Linn Ullmann

WE MGLE

przełożyła Iwona Zimnicka

Tytuł oryginału: Det dyrebare

Copyright © 2011, Linn Ullmann

All rights reserved

Copyright © for the Polish edition by Grupa Wydawnicza Foksal, MMXVI

Copyright © for the Polish translation by Iwona Zimnicka, MMXVI

Wydanie I

Warszawa, MMXVI

Spis treści

- Motto

- Dedykacja

- ***

- I. Skarb

- II. Charles Olson nie miał psa

- III. Sweetheart like you

- IV. Oczka w głowie

- V. Pierwsza na zegarze, omlet już się smaży

- VI. Półtony

- Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Ale nawet Twoje zniknięcie zostaje.

Gunnar Ekelöf

Dla Nielsa

***

Jenny Brodal nie wypiła ani kropli od ponad dwudziestu lat. Teraz otworzyła butelkę czerwonego wina i nalała sobie duży kieliszek. Tak marzyła o tym cieple spływającym do żołądka, o mrowieniu w koniuszkach palców. Poczuła rozczarowanie, ale wypiła jeszcze jeden łyk, ba, opróżniła kieliszek i zadrżała. Nigdy nie powiedziała: nigdy! Żyła każdym dniem z osobna, każdym dniem z osobna, i nigdy, nigdy nie powiedziała: nigdy. Siedziała na brzegu łóżka, umalowana, wystrojona, tyle że w grubych, szarych skarpetach z owczej wełny, które Irma zrobiła jej na drutach. Marzła w stopy. Miała coś z krążeniem. W dodatku stopy były spuchnięte. Aż bała się je wciskać w wąskie sandałki na wysokich obcasach. W kolorze nektarynki. Z lat sześćdziesiątych. Nalała sobie jeszcze kieliszek. Chodziło o to, żeby wino spłynęło aż do stóp. Nigdy nie powiedziała: nigdy. Powiedziała: każdym dniem z osobna. Usiłowała sobie przypomnieć, dlaczego tak się sprzeciwiała temu przyjęciu, temu świętowaniu. Wstała i okręciła się przed lustrem wiszącym na ścianie. Czarna sukienka na biuście leżała idealnie. Już niedługo zdejmie skarpety i włoży sandałki.

Był piętnasty lipca 2008 roku, a Jenny kończyła siedemdziesiąt pięć lat. Mailund, duży biały dom, w którym się wychowała po wojnie, kiedy rodzice zabrali ją ze zrujnowanego Molde, wypełnił się kwiatami. Przeżyła w nim prawie całe swoje życie, w szczęściu i nieszczęściu, a teraz czterdzieścioro siedmioro gości w uroczystych letnich strojach już było w drodze, żeby uczcić jej święto.

I
Skarb

Mille, a raczej to, co z niej zostało, odnalazł Simen i dwaj jego koledzy, którzy szukali w lesie skarbu. Nie zrozumieli, co znaleźli. Ale zrozumieli, że to nie był skarb. To było coś zupełnie przeciwnego niż skarb. Później, kiedy przyszło wyjaśniać policji i rodzicom, po co pojechali do lasu, Simen miał trudności. Dlaczego zaczęli kopać na tej polanie? Pod tym drzewem? Czego właściwie szukali?

Dwa lata wcześniej wszyscy, dorośli i dzieci, szukali Mille. Wszyscy, którzy spędzali letnie wakacje w nadmorskim miasteczku, wszyscy stali mieszkańcy, policja i rodzice dziewczyny, wszyscy ci, którzy pisali o niej w gazecie i mówili o niej w telewizji, wszyscy oni szukali Mille. W wodzie i na lądzie, w rowach i wykopach, na wydmach na cyplu i wokół niegościnnych skał po północnej stronie miasteczka, w stercie ruin za zlikwidowaną szkołą i w niezamieszkanym, rozpadającym się domu na końcu Brageveien, którego okna już zasłoniła trawa i do którego nie wolno było wchodzić żadnemu dziecku. Rodzice Mille przeczesali każdy metr centrum, chodzili od jednego rybackiego domu do drugiego, od sklepu do sklepu, i pokazywali zdjęcie córki, rozwieszali plakaty na drzwiach spółdzielni, na drzwiach restauracji Bellini, na drzwiach księgarni, niegdyś słynnej wśród miłośników książek w całej Norwegii z powodu niezwykle szerokiego wyboru obcojęzycznej literatury pięknej (było to w czasach, gdy za ladą księgarni stała Jenny Brodal), na drzwiach pizzerii Palermo i na drzwiach nieczynnej już piekarni, w której latem działała nowa restauracja rybna Gloucester MA, wciąż nazywana przez wszystkich starą piekarnią, bo Gloucester było takie trudne do wymówienia. Stara piekarnia znajdowała się tam, gdzie zaczynała się droga do Mailund, długa droga wijąca się wśród skał, lasu i domków letniskowych, z których jeden był brzydszy od drugiego.

Wszyscy szukali Mille, nawet chłopak nazywany KB, ten, którego później aresztowano za zabójstwo, nawet on szukał Mille, a ona przez dwa lata leżała zakopana pod drzewem w lesie, przykryta ziemią, trawą, mchem, gałęziami i kamieniami. Sama też prawie zmieniła się w ziemię, z wyjątkiem czaszki, kości, zębów, cienkich bransoletek i długich ciemnych włosów, które nie były już ani długie, ani ciemne, tylko cienkie, zwiędłe, jakby wyrwano je z korzeniami.

Tamtego lata, kiedy Mille zniknęła, Simenowi wydawało się, że widzi ją wszędzie. Była twarzą w witrynie sklepu, głową wśród fal, podrywanymi wiatrem długimi ciemnymi włosami nieznajomej kobiety i czerwoną sukienką mamy. Wszyscy o niej mówili, wszyscy się zastanawiali, co się z nią mogło stać. Kiedyś Mille była rzeczywista, kiedyś patrzyła na Simena i się śmiała. Kiedyś miała na imię Mille, ale potem rozpłynęła się we mgle. Łopaty były rzeczywiste. Rowery były rzeczywiste. Dół, w którym leżała, był rzeczywisty. Ale Mille przestała być rzeczywista. Mille zmieniła się w woal nocy i mrozu, który czasami w niego przenikał i odbierał mu radość.

Simen jej nie zapomniał. Myślał o niej, kiedy nie mógł zasnąć, albo kiedy zbliżała się jesień, a powietrze pachniało prochem i mokrymi zwiędłymi liśćmi, ale ostatnio dawno już o niej nie myślał.

Simen był najmłodszy z trzech chłopców. Tamci dwaj nosili imiona Gunnar i Ole Kristian. W sobotę pod koniec października koledzy spędzali razem ostatni weekend. Domki letniskowe zabezpieczano na zimę, nadmorskie miasteczko, położone o dwie godziny jazdy na południe od Oslo, wkrótce miał spowić jego własny mrok. Było popołudnie, już zaczęło się zmierzchać, ale chłopcy postanowili wyruszyć po skarb, który zakopali kilka miesięcy wcześniej. Gunnar i Ole Kristian nie widzieli sensu w tym, żeby leżał w ziemi przez całą wieczność. Simen się z nimi nie zgadzał. Uważał, że właśnie o to chodzi, że skarb właśnie dzięki temu stawał się skarbem; ukryty przed wszystkimi z wyjątkiem nich, skarb był tysiąc razy cenniejszy w ziemi niż na ziemi. Nie potrafił wyjaśnić, dlaczego tak jest, po prostu to wiedział. Ale ani Gunnar, ani Ole Kristian w ogóle nie rozumieli Simena, prawdę mówiąc, uważali, że mu kompletnie odbiło; obaj chcieli odzyskać swój wkład, skarb jako skarb kompletnie ich nie obchodził, aż w końcu Simen się zgodził, powiedział, że jemu wszystko jedno, dlaczego wobec tego nie iść i nie wykopać całego tego szajsu od razu?

Historia Simena i skarbu zaczęła się kilka miesięcy wcześniej, w sierpniu, kiedy Gunnar, najstarszy z trzech chłopców, zaproponował, żeby zawarli braterstwo krwi. Lato dobiegało końca, wieczór był ciepły, czerwony, a wszystko kwitło trochę intensywniej, jak zawsze, gdy coś wkrótce ma się skończyć. Już niebawem mieli się rozstać, rozjechać, wrócić tam, gdzie mieszkali, do jesieni, do szkoły, do drużyny piłkarskiej i innych kolegów.

Gunnar nabrał powietrza i wypalił:

– Braterstwo krwi to symbol wiecznej przyjaźni.

Dwaj pozostali chłopcy podeszli do tego bez entuzjazmu. Myśl o nacinaniu dłoni odłamkiem szkła z rozbitej butelki po oranżadzie nie wydawała się ani trochę kusząca, przecież to musi nieprawdopodobnie boleć, nikt nie ma ochoty zrobić sobie samemu takiej krzywdy, nawet w imię wiecznej przyjaźni, i chociaż głównie kopali piłkę, używając do tego nóg, to przecież ręce też są potrzebne do wielu różnych rzeczy, ręce bez krwawych zadrapań i ran, no ale jak to powiedzieć Gunnarowi, żeby się nie narazić na zarzut tchórzostwa i dziecinności, nie zniszczyć tego dobrego, co ich łączyło?

Siedzieli na podeście przed tajemnym szałasem w lesie, który zbudowali razem rok wcześniej. Rozpalili ognisko i piekli kiełbaski, jedli chipsy i pili colę, wszyscy trzej kibicowali Liverpoolowi, więc tematu do rozmowy nigdy nie brakowało, trochę też śpiewali, bo tutaj nikt ich nie słyszał i przed nikim nie mogli się ośmieszyć, Walk on, walk on, with hope in your heart^1, a Simen pomyślał, że kiedy się śpiewa tę piosenkę, człowiek czuje, że życie naprawdę się zaczyna. Potem jednak Gunnar, co było dla niego takie typowe, zaczął mówić, że może nie są prawdziwymi przyjaciółmi tylko dlatego, że spędzają razem każde lato. Prawdziwymi przyjaciółmi na dobre i na złe. Gunnar znał faceta, który przez całe lata kibicował Liverpoolowi, a potem nagle przerzucił się na Manchester United tylko dlatego, że jego nowy sąsiad był kibicem Manchesteru. Co zrobić z kimś takim? Czy to prawdziwy przyjaciel? I nagle Gunnar wplątał się w przemowę o krwi, bólu, prawdziwej przyjaźni i innych rzeczach, o których najwyraźniej wiele myślał tego lata, a ta przemowa zakończyła się propozycją zawarcia braterstwa krwi. Wszystko przygotował zawczasu, ułożył cały plan, co również było typowe dla Gunnara. Odłamki szkła elegancko zapakował w sreberko, butelkę stłukł w ogrodzie za domem, a szkiełka umył w płynie do naczyń, bo ‒ jak wyjaśnił ‒ jeśli człowiek się skaleczy brudnym szkłem, może dostać gangreny i umrzeć. Potem położył na ziemi bezkształtną paczuszkę i delikatnie rozchylił sreberko, jakby w środku były diamenty albo skorpiony. Właśnie wtedy Ole Kristian, najbystrzejszy z nich trzech, wpadł na pomysł, żeby zamiast tego zakopać skarb – jako symbol wiecznej, szczerej i prawdziwej przyjaźni. Takiej na lato i na zimę. Na dobre i na złe. Wszyscy trzej mieli przynieść jakąś rzecz, a ta rzecz musiała być cenna. Skarb zamiast braterstwa krwi. Taka była umowa.

W szopie w ogrodzie rodziców Olego Kristiana stała stara, jasnoniebieska blaszana kanka z pokrywką, którą jego matka kilka lat wcześniej kupiła w sklepie z używanymi rzeczami. Kanka miała wgniecenia i wypłowiały na słońcu rysunek przedstawiający krowy i piękne dójki z jednej strony, a z drugiej angielski napis: MILK – nature’s most nearly perfect food^2. Ojciec Olego Kristiana cały dzień gniewał się na żonę o to, że wydała prawie czterysta koron na coś tak idiotycznego jak stara kanka na mleko. A wtedy matka Olego Kristiana rozzłościła się dwa razy bardziej i oświadczyła, że jeśli tylko ojciec zbije podest przed drzwiami do sypialni (co obiecał zrobić już całe wieki temu), to ona go ozdobi skrzynkami, doniczkami, pnącymi różami, poduszkami i pledami. Powiedziała, że to by była ich własna mała włoska weranda. Blaszana kanka stanowiła element jej planu i gdy kiedyś pojawiłby się podest, miały w niej stanąć polne kwiaty. Ale podest się nie pojawił, ani tego roku, ani następnego, a teraz kanka stała w głębi szopy, częściowo schowana za zepsutą kosiarką. Ole Kristian zaproponował, że może być ich skrzynią skarbów.

(Sens zakopania skarbu polegał na tym, że skarb nigdy nie zostanie wykopany. Nigdy. Wiedziało się, że on istnieje. Wiedziało się gdzie. Wiedziało się, jaki jest cenny i jak wiele się poświęciło, decydując się na zakopanie go, żeby już nigdy go nie zobaczyć. I nie wolno było nikomu o nim powiedzieć).

Simen uważał jednak, że Ole Kristian musi znaleźć także coś do włożenia do kanki, a Gunnar się z nim zgadzał. Czy Ole Kristian nie dostał niedawno dwustu pięćdziesięciu koron od babci? Co najmniej dwieście powinien poświęcić. Pieniądze (jeśli to banknoty) można zapakować do foliowej torebki, bo dzięki temu nie zmurszeją. Ole Kristian nie chciał dać pieniędzy, chociaż skarb był jego pomysłem i to on powiedział, że każdy musi dać jakąś rzecz o pewnej wartości, musi coś poświęcić. Ale i Simen, i Gunnar uważali, że nie wystarczy, by jego wkład do skarbu stanowiła wyłącznie kanka. To przecież żadna ofiara! Kanka nie była częścią skarbu, tylko tym, w czym skarb ma zostać umieszczony. Tyle że to nie skrzynia, ale kanka. Prawdę mówiąc (a w pewnym sensie, jak podkreślił Gunnar, to była chwila prawdy), Ole Kristian nie miał nic wartościowego oprócz pieniędzy od babci.

To miało kosztować.

Jeśli chodziło o Gunnara, nie było najmniejszych wątpliwości, co to ma być. Simen i Ole Kristian byli co do tego w pełni zgodni. Gunnar powinien poświęcić album z autografami drużyny Liverpoolu.

Kilka miesięcy wcześniej Gunnar był w Liverpoolu razem ze swoim starszym, dwudziestodwuletnim bratem. Spędzili tam cały weekend, mieszkali w hotelu i poszli na mecz Premier League, Liverpool – Tottenham. (Starszy brat Gunnara nie był jego prawdziwym starszym bratem, chociaż Gunnar ciągle mówił: mój starszy brat to, mój starszy brat tamto, ale to był tylko w połowie starszy brat, bo był synem ojca Gunnara i Gunnar właściwie nie widywał go zbyt często). Do albumu z autografami wpisali mu się między innymi Steven Gerrard i Fernando Torres, Xabi Alonso i Jamie Carragher, a na samym końcu było wklejone zdjęcie Gunnara stojącego razem ze starszym bratem przed stadionem Anfield, obaj w szalikach Liverpoolu na szyi. Starszy brat, ponad metr dziewięćdziesiąt wzrostu, z długimi brązowymi włosami i szerokimi barkami, Gunnar wyglądał przy nim jak pająk, a pod zdjęciem napis niebieskim długopisem: Dla najfajniejszego na świecie młodszego brata od Mortena.

Simen wiedział, że Gunnar właściwie nie chce schować albumu z autografami do blaszanki. Dwieście pięćdziesiąt koron od babci Olego Kristiana to jedno. Album z autografami z Liverpoolu to coś zupełnie innego, mogło porządnie zaboleć. Ole Kristian często dostawał pieniądze od babci, natomiast starszy brat Gunnara (chociaż nie był to prawdziwy starszy brat) nieczęsto zabierał Gunnara do Liverpoolu, nieczęsto też się zdarzało dostawać autografy od Stevena Gerrarda, Fernanda Torresa, Xabiego Alonsa i Jamiego Carraghera. Gunnar, najchudszy z nich trzech, prawie się rozpłakał, kiedy obiecał dwóm pozostałym, że odda swój album.

A kiedy to już zostało postanowione, Simen szepnął:

– Wiem, co włożę do kanki.

Pozostał tylko on. Nad tajemny szałas nadciągnęły chmury, więc Simen chciał pokazać Gunnarowi, że on też jest gotów coś poświęcić.

Matka Simena miała klejnot, nieduży krzyżyk wysadzany brylancikami. Dostała go od ojca Simena na gwiazdkę dwa i pół roku wcześniej. Simen też był wtedy u jubilera i prawie zemdlał, widząc, ile tysięcy koron kosztuje ten krzyżyk. Prezent miał być też trochę od niego, żeby mama naprawdę się ucieszyła. Nie miał jednak pewności, czy wydanie tylu tysięcy koron po to, żeby mama się ucieszyła, naprawdę zadziałało. Mama po świętach była taka sama jak przed świętami. Tyle tysiąckoronowych banknotów za taką małą rzecz. Simen miał ochotę spytać tatę, czy było warto. Ale się powstrzymał. A teraz wpadł na nowy pomysł.

Mama co wieczór przed pójściem spać zdejmowała krzyżyk i kładła go do niebieskiej miseczki w łazience. Należało tylko zaczekać, aż wszyscy zasną, a to było proste jak drut. Nikt nie będzie go podejrzewał. Simen nigdy niczego nie podwędził. Mamie będzie przykro, przewróci cały domek do góry nogami, żeby znaleźć krzyżyk, ale nawet przez myśl jej nie przejdzie, żeby podejrzewać jego.

Gunnar i Ole Kristian spojrzeli najpierw na siebie, a potem na Simena.

– Ile on dokładnie kosztował? – spytał Ole Kristian.

– Wiele tysięcy. Może siedemnaście.

– To niemożliwe – zaprotestował Ole Kristian.

– Jeśli to prawdziwe brylanty – włączył się Gunnar – to absolutnie możliwe.

Ole Kristian się zastanowił.

– Okej – stwierdził wreszcie, wbijając wzrok w Simena. – No to załatw ten krzyżyk!

Następnego dnia wieczorem przeczesali cały las. Ścigali się na rowerach pod jasnymi koronami drzew, po wąskich, krętych leśnych ścieżkach, żeby znaleźć idealne miejsce na zakopanie kanki. Minęli zielone leśne jeziorko, w którym wiele, wiele lat temu utopiło się dwoje malutkich dzieci. O topielcach w lesie opowiedziała Simenowi Alma, dziewczynka z sąsiedztwa, z Mailund. Była o kilka lat starsza od Simena i od czasu do czasu dostawała pieniądze od jego matki za opiekowanie się nim przez parę godzin. Teraz to się już skończyło. Teraz sam się sobą opiekował. Ale dawniej Alma się nim zajmowała. Kiedy był mały. Kiedy miał pięć, sześć, siedem, osiem lat. Teraz miał jedenaście. Wiedział, że gdy dorośnie i sam będzie miał dzieci, to nigdy, przenigdy, za nic na świecie nie będzie płacił komuś takiemu jak Alma za to, żeby się nimi opiekowała. Nie oddałby swoich dzieci pod opiekę Almy nawet za darmo. Alma była dziwna, ciemnooka i opowiadała różne historie, jedne prawdziwe, inne nie, a on nigdy nie mógł być pewien, które są które. Sądził, że ta historia o dzieciach, które utonęły w zielonym jeziorku, jest prawdziwa. Chłopczyk utonął na oczach dziewczynki, a wtedy matka tych dzieci oszalała i utopiła też dziewczynkę.

– Na pewno kochała synka bardziej niż córeczkę – powiedziała Alma.

Siedzieli oboje na trawie i patrzyli na rozgrzaną w letnim słońcu wodę, każde miało po kawałku jabłecznika i po plastikowym kubku wody z czerwonym sokiem. To matka Almy przygotowała im prowiant, ale Alma nie lubiła czerwonego soku i wylała wszystko do jeziorka. Matka Almy miała na imię Siri, często głaskała go po głowie i mówiła: Cześć, Simen, jak się dzisiaj miewasz?

– Chłopczyk wpadł do wody i utonął – opowiadała Alma – a jego siostrzyczka stała i na to patrzyła, a kiedy wróciła do domu bez braciszka, jej mama wpadła w taką rozpacz, że nie wiedziała, co robić. Płakała, płakała i płakała, przez ten płacz nikt nie mógł wytrzymać w domu. Dziewczynka zatykała uszy i też płakała. Ale mamy w ogóle to nie obchodziło. A może obchodziło, tylko nie słyszała. Któregoś wieczoru mama ucichła. Wtedy dziewczynka też ucichła.

– A co się stało? – dopytywał się Simen. – Ta jej mama przestała płakać i znów była wesoła?

Alma się zamyśliła.

– Nie, nie całkiem tak – odparła. – Mama zabrała dziewczynkę do dużego podwójnego łóżka, czytała jej i śpiewała, łaskotała ją w szyję, mierzwiła jej włosy i powtarzała: Tak cię kocham, mały… mały…

Alma szukała słowa.

– …mały szczygiełku – podsunął Simen, bo tak mówiła do niego jego mama.

– No właśnie, mały szczygiełku. Mama powiedziała do dziewczynki: Tak cię kocham, mały szczygiełku, a potem wstała z łóżka, poszła do kuchni i przygotowała duży kubek gorącego kakao, bo dziewczynka lubiła kakao najbardziej na świecie.

Alma odwróciła się do Simena. Wtedy, gdy siedzieli nad zieloną wodą w lesie i jedli jabłecznik, miał osiem lat.

– To twoja mama tak mówi, prawda? To ciebie mama nazywa małym szczygiełkiem?

Simen nie odpowiedział.

– Dlaczego mama nazywa cię małym szczygiełkiem?

– Skąd mogę wiedzieć? – odburknął. Żałował, że powiedział o tym Almie.

Właściwie wcale nie chciał jej o niczym mówić, a już na pewno nie o tym. Postanowił, że nic więcej jej nie powie. Nie chciał odpowiedzieć: Ponieważ co wieczór mama całuje mnie na dobranoc, a potem pyta szeptem: Co ci zaśpiewać, zanim pójdę? A ja wtedy odpowiadam: Zaśpiewaj mi o małym szczygiełku. Wszystkie zwrotki! Tak jest każdego wieczoru, już od wielu lat, dlatego mama nazywa mnie małym szczygiełkiem.

Alma znów odwróciła się w stronę wody i ciągnęła swoją opowieść:

– A kiedy mama już zrobiła kakao, dolała do niego środka nasennego. Takiego bez koloru. I bez smaku. Wiesz, są takie środki – lekarstwa nasenne, których się nie czuje! Nigdy nie wiadomo. To się może zdarzyć w każdej chwili. Tobie też. Twoja mama może ci dodać środka nasennego do kakao, a ty nic nie poczujesz.

– Przestań! – powiedział Simen.

– Sam przestań – odcięła się Alma. – Ja ci tylko mówię, co może się wydarzyć. Tak wyglądają twarde realia życia.

– I tak przestań – powtórzył Simen.

– Kiedy dziewczynka wypiła kakao – podjęła Alma – zasnęła w łóżku swojej mamy głębokim, bardzo głębokim snem. Mama przyłożyła ucho do ust dziewczynki i wsłuchiwała się w jej oddech, a kiedy nabrała pewności, że dziewczynka się nie obudzi, wzięła ją na ręce i zaniosła do lasu. Tu, nad to jeziorko, i wrzuciła ją do wody.

– Wcale w to nie wierzę.

– Bo jesteś mały – orzekła Alma. – I nie wiesz, co robią matki, kiedy nie potrafią przestać płakać. A mama tej dziewczynki nie potrafiła.

Minęło już kilka lat od czasu, kiedy Alma opiekowała się Simenem i opowiedziała mu tę historię o chłopcu i dziewczynce, którzy utonęli w jeziorku, i Simen, chociaż nie wierzył w nią na sto procent, nie lubił się tu kąpać. Wolał się kąpać w morzu. Nie chciał pływać w zielonej wodzie i myśleć o tym, że te dzieci, przemienione w lilie wodne, złapią go i ściągną do siebie.

Przejeżdżając obok jeziorka, nad którym siedział z Almą, kiedy był mały, Simen myślał sobie: Znam ten las jak własną kieszeń.

Skarb leżał w niebieskiej blaszanej kance przywiązanej do kierownicy roweru Olego Kristiana. Zawartość kanki: dwieście koron w banknotach, brylantowy krzyżyk o wartości siedemnastu tysięcy koron i album z autografami drużyny Liverpoolu. Jedna łopata sterczała z plecaka Gunnara. Drugą Simen wcisnął do pożyczonej sakwy rowerowej. Trzej chłopcy, chudzi jak kreski narysowane ołówkiem, pędzili przez mroczną zieleń w poszukiwaniu idealnej kryjówki.

Las się otworzył, zamknął, przyjął ich w siebie, otoczył sobą i nagle Simen, gwałtownie hamując, krzyknął:

– Spójrzcie tam! Pod tamtym drzewem!

Dojechali do leśnej polany, na jej skraju głazy układały się w literę S – jak skarb albo Simen albo jak Bill Shankly – a na środku rosło drzewo, które wyciągało gałęzie do nieba, jakby radowało się z każdego gola strzelonego przez Liverpool od 1892 roku.

Ale jesienią wszystko wyglądało inaczej. Nic się nie zgadzało. Padał deszcz, zrobiło się zimno i ciemno, trzeba było mieć na sobie czapkę, szalik i gruby sweter, a przy sobie latarkę. Las stał milczący, gęsty i cichy, przepadły jasne polany, na których kamienie układały się w literę S, a drzewa radowały.

Znaleźli jednak w końcu polanę z drzewem, podobnym trochę do tamtego letniego drzewa.

Ole Kristian był najzupełniej pewien, że to właśnie to miejsce, oświadczył, że je poznaje. Simen spojrzał na drzewo, wyciągające prawie nagie gałęzie ku ciemnemu niebu. Nigdy w życiu! W ogóle nie przypominało tamtego. To drzewo przypominało starego człowieka, wygrażającego pięściami i tak pełnego złości, że chciał już umrzeć. I to nie tylko dlatego, że straciło wszystkie liście. To drzewo było oszukane.

Ale nie powiedział o tym chłopakom. Błądzili już tak strasznie długo. Był prawie pewien, że pojechali w złym kierunku i że to nie jest to miejsce. Ale jeśli się mylił i to Ole Kristian miał rację, a skarb naprawdę będzie leżał pod tym drzewem, to nie wiedział, co zrobić: czy odłożyć brylantowy krzyżyk z powrotem do niebieskiej miseczki w łazience, czy raczej go sobie zatrzymać i z pomocą jakiegoś kumpla go sprzedać. Za siedemnaście tysięcy koron można zajechać naprawdę daleko. Przed oczami stanęła mu matka w ogrodzie przed domkiem letniskowym, w czerwonej sukience, z długimi ciemnymi włosami i ciemnymi oczami, uśmiechała się do niego, tak jak wtedy, kiedy udawała, że nie pokłóciła się z tatą.

Wbili łopaty w ziemię.

– Całe szczęście, że jeszcze nie było mrozu – powiedział Ole Kristian – bo wtedy w ogóle by się nie dało…

– To z całą pewnością tutaj – stwierdził Gunnar. – Widać, że tu już wcześniej było kopane.

– Ale przecież chodziło o to, że mamy tego nigdy nie wykopywać – przypomniał Simen.

– Komu, do cholery, o to chodziło? – spytał Ole Kristian.

– Ten skarb to był twój pomysł – zauważył Simen.

– Zamknijcie się i kopcie! – nakazał Gunnar.

Dalej pracowali w milczeniu. Zrobiło się już całkiem ciemno, na zmianę kopali i przyświecali latarką.

Żaden nie zrozumiał, że to Mille tam leży, kiedy zmęczeni i zdyszani poświecili na nią. Grób przypominał ptasie gniazdo, duże podziemne ptasie gniazdo, uwite z gałęzi, kości, skóry, trawy i ubrania – początkowo Simen, do którego nie od razu dotarło, czym jest zawartość grobu, uznał, że to właśnie szczątki jakiegoś ogromnego ptaka, jedynego w swoim rodzaju, czarnego, trzepoczącego się ptaka, ukrytego przed światem, potężnego i w samotności sunącego na ciężkich, ciemnych skrzydłach tam i z powrotem, tam i z powrotem, przez podziemne tunele, korytarze i sale. Wielkiego, dumnego i samotnego nocnego ptaka, który w końcu runął na ziemię, by pozostawić po sobie zaledwie kilka śladów swojego istnienia – i z tej wizji wyrwał go dopiero Gunnar, który trzymał latarkę i nagle zaczął krzyczeć:

– Cholera, to trup!

Gunnar był zielony na twarzy, nie tylko z powodu upiornego światła latarki.

– Spójrzcie na te włosy – powiedział Ole Kristian. – Rosną na czaszce, to nie jest trawa, to włosy.

I zwymiotował.

Od zaginięcia Mille minęły dwa lata. Simen miał wówczas dziewięć lat, ale już wtedy on i rower stanowili jedność, tak o sobie myślał tamtego lata, że jest chłopcem na kółkach, rowerem, który ma ciało, serce i język, a gdyby mu na to pozwolono, zabierałby rower do łóżka, kiedy wieczorem niechętnie szedł spać. Od wczesnego rana gnał, pędził, ćwiczył ślizgi na wąskich żwirowych ścieżkach rozbiegających się od pomalowanego na biało kościoła albo przejeżdżał na jednym kole samym brzeżkiem drewnianych pomostów koło przystani promu osłoniętej długim falochronem, kierownica roweru migotała w słońcu, a on chłonął ostry zapach krewetek i rybich wnętrzności, bijący od dwóch rybaków, którzy wciąż jeszcze tu łowili.

W tamten wieczór, kiedy zniknęła, piętnastego lipca 2008 roku, trochę mżyło, opadła mgła, a czarne, wilgotne drogi wyglądały tak, jakby w każdej chwili mogły się otworzyć i go połknąć. Rodzice pozwalali Simenowi na samotne przejażdżki rowerowe pod warunkiem, że będzie się trzymał w pobliżu domku. Zmarzł, ale nie chciał wracać. Rodzice się kłócili i nie potrafili przestać, mimo że krzyczał: NIE KŁÓĆCIE SIĘ JUŻ!

Na szczycie drogi, która nazywała się Zakręt (zdaniem ojca Simena powinna się nazywać Zakręty. – Przecież na niej jest sto zakrętów, Simen, a nie jeden!) i wiła się jak falująca wstążka po wzgórzach od centrum, stała duża, biała willa w stylu szwajcarskim, dom księgarki Jenny Brodal. Jenny mieszkała z kobietą o imieniu Irma, co wieczór wychodziły razem na spacer. Jenny, niewysoka i drobna, maszerowała dziarsko długą drogą w stronę centrum. Irma, wielka, postawna, jakby przesuwała się kilka kroków za nią. Kiedy Simen jeździł na rowerze, często się na nie natykał. Irma nigdy się nie odzywała, ale Jenny zwykle chciała się z nim przywitać.

– Dzień dobry, Simen – mówiła.

– Dzień dobry – odpowiadał, nie wiedząc, czy powinien się zatrzymać i porządnie przywitać, czy może jechać dalej. Zanim się zdecydował, zazwyczaj obie znajdowały się już daleko.

Irma była kobietą, nad którą Jenny się zlitowała. Simen nie bardzo wiedział, co znaczy to słowo, ale tak odpowiedziała matka, kiedy spytał, co to za pani mieszka w Mailund razem z Jenny Brodal.

Prawda była taka, że Simen starał się unikać Irmy jak ognia. Najgorzej było, kiedy Irma wieczorem wychodziła sama. Pamiętał, jak kiedyś nadjechał z przeciwka, a ona złapała za kierownicę i zaczęła na niego syczeć. Z ust nie buchały jej płomienie, ale równie dobrze mogłoby tak być. Wydawało mu się, że jest pełna światła. Zauważył to, bo na dworze już całkiem się ściemniło. Tak, świeciła, jakby przed chwilą połknęła połykacza ognia.

Nie miał pojęcia, dlaczego tak się zachowała. Dlaczego syczała. Przecież nie zrobił nic złego. Nie zajechał jej drogi. To ona zatrzymała jego.

Mama powiedziała, że Irma pewnie tylko chciała sobie zażartować i tak niezręcznie jej wyszło, Irma nie ma w sobie nic złego, a Simenowi nie wolno popuszczać wodzy fantazji i wymyślać historii o ludziach, których nie zna. Musi zrozumieć, że Irma jest bez wątpienia dobra i miła, i że kocha Jenny Brodal, która pomogła jej się wyrwać z różnych okropnych sytuacji (i która w dodatku się nad nią zlitowała), a to, że Irma jest taka wielka i nie wygląda na zwyczajną kobietę, sprawia, że przypisuje się jej negatywne cechy. Mama tłumaczyła to wszystko Simenowi, ponieważ zawsze dobrze myślała o ludziach. Ale w tym wypadku się pomyliła. Olbrzymka Irma chwyciła za kierownicę roweru, syczała i świeciła w ciemności. Simen był tego pewien.

Jednak tamtego wieczoru w lipcu nie spotkał po drodze ani Jenny, ani Irmy. Na szczęście. Wiedział dlaczego. Jenny miała urodziny, a jej wielki ogród zapełnił się ludźmi, już z daleka słyszał głosy i śmiech. To było wielkie przyjęcie, co Simen uważał za dość dziwne, zważywszy, ile tak naprawdę lat miała Jenny. Na pewno ponad siedemdziesiąt, może nawet ponad osiemdziesiąt. Nie wiedział dokładnie. W każdym razie była stara. Przecież niedługo miała umrzeć. Od tego nie ma odwrotu. Nie da się uciec. Zresztą Jenny nie należała do osób, które uciekają. Jenny maszerowała – ale od śmierci nie da się też odmaszerować. Śmierć ma pełną władzę. Mama umrze, tata, i Simen też kiedyś umrze. Rozmawiał o tym z mamą, odpowiadała mu szczerze. Tata bardziej wymijająco. Więc po co urządzać takie wielkie przyjęcie, jeśli ma się wkrótce umrzeć? Co się świętuje?

Simen wybrał się rowerem tak daleko, żeby podglądać z krzaków. Mgła wisiała nad nim i pod nim, przed nim i za nim, a głosy z ogrodu Jenny zdawały się wyskakiwać wprost z tej mgły. To mgła wytwarzała głosy. To mgła wytwarzała śmiech. To mgła wytwarzała drogę wijącą się do samego domu i wszystkie sto zakrętów, to mgła wytwarzała wszystkich ludzi na przyjęciu, rzeczywisty był tylko Simen i jego rower. To oni byli krwią, kością, kołami, stalą i łańcuchem. Simen i jego rower stanowili jedność. Przynajmniej do chwili, gdy koło najechało na kamień i Simen przeleciał przez kierownicę. Kiedy uderzył o ziemię, jego krzyk urwał się jak ucięty nożem. Przez chwilę leżał zupełnie nieruchomo, dopóki nie poczuł bólu. Otarte dłonie i kolana. Drobny żwir w ranach. Krew. Podczołgał się do skraju drogi, usiadł pod drzewem i się rozpłakał. Ale bez względu na to, jak głośno płakał, rodzice i tak nie mogli go usłyszeć. Ich domek znajdował się daleko w dole, a odgłosy urodzinowego przyjęcia zagłuszały wszystko dookoła. Simen był zupełnie sam, bolało go całe ciało, zwłaszcza kolana, rower na pewno się zniszczył, a dłonie miał podrapane, bo żeby ochronić głowę podczas upadku, próbował się na nich oprzeć. Tak trzeba robić przy upadku z roweru. Właściwie powinien mieć kask, mama na pewno się rozzłości, że go nie włożył, i nie pozwoli mu więcej jeździć samemu wieczorami. Rower ciągle leżał na środku drogi. Wyglądał dziwnie, był jakiś powykręcany. Simen zapłakał jeszcze głośniej. Właśnie wtedy pojawiła się ona. Dziewczyna w czerwonej sukience, z długimi ciemnymi włosami. Na ramionach miała szal, a we włosach kwiatek. Była najładniejszą dziewczyną, jaką Simen widział w życiu, a mgła zdawała się jej nie dotykać. Jakby ustępowała temu, co jest piękniejsze od niej. Simen płakał dalej, chociaż coś mu mówiło, że kiedy zbliża się coś tak pięknego jak ta dziewczyna, to nie powinno się siedzieć w rowie i mazać jak dzieciak. No ale z drugiej strony: gdyby nie siedział w rowie i nie płakał, dziewczyna nigdy by się nie zatrzymała, nie przykucnęła przy nim, nie objęłaby go i nie szepnęła: Spadłeś z roweru? Uderzyłeś się? Gdzie cię boli? Nigdy nie pomogłaby mu się podnieść, nie spytałaby, jak mu na imię, i nie otarłaby mu brudu i łez z twarzy czerwonym szalem. Nigdy nie pochyliłaby się nad rowerem i nie sprawdziła uszkodzeń. (Nie jest zepsuty, powiedziała, stawiając go na koła. Spójrz, Simen, wcale nie jest zepsuty). I nigdy nie poprowadziłaby go przez mgłę całą tą długą drogą od domu Jenny do jego własnego domu, drugiego po lewej stronie – jedną ręką trzymając jego dłoń, drugą prowadząc rower. Mam na imię Mille, powiedziała, kiedy już doszli na miejsce.

Postawiła rower przy płocie, popatrzyła na Simena i się uśmiechnęła. Potem się nachyliła i pocałowała go w głowę.

Ja mam na imię Mille, a ty masz na imię Simen, i nie płacz już więcej.

Odwróciła się i odeszła.

II
Charles Olson nie miał psa

Jon Dreyer oszukał ich wszystkich. Było lato 2008 roku, a on usiłował pisać. Ale patrzył na Mille.

Pokój, w którym siedział, znajdował się na poddaszu Mailund, rozpadającej się białej willi w stylu szwajcarskim, należącej do Jenny Brodal, w której rodzina spędzała letnie miesiące. Pokój był nieduży, jasny i zakurzony, z widokiem na kwitnącą łąkę i las. Kobieta, z którą żył, ta ze skrzywionymi plecami (jedynie ostrzejsze wcięcie w pasie), otworzyła restaurację w starej piekarni, niewielką, taką dla dwudziestu osób. Miała na imię Siri. Czterdzieści lat. Córka księgarki Jenny Brodal i Szweda Bo Andersa Wallina, byłego właściciela warsztatu kamieniarskiego Wallin Sp. z o.o. w Slite na Gotlandii, od dawna już nieżyjącego. Dzieci Siri i Jona: Alma, dwanaście lat, i Liv, pięć.

Siri nazwała restaurację Gloucester MA od nazwy rybackiego miasta w Massachusetts, gdzie z Jonem i Almą spędzili kilka miesięcy, ponieważ Jon chciał tam dokończyć pierwszy tom swojej trylogii. Pewien daleki, ale życzliwy amerykański kuzyn zaproponował mu wynajęcie dużego domu w Gloucester za symboliczny czynsz. Mieli tam zostać trzy miesiące, od czerwca do września. Kuzyn był uszczęśliwiony, że ktoś zamieszka w domu i zajmie się nim podczas jego dłuższej podróży do Ameryki Południowej. Jon pamiętał, że uznał to wtedy za znak. Mógł dokończyć pisanie książki w tym samym mieście, które poeta Charles Olson uwiecznił w swojej twórczości.

Było to latem 1999 roku, cztery lata przed narodzinami Liv. Alma skończyła trzy. Siri chciała, żeby do Gloucester pojechali całą rodziną, i zgodziła się zostawić restaurację w Oslo pod opieką dyrektorki Kajsy Tinnberg, osoby bardziej niż kompetentnej, i szefa kuchni Påla Pieprza Olsena – młodego utalentowanego kucharza, z którym praca była prawdziwym piekłem (przewrażliwiony perfekcjonista, rozchwytywany maniak, przezwiska Pieprz dorobił się ze względu na pewien dość maniakalny manewr z młynkiem do pieprzu), ale żywiącego wielki szacunek dla Tinnberg.

Ach, jak on wtedy pisał!

Teraz, dziewięć lat później, Jon pracował nad tomem trzecim, pierwszy i drugi, wydane w latach 2000 i 2002, odniosły wielki sukces, ale trzeci tom mu nie wychodził, książka powinna być skończona już kilka lat temu, lecz coś mu stale przeszkadzało, czegoś brakowało, dni mijały, a on nie posuwał się naprzód. Może miał depresję.

Zajrzał do swoich notatek o Hermanie R. i zapisał: Historia o człowieku, który chciał opowiedzieć pewną historię. Dalej nic. Właśnie to usiłował robić, zapisać historię o życiu, o tym, co się na nie składa, z czego składa się przeżyte życie, z czego my się składamy i jak to opisujemy. Na żółtej karteczce przyklejonej do ściany zapisał fragment wiersza Charlesa Olsona:

Amerykanin

jest zbitką przypadków.

Czy to była odpowiedź? Czy to wszystko?

Podczas pobytu w Gloucester czytał Siri na głos Charlesa Olsona. Twierdziła jednak, że on, Charles Olson, należał do wszechświata bezbożnych, jednego z wielu wszechświatów, do którego w swoim poczuciu nie miała dostępu. Innym z tych wszechświatów był warsztat kamieniarski jej ojca. Tego lata miała kłopoty ze snem i zasypiała jedynie wtedy, gdy Jon trzymał ją za rękę i opowiadał jej historie. Leżeli obok siebie po ciemku, a on opowiadał. Pragnął umożliwić jej odzyskanie bodaj części tego spokoju, który stracili gdzieś po drodze; tam, w nocy, po ciemku, pośrodku trwającej między nimi wielkiej ciszy, pragnął ofiarować jej coś, co należałoby i do niego, i do niej. Jego głos przybierał ton, jakiego nie osiągał nigdy wcześniej. Jon leżał obok Siri i poświęcał czas na przypominanie sobie wszystkiego, czego – jak sądził – już nie pamięta: urządzenia mieszkania babci, innych lokatorów kamienicy na Frogner, kolorowych sukien matki, opisywanych po kolei jedna po drugiej, poszczególnych twarzy ze zdjęć klasowych, odtwarzał metr po metrze drogę do szkoły i każdą rzecz, jaką można było kupić w delikatesach na rogu, kiedy był mały, mówił i mówił, noc po nocy, tym samym monotonnym głosem, o książkach, które czytał dawno temu, o historiach, które opowiadał mu ojciec, gdy wędrowali po górach tamtego lata, gdy szedł mu trzynasty rok, o dwóch papużkach, które miał w klatce u siebie w pokoju i które przez całe życie kłóciły się tak, że dosłownie pióra fruwały, trzymał Siri za rękę i mówił, że według niego ptaszki mimo wszystko się kochały, jednak i mimo wszystko, a potem przeszedł do swoich podróży, do drobiazgowych opisów podróży pociągiem wzdłuż i wszerz Europy, a stamtąd do ich wspólnych podróży, leżał w ciemności i przypominał sobie najdziwniejsze rzeczy, urywki z historii rybołówstwa w Gloucester, którą czytał, skoro już tu przyjechali, opowiadał o wszystkich, którzy wypływali na wielkie łowiska i znikali we mgle, o tym, jak ręce przymarzały im do wioseł i pochłaniała ich mgła, o tysiącach chłopców, mężczyzn, synów i ojców, którzy znikali, ale stale pojawiali się nowi, przybywali ze Szwecji, Norwegii i Danii, przybywali z Sycylii, przybywali z Zielonego Przylądka i Azorów, z Nowej Fundlandii, przybywali, żeby zniknąć, przybywali, żeby przymarznąć, żeby zmienić się w mgłę, leżał obok niej, mówił i mówił, ona od czasu do czasu zachrapała, od czasu do czasu westchnęła, a niekiedy udawała, że śpi, nigdy nie mógł mieć pewności, zresztą to nie było takie ważne, leżał przy niej pochłonięty własnymi historiami, ciepłem i bliskością Siri, głaskał jej rękę i mówił, aż wreszcie zasypiał, uśpiony własnymi słowami.

A kiedy Jon przestawał opowiadać, bo na przykład zasnął w pół słowa, zastępowała go Siri. On albo słuchał, albo nie. Opowiadała mu o swoich snach z dzieciństwa i o tych, które śniły jej się teraz, o niekończących się schodach w domu matki w Mailund, tych, które zawsze miały różną liczbę stopni, ale najczęściej dwadzieścia dziewięć, po jednym stopniu dla każdej litery alfabetu, chociaż czasami było ich więcej, a czasami mniej. Opowiadała o obejrzanych filmach, o przeczytanych książkach, o tych książkach, których Jon nie chciał czytać, może dlatego, że napisały je kobiety, na przykład o Orlandzie Virginii Woolf, zwariowanej biografii jej kochanki Vity Sackville-West, czy ty, Jon, jesteś przecież pisarzem, szeptała, czy myślisz, że człowiek pisze po to, żeby stać się kimś innym, i czy stanie się kimś innym oznacza ucieczkę od siebie, czy też może oznaczać coś więcej? Czy to może również oznaczać konieczność opuszczenia siebie i wejście w kogoś innego, zajęcie czyjegoś miejsca, współ-czucie, współ-życie, współ-oddychanie; jeśli na przykład nastąpię na szkło, czy poczujesz, jak to boli, poczujesz to we własnej stopie i będziesz umiał napisać o tym tak, żeby wszyscy, którzy to czytają, również to poczuli, a kiedy nie otrzymywała odpowiedzi, opowiadała mu o Orlandzie, który był i mężczyzną, i kobietą, i żył kilkaset lat, mówiła też o swoim dzieciństwie i o ojcu, który zamiast czytać na głos, opowiadał fragmenty dzieł wielkich klasyków literatury, tak samo jak ona teraz, snuł opowieści, których ani Siri, ani Syver nie mieli szansy pojąć, Siri miała sześć lat, a jej młodszy brat Syver cztery, ale to nie powstrzymywało ojca od opowiadania dzieciom o Kareninie, mężu Anny Kareniny, takim złym i surowym, że wszyscy się go bali, ale w rzeczywistości po prostu smutnym. To akurat rozumiała. Siri pamięta, że naprawdę rozumiała, jak to jest być Kareninem, zimnym rosyjskim arystokratą, chociaż miała zaledwie sześć lat. Opowiadała też Jonowi o tym, jak Syver umarł w lesie, o matce, która zaczęła pić i nigdy nie chwiała się na nogach, tylko skokami poruszała się po domu, nagle pojawiała się w rogu pokoju, nagle na brzegu łóżka, nagle nad garnkami i rondlami w przesadnie dużej kuchni, nagle przed lustrem, a ja usiłowałam ją złapać, ale wymykała mi się z rąk i znikała w garnkach, w rondlach, w lustrze. Opowiadała też o ojcu, który uciekł do Slite i ożenił się z Sofią, o warsztacie kamieniarskim Wallin Sp. z o.o., specjalizującym się w gotlandzkim wapieniu, i o tym, jak ojciec przyjechał z wizytą do Mailund, ale zapomniał o prezencie urodzinowym, więc żeby to naprawić, pociął swój prochowiec i wręczył go jej, twierdząc, że to peleryna niewidka, i o tym, jak próbowała dać tę pelerynę Almie, pamiętasz to, Jon, a Alma jej nie chciała, krzyczała: NIE, NIE, NIE CHCĘ, to była chyba oznaka zdrowia, nie sądzisz, z Almą wszystko będzie dobrze, mówiła Siri i opowiadała o tym, jak była w zaawansowanej ciąży, a ojciec leżał martwy w łóżku z twarzą obwiązaną chustką jak w czepku, żeby usta mu się nie otworzyły i nie pozostały otwarte na zawsze, kiedy nastąpi stężenie pośmiertne. To ojciec zabrał ją kiedyś do latarni morskiej na wyspie Fårö, podczas jednej z nielicznych wizyt, które jako dziecko złożyła mu w Slite. Lubiła tam jeździć, lubiła fabrykę cementu, który zdawał się wisieć nad całym miastem, lubiła wąskie, senne uliczki w centrum, biały pył pokrywający wszystko i wszystkich, lecz Fårö była czymś innym, Fårö była jałowa i zimna, Siri pamiętała, że nie chciała tam wracać, właściwie nawet nie myślała za wiele o tamtej wycieczce z ojcem, dopóki nie stanęła na plaży Good Harbor w Gloucester z Jonem i małą Almą ponad dwadzieścia lat później, tysiące kilometrów dalej, i nie zobaczyła dwóch pięknych sylwetek bliźniaczych latarni morskich na Thacher Island.

Oboje rzucili się na książki o historii Gloucester i miejscowego rybołówstwa – ten głód podboju nowych terenów, jakby im się spieszyło z nauczeniem się ich na pamięć, z przetworzeniem ich w coś domowego, znajomego – Siri czytała (w czasie, gdy Jon pisał, a Alma spała, wciąż jeszcze na tyle mała, że codziennie musiała się zdrzemnąć po obiedzie) i opowiadała mu o tym, jak w roku 1635 statek „Watch and Wait” z dwudziestoma trzema osobami na pokładzie, w tym dziesięciorgiem dzieci, wypłynął z Ipswich z zamiarem okrążenia Cape Ann w drodze do Marblehead, bo chciano tam zbudować kościół. Statek natknął się jednak na gwałtowny sztorm i gdy porywy wiatru podarły żagle, rzucono na noc kotwicę. Rano następnego dnia, opowiadała Siri, wzmagający się wiatr cisnął statkiem o skały i roztrzaskał go w drzazgi, które spłynęły do morza. Uratowali się jedynie Anglik, Anthony Thacher i jego żona Elizabeth. Wszyscy inni zginęli. Zginęła czwórka ich dzieci. A historia tych dwojga ocalonych, którzy stracili wszystko, była tak przeraźliwie smutna, że władze Massachusetts podarowały im wyspę, o którą rozbił się statek. Tak, bo oni, Anthony i Elizabeth, Elizabeth i Anthony, nowi w tym nowym kraju, dobrzy ludzie, bogobojni, zmierzali do Marblehead, żeby zbudować tam kościół, a stracili wszystko, czwórka ich dzieci zniknęła w falach. Natomiast wyspę – tę, na której się uratowali, tę, którą dostali w darze, ale jej nie chcieli – nazwano Thachers Woe, Skargą Thacherów. Dopiero w grudniu 1771 roku, mówiła Siri, myśląc, że teraz to on na pewno już śpi, teraz na pewno już zasnął, zapalono dwie latarnie morskie, bliźniacze latarnie, które miały ostrzegać przed groźną rafą rozciągającą się na południowy wschód od wyspy. A ponieważ Thacher Island jest częścią Cape Ann, latarnie nazywano również Oczami Ann, jakby na nas patrzyły, mówiła Siri, jakby nad nami czuwały, jakbyśmy rozmywali się w nich i w nich stawali.

– To ty świecisz – szepnął Jon, przytulając się do niej. – To twoje światło świeci.

Pewnego dnia w Gloucester, daleko od domu, Jon spytał, czy Siri pójdzie z nim szukać grobu Charlesa Olsona. Pamiętał, jak trzymając za ręce maleńką Almę, chodzili razem po wielkim i niezbyt wypielęgnowanym, ba, wręcz zarośniętym cmentarzu przy szosie 133 do Essex i szukali grobu Charlesa Olsona. Nie znaleźli go. Po kilku godzinach się poddali i pojechali do Essex, tam włóczyli się po sklepach z antykami, a Siri kupiła Almie niebieski wózek dla lalek, ale gdy wyjeżdżali do Norwegii, zostawili go w Gloucester.

Jon wiązał wielkie plany z tomem zamykającym trylogię, chodziło tylko o to, by znaleźć do niego drogę. Siedział teraz w gabinecie na poddaszu w Mailund przekonany, że powieść w pewnym sensie ukrywa się gdzieś w historii o człowieku, który pragnął opowiedzieć jakąś historię, na przykład o kimś takim jak Herman R., i gdyby tylko Jonowi udało się złamać szyfr, to drzwi do jego własnych opowieści otworzą się na oścież.

Zajrzał do swoich notatek.

Kiedy Herman R. miał dwanaście lat i siedział w obozie koncentracyjnym w niemieckim Buchenwaldzie, któregoś dnia zauważył po drugiej stronie drutów dziewczynkę. Głodny i wystraszony spytał ją, czy nie ma dla niego czegoś do jedzenia. Dziewczynka wyjęła jabłko i przerzuciła je przez druty.

Dzień później znów się spotkali po dwóch stronach ogrodzenia, nie odezwali się do siebie, ale dziewczynka rzuciła mu kolejne jabłko. Tak się spotykali przez siedem miesięcy. Czasami rzucała mu jabłka, a czasami chleb. Potem Hermana przeniesiono do nowego obozu, dziewczynka i chłopiec stracili kontakt, lecz Herman i jego trzej bracia przeżyli wojnę.

Piętnaście lat później Herman R. przeprowadził się do Nowego Jorku i poznał młodą Żydówkę z Polski. Kobieta miała na imię Roma. Opowiedziała mu, że podczas wojny, będąc dzieckiem, ukrywała się z rodziną jako chrześcijanka w Niemczech. Mówiła, że mieszkała w pobliżu obozu koncentracyjnego i rzucała jabłka chłopcu za drutami.

Tak więc Herman odnalazł dziewczynkę, która wtedy, piętnaście lat wcześniej, utrzymywała go przy życiu, tę dziewczynkę z jabłkami. Natychmiast się jej oświadczył i zostali małżeństwem.

Jon przejął pokój na poddaszu w domu teściowej w Mailund wiele lat temu. To tutaj pisał. To tutaj miał powstać trzeci tom, tak w każdym razie myślał teraz. Dzisiaj. W pokoju na poddaszu było pełno longplayów, książek, notesów, stał też domek dla lalek, mebelki dla lalek i miniaturowe laleczki. Lalczyne rzeczy należały do Siri, kiedy była dzieckiem. Po śmierci jej młodszego brata Syvera wystrugał je dla niej stary Ola, najbliższy sąsiad.

Zanim Jon zaczął korzystać z tego pomieszczenia, pokój na poddaszu wykorzystywano jako składzik. Kiedy Siri dorosła i wyprowadziła się z domu, Jenny wyrzuciła większość zabawek, ale pozbyć się domku dla lalek i mebelków nie miała serca.

Jon wpatrywał się w ekran. Napisał słowo „serce”. Wątpił, by zachowanie przez Jenny domku dla lalek miało jakikolwiek związek z sercem. Jeśli Jenny miała serce, to było ono małe i czarne, zamknięte w skrzynce i wrzucone do jeziorka.

Ale co z Irmą? Jak wytłumaczyć Irmę? Kim była Irma dla Jenny? Potężna, i wysoka, i szeroka, wyższa i szersza od Jona, z daleka bardziej przypominała mężczyznę niż kobietę, ale z bliska uderzała go jej uroda, nie ciało, lecz twarz, długie jasne kręcone włosy, pełne wargi, miała w sobie coś nieziemskiego, jakąś delikatność, wręcz eteryczność – tak jak anioł Uriel na obrazie Leonarda Madonna w grocie.

Irma mieszkała razem z Jenny w Mailund i zajmowała suterenę. Nie płaciła czynszu, ale pomagała w tym i owym, co było bardzo przydatne dla takiej niepraktycznej osoby jak Jenny. Irma miała brzydki zwyczaj zażywania snusu^3, ale to i tak było lepsze niż palenie. Jenny nie znosiła dymu. Kiedy Irma się wprowadzała, Jenny postawiła kilka warunków. Nie palić papierosów. Nie trzaskać drzwiami. Być punktualną. No i te bezdomne zwierzęta, które Irma stale ściągała do domu – koty, psy, świnki morskie – no dobrze, niech będą, ale mają się trzymać sutereny!

Siri mówiła, że Irma kocha zwierzęta bardziej niż ludzi. Natomiast Jenny najbardziej ze wszystkich kochała Irmę – jeśli w ogóle była w stanie kogokolwiek kochać. Mówiło się jedynie, i o tym wszyscy wiedzieli, że Jenny uratowała Irmę przed mężczyzną, który ją bił. Jon nie bardzo potrafił sobie wyobrazić, by w ogóle istniał ktoś, kto mógłby się rzucić na kogoś tak wielkiego jak Irma, ale może to właśnie niezwykłe wymiary były powodem jej wrażliwości? Mówiono też, że Irma się poddała, że położyła się, postanowiwszy umrzeć, i właśnie wtedy Jenny wyciągnęła do niej rękę: Chodź, zamieszkasz u mnie.

Jenny i Irmę łączyło być może coś w rodzaju miłości, chociaż Jon gotów był przysiąc, że jego teściowa nie jest zdolna nikogo pokochać. Myśl o tym, dlaczego może jednak się kochały i w jaki sposób ta ewentualna miłość mogła się zrodzić, o ich umowie (bo Jenny i Irma ewidentnie umówiły się, kim dla siebie będą), o tym, jak wymyślają swoje własne życie, znów przypomniała Jonowi historię Hermana R. i jeszcze raz zajrzał do swoich notatek.

Jak opowiedzieć historię o życiu? Ewentualny początek mógłby wyglądać tak:

Niewiele ponad dziesięć lat temu, kiedy zbliżały się walentynki, w pewnej lokalnej gazecie ogłoszono konkurs na najlepsze opowiadanie z tej okazji. Nieznany, blisko siedemdziesięcioletni mężczyzna postanowił napisać opowieść o miłości. Miała to być historia o dziewczynce, która rzuciła jabłko. Herman ma ten obraz przed oczami. Zawsze mu towarzyszył. To się nigdy nie wydarzyło, nie mogło się wydarzyć, zostałby natychmiast zastrzelony, gdyby tylko zbliżył się do ogrodzenia z drutu kolczastego pod napięciem, ale mimo wszystko to się dzieje, kiedy siada i zaczyna pisać. Może podnosi wzrok, może jego spojrzenie odnajduje Romę, kobietę, którą poślubił, teraz już starszą panią. Chce napisać historię o tym, jak byli dziećmi i żyli w najgłębszym mroku. On w Buchenwaldzie, ona – ukrywając się wśród chrześcijan. Ale ta opowieść nie może być na wskroś mroczna. Musi mieć jakiś jasny punkt. Musi nieść nadzieję. (Czy nie to ciągle słyszymy?) I czy jemu zawsze nie towarzyszył ten obraz dziewczynki z jabłkami? Nie wie, skąd mu się to bierze, ale wpatruje się w Romę, w jej zwyczajny gest przegarniania włosów dłonią, gest, który z pewnością przyswoiła sobie jako młoda dziewczyna i który towarzyszył jej przez całe życie aż do starości, wpatruje się w nią i widzi, że ona jednocześnie objawia się przed nim i rozwiewa. Wszystkie bariery, wszystkie zastrzeżenia, wszelki czas i wszelki smutek, wszystko, co czyni Hermana Hermanem, a Romę Romą, zostaje zburzone i tam, po drugiej stronie ogrodzenia z drutu kolczastego Herman widzi dziewczynkę z jabłkami. Zawsze o tym wiedział, zawsze za tym tęsknił, a teraz trzeba tylko przelać to na papier.

Herman wygrywa konkurs w miejscowej gazecie, napisał opowieść o nadziei i twierdzi, że jest prawdziwa (Jon zwykle twierdzi, że jego historie nie są prawdziwe, nie mają też w sobie zbyt dużo nadziei), i ta opowieść o dziewczynce z jabłkami zaczyna żyć własnym życiem, bierze górę, staje się prawdziwą historią Hermana i Romy. Zaczynają występować w talk-show i opowiadają ją raz po raz. Herman podpisuje umowę na książkę, dyskutuje się o planach filmowych.

Na wystrzępionym kocu, na wystrzępionej kanapie w kolorze pomarańczy leżał pies Jona, który miał wielki apetyt na serca, nerki i wątróbkę, o suchej karmie nie było mowy, wolałby zdechnąć z głodu, niż zjeść suchą karmę, dlatego też dostał imię Leopold. Był dużym czarnym labradorem z białą plamką na piersi i przygnębionym spojrzeniem. Leopold, zwany również Leo, wiedział, że Jon nie skończy tej książki, i to go martwiło. A martwiło go to – mimo wszystko był psem, w dodatku niezbyt skłonnym do refleksji – ponieważ Jon przestał chodzić z nim na długie spacery. Jon nie był w stanie nic robić, dopóki nie skończy książki – oprócz jej niepisania. Wszystko zostało przestawione w tryb oczekiwania.

Nie było tak z Siri, która musiała prowadzić dwie restauracje, ale właśnie tak było z Jonem. Mówił sobie i Leopoldowi, że kiedy tylko minie lato, a książka będzie skończona, wszystko zacznie być po staremu. Jon dzień po dniu siedział więc przy laptopie, nie mogąc pisać, albo leżał na podłodze, próbując zasnąć, albo wyglądał przez okno, zastanawiając się, dlaczego tyle czasu upłynęło, zanim historię miłosną Hermana R. obwołano kłamstwem, i dlaczego ta opowieść budziła zainteresowanie, dopóki uchodziła za prawdziwą – to znaczy taką, która zdarzyła się w rzeczywistości – albo czytał „Dagbladet” w Internecie, pisał SMS-y do kobiet, które odpowiadały lub nie, albo jadł słone orzeszki i pił lekkie piwo (nigdy nic mocniejszego w ciągu dnia). Herman R. nie skłamał, mówiąc, że siedział w obozie koncentracyjnym. To była prawda. Nie skłamał, mówiąc, że poznał Romę w Nowym Jorku piętnaście lat po wojnie, ani że wraz z rodziną ukrywała się, udając chrześcijankę. Jedynym elementem opowiadania, który nie wydarzył się w rzeczywistości, były jabłka.

Jon miał pokój na poddaszu w domu Jenny w Mailund, a także pokój na poddaszu we własnym domu, w zbyt drogim i pełnym przeciągów szeregowcu w Oslo, zadłużonym w ponad osiemdziesięciu procentach. Tajemnicą pozostawało, dlaczego bank wciąż ufał jemu i Siri i stale rozszerzał granice kredytu.

Jon nachylił się nad klawiaturą i napisał:

Kiedy jakaś historia się zaczyna, a kiedy się kończy? Herman R. nie kłamał o Buchenwaldzie. Kłamał o jabłkach. Ale czy kłamiąc o jabłkach (trywializując, redukując, sentymentalizując), kłamał również o Buchenwaldzie?

W Oslo zdarzało mu się nocować w pokoju na poddaszu. Panowały tam jeszcze większe przeciągi niż w pozostałej części domu, ale mógł mieć spokój. Mógł leżeć pod skośnymi ścianami i ostro zwieńczonym sufitem i popijać whisky. Grać na gitarze. Surfować po sieci. Wysyłać i odbierać SMS-y, które natychmiast kasował. Nie było jasne, kiedy Jon i Siri zaczęli sypiać osobno. Wcale tego nie pragnął, ona też wcale tego nie pragnęła, no i zdarzało się to tylko od czasu do czasu. Niezbyt często. Nie uważali tego za stałe rozwiązanie. A tu, w Mailund, sypiali razem, kilka razy nawet się kochali. Lubił głaskać Siri po mocno wciętej talii (wciętej tak mocno z powodu krzywego kręgosłupa), lubił przeciągać placem wzdłuż szczupłego karku.

Jon wstał i trochę się przeciągnął. Leopold śledził go wzrokiem. Będzie teraz spacer? Nie, z powrotem usiadł.

Wszyscy w wydawnictwie wierzyli, że Jon skończy książkę. Dlatego przyznano mu kolejną zaliczkę w wysokości dwustu tysięcy. Przecież tomy pierwszy i drugi sprzedawały się jak gorące bułeczki. Tak mówili, tak pisały gazety. Ale to było dawno, teraz o książkach Jona już nikt nic nie mówił ani nie pisał, a pieniądze się skończyły. Poza tym, Jon nigdy nie użyłby wyrażenia „sprzedawać się jak gorące bułeczki” – nie dość, że był to wyświechtany frazes, to jeszcze nieprecyzyjny. Gorące bułeczki nie sprzedawały się już jak gorące bułeczki. Nie miał dowodów, ale był o tym przekonany: gorące bułeczki nie sprzedawały się lepiej niż telefony komórkowe czy pełne przeciągów mieszkania (na przykład w okolicy, w której sam mieszkał) lub kremy przeciwzmarszczkowe. Spojrzał na Leopolda. Sens kremu przeciwzmarszczkowego polegał na tym, że kobiety (i z całą pewnością wielu mężczyzn, chociaż nie psy), które kupują krem i wcierają go w twarz, chcą wyglądać młodziej. Czuć się młodziej. Być młodsze. Odwrócić bieg czasu. Przestać się starzeć i rozpocząć proces antystarzenia. Niechętnie pojechał z Siri do centrum handlowego pod Oslo. Kupowali prezenty gwiazdkowe. Kiedy się z tym uporali, chciała jeszcze tylko zajrzeć do perfumerii, żeby kupić krem nawilżający, jak powiedziała.

– Zobacz, jaką mam suchą skórę. – Ujęła go za dłoń i przeciągnęła ją po swoim policzku.

Kobieta za ladą miała na sobie biały fartuch, jakby była lekarką albo naukowcem. Chociaż tak naprawdę, pomyślał Jon, była mityczną półboginią. Ściszonym intymnie głosem rozmawiała z Siri o stanie rzeczy. Jon, który w ciągu swojego pięćdziesięcioletniego życia był świadkiem wielu przebudzeń politycznych, nie mógł jej nie podziwiać. Gładka biała skóra, gładki biały fartuch, gładki biały głos. Ani słowem nie wspomniała o śmierci, mówiła o pięknie. A Siri, jego mądra, chłodna, krytyczna i umiejąca się złościć Siri, z eleganckim skrzywieniem kręgosłupa i suchymi policzkami, słuchała jak zaczarowana i w końcu wydała tysiąc siedemset pięćdziesiąt dziewięć koron z tego miliona, który bank właśnie przelał na ich wspólne konto pod zastaw szeregowca, na krem zawierający peptydy, retinol, EGF (odkryty przez laureata Nagrody Nobla, według słów ubranej na biało bogini), kolagen i kwasy AHA.

Ostatni tom jego trylogii miał traktować o czasie. Jon pragnął napisać hymn na cześć wszystkiego, co trwa, i wszystkiego, co ginie. Ale, prawdę mówiąc, nie do końca wiedział, co właściwie miał na myśli przez „wszystko, co trwa, i wszystko, co ginie” i jak o tym pisać, ale nikt mu się nie sprzeciwiał, oprócz Leopolda, który leżał rozciągnięty na podłodze, ze smyczą w pysku, czekał i przypominał mu, że jeden rok życia człowieka równa się siedmiu latom życia psa, no i pomyśl sobie, ile lat minęło, odkąd byłem na porządnym spacerze, jestem skromnym psem, który urodził się z dużymi mięśniami i długimi kończynami, dlatego muszę mieć ruch, niczego innego nie wymagam.

Przez pewien czas bawił się, to znaczy Jon się bawił, myślą o podjęciu wątku dzieła Waltera Benjamina o pasażach. Oczywiście byłoby to coś zupełnie innego, Jon zamierzał napisać powieść, a nie ogromne, niemające końca dzieło o pasażach dziewiętnastowiecznego Paryża (Walter Benjamin niezbyt wysoko cenił powieści). Miałoby to jednak być coś, co za punkt wyjścia przyjęłoby centra handlowe, będące współczesnymi pasażami, opis rzeczy, nie tylko ludzi.

Jon westchnął.

Siri przyrządzała jedzenie. Prawdziwe jedzenie. Nie na pokaz. Ludzie, jedząc jej dania, czuli radość i nasycenie. A on siedział tu rok po roku i pisał powieść, która może będzie o centrach handlowych, a może nie. Leopold podniósł wielki psi łeb i tylko na niego patrzył.

– Pomysł jest taki – oświadczył Jon swojej redaktorce, która miała na imię Gerda – żeby napisać książkę poskładaną ze zdjęć (zbliżeń i panoram), cytatów i odniesień… twarzy i głosów… ze wspomnień prywatnych i wspólnych… i no tak, z opisu rzeczy…

– Aha – powiedziała Gerda.

– …hymn pochwalny na cześć wszystkiego, co trwa, i wszystkiego, co ginie – dokończył Jon.

– Aha – powtórzyła Gerda. – No to siadaj i pisz. Będzie dobrze. Zapominasz, że wpadłeś w panikę również wtedy, kiedy pisałeś dwa pierwsze tomy.

– Nie wpadłem w panikę – odparł Jon, zastanawiając się, czy Gerda w ogóle słyszała, co powiedział. Coraz częściej miał takie wrażenie. Że właściwie nikt go nie słucha. – Nie o to chodzi – dodał. – Po prostu czuję, że coś mi ucieka.

Nikt już nie jadł bułeczek. Ani zimnych. Ani gorących. Pszenica stała się nową trucizną. Ale kiedy Siri po urodzeniu Almy stale płakała, bo karmienie niemowlęcia piersią sprawiało jej taki ból, Jon piekł jej pszenne bułeczki. Niczego innego nie mogła jeść. Była zmęczona do szpiku kości i głęboko wdzięczna. Rozdarta na kawałki z tym obcym maleńkim dzieckiem w objęciach, prosiła jedynie, żeby upiekł jej więcej bułeczek.

Oszukał ich wszystkich. Gotowa była okładka, gotowy tekst do katalogu, zgodził się nawet przeczytać fragment książki na konferencji prasowej wydawnictwa, wyznaczonej na drugą połowę sierpnia. Teraz był lipiec. Jenny Brodal kończyła siedemdziesiąt pięć lat. A książka nie będzie napisana.

– Ale co ci ucieka? – spytała Gerda.

– Nie wiem. Czuję, że wszystko się rozpada – odparł Jon. – Nie wychodzi mi. Nie skończę na czas.

Patrzył na nią z rozpaczą. Dlaczego nikt go nie obejmie i mu nie pomoże?

– Skończysz – oświadczyła Gerda. – Zawsze tak z tobą jest, kiedy zbliża się termin.

Jon wypił łyk lekkiego piwa i wyjrzał przez okno. Na łące bawiły się jego córki. Alma i Liv. Alma, czarnowłosa i ciemnooka. Liv, jasnowłosa i delikatna. Zrywały kwiaty i tańczyły w słońcu, razem z dziewczyną, którą Siri zaangażowała jako opiekunkę do dzieci. Z tą o imieniu Mille. Ledwie się z nią przywitał poprzedniego wieczoru, kiedy Siri przyprowadziła ją z przystanku autobusowego. Patrzył na Almę i Liv. Dziewczynki skakały w przód i w tył, Liv ze śmiechem położyła się na trawie i robiła orła na śniegu, chociaż nie było śniegu, a w trawie nie zostanie żaden ślad. Nic, co można uchwycić. Nic rzeczywistego. Alma odwróciła się i spojrzała w jego okno, ale na poddaszu było tak ciemno, a na dworze tak jasno, że niemożliwe, by zobaczyła, że on stoi i na nią patrzy. Nie odpuszczać. Próbować żyć przyzwoicie. Obejmować dziewczynki. Chronić je. Nie odpuszczać.

Może jednak Alma wyczuła, że się jej przygląda, bo odtańczyła coś w rodzaju dzikiego tańca w wysokiej trawie, jednocześnie patrząc w okno. Kręciła się i kręciła w kółko i nagle upadła. Jon się roześmiał. Alma wstała i spojrzała w górę, jakby usłyszała jego śmiech. Krótkie ciemne włosy. Okrągła buzia. Drobne, niedojrzałe ciało. Znów zaczęła się obracać. W kółko, w kółko, w kółko.

Jon poszukał wzrokiem Liv, która podeszła bliżej lasu. Najwyraźniej znalazła miejsce, w którym rosło więcej kwiatów. Szła przodem, Mille za nią. Zrobiła wielki bukiet.

Jon dalej stał przy oknie. Ale teraz nie patrzył na Almę, która kręciła się w kółko i upadała, ani na Liv, która zrywała kwiaty. Patrzył na Mille. Miała długie, ciemne włosy i wielkie oczy. Zgrabne ciało. Zwrócił na to uwagę już poprzedniego wieczoru. Dziewiętnaście albo dwadzieścia lat. Nie był pewien. Zawstydzona, trochę niezdarna. Spocone dłonie. Otwarte spojrzenie, kiedy się z nim witała. Przytrzymała jego rękę trochę dłużej niż to konieczne i coś w jej oczach powiedziało mu, że chociaż jest taka młoda, to go dostrzegła. Pobiegła teraz za Liv, z kwiatkiem, który chciała dodać do jej bukietu. Coś w nim się uspokoiło. Uczucie, że wszystko idzie w diabły.

Przyjemnie było tutaj stać, patrzeć na Mille i nie myśleć.

Ale coś było nie tak. Siri wstrzymała oddech. To miało związek z Mille. Coś. Mille zdecydowanie miała z tym związek. Jej obecność w Mailund. Nieco przyciężkie ciało, długie ciemne włosy (pojedyncze długie ciemne włosy na kuchennym blacie, na umywalce w łazience, między poduszkami na kanapie, wzdłuż listew przypodłogowych i futryn), ładna twarz, chociaż bez wyrazu, błagalne spojrzenie.

Siri coraz częściej musiała się wytężać, żeby trzymać się w ryzach – czy tak się mówi? Trzymać się w ryzach? Być jednym. Jednym ciałem, jednym głosem, jednymi ustami, jednym alfabetem, jedną czerwoną nicią, nie rozpaść się, nie rozpuścić, nie rozlecieć na kawałki.

– Twoim głównym zadaniem – powiedziała Siri – będzie opieka nad Liv, około pięciu godzin dziennie. Ale możesz się też trochę zająć Almą. Alma ma dwanaście lat. Jest… – Siri szukała słowa. – Czasami bywa bardzo samotna.

Mille zaśmiała się ostrożnie, odgarnęła włosy z ładnej, okrągłej jak księżyc w pełni twarzy i powiedziała, że to wszystko brzmi bardzo zachęcająco.

Był ciepły, pogodny majowy dzień. Siri zaprosiła Mille do ich szeregowca w Oslo. Chodziło o to, żeby się trochę lepiej poznały przed wakacjami. Alma była w szkole, Liv w przedszkolu, a Jon wybrał się na długi spacer z Leopoldem. Coś mu nie wychodziło w którymś rozdziale.

Mille odpowiedziała na ofertę wakacyjnej pracy zamieszczoną na portalu Finn.no, a Siri spodobało się jej zgłoszenie. W mailu wydała się ciepłą, wesołą i godną zaufania dziewczyną. Byłoby fantastycznie móc Was poznać i stać się częścią Waszej rodziny na lato. =) Jeśli dostanę tę pracę, postaram się jak najlepiej być dobrą „starszą siostrą” dla Waszych córek, tak abyście mogli czuć się spokojni, będąc w pracy.

Może Mille zdołałaby wnieść trochę radości? Może, pomyślała Siri, może, może, może istnieją ludzie roznoszący radość? Niewykluczone też, że Siri pozwoliła, by zaimponował jej lub zafascynował ją fakt, że matka Mille, Amanda Browne, była znaną (a przynajmniej dość znaną) amerykańską artystką mieszkającą w Oslo.

Teraz tu siedziały. Mille i Siri. Mille dostała tę pracę. A Siri żałowała.

Uśmiechnęła się.

– Jon jest pisarzem – wyjaśniła. – Musi skończyć książkę. Ja prowadzę niewielką restaurację rybną na rynku, pięć minut od Mailund, oprócz tej restauracji w Oslo. Ta rybna, która nazywa się Gloucester MA, od nazwy niewielkiego miasteczka rybackiego pod Bostonem, jest otwarta tylko latem i będę tam spędzać prawie cały czas. To dużo pracy. Ja… – Urwała. Nie było sensu tłumaczyć Mille, ile pracy jest przy dwóch restauracjach. – No i lubimy mieć wokół siebie porządek – podjęła. – Dobrze by było, żebyś i ty się do tego przyłożyła. Najlepiej jest, kiedy wszyscy w rodzinie pomagają, bo wtedy sprzątanie idzie szybko i gładko. A mieszkając z nami, będziesz w pewnym sensie częścią rodziny.

– No tak – powiedziała Mille, nieco zdezorientowana. – Będzie super. Bardzo się cieszę.

Uniosła rękę i pogłaskała się po policzku. Zadzwoniły bransoletki. Miała ich wiele. (Cienkie. Srebrne). Za każdym razem, kiedy Mille poruszała ręką, na przykład kiedy głaskała się po policzku (dlaczego to robiła?), podzwaniały.

– Muszę też w tym roku urządzić przyjęcie dla mojej matki – kontynuowała Siri. – Kończy siedemdziesiąt pięć lat. Na pewno przyda mi się wtedy jakaś pomoc.

Mille niepewnie skinęła głową.

Siri nigdy nie nosiła biżuterii. Żadnych bransoletek, kolczyków, nic na szyi, jedynie obrączkę, którą co wieczór zdejmowała.

Odgłos bransoletek Mille przypomniał jej, jak ‒ gdy była małą dziewczynką ‒ siadywała obok matki na kanapie.

Wyobraziła sobie matkę. Jenny Brodal czytała, co zresztą robiła często, czytała więcej niż ktokolwiek inny na świecie. Zawsze gdy tak siedziały, panowała całkowita cisza, z wyjątkiem tych chwil, kiedy Jenny przewracała kartkę i dzwoniły jej bransoletki.

– Przyjeżdżamy do Mailund każdego lata – mówiła dalej Siri, żałując wszystkiego. Przecież mogliby z Jonem podzielić się jakoś obowiązkami? Robili już tak wcześniej. Ona mogłaby się zająć Liv rano, a on po południu, po jej wyjściu do restauracji. Przecież tak robili wcześniej. Ale bez powodzenia. Nie mogła liczyć na to, że Jon się wywiąże. Nie mogła… – To duży stary dom – dodała, przerywając tok własnych myśli. – Mamy aneks z wejściem od ogrodu, tam zamieszkasz. Z osobną łazienką i dużym regałem z książkami.

– Aha. – Mille zachichotała.

Siri zmusiła się do uśmiechu. Dlaczego chichoczesz? No cóż, starała się zapanować nad swoim zniecierpliwieniem. Blisko dwadzieścia lat w branży restauracyjnej i tak dalej. To nie pozostaje bez wpływu. I wszystko, tu w domu. Coś, czego nie potrafiła nazwać. Co ja właściwie zrobiłam ze swoim życiem?

– Moja matka i ja mieszkałyśmy w Mailund, dopóki nie skończyłam czternastu lat, a potem przeniosłyśmy się do Oslo – powiedziała Siri, bo coś musiała powiedzieć. – Moja matka była księgarką. Prowadziła księgarnię w pobliżu starej piekarni, tam, gdzie teraz mam restaurację rybną. Wszystko to zobaczysz, kiedy przyjedziesz. Wszystko ci pokażemy, dzieci i ja.

Zauważyła, że Mille myśli o czymś innym, że nie jest szczególnie zainteresowana tym ukłonem Siri w jej stronę: wszystko to ci pokażemy, dzieci i ja.

Drzwi na balkon były otwarte i Siri słyszała głosy córeczek sąsiadki, Emmy, siedmio- i dziewięcioletniej (starszych niż Liv, ale młodszych od Almy), najwyraźniej tego dnia przyprowadzono je wcześniej do domu. Klaskały sobie nawzajem w dłonie i powtarzały wierszyk, który pamiętała z czasów, gdy Alma była młodsza.

Pod jabłonką siedział

i tak mi powiedział:

Przytul mnie,

Pocałuj mnie,

Pokaż, że kochasz mnie.

– No a potem przez wiele lat pracowała tu, w Oslo – ciągnęła Siri. – W dużej księgarni, którą już zlikwidowano. Była odpowiedzialna za literaturę zagraniczną. Na emeryturze wróciła na stałe do Mailund. Mieszka razem z Irmą, która pomaga jej w praktycznych codziennych sprawach. Poznasz obie.

– Nie masz rodzeństwa? – spytała Mille. I jakby już usłyszała odpowiedź, dodała: – Ja też nie mam.

– Nie – odparła Siri. – Nie mam rodzeństwa. – Przemilczała to, co chciała powiedzieć: Ale uwierz mi, nic nas z tego powodu nie łączy. Dodała natomiast: – Miałam młodszego brata, ale umarł w wieku czterech lat.

– Ojej. – Mille spuściła wzrok. – Tak mi przykro.

– No tak – powiedziała Siri. Próbowała odnaleźć czerwoną nić.

Jenny miała wtedy miękką skórę, tak miękką, że dawało się całkowicie wtulić w jej ciało, wsunąć nos między piersi w rozpięciu spranej nocnej koszuli. I tak przyjemnie pachniała. Używała perfum, które nazywały się L’Air du Temps.

Pod jabłonką siedział

i tak mi powiedział:

Przytul mnie…

Siri pomyślała, że wypadałoby zadzwonić do rodziców Mille. Chciała zapewnić i matkę, i ojca, że ich córka będzie w dobrych rękach. Odpowiednie warunki. Godziwa pensja. Prasa rozpisywała się o złym traktowaniu au pair i pomocy domowych, o dziewczynach z Filipin, którym rzucano marne grosze za pracę na okrągło przez całą dobę, o młodych kobietach bawiących cudze dzieci po to, by mogły utrzymać własne w ojczyźnie, o Norwegach, którym spodobała się idea służącej w domu.

– Będziemy się nią opiekować, stanie się częścią rodziny – zapewniła Siri.

– Świetnie – odpowiedziała Amanda Browne. – Ale Sweet Pea jest już pełnoletnia i robi, co chce.

– Sweet co?

Amanda roześmiała się cicho.

– Ach, to takie wspomnienie z przeszłości… Sweet Pea. Groszek pachnący. Tak ją nazywaliśmy, kiedy była mała.

– Jeśli pani i pani mąż zechcecie latem przyjechać do Mailund w odwiedziny do Mille, to w domu jest dużo miejsca. Będą państwo mile widziani. Chciałabym też państwa zaprosić na dobry obiad, do Gloucester MA, naszej letniej restauracji.

Nie miała pojęcia, dlaczego wygaduje takie rzeczy. Przecież wcale nie chciała, żeby przyjeżdżali.

– Ach nie, bardzo dziękuję – odparła Amanda. – Mikkel i ja absolutnie nie chcemy się narzucać.

Siri wychwyciła w jej głosie zakłopotanie.

– Już od dawna mamy inne plany – ciągnęła Amanda. – Mille ma dziewiętnaście lat i cieszy się, że będzie pracować, zarabiać własne pieniądze. Mam nadzieję, że w tym czasie zastanowi się też, co chce robić po szkole średniej.

Teraz Siri siedziała z tą przyciężką i zdyszaną nastolatką, której ręka nerwowo drżała na stole. Siri musiała się opanować, żeby nie nakryć ręki Mille własną dłonią, i to mocno. Przestań! Weź się w garść! Skończ z tym drżeniem, bardzo cię proszę! Nie było jeszcze za późno. Wciąż nie wyjechali z Oslo. Siri ciągle mogła powiedzieć: Nie będzie tej wakacyjnej pracy. Ale nie miała odwagi. Dziewczyna tak na to liczyła. To już było postanowione.

Później Siri przekazała Jonowi:

– Jej matka nazywa ją Sweet Pea.

– Ach tak – powiedział Jon, który w tym czasie jeszcze nie poznał Mille i całym sobą protestował przeciwko planom zabierania do Mailund opiekunki do dzieci.

– My też ją mamy nazywać Sweet Pea?

– Nie, nie, ja tylko… w niej nie ma nic, co by się kojarzyło ze sweet pea.

Mille cierpiała na wiosenne przeziębienie, które w ogóle nie przechodziło. Miała zaczerwienione oczy, była blada i często musiała wycierać nos. W szeregowcu w Oslo Siri usiłowała ją pytać o różne rzeczy, ale z dziewczyny nie udało się wyciągnąć nic szczególnego, szybko więc zrozumiała, że od Mille da się usłyszeć dwa rodzaje odpowiedzi: ciche, pełne wahania „no”, które mogło oznaczać „tak”, „nie” i „nie wiem”. Albo chichot, który również mógł oznaczać „tak”, „nie” i „nie wiem”.

Mille spojrzała na Siri.

Pod jabłonką siedział

Było coś w tej dziewczynie – może spojrzenie – co przypominało Siri o niej samej w tym wieku. Nie chciała do tego wracać. Uśmiechnęła się (zamiast oddychać), myśląc, w jaki sposób się z tego wyplątać. Jon miał rację. To był zły pomysł. Bardzo, bardzo zły pomysł.

I tak mi powiedział:

Emma, sąsiadka, zawołała swoje córki. Chodźcie do domu!, a dziewczynki roześmiały się i pobiegły.

– No, to jesteśmy umówione – zakończyła Siri. – Przyjedziesz dwudziestego piątego czerwca, a ja wyjdę po ciebie na przystanek. Będzie dobrze. Bardzo dobrze.

Mille obiecała sobie, że w ciągu lata się odmieni. I w środku, i na zewnątrz. Od stóp do głów. Kiedy w sierpniu wróci do Oslo, wszyscy będą mówić: Ależ, Mille, co takiego się stało? Wydajesz się zupełnie inna. A ona wtedy będzie się tajemniczo uśmiechać i odpowiadać: Nic się nie stało, miałam fajne lato.

Tu, w aneksie, panowała cisza. Taka, że dało się myśleć. I modlić.

Właścicielką wielkiego, białego domu była Jenny Brodal. Teściowa z piekła rodem, powiedział Jon i prędko uśmiechnął się do Mille (a kiedy tak się do niej uśmiechał, czuła, że łączy ich coś wyjątkowego), a potem dodał, że nie wolno jej powtarzać, jak nazwał teściową, która przecież mimo wszystko była babcią Almy i Liv. Ma udawać, że nigdy tego nie słyszała, powiedział i uśmiechnął się jeszcze raz.

Mille była w Mailund od kilku dni, gdy pewnego ranka została sama z Jonem w wielkiej kuchni. On tkwił w swoim własnym świecie, a ona zastanawiała się, czy myśli o książce, którą pisał, czy tak bardzo jest pochłonięty pracą, że jej nawet nie zauważył. Parzył sobie kawę, a ona chodziła po kuchni, wyjmując pieczywo, masło i ser, bo miała przygotować drugie śniadanie dla siebie i dla Liv. Kiedy zaczęła szykować kanapki, stanęła obok Jona. Powiesz coś? Zwrócisz uwagę na to, że stoję koło ciebie? Nic. Jon milczał. Nagle jednak wyciągnął rękę i pogładził ją po włosach.

Podniosła wzrok i spojrzała na niego, ale wtedy się odsunął.

– Dobrze – powiedział niemal do siebie. – Jest dobrze.

A potem, nie patrząc więcej na nią, zabrał filiżankę z kawą i wyszedł.

Kiedy Mille była młodsza, lubiła wyszczotkować swoje długie ciemne włosy, włożyć ładną sukienkę albo obcisłe dżinsy, umalować się, a potem wejść do jakiegoś pomieszczenia albo ruszyć ulicą i sprawdzać, czy ludzie zwracają na nią uwagę. Chłopcy i mężczyźni oglądali się za nią, odzywali się, pragnęli jej. Piersi jej urosły, już kiedy miała dziesięć lat. Jej matka była wysoka, chuda, twarda i zupełnie bez biustu. Nie było w co się wtulić. Ciało matki przypominało napięte płótno trampoliny – gdy się na nie wpadło, człowiek od razu się od niego odbijał.

Matka chciała, żeby Mille ukrywała piersi pod luźnymi dziecinnymi bawełnianymi bluzami. Kupowała brzydkie bluzy i kazała je pakować w ładny papier – jakby były prawdziwymi prezentami. Niespodziankami. Kupiłam ci drobiazg, kochanie. Mam dla ciebie niespodziankę. Zawsze była to nowa bluza w rozmiarze medium albo large. Bluzy białe, różowe, niebieskie, z okrągłym wycięciem pod szyją. Mille miała własny styl, oszczędzała pieniądze, chodziła na pchle targi i tam kupowała długie T-shirty, które nosiła jak sukienki do grubych spranych rajstop, albo obcisłe sweterki, krótkie spódniczki w jaskrawych kolorach, szaliki i kozaczki. Ciągle kłóciły się z matką o to, jak Mille ma się ubierać, a kłótnie zaczęły się wtedy, kiedy pojawiły się piersi, duże piersi, które tak przyciągały wzrok mężczyzn, że nie mogli się powstrzymać od patrzenia.

Miała na imię Mille, co było zdrobnieniem od Mildred, ale nazywano ją również Sweet Pea. Podobało jej się to, że mężczyźni się na nią gapią. Chciała, żeby robili coś więcej, niż tylko się gapili. Chciała się w kogoś wtulić, a nie od niego odbić.

Mille mało się odzywała, dlatego wiele osób opisałoby ją jako zawstydzoną albo nieśmiałą. Nikomu nie opowiadała o swoim dzieciństwie. Nikomu nie opowiadała o matce, która robiła jej zdjęcia, podczas gdy ona spała, kąpała się i bawiła. Nie opowiadała przyjaciołom o tym, że matka jest artystką, a fotografie małej Mille wystawiano w galeriach i wydano w albumie zatytułowanym Moje, Amandy.

Spójrz na mnie, Mille! O tak! Teraz się nie ruszaj!

Popatrz na mnie!

Postój tak jeszcze chwilę!

Kiedy córka była dzieckiem, Amanda zrobiła jej tysiące zdjęć, a Mille z czasem zaczęła czuć mdłości na myśl o tym, że ma być fotografowana, i na palcach jednej ręki mogła policzyć zdjęcia, które zrobiono jej od czasu, gdy wydoroślała i tupnęła nogą. Koniec ze zdjęciami! Miała wrażenie, że wcześniej matka dokonała na nią inwazji, matka i jej aparat, Mille musiała pozować w takiej pozycji i w takiej, zrób poważną minę, Mille, teraz się uśmiechnij, udawaj, że mnie tu nie ma, musiała odgrywać rolę Mille, odgrywać rolę dziecka, odgrywać rolę zamyślonej córeczki Amandy. Nienawidziła tego albumu, nienawidziła swoich zdjęć, tych w ubraniu i tych prawie nago, ten album coś jej odebrał, uszczknął kawałek jej, jakie to podobne do matki zatytułować go Moje, Amandy, jakby Mille była jedynie jej przedłużeniem, odrostem, wyrostkiem, dlatego kiedy Mille miała szesnaście lat, obeszła biblioteki w Oslo, wypożyczyła wszystkie egzemplarze albumu i nigdy ich nie zwróciła.

Nikomu też nie opowiedziała o tym, jak ojciec trzymał ją na rękach w wysokiej trawie. Pamięta, że biegli. Pamięta jego oddech na policzku. Duże usta ojca, które szeptały:

– Musimy się pospieszyć, Mille! Nie oglądaj się!

Włosy Mille były wtedy ciemne, krótkie i kręcone. Miała dwa lata, może trzy. Mówiono, że jest mała na swój wiek. Nie pamięta, że tak mówiono, to znaczy, że jest mała na swój wiek, pamięta, że mówiono tak znacznie później, kiedy już była duża: Byłaś taka mała i drobna na swój wiek, jak laleczka, a spójrz na siebie teraz.

Pamięta, jak ojciec, który miał na imię Mikkel, biegł przez wysoką trawę, trzymając ją na rękach, i pamięta tamto wrażenie podskakiwania, w górę i w dół, w górę i w dół i jego ciepły oddech na policzku.

W wieku pięciu lat Mille potrafiła wyśpiewać imiona i nazwiska swoje i rodziców, ich adres i numer telefonu. Matka ułożyła dla Mille specjalną rymowaną piosenkę – zawierającą wszystkie niezbędne informacje (nazwisko, adres, numer telefonu), którą Mille mogła zaśpiewać, gdyby się zgubiła i potrzebowała pomocy obcych ludzi. Wszystko łatwiej zapamiętać, jeśli da się to zaśpiewać. Tak uważała matka, która bała się, że Mille zabłądzi albo gdzieś jej zginie.

Mille była więc taka mała (jak laleczka), o wiele mniejsza od innych dziewczynek w tym samym wieku. Ale potem zrobiła się duża – to się stało nagle, jakby z dnia na dzień – jej ciało rozwinęło się zbyt wcześnie (tak mówiono i robiono smutną minę). Urosły jej biodra, brzuch i piersi, a miała zaledwie dziesięć lat. Wtedy matka powiedziała, że musi przestać śpiewać tę piosenkę.

Ale dużo wcześniej, na długo zanim urosły jej biodra, brzuch i piersi, siedziała na rękach u ojca, a on biegł przez wysoką trawę, pamięta jego ciepły oddech na swoim policzku i jego duże usta, które całowały ją, łaskocząc w brzuch, aż zanosiła się śmiechem. Wielkie usta szeptały: Musimy się pospieszyć, Mille. Musimy się pospieszyć. Nie oglądaj się. W górę i w dół, w górę i w dół. Pamięta, jak wysoka była trawa, jak wielkie korony drzew, pamięta całą tę zieleń, która ich otaczała, ale nie pamięta, gdzie byli (w wynajętym domu na wsi? w odwiedzinach u przyjaciół rodziców?) ani dlaczego musieli się spieszyć.

Uciekali od matki i jej aparatu? A może przed czymś innym? Może to nie było ważne? Wtedy się takie wydawało. I wciąż wydaje się ważne. Ale kiedy po latach spytała ojca, dlaczego wówczas biegli, dlaczego musieli się spieszyć, w ogóle nie zrozumiał, o czym ona mówi.

– Może ci się to przyśniło – powiedział.

Kiedy miała dziewięć lat, ojciec postanowił zabrać ją na łyżwy. Niedaleko ich domu było lodowisko. Mille nie lubiła jeździć na łyżwach. Nie mogła utrzymać równowagi, często się przewracała, tłukła się w inny, o wiele gorszy sposób niż przy upadku na ziemię. Kiedy się przewracało na przykład na asfalt, który był o wiele prawdziwszą powierzchnią niż lód, miało się świeżusieńkie otarcia, które można było obejrzeć i obserwować. Bolało, ale dało się przeżyