Tytuł oryginału: Vampire de Ropraz

Copyright © Editions Grasset & Fasquelle, 2007

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo W.A.B., 2009

Copyright © for the Polish translation by Wydawnictwo W.A.B., 2009

Wydanie I

Warszawa 2009

Cet ouvrage bénéficie du soutien du Ministère des Affaires étrangères et européennes français.

Książka ta została wydana z pomocą francuskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Europejskich.

Redaktor serii: Natalia Sikora

Redakcja: Filip Modrzejewski

Korekta: Elżbieta Jaroszuk, Alicja Chylińska

Redakcja techniczna: Alek Radomski

Projekt okładki i stron tytułowych: Lucyna Talejko-Kwiatkowska

Fotografia wykorzystana na I stronie okładki © Russell Underwood/Corbis

Fotografia autora: © I. Lévy

Wydawnictwo W.A.B.

02-386 Warszawa, ul. Usypiskowa 5

tel./fax (22) 646 01 74, 646 01 75, 646 05 10, 646 05 11

wab@wab.com.pl

www.wab.com.pl

ISBN 978-83-7747-371-9

Konwersja do formatu EPUB: Virtualo Sp. z o.o.
virtualo.eu

Zmarła dziewczynka mówi:

To ja dyszę z przerażenia

w płucach żywej.

Niech mnie stąd natychmiast wyciągną.

Antonin Artaud

Suppôts et supplications

(Wysłańcy zła i suplikacje)

Głosować nie można na obywateli

wykluczonych z powodu choroby psychicznej

lub słabości ducha.

odezwa do ludności

Gmina Ropraz

12 stycznia 2006

Wstęp

Gdy przyjechałem, by zamieszkać w Ropraz, w maju 1978, grób Rosy Gilliéron w alejce cmentarza znajdującego się przy drodze do mojego domu był jeszcze nietknięty. Na płycie z piaskowca wznosiła się biała marmurowa kolumienka opasana wieńcem róż ze sczerniałej miedzi, na niej zaś wykuto nazwisko i daty życia zmarłej. Kolumience utrącono szczyt, by zobrazować krótkość żywota, który nad wyraz tragicznie został przedwcześnie przerwany w pełnym rozkwicie najlepszych nadziei.

Grób Rosy przeniesiono dziesięć lat temu w związku z reorganizacją terenu cmentarza.

I

Ropraz, Haut-Jorat w kantonie Vaud, rok 1903. Na początku XX wieku jest to kraina wilków, trudno dostępne pustkowie, dwie godziny drogi od Lozanny, uczepione zbocza powyżej traktu na Berno, po obu stronach ujętego nieprzeniknionym lasem świerkowym. Odludne domostwa rozproszone wśród mrocznych drzew, ciasne miasteczka o niskiej zabudowie. Brak tu przepływu idei, tradycja przytłacza, nowoczesnej higieny się nie zna. Skąpstwo, przemoc, zabobon – jesteśmy opodal rubieży Fryburga, gdzie panoszy się czarnoksięstwo. W gospodarstwach Haut-Jorat ludzie często się wieszają. W stodole. Na belce pod kalenicą. W stajni albo piwnicy trzymają nabitą broń. Pod pozorem polowania lub kłusownictwa szykują proch, loftki, masywne sidła o żelaznych zębach, blaszki ostrzone na żniwiarskim brusie. Wszechobecny strach. Nocą modlitwy błagalne albo egzorcyzmy. Surowi protestanci, ale żegnają się na widok potworów wychodzących z mgły. Z pierwszym śniegiem wraca wilk. Nie tak dawno temu, w 1881, zabito tutaj ostatniego, jego wypchane słomą truchło kurzy się dwanaście kilometrów stąd w gablocie muzeum w Vieux-Moudon. No i ten straszny niedźwiedź, który przyszedł z Jury. Nie ma nawet czterdziestu lat, jak w parowach la Mérine rozpruwał brzuchy jałówkom. Starzy pamiętają to jeszcze; nie do śmiechu im w Ropraz i Ussières. W czasach Voltaire’a, który mieszkał na zamku w dole, w osadzie Ussières, na głównej drodze, co idzie do Berna, do Allemagnes, zasadzali się rabusie, później przyzwoitych ludzi grabili wracający z wojen żołnierze Wielkiej Armii. Bardzo uważamy, kiedy do żniw albo wykopów trzeba zgodzić włóczęgę. To obcy, szpieg, złodziej. Kółko w uchu, skryte zamiary, laguiole za cholewą.

Nie ma tu wielkiego handlu, fabryk, manufaktur, tylko to, co daje ziemia, jednym słowem – nic. To nie jest życie. Jesteśmy tak biedni, że krowy sprzedajemy do miast na mięso, zadowalając się wieprzowiną, i zjadamy jej takie ilości pod każdą postacią – wędzoną, wytapianą, mieloną, soloną – że w końcu stajemy się do wieprzy podobni – różowy korpus, czerwonawa głowizna – odcięci od świata przez mroczne kotliny i lasy.

Wśród tych odludnych pól młoda dziewczyna jest gwiazdą, która jak magnes przyciąga wszelkie zboczenia. Kazirodztwo i bezustanne przeżywanie, w półmroku bezżeństwa, upragnionej i wiecznie zakazanej cielesności.

Seksualne ubóstwo, jak nazwiemy je później, towarzyszy wędrówkom strachu i wyobrażeniom Złego. Nocą samotnie podglądamy miłosne igraszki kilku zamożnych panów z ich jęczącą wspólniczką; lekki dotyk szatana, poczucie winy wtłoczone w cztery stulecia obowiązującego kalwinizmu. Bez wytchnienia tropić niebezpieczeństwo mogące nadejść z głębi ludzkiej duszy i z zewnątrz, z lasu, z dachu, który poskrzypuje, z płaczącego deszczu; znad, od góry, spod, od dołu: niebezpieczeństwo zewsząd. Barykadujemy się we własnej czaszce, we własnym śnie, własnym sercu, własnych zmysłach, ryglujemy drzwi gospodarstw, ze strzelbą na podorędziu, z duszą udręczoną i wygłodniałą. Pod nietopniejącym śniegiem, który sprzyja szaleńcom, zima okrutnieje, nieboskłon czerwony i barwy bistru między brzaskiem a wyklętą nocą, mróz i melancholia, które dręczą i szarpią nerwy. Ach, byłbym zapomniał o straszliwym pięknie tych okolic. I o księżycu w pełni. I nocach pełni księżyca, modlitwach i rytuałach, kawałkach słoniny do nacierania liszajów i ran, o czarnych wywarach przeciwko ciąży, obrzędach z udziałem lalek topornie wyciosanych z drewna, najeżonego szpilkami i umęczonego, i o urokach, które rzucają źli ludzie, o zaklęciach przeciwko plamce na oku. Po dziś dzień na strychach i w komórkach znajdziemy księgi czarnoksięskie oraz instrukcje, jak gotować krew miesięczną, wymioty, sproszkowaną ślinę ropuchy i żmii. Kiedy księżyc za dużo blasku daje, przed tym i owym umykaj. Kiedy księżyc nazbyt wcześnie wstaje, węża do wora zamykaj. Szaleństwo zwycięża. I strach. Kto wkradł się na poddasze? Kto przeszedł po dachu? Na sekrety otchłani czekaj z prochem i widłami!

Spis treści

Motto

Wstęp

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

XIII

XIV

XV

XVI

Przypisy