Dżaferowi Adze. Takie mamy rozkazy.

– Głupcze, chcesz stanąć tak przed wielkim agą haremu? Może nie znasz panujących tu reguł, ale czy nie masz wstydu? Powiedz mi, co miałeś przekazać, zabierz swojego przyjaciela i odejdź.

Dowódca czauszy ze strachem i z szacunkiem spojrzał na sakiewkę, którą posłaniec wciąż trzymał nad głową. Od razu ją rozpoznał. Purpura była symbolem sułtanki Hürrem. W Imperium Osmańskim nie było drzwi, których nie otworzyłaby ta purpurowa sakwa. Nie było też życia, którego nie mogła odebrać. Mimo to nie mógł się powstrzymać. Wyciągnął rękę, próbując odebrać sakiewkę. Odziany w czerń posłaniec o sokolim wzroku błyskawicznie odskoczył do tyłu. Dłoń jego towarzysza sięgnęła po zakrzywiony sztylet, który miał u boku.

– Nie rób tego, czausz paszo – wycedził głosem pełnym groźby. – Powiedziałem ci, jaki dostaliśmy rozkaz. Mamy przekazać to Dżaferowi Adze. Choćbyś wysłał na nas całą armię, nie złamiemy rozkazu.

Dowódca czauszy i otaczający go słudzy nawet w ciemnościach mogli dostrzec ich zaiskrzone spojrzenia. Na usta mężczyzny cisnęły się obelgi. „Przeklęci głupcy, chamy, prostackie nasienie, ruskie sługusy”, przemknęło mu przez głowę. Nie miał jednak zamiaru wypowiadać ich na głos. Wiedział, co znaczy ściągnąć na siebie gniew Hürrem.

– Chodźcie za mną – powiedział i odwrócił się.

Ruszył dumnie, jedną rękę opierając na zakrzywionej szabli. Frędzel białego filcowego fezu kołysał się w rytm jego kroków. Kroczył pewnie w czerwonych skórzanych baczmagach^3, jakby próbując zatrzeć swoją wcześniejszą niepewność.

Najpierw czausz pasza, a za nim dwóch odzianych w czerń posłańców, w otoczeniu ubranych w czerwono-białe stroje, uzbrojonych w kopie strażników, ruszyli w stronę bramy otwierającej się na drugi dziedziniec. Dwóch stajennych zostało przy koniach. Na drugi dziedziniec nikt oprócz padyszacha, choćby sam chan czy król, nie mógł wjechać konno.

Jeden z posłańców odwrócił się i spojrzał za siebie. Stajenni wciąż starali się uspokoić konie gniewnie uderzające kopytami o ziemię. Wierzchowce wyciągały głowy, próbując uwolnić się z uprzęży.

Gdy przechodzili przez bramę zwieńczoną z obu stron stożkowymi, drewnianymi kopułami, dołączyło do nich jeszcze czterech służących trzymających pochodnie.

Minęli Wieżę Sprawiedliwości, w której każdego dnia po porannej modlitwie zbierał się Dywan – rada wezyrów, żeby dyskutować o sprawach państwa. Poza pojedynczymi pochodniami przy wartowni budynek spowijały ciemności. Wysokie mury sprawiały wrażenie, jakby w mroku próbowały ukryć wszystkie sekrety. Czausz pasza, strażnicy oraz słudzy szli swobodnie i bezszelestnie. Natomiast odziani w czerń dwaj posłańcy Hürrem sprawiali teraz wrażenie zdenerwowanych. W świetle pochodni ich cienie padały na podłogi pokryte białym marmurem. Byli obserwowani ze wszystkich stron.

W przeciwieństwie do Wieży Sprawiedliwości budowla po prawej stronie od bramy była rzęsiście oświetlona. Kilku służących szybkim krokiem wchodziło do środka, jeden równie pospiesznie wychodził, trzymając ogromne tace. Cudowne zapachy dziesiątek różnych, przygotowywanych każdego dnia w pałacowej kuchni potraw, słodkości, syropów i szerbetów przypomniały dwóm jeźdźcom, że od poprzedniego wieczoru nie mieli nic w ustach.

Idąc przez wąskie uliczki, przez ogrody, nad którymi mimo jesieni unosiły się tajemnicze zapachy, minęli fontannę, przy której mieszkańcy seraju szukali ochłody w ostatnich letnich dniach. W końcu, przechodząc przed szkołą Enderun, gdzie dzieci i młodzież niemuzułmańska sprowadzona do imperium pobierała nauki w zakresie religii, nauk ścisłych, historii, dyplomacji, języka tureckiego, perskiego, handlu i dworskiej etykiety, dotarli do drzwi haremu. Dalej nie wolno było wchodzić.

Jeden ze służących, mimo iż miał na stopach ciżmy z podwiniętym czubkiem, w które można było wcisnąć tylko palce, pobiegł do haremu, żeby jak najszybciej przekazać Dżaferowi Adze, że czekają na niego posłańcy sułtanki Hürrem. Chłopiec biegł bez tchu między pałacowymi zabudowaniami i pawilonami przez długie, kręte uliczki i wąskie korytarze wykładane kamieniami. Kusiło go, żeby zawołać: „Czarny Ago, Czarny Ago, wiadomość!”, ale ze strachu był w stanie wydusić z siebie tylko szept, który mógł usłyszeć jedynie on sam.

Dżafer Aga, do którego Hürrem wysłała wiadomość, był najważniejszy w haremie. Nazywano go tak, mimo iż wcale nie miał na imię Dżafer. Znany był też jako Czarny Aga. Oczywiście nie zdobył tego przezwiska, ponieważ był czarny jak bezgwiezdne noce. Ten Sudańczyk o dużym nosie, wielki i brzydki jak baśniowy olbrzym, od pierwszego dnia pobytu Hürrem w pałacowym haremie, jeszcze jako odaliski, stał się jej powiernikiem i zaufanym. Czasem był jej sługą, ale najczęściej szpiegiem. To właśnie było przyczyną lęku, jaki wzbudzał.

Jego szyja nikła zupełnie w wielkich ramionach. Odnosiło się wrażenie, jakby jego olbrzymia głowa osadzona była bezpośrednio na nich. Nocą nietrudno było na niego wpaść. Po tym, jak przydarzyło się to kilku odaliskom, które przeraźliwym krzykiem zbudziły cały harem, Dżafer postanowił nosić białe ubrania.

Także i tej nocy Czarny Aga, niczym bezgłowa, odziana w szarawary zjawa, przechadzał się korytarzami haremu wypełnionymi nocnym mrokiem. Znał ten pałac jak własną kieszeń. Nie pamiętał nawet, kiedy zabrano go z ojczyzny. Nazywano go Sudańczykiem, ale chyba pochodził z Abisynii. Z dzieciństwa pozostały mu tylko dwa wspomnienia: piracki okręt i cuchnąca stęchlizną piwnica, gdzie pozbawiono go męskości. Dżaferowi wciąż rozbrzmiewał w uszach własny krzyk.

Hürrem przybyła do pałacu właśnie wtedy, gdy Dżafer przeżywał swoje samotne i przepełnione bólem dni. Miała na imię Aleksandra, ale tę rudą dziewczynę nazywano też Rusłaną. Byli chyba w tym samym wieku. Służący wyśmiewali się z niej: „Piętnastoletnia kociczka!”. Z Dżaferem było podobnie.

O ile niewola stłamsiła Dżafera, o tyle w Aleksandrze, nazywanej przez wszystkich ruską odaliską, wzniecała coraz większy bunt. Ta pochodząca z Rusi dziewczyna nie dała się stłamsić. Błyszczała na każdym kroku, wprawiając wszystkich w zakłopotanie. Nie słuchała ani padyszacha, ani Sułtanki Matki. Nawet zabranie jej do pałacowej łaźni okazało się problemem. Usiadła w rogu razem z tatarską dziewczyną Merzuką, którą razem z nią przywieziono z Krymu, i tam została. Czasami, przechodząc nocą pod drzwiami jej komnaty, Dżafer słyszał płacz. Kiedy indziej, nocami, gdy księżyc wstępował na niebo i unosił się nad wodami, gdzieś nad Wieżą Leandra, a jego światło delikatnie sączyło się przez okratowane okna pokoju, do jego uszu dobiegały dźwięki pieśni nuconych w obcym języku. Niekiedy jej głos huczał jak woda wydobywająca się ze źródła, innym razem drżał jak zraniony w skrzydło ptak, tylko był bardziej żałosny. Szeptem kładł się na jej ustach. Było jasne, że śpiewała o tęsknocie. Może tęskniła za swoim krajem, swoją wioską. Może wspominała rodziców. Kto wie, może śpiewała do ukochanego, który został w odległych krainach? Dżafer krył swoje ogromne ciało w mroku lub kręcił się w pobliżu, udając, że ma do wykonania bardzo ważne zadanie, i czekał, aż wybrzmią ostatnie dźwięki pieśni Aleksandry.

Właśnie w jedną z takich nocy stanęli przed sobą twarzą w twarz. Gdy z ust dziewczyny wydobyły się ostatnie wersy pieśni, ze swojej kryjówki Dżafer dostrzegł łzy niczym perły kapiące na jej policzki. A ona ujrzała jego.

Otrząsnął się i chciał jak najszybciej się stamtąd oddalić, jednak dziewczyna, która dopiero zaczynała uczyć się tureckiego, powiedziała niepewnie:

– Nie odchodź. Kim jesteś?

– Dżafer.

– A ja Aleksandra Lisowska.

– Dlaczego płaczesz?

– Po plostu płakać. Ja nie mówić.

Dżafer się uśmiechnął.

Dziewczyna nie potrafiła wymawiać „r”. Z jej ust wydobywało się urocze „lll…”. Tak było przez lata. Nawet teraz, gdy sułtanka Hürrem wpadała w gniew i uderzając obcasem o podłogę, krzyczała na poddanych, jej „r” brzmiało jak „l”: „Przekażcie to agom! To mój lozkaz!”.

Ale teraz już nikt nie mógł się z tego śmiać.

Tamtej nocy Aleksandra powiedziała:

– Nie mówić nikomu. Niech to będzie seklet. Nasz seklet.

Był to pierwszy sekret ruskiej odaliski Aleksandry i Dżafera. A miało ich być jeszcze więcej. Dzięki tym tajemnicom zyskał nie tylko wzbudzającą grozę reputację Czarnego Agi w haremie, ale również mały majątek, który gromadził.

Ile to już lat minęło? Trzydzieści, czterdzieści? Teraz ta haremowa dziewka była najpotężniejszą kobietą na świecie. Dżafer też nie był już tym biednym eunuchem, popychanym i wyrzucanym za drzwi, z którego naśmiewały się odaliski: „Urwali ci całego? Naprawdę? Pokaż”. Harem też nie był już haremem. Odkąd na prośbę sułtanki Hürrem sułtan Sulejman odesłał dziewczęta, harem stał się domem sułtana i jego rodziny. Chociaż dziewczęta radujące serca młodych książąt nie całkiem zniknęły, to harem nie był już taki jak dawniej. Uciekinier z Abisynii, Dżafer Aga, od dawna stał na czele takiego właśnie haremu.

Siedzącego w wartowni i odbywającego podróż w czasie Dżafera sprowadziło na ziemię wtargnięcie młodego sługi.

– Czarny Ago! Czarny Ago!

Policzki chłopca były czerwone od biegu. Mówiąc, starał się nie podnosić głosu.

– Hola! Co to za krzyki? Życie ci niemiłe?! Jak śmiesz krzyczeć w domu padyszacha? Ucisz się albo każę wytargać cię za uszy.

– Ago, przyszła wiadomość od sułtanki Hürrem. Posłańcy powiedzieli, że albo przekażą wieści Dżaferowi Adze, albo ktoś odpowie za to głową.

Chłopiec dodał trochę od siebie do tego, co usłyszał, jednak słowa, które wydyszał, wystarczyły, żeby Dżafer Aga natychmiast udał się w kierunku bramy.

„Skoro przyszła wiadomość od mojej sułtanki, dlaczego zwlekałeś, żałosny Bośniaku? Dlaczego nie posłałeś po mnie, gdy tylko wymówili moje imię?”.

Mężczyźni, widząc zbliżającego się pospiesznym krokiem Dżafera, wyszli z wartowni znajdującej się na parterze, wznoszącej się po prawej stronie wieży. Jeden z nich odezwał się surowo:

– Ty jesteś Dżafer?

– Tak, ja. A ty, kim jesteś?

– Czy to twoja sprawa, kim jestem?

– Jeśli twierdzisz, że masz wieści od mojej sułtanki, to moja.

– Skoro tak, ago, nazywają mnie Błyskawica. A to Piorun. – Wskazał swojego towarzysza.

Gdy mężczyzna szyderczo uśmiechnął się pod wąsem, odezwał się Piorun.

– Zniszczymy każdego wroga sułtanki Hürrem.

Błyskawica podjął przerwany wątek.

– Jeśli ktokolwiek będzie złorzeczył naszej sułtance, wyrwiemy mu język.

Dżafer Aga zabrał mężczyzn ze światła pochodni pod cień drzewa. Jedynymi białymi punktami były teraz białka jego oczu i na przemian znikające i pojawiające się zęby. Starając się, na ile to możliwe, aby jego cienki głos przybrał złowieszczy ton, wysyczał:

– Nie potrzeba innych języków. Na szczęście wasze są wystarczająco cięte.

Czując, że ciała mężczyzn są napięte jak cięciwa łuku, rozłożył ogromne dłonie i uśmiechnął się.

– W porządku, ja jestem Dżafer. Ty jesteś Błyskawica, a ty – Piorun. Zniszczycie każdego. Oczywiście. Ale skąd ten Dżafer może mieć pewność, że przysyła was sułtanka Hürrem? Macie jakiś dowód?

Odziany w czerń mężczyzna nie kazał na siebie czekać. Wyciągnął jedwabną, purpurową sakiewkę bijącą blaskiem połączenia kobiecej pasji i gracji. Czarny Aga z szacunkiem przejął sakiewkę i ją powąchał.

Odezwał się drugi mężczyzna:

– Podaj hasło. Sułtanka Hürrem poleciła cię zapytać, jak miała na imię jej pierwsza służka. „Jeśli będzie wiedział, przekażcie mu wiadomość, jeśli nie, odbierzcie mu życie”, poleciła.

– Merzuka.

Mężczyźni spojrzeli na siebie. Jeździec, który przedstawił się jako Błyskawica, rozejrzał się dookoła, sprawdzając, czy w pobliżu nie znajduje się ktoś, kto mógłby ich usłyszeć, po czym nachylił się do ucha Dżafera Agi.

– Jutro przed wieczorną modlitwą sułtanka Hürrem przybędzie do pałacu.

„Hura! – pomyślał aga. – Po to były wszystkie te podchody i hasła? Całe to zamieszanie było tylko po to, żeby powiedzieć, że sułtanka Hürrem wraca z Edirne?”.

– Tylko tyle? – zapytał, przypatrując się im podejrzliwie.

Tym razem Piorun schylił się do jego drugiego ucha.

– Czy twoja czarna jak węgiel głowa zawsze tak wolno myśli? – burknął. – Myślisz, że wielka sułtanka tylko po to wysyłałaby posłańców? Masz dostarczyć tę sakiewkę wielkiemu wezyrowi Rüstemowi Paszy. To pilne i ważne, dlatego niezwłocznie musisz wykonać ten rozkaz. Resztę będzie wiedział Jego Wysokość Wielki Wezyr.

Twarz Dżafera spochmurniała.

– Dobrze, ale ta sakiewka jest pusta.

Drugi odziany w czerń mężczyzna patrzył na Dżafera płonącym wzrokiem. Dżafer również skierował na niego swoje błyszczące w ciemności oczy. Wiedział, co Błyskawica mu na to odpowie. Na twarzy mężczyzny pojawił się nerwowy uśmiech.

– Kto słyszał, żeby przekazywać wielkiemu wezyrowi pustą sakiewkę?

Drugi mężczyzna wtrącił się do rozmowy, uśmiechając się szeroko.

– Ago, zapewne wiesz, co włożyć do sakiewki.

Tym razem Dżafer zrozumiał zaszyfrowaną wiadomość sułtanki Hürrem. „Trucizna – przeszło mu przez myśl. – Znowu śmierć, znowu nieszczęście”. Te słowa paliły mu mózg, chociaż w tej samej chwili jego ręce stały się zimne jak lód.

A więc wszystko zaczyna się od nowa.

Noc jeszcze nie opuściła Stambułu, gdy dwaj przybyli z Edirne odziani w czerń mężczyźni ruszyli konno w drogę powrotną.

Dżafer natychmiast przystąpił do swoich złowrogich obowiązków. Przemykał spowitymi nocną ciemnością pałacowymi uliczkami, kryjąc się w cieniu murów i podstrzeszy. Głowę ukrył pod czarną peleryną. Teraz na czarnej jak węgiel twarzy nie widać było nawet białek jego oczu. Był sprytny jak lis, podstępny jak skorpion i niebezpieczny jak wilk. Co chwila zatrzymywał się, nasłuchując w ciszy. Z zewnętrznego dziedzińca dochodziły głosy pełniących wartę janczarów, a z uchylonego okna haremu, przez które sączyło się światło, niosły się niezrozumiałe szepty dwóch kobiet.

Upewniwszy się, że jest bezpiecznie, powoli ruszył do przodu, aby po chwili znów przystanąć. Przez nikogo niezauważony musiał dostarczyć zawartość sakiewki do męża ukochanej córki sułtana Sulejmana, sułtanki Mihrimah, utrapionego zięcia sułtanki Hürrem, wielkiego wezyra Rüstema Paszy. Nikt nie mógł go zobaczyć. Nikt nie mógł się dowiedzieć, że purpurowa jedwabna sakiewka, którą włożył do kieszeni swoich przepastnych szarawarów, niosła za sobą śmierć. W sakiewce, w maleńkiej buteleczce znajdowała się trucizna, która mogła uśmiercić cały regiment – jad czterdziestu żmij.

Czyje życie było celem? „Nieważne”, mruknął Dżafer Aga. Już się przekonał, że jeśli mieszka się w pałacu, najbardziej niebezpieczna jest nadmierna ciekawość. Przeżył tu tak długo tylko dlatego, że nie był zbyt ciekawski lub raczej starał się, aby ta cecha nim nie zawładnęła. „Kto mniej wie, dłużej żyje”, mawiał początkującym służącym. Dżafer Aga wiedział bardzo dużo, ale od razu o wszystkim zapominał.

Korzystając z sekretnego przejścia, minął otaczające pałac zewnętrzne mury i z zadziwiającą szybkością zanurzył swoje ogromne ciało w czarnych jak smoła ciemnościach. Był pewien, że porusza się bezszelestnie, ale jego własne kroki były dla niego jak uderzenia bębna. „Niech to szlag”, mruknął. Nerwy miał napięte jak postronki. Gotów był teraz bić, zabić lub rozerwać na strzępy.

W mroku bezgwiezdnej nocy ruszył w stronę rozklekotanego powozu stojącego w zagajniku po przeciwnej stronie. Dorożkarze, którzy wiedzieli o odbywających się niekiedy sekretnych ucieczkach z haremu, czekali tu, licząc na sowity zarobek. Na szczęście tej nocy był tu jeden powóz. Blade światło świecy stojącej w oknie powozowych drzwi to pojawiało się, to znikało w rytm wiatru kołyszącego osłaniającymi wszystko gałęziami. Dżafer Aga schował się za jednym z drzew. Długo sprawdzał, czy nikt go nie śledzi. Upewniwszy się, że nie jest obserwowany, dokładnie ukrył swoje potężne ciało pod peleryną i przemknął w stronę małego dwukonnego powozu. Bezgłośnie otworzył drzwi i wsiadając do środka, powiedział:

– Jedź prosto. Powiem ci, gdzie masz się zatrzymać.

„Znów jakiś haremowy amator”, pomyślał dorożkarz, chwytając za lejce. Dwa konie ruszyły i zaczęły iść ospałym, bezwolnym krokiem.

Gdy powóz ruszył, Dżafer po raz kolejny upewnił się, że buteleczka znajduje się w jego kieszeni. Przeszył go dreszcz. Tam czaiła się śmierć. Podczas gdy powóz toczył się do celu, Dżafer rozmyślał o tym, jak bardzo nienawidził trucizn. Sama idea śmierci od trucizny wydawała mu się przerażająca. Bał się, że umrze otruty. Sam też nie zamierzał nikogo otruć. Śmierć powinna być wzniosła – zarówno dla ofiary, jak i mordercy. Powinna przyjść z naprzeciwka, patrząc w oczy. Wyciągnął spod peleryny ogromne ręce. Każda z nich była wielka jak kłoda. Gdy jego dłonie zamknęły się na czyjejś szyi, nie było już ratunku. Dżafer dobrze znał odgłos gruchotanych kości. Wiedział też, jak bezwładne stawało się ciało pozostawione bez tchu. Nie pamiętał, ilu ludzi straciło życie z jego rąk.

Dżafer spojrzał przez okno na zewnątrz. Zaczął rytmicznie uderzać pięścią w drzwi powozu.

– Ago, nie stukaj tak. To nic nie pomoże. – Dorożkarz się roześmiał.

Jego słowa zawisły w powietrzu. Wbrew jego oczekiwaniom podróżnego nie rozśmieszył ten żart.

– Zatrzymaj się po prawej stronie, przy ruinach.

Powóz pojechał jeszcze kawałek do przodu.

– Ho, ho! – krzyknął na konie i ściągnął cugle. Zmęczone z ulgą się zatrzymały. – A któż to wybiera się o tej porze do tych opuszczonych ruin? – zapytał dorożkarz i odwrócił się, próbując zobaczyć podróżnego.

Jednak ostatnią rzeczą, którą zobaczył w tych ciemnościach, był przeraźliwy błysk i zakrzywiony sztylet, który z prędkością błyskawicy ugodził go w serce.

Teraz nie pozostali już żadni świadkowie. Dżafer oczyścił nóż, wycierając go o zabitego mężczyznę. Wyskoczył z powozu i wszedł do opuszczonego budynku. W tym tajemnym przejściu miał się spotkać z tym, komu doręczy przyniesioną przez siebie śmierć.

II

Haremowy konwój od dawna był w drodze. Słońce stało już wysoko.

Mimo iż była połowa października, słońce mocno przygrzewało. Wśród wzniecanych przez wozy i konie tumanów kurzu wijąca się między polami droga stawała się niewidoczna. Nawet oślepiający czarny blask sułtańskiego powozu znikł pod warstwą szarego pyłu. Sześciokonny zaprzęg mimo napiętej uwagi woźnicy podskakiwał na dziurach niewidocznych zza ściany kurzu.

Sułtankę Hürrem znudziło oglądanie nieustannie patrzącej jej w oczy służącej, która w tym ciasnym wnętrzu wachlowała ją niestrudzenie, próbując ochłodzić. Wyrzuciła ją z powozu i została w nim sama. Nie wzięła do siebie nawet Merzuki. Oddana przyjaciółka patrzyła na nią z następnego zaprzęgu. Hürrem chciała zostać sama. Miała już tego dość. Od długotrwałego tkwienia na siedzisku wyściełanym jedwabnymi kobiercami bolało ją całe ciało. Przód jej purpurowego kaftana ozdobionego złotą nicią, wysadzanego brylantami i rubinami był rozsznurowany. Jeden brzeg spódnicy był zawinięty, drugi zwisał z siedzenia nad wyłożoną jedwabiami podłogą. Sztywny kołnierzyk wołoskiej krepowej bluzki sięgał jej pod samą brodę. Piękna żona sułtana Sulejmana ze znudzeniem zdjęła misternie upięty na jej rudych włosach hotoz^4, zdobiony drogocennymi kamieniami wielkości ziaren bobu, i rzuciła go na siedzenie naprzeciwko.

Zasłony były szczelnie zaciągnięte. Pomimo zwisającej z dachu powozu jedwabnej pozłacanej siatki, mającej ochronić wnętrze pojazdu przed kurzem, chmura pyłu dostała się do środka. Nawet rude włosy Hürrem stały się białe od kurzu. Jednak ta pokrywająca wszystko szarożółta chmura nie przyćmiła czaru głębokich jak ocean niebieskozielonych oczu kobiety.

Sułtanka Hürrem odchyliła czarne skórzane zasłony i oglądała widok za oknem. Oficer jadący na czele uzbrojonych w miecze kawalerzystów, którego biały pas wskazywał na wysoką rangę, nie odstępował powozu nawet na chwilę. Jego brwi były napięte jak cięciwa łuku. Bujne, błyszczące wąsy nadawały ogorzałej na słońcu twarzy majestatyczny wygląd.

„Jest nawet przystojny”, przemknęło jej przez głowę. Od razu zauważyła, że jego wąsy są farbowane orzechami. Nie widziała wcześniej tego smagłego młodzieńca. Służył na zamku w Edirne czy został przysłany jako dowódca straży ze Stambułu? Oficer kątem oka zauważył rozchyloną zasłonę i obserwującą go sułtankę Hürrem. Zawstydzony nie wiedział, co zrobić. Popędził lekko konia, upewniając się, że zniknął z pola widzenia kobiety.

Hürrem była rozkojarzona. Głowa jej ciążyła. Serce miała ściśnięte. Ostatnio często czuła, że serce łopocze jej w piersi, traci dech, a ręce i nogi odmawiają posłuszeństwa. I jeszcze te nagłe skurcze w żołądku. Dzięki Bogu nie trwało to długo. „O tej porze roku noce w Edirne robią się chłodne. Pewnie się przeziębiłam”, pomyślała.

Sułtanka Hürrem była zaniepokojona. I to bardzo zaniepokojona. Misterny jak szydełkowy haft plan, który układała przez lata, był o krok od niepowodzenia.

– Dlaczego to robisz, Selimie? – wyszeptała. – Nie widzisz, że tron sułtana Sulejmana jest dla ciebie za duży? Zbyt duży tron może odebrać życie. Dlaczego nie posłuchasz matki i nie utorujesz drogi do tronu swojemu bratu Bajazydowi?

Przez chwilę rozglądała się w zamyśleniu. „Niech ten tron, na którym nie pozwoliłam zasiąść Mustafie, synowi Gülbahar, przypadnie mojemu dzielnemu Bajazydowi”, modliła się.

Już na samą myśl o Gülbahar i Mustafie wpadała w złość. Tak było od lat. Jej odebrała sułtana Sulejmana, jemu – tron Osmanów, ale nie zostawiła za sobą ani nienawiści do Gülbahar, ani przekleństwa Mustafy.

Hürrem kochała obu swoich synów, którzy pozostali przy życiu. Nie wyróżniała ani jednego, ani drugiego. Gdy przywodziła na myśl jasne włosy Selima, które podobno odziedziczył po sułtanie Bajazydzie Błyskawicy, i jego brązowe oczy, na jej twarzy malował się ciepły uśmiech. Gdyby ktoś ją zapytał, powiedziałaby, że Selim jest podobny do niej, a Bajazyd do ojca. Każdy wiedział, że jedyne, co Selim odziedziczył po Sulejmanie, to jego zamiłowanie do poezji. Uwielbiała ich obydwu, ale państwo potrzebowało Bajazyda. Selim był dobry, ale kobiety i trunki przedkładał nad sprawy kraju. Gdyby przejął tron, państwem nie rządziłby Selim, ale wezyrowie.

„Hm… – mruknęła. – Ten góral Sokollu i Kara Mustafa Pasza^5 wiedzą, że jeśli Selim zostanie padyszachem, będą mogli kierować tym koniem, jak będą chcieli. Nie daj Boże, mogliby nawet wywołać bunt i przejąć tron”.

Jeśli ktoś ma prowadzić tego konia, musi to być Hürrem, a jeźdźcem ma być Bajazyd. Był zdolny. Miał barki wystarczająco silne, aby unieść panowanie państwem. Był wystarczająco mądry, aby wiedzieć, że jego matka sułtanka ma równie duże zasługi dla państwa co jego ojciec padyszach. Był też na tyle lojalny, aby pozostać wierny celom swojej matki.

Hürrem westchnęła ze znużeniem. Musiała wcielić w życie układany latami plan, zanim całkiem się rozpadnie. Powinna znaleźć nowe pionki i zadbać o to, żeby zanim przyjdzie powiedzieć „szach”, sułtan Sulejman nie był bezstronny wobec swoich synów. Chciała utorować drogę Bajazydowi, a jednocześnie ocalić życie Selima. Właśnie dlatego uciekła od pałacowego zgiełku. Wyjechała do pałacu w Edirne, żeby być z dala od uszu chciwych wezyrów, od oczu obserwujących każdy jej krok z ukrycia, szpiegów i haremowych utyskiwań. Przez kilka miesięcy odpoczywała i na nowo obmyślała plan, który pozwoliłby uniknąć krwawej walki o tron między jej synami.

Nie żałowała niczego, co do tej pory zrobiła, żeby posadzić na tronie swojego syna. Walczyła przez lata. Niestrudzenie. Balansowała na krawędzi śmierci. Wśród wielu pułapek. Wielu po drodze zginęło, ona przetrwała. Była teraz bardzo blisko celu. Będąc sam na sam z własnym sumieniem, mówiła, że nic nie leży jej na sercu. Dlaczego miało być inaczej? Takie były reguły. Droga do władzy była usłana krwią. Co miała robić? „Ale krew, która wsiąkła w tę drogę, nie będzie należała do moich synów – postanowiła ze złością. – Czy nie wystarczy, że dla jednego tronu poświęciłam już dwóch synów? Nie chcę więcej przeżywać bólu po stracie dziecka”.

Edirne zawsze przypominało Hürrem jej ojczyznę, tę niewielką ruską wioskę, dzieciństwo, które tak szybko minęło. Pamiętała zapach chrupiącego chleba wypiekanego przez matkę na ogniu z sosnowych szyszek. Myślała o tamtejszych zimach i szalonym wichrze. Świszczał między pokrytymi śniegiem i lodem szczytami gór, hulał w dolinach, uderzał w ściany domów. Miotał dymem unoszącym się z kominów, porywał wszystko, co stanęło mu na drodze. Huczenie wiatru zagłuszało nawet wycie głodnych wilków.

– Szybko, wejdź do środka. Chyba że chcesz stać się pożywieniem dla wilków.

Hürrem podskoczyła. Zupełnie jakby ktoś krzyczał obok niej. Jednak język był inny. Nie był to turecki ani perski, ale znała go i rozumiała. Oczywiście, że rozumiała. To był język jej snów. Chociaż od wielu lat nie mówiła po rusku, wciąż śniła w tym języku. Nawet jeśli się w nim nie mówiło ani go nie słyszało, nie można było zapomnieć języka ojczystego.

Kto do niej mówił? Matka? Nie pamiętała ani jej twarzy, ani głosu. Zapomniała. Serce Hürrem palił ból.

– Pół wieku – powiedziała.

Minęło prawie pięćdziesiąt lat od dnia, w którym po raz ostatni słyszała ten głos. Ale nawet dziś był on tak znajomy i żywy… Słyszała go tysiące razy.

„Aleksandro Anastazjo Lisowska, szybko, wejdź do środka…”, głos był władczy, ale przede wszystkim pełen miłości.

Hürrem się zaniepokoiła. Teraz powóz zdawał się sunąć po gładkiej powierzchni. Wstrząsy ustały. A może to jej się tak wydawało? Machnęła ręką, jakby chciała kogoś przegonić. Coś bez przerwy kołatało w jej głowie. Jednak Hürrem nie mogła zrozumieć, co ją tak niepokoiło.

Nocami, słuchając podmuchów wiatru, kuliła się pod połataną narzutką mamy. Była tak mała, że nie wiedziała, czy trzęsie się ze strachu, czy z zimna. Obawiała się, że w każdej chwili do domu może wejść zły olbrzym – taki jak w bajkach. „Najświętsza Panienko – szeptała wtedy – miej mnie w swojej opiece”.

Przed oczami Hürrem pojawił się obraz modlącej się, malutkiej dziewczynki, klęczącej przy łóżku i wpatrującej się w wyrzeźbioną z drewna figurkę Matki Bożej. Włosy miała starannie splecione. Warkocze spływały na plecy po obu ramionach. Ich końce przewiązane były czerwono-niebieskimi wstążkami. Rączki miała malutkie. Jej palce nieustannie tańczyły wokół ust. Kim była ta mała, piegowata dziewczynka o zadartym nosku? To ona? Nie mogła sobie przypomnieć.

Sułtanka Hürrem westchnęła. Znów nie mogła odnaleźć przyczyny swojego niepokoju.

Jedyne, co się nie zmieniło, to niesforne oczy zerkające na nią z pękniętego lustra. Nikt nie potrafił powiedzieć, czy są niebieskie, czy zielone. Były pełne głębi i uczucia, głodne, rozmarzone, nieśmiałe, wyniosłe i beztroskie. Miały taki wyraz, jakby chciały zapytać: „Pobawisz się ze mną?”.

Hürrem wyciągnęła z kieszeni, misternie ukrytej w rękawie kaftana, małe lusterko w czerwone kropki, z krótką rączką. W swojej pałacowej komnacie miała wiele cennych luster. Już samo brylantowe lustro, sprowadzone przez sułtana Sulejmana z Indii, było skarbem. Lustro weneckie, które admirał Hajraddin Barbarossa zdobył jako łup w bitwie pod Prevezą i jej podarował. To małe, niepozorne lusterko, którego jedyną ozdobą były czerwone kropeczki, wypadało przy nich dość blado, jednak to właśnie je zawsze nosiła przy sobie. Był to prezent, który przed laty dostała od Fryderyka.

„Nieszczęsny Fryderyk…”, pomyślała i westchnęła głęboko.

Mimo iż w powozie było gorąco, sułtanką Hürrem wstrząsnął dreszcz. Jakby nagle poczuła na policzku zimny oddech śmierci.

– Ukochany Fryderyk – wyszeptała.

Przed jej oczami stanęła młodzieńcza twarz polskiego handlarza. Z jakiegoś powodu miała w pamięci jego obraz z dnia, gdy spotkali się na targu po raz pierwszy. Opadające na czoło potargane, jasne włosy, grube, nieustannie napięte brwi, rozbawione spojrzenie, wąski, zadarty nos i usta, które z powodu wiecznie goszczącego na nich uśmiechu wyglądały jak dwie grube linie. Usta – słodkie, wilgotne usta.

Gdyby wiedział, co się wydarzy, pewnie przekląłby dzień, w którym ich drogi się skrzyżowały. Ale Hürrem też tego nie wiedziała… Tylko to pierwsze spojrzenie, pierwsza iskra, nagle budząca się w sercu, skradziony pocałunek i rozstanie. Skąd mogła wiedzieć, że po latach na swojej drodze znów spotka te oczy i wiecznie uśmiechnięte usta. Fryderyk biegł do niej jak świadoma śmierci ćma rzucająca się w płomień. Może patrząc w oczy śmierci, również się uśmiechał? Hürrem bardzo chciała, żeby tak było. Może wówczas ból gryzącego ją grzechu byłby nieco słabszy.

Podniosła lusterko i długo patrzyła na przyglądającą jej się kobietę.

„Nie, nie jestem tą małą dziewczynką”, przemknęło jej przez głowę. Nie miała tej piegowatej twarzy ani pełnych życia oczu. Tak, wciąż były równie piękne i głębokie, ale nie było w nich już tego ożywienia, czułości, beztroski i oddania, które gościło w spojrzeniu tej małej dziewczynki.

– Nie jestem nią – wyszeptała. – Jestem sułtanką Hürrem.

Nie mogła oderwać wzroku od lusterka. Jeśli ona była sułtanką Hürrem, to kim była ta kobieta przyglądająca się jej z błyszczącej powierzchni lustra?

– Kim jesteś? – spytała odbicia w lustrze.

Już miała odwrócić spojrzenie od lusterka, gdy znów usłyszała ten sam głos.

„Aleksandro Anastazjo… Podejdź tu, dziecko”.

Głos nieustannie powtarzał:

„Aleksandro… Aleksandro… Aleksandro…”.

Hürrem wzdrygnęła się, jakby przebudziła się z jakiegoś koszmaru. Rzuciła lusterko na siedzenie.

– Nie – powiedziała. – Nie jestem Aleksandrą. Mam na imię Hürrem. Jestem ukochaną żoną sułtana Sulejmana, który obalał i wywyższał królów, przed którym klękają chanowie i królowie. Jestem matką jego synów i jego ukochanej córki.

Jej ciało pokrył pot. Czoło płonęło. Ciągnięty przez sześć silnych koni powóz znów zaczął się trząść, jakby wjechał w burzę. Pojazd wydawał z siebie żałosne jęki, ilekroć najeżdżali na dziurę.

Właśnie wtedy nadała imię tej ukrytej w zakamarkach umysłu rzeczy, która niepokoiła ją od wielu dni, miesięcy, a może nawet lat.

Całe swoje istnienie spędziła, walcząc o to, żeby przetrwać. W pewnym okresie swojego życia popadła w zapomnienie. Zniknęła. Zupełnie jakby nigdy nie istniała. Nie chciała zostać zapomniana. Nie chciała zniknąć. Chciała pozostawić po sobie jakiś ślad. Tego dnia, gdy będzie się żegnać z tym światem, nie chciałaby stać się tylko garścią ziemi. Nie mogła tego nazwać pragnieniem nieśmiertelności, raczej chciałaby, żeby o niej pamiętano… Tak, właśnie o to chodziło. Ale czy to możliwe? Kto wie, podczas ilu nieprzespanych nocy, dłużących się od zmroku do brzasku nocy, pełnych cierpienia, szukała odpowiedzi swoim dziecięcym rozumem.

W końcu Hürrem odkryła ten sekret. Żeby nie zostać zapomnianym, trzeba być silnym.

Noc dobiegała końca. Ciemności powoli ustępowały miejsca światłu poranka. Hürrem wydawało się, że już świta. Gdy przypomniała sobie, jak wydawało się jej, że w końcu rozwiązała zagadkę i znajdzie drogę do potęgi i sławy, na jej twarzy pojawił się bolesny grymas. Myślała, że to koniec trosk, strachu, samotności i ciężkich prób.

– Dopiero teraz przyszła kolej na prawdziwy ból – wyszeptała do siebie.

Wiele razy zastanawiała się, czy gdyby wiedziała, że droga do potęgi i sławy będzie tak długa i ciężka, pełna śmiertelnych pułapek, zdecydowałaby się nią wyruszyć. I za każdym razem odpowiadała: „Oczywiście. Zapłacę tę cenę, choćby nie wiem jak wysoką”.

Znów wzięła lusterko i spojrzała na swoje odbicie.

– Cokolwiek zrobiłaś, uczyniłaś to, aby osiągnąć ten cel – powiedziała. – Nieważne, kim byłaś wczoraj. Dziś jesteś potężną władczynią. Jutro twój syn wstąpi na tron Osmanów. Słońce i księżyc, niebo i ziemia, Mahomet i Jezus są moimi świadkami. Tak będzie, przysięgam ci.

Ale gdy patrzyła wstecz, zdawała sobie sprawę, że nie wszystko poszło tak, jak powinno. Owszem, została sułtanką, ale była tylko nieznaną królową.

– Nie mam nawet imienia – stwierdziła, uderzając pięścią. – Hürrem to nie imię. To tylko przydomek, i tyle. To tylko mój przydomek, nic więcej.

Hürrem już teraz była najpotężniejszą sułtanką w historii świata, równie potężną co sam padyszach, ale w dokumentach państwowych, notach fundacyjnych, inskrypcjach zleconych dzieł nie wymieniano jej imienia. Pisano na przykład „matka księcia Bajazyda” albo „matka księcia Mehmeda”. To wszystko… Władczyni bez korony, a nawet bez imienia!

Jej twarz ściągnął grymas bólu. Będzie znana jedynie jako Sułtanka Matka i zniknie jak ktoś niepotrzebny. Wspomną o niej jedynie w kilku słowach. Cały ten ból, męka, strach, łzy i śmierć pójdą na marne? Tylko po to, żeby na jej temat pojawiła się jedynie krótka notatka? Przecież Hürrem miała zostać niezapomniana, nie mogła zniknąć. Tej strasznej nocy, gdy wrzucona na koński grzbiet została uprowadzona, próbowała unieść głowę i krzyknąć: „Nie zapomnijcie o mnie! Nie zapomnijcie o mnie!”.

Barbarzyńca, który ją porwał, wepchnął jej w usta jakiś gałgan, więc nikt nie słyszał jej błagania. Ale od tamtej nocy każdą częścią swojego ciała odczuwała własny krzyk. W czasie, gdy żyła na skraju dziczy, gdy po jej ciele niczym ogromne pająki krążyły wielkie, obrzydliwe łapska, gdy zamykały się na niej obślinione usta, gdy jako odaliska, oddana do pałacowego haremu, dostawała po plecach razy dereniowym kijem, gdy była bita i popychana, w jej wnętrzu wzbierał ten sam krzyk: „Nie zapomnijcie o mnie!”.

Nawet jeśli oni zapomnieli, to Hürrem pamiętała.

Nagle odezwała się do lustra:

– Jednak odchodzisz zapomniana. Jeszcze przez kilka lat będą potajemnie ci urągać, nazywając ruską żoną padyszacha. Gdzieś napiszą coś o matce padyszacha, Sułtance Matce, i wszystko się skończy. Nie będą pamiętać ani o Aleksandrze, ani o Hürrem.

Jej oczy pokryła wilgotna chmura. Skąd się teraz wzięły te łzy? Od dawna już nie płakała. Od czasu, gdy jej serce stało się twarde jak kamień, nie uroniła ani jednej łzy. Czy ostatni raz płakała w dniu, gdy dostała tragiczną wiadomość o księciu Dżihangirze? Tylko przez chwilę, tylko przez jedną chwilę patrzyła mokrymi od łez oczami na kobietę, która przyglądała się jej z lustra. Na jej twarzy pojawił się uśmiech, jednak nie wiadomo było, czy krył on radość, czy może cierpienie.

– Powiedz – odezwała się do niej. – Tyle lat, tyle bólu, tyle ciężkich prób, strachu i upokorzenia, tylko po to, by zostać zapomnianą? O to tak walczyłaś? Żeby pojawić się na chwilę i przeminąć?

Odwróciła głowę do okna. Rozchyliła zasłony i oczami mokrymi od łez spojrzała na ciągnące się po horyzont pola słoneczników. Wyglądające jak wielkie talerze słoneczniki z miłością obracały swoje głowy do słońca.

Właściwie przez całe życie chciano od niej, żeby zapominała. Najpierw Taczam Nojan w starym pokoju chanu w okolicach Bachczysaraju powiedział jej:

– Zapomnij o tym, co się stało, mała dziewczynko.

Później w pałacu na Krymie matka chana Mehmeda Gireja oznajmiła:

– Zapomnij o tym, dziecko. To już przeszłość. Teraz czas spojrzeć w przyszłość. To twoja przyszłość.

Przyszłość? Wówczas Aleksandra nie znała jeszcze znaczenia tego słowa. Miała jakąś przyszłość?

Nawet gdy trafiła do haremu, dziewczęta w pałacu chciały, żeby zapomniała, i mówiły do niej:

– Aleksandra? To trudne imię. Zapomnij o nim. Od tej pory będziesz miała na imię Rusłana.

Pewnego dnia jedna z kobiet w haremie zapytała Rusłanę:

– Słyszałaś, co mówią, moja śliczna, która przekraczasz granice impertynencji? Na zagranicznych dworach mawiają, że skoro ruska nałożnica sułtana Sulejmana jest tak piękna i tak drapieżna, powinna nazywać się Roksolana.

I tak dostała jeszcze jedno imię.

Świdrujący śmiech plotkujących kobiet znów rozdźwięczał w uszach Hürrem.

Aleksandry nikt nie pamiętał. O Rusłanie szybko zapomniano, gdyż pewnego dnia sułtan Sulejman oznajmił:

– Zapomnij.

Nie była już Aleksandrą, Rusłaną czy Roksolaną. Nie zostało jej ani dobywające się z ust matki imię Aleksandra, ani z trudem przywdziana nowa tożsamość Rusłany czy Roksolany. Teraz była Hürrem, ukochaną żoną padyszacha, sułtanką Hürrem.

Przez skórzane zasłony w oknach powozu sączyły się promienie słońca. Na chwilę Hürrem zanurzyła się w smudze pyłu wyglądającej w słońcu jak kolumna światła. Poruszała ustami, ale nie było słychać jej głosu. Tak naprawdę rozbrzmiewał on tylko w jej głowie: „Aleksandra umarła, niech żyje Hürrem!”.

Nagle przypomniała jej się rada szejka islamu Alego Dżemali Zembilli Efendiego:

– Zmieniłaś się, dziecko. Stałaś się nowym człowiekiem. Co było, pozostaw w przeszłości, niech nie rzuca cienia na twoją przyszłość. Padyszach jest z ciebie zadowolony. Nie uchybiaj wierze i religii, niech Bóg też będzie z ciebie zadowolony. Trzeba zapomnieć o przeszłości, żeby żyć przyszłością. Niech pamiętają o tobie nie w przeszłości, ale w przyszłości.

Tego właśnie chciała – być wspominaną nie w przeszłości, ale w teraźniejszości i przyszłości.

Znów mocno zatrzęsło sułtańskim powozem. Hürrem zdążyła się jednak przytrzymać, aby nie uderzyć się głową. Mimo niesprzyjających warunków podróży kontynuowała swoją wyprawę po oceanie wspomnień.

Zapomnieć!

„Łatwo powiedzieć, trudniej zrobić”, pomyślała. Ani cierpienie, ani przerażenie, ani radość nie dawały o sobie zapomnieć. Przeszłość nie opuszczała człowieka. Nawet jeśli powiesz, że zapomniałeś, krew nie zapomni. Choćby krew nie dochodziła swoich praw, innym twoje pochodzenie zawsze będzie stawało kością w gardle. Dlaczego, mimo iż dała osmańskiemu padyszachowi czterech synów i córkę, wciąż za plecami Hürrem szeptano: „ruskie nasienie”?

– Nawet ten wężowy pomiot Sokollu – mruknęła Hürrem, a z jej twarzy można było wyczytać nienawiść. – Jakby sam pochodził z Osmanów, nienawistny Chorwat^6.

To właśnie Sokollu Mehmed Pasza powtarzał nieustannie na spotkaniach Dywanu: „Niedaleko pada jabłko od jabłoni, panowie. To pewne, że jabłko zawsze spadnie na dół”. Wszyscy zdawali sobie sprawę, że miał na myśli sułtankę Hürrem starającą się po śmierci Sulejmana umieścić na tronie swojego syna Bajazyda.

„Dobrze – pomyślała Hürrem – ruskie jabłko spada na dół. A chorwackie? Skacze? Toczy się do przodu? Za kogo się uważasz, chorwackie nasienie?”.

– Tak, właśnie – powiedziała Hürrem do lusterka. – Widzisz, nawet góral Sokollu tak mówi. Człowiek nie zmienia się tylko dlatego, że ktoś mu tak powiedział. Krew ciągnie do krwi, dusza do duszy.

Przypomniało jej się, jak przed laty zapytała swojego zięcia Rüstema Paszę, który sam był z pochodzenia Chorwatem:

– Myślisz, że jeśli ktoś zmieni imię, religię, pismo, stronę, w którą się modli, to stanie się kimś innym, Rüstemie?

Pamiętała strach malujący się w jego oczach. Po chwili zniknął, a jego miejsce zastąpiła podstępna, diabelska iskra. Rüstem też czekał na właściwy czas. Jeśli tylko nadarzyłaby się okazja, niczym skorpion podniósłby swój odwłok, a z kolca na nim uwolniłby truciznę.

Hürrem oczami wyobraźni zobaczyła wiecznie rozbiegane oczy swojego zięcia i to, jak bezszelestnie przemyka pałacowymi korytarzami, próbując ukryć swoje kalectwo pod ciągnącym się po ziemi, sobolowym futrem. Próbowała uciec od ogarniających ją myśli. „Ciekawe, co zrobił Czarny Aga. Czy przesyłka dotarła do celu?”.

– Zmiażdżę głowę węża – wycedziła Hürrem, podczas gdy powóz nadal podskakiwał na nierównościach drogi. – Dopóki tego nie zrobię, ani ja, ani moi synowie nie zaznają spokoju.

Nagle rozległ się jakiś dźwięk.

Sułtanka Hürrem odchyliła skórzaną zasłonę i spojrzała na jeźdźców przy powozie.

– Straż, co się dzieje? – zapytała.

Mężczyzna ściągnął wodze i zbliżył się do powozu.

– To orkiestra janczarów, pani – powiedział. – Żołnierze świętują wasz powrót. Grają wasze ulubione melodie.

Jak widać, podczas robienia sobie rachunku sumienia dojechała aż do przedmieść Stambułu. Gdy chmura pyłu opadła, Hürrem ujrzała strzelisty minaret meczetu, który jej mąż kazał wybudować na cześć ich syna zmarłego na czarną ospę w wieku dwudziestu dwóch lat, księcia Mehmeda. Ich najmłodszy syn – Dżihangir – leżał obok swojego starszego brata.

– Zatrzymamy się przy meczecie – powiedziała Hürrem do oficera. – Moi książęta czekają na moją modlitwę.

Oficer natychmiast posłał ludzi, żeby podjęli odpowiednie działania. Za grupą żołnierzy sułtanka Hürrem ujrzała dwóch uzbrojonych jeźdźców. Koń jednego z nich był siwy, a drugiego gniady. Pięciu strażników nie było widać. Wymienili spojrzenia. Hürrem czytała z ich oczu. Wiedziała, że wiadomość dotarła do Dżafera. Na jej twarzy pojawił się podstępny uśmiech. Wszystko poszło zgodnie z planem. Rozgłosiła, że strażnicy wiozą do pałacu ważne informacje, żeby uchronić się przed zasadzką. Tak naprawdę w pułapkę wpadli ci, którzy próbowali ich zatrzymać. Co prawda pięciu mężczyzn poświęciło życie, ale dwóch jeźdźców wiozących wiadomość inną drogą przekazało Dżaferowi Adze jej rozkaz.

„Bój się teraz, Sokollu. A i ty każ kopać sobie grób, Lala Mustafo”, pomyślała. Bezradna, słaba kobieta, która od tylu godzin robiła sobie rachunek sumienia i przeżywała kryzys tożsamości, zniknęła. Z całą mocą wróciła sułtanka Hürrem.

W jej oczach pojawiała się iskra, która nigdy nie wróżyła nikomu nic dobrego. Teraz jej spojrzeniem zawładnęła czerwień jesiennych liści. „Zobaczycie, na co stać ruskie nasienie”.

Zasłoniła kotarę. Próbowała się pozbierać, żeby żołnierze nie zauważyli jej zmęczenia, gdy wysiądzie z powozu. Włożyła na głowę spiczasty hotoz.

Gdy sześciokonny powóz zatrzymał się przed meczetem, rozległ się głos pospiesznych kroków. Z jadących z tyłu powozów natychmiast wyskoczyli haremowi słudzy, przyzwoitki, służki.

Drzwi do powozu się otworzyły. Sułtanka Hürrem spojrzała ciskającym błyskawice wzrokiem na żołnierza, który wyszedł jej naprzeciw. Lekceważąc wyciągniętą ku niej pomocną dłoń, majestatycznie wysiadła z powozu. Ruszyła dumnym krokiem prosto do grobowca, w którym wiecznym snem spali jej dwaj nieszczęśni synowie.

Nikt nie mógł zauważyć szalejącej w jej wnętrzu burzy. Gdyby ktoś usłyszał dwa kołaczące się w umyśle Hürrem zdania, struchlałby ze strachu. „Oko za oko. Ząb za ząb”.

Tak właśnie minęło całe życie Hürrem.

III
Zima 1514

Słaby, drżący płomień rozpalonego przez barbarzyńców ogniska nie wystarczał, aby rozświetlić ciemności spowijające jaskinię. Straszliwa burza ciskała piorunami w wejście jaskini, nawiewając do środka śnieg. Na dźwięk grzmotu drżące ze strachu serduszko Aleksandry, rzuconej w kąt jaskini, zaczęło łomotać.

Czterech barbarzyńców wprowadziło swoje konie do środka jaskini. Sami też próbowali ogrzać się przy ognisku. Aleksandra nie mogła się zdecydować, czy bardziej bała się koni, czy tych mężczyzn. Mocno obejmowała swoje nogi. Mężczyzna, który ją przyniósł, zostawił ją przy ogniu w jaskini. Wciśnięty w usta gałgan, który od brudu dawno już stracił swój kolor, nie pozwalał Aleksandrze oddychać. Wszędzie unosił się paskudny odór zwierzęcych odchodów i mokrych skór, w które ubrani byli mężczyźni. Mogła dostrzec pozostałe trzy kobiety, które przylgnąwszy do siebie, płakały bezgłośnie.

Jeden z zebranych przy ogniu olbrzymów ściągnął wielki kołpak, który zasłaniał mu oczy. Zmatowiałe od brudu włosy sięgały mu do ramion. Mężczyzna zdjął kołczan i łuk i położył przy sobie. Aleksandrze wydawało się, że przypomina sowę. W porównaniu z twarzą jego nos, prawie niewidoczny spod wąsów i brody, wydawał się maleńki. Opadające wąsy sięgały mu aż do piersi. Dziewczynka próbowała odgadnąć jego wiek, ale ponieważ nie widziała wyraźnie twarzy, nie udawało jej się to. Ginące pośród włosów usta poruszyły się.

– Twoje szczęście biega szybciej niż ty, Taczamie Nojanie.

Barbarzyńca, który ją porwał, wyciągnął ręce do ognia, żeby się ogrzać. „Więc nazywa się Taczam Nojan”.

Odwrócił głowę i mruknął:

– A to dlaczego?

Jego towarzysz wskazał głową na Aleksandrę.

– Tylko spójrz. Złapałeś najbardziej figlarną łanię – powiedział i roześmiał się głośno.

Taczam nie zareagował. Zupełnie jakby tego nie słyszał. Jednak mężczyzna o włosach sztywnych jak kozia szczecina zmącił ten spokój. Śmiejąc się w głos, wyciągnął rękę i wskazał wtulone w siebie trzy kobiety.

– Patrz na nie! Nasze przypominają stare kurczaki, które uciekły spod noża.

Dwaj inni barbarzyńcy dołączyli do swojego towarzysza i również wybuchli gromkim śmiechem.

Mężczyzna czekał, aż śmiechy ucichną, przez chwilę mierząc spojrzeniem swoich towarzyszy.

– Wszelkie szczęście pochodzi od Boga. Czego zazdrościsz, Berkul Dżanie?

Aleksandra się zdziwiła. Tym razem głos barbarzyńcy nie przypominał syku węża. Teraz sprawiał wrażenie, jakby dochodził z bardzo daleka. Po chwili odezwał się ponownie:

– To Bóg daje i odbiera życie. Każdemu swojemu słudze daje to, na co zasłużył.

Jaskinię wypełniła przejmująca cisza. Aleksandra już całkiem skostniała. Otworzyła szeroko oczy, starając się, aby nie umknął jej żaden szczegół. Było jasne, że trzej mężczyźni dokładnie ważą te słowa. Mimo iż była jeszcze dzieckiem, czuła w powietrzu narastające napięcie. Niebezpieczną ciszę zmącił drapiący się pod wełnianą czapką skośnooki.

– Czego się wściekasz, kozacki wilku?

– Zazdrość jest zła. Jest haram^7. To ci mówię.

– To nic złego popatrzeć na świeżutką łanię.

– To dziecko. Małe dziecko.

– Jeśli siedząc, dotyka nogami podłogi, nie ma problemu. – Wybuchnął śmiechem szczeciniasty Berkul.

– To dziecko – powtórzył Taczam, ale tym razem jego głos był ostry jak brzytwa.

Na to odezwał się trzeci mężczyzna:

– Mówili, że Kozacy to głupcy, ale nie wierzyłem.

Pozostali na potwierdzenie tych słów pokiwali głowami.

Ręka Taczama przesunęła się do oplatającego go w talii wełnianego pasa.

– A słyszałeś, gdy mówili, jak ostre są ich noże?

Aleksandra zauważyła, że szczeciniasty mężczyzna również sięgnął za pas. W tej samej chwili skośnooki Tatar z radością skoczył na równe nogi i zaczął śpiewać zmyśloną piosenkę.

– Każdy dba o swoje!

Przekład: Agnieszka Erdoğan

Redakcja: Anita Rejch

Korekta: Agnieszka Trzeszkowska-Bereza, Beata Wójcik

Projekt okładki: Krzysztof Rychter

Fotografia wykorzystana na I stronie okładki: © Małgorzata Maj/Arcangel Images

Skład i łamanie: Dariusz Ziach

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

00-391 Warszawa, al. 3 Maja 12

tel./faks (22) 646 05 10, 828 98 08

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-280-3315-3

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.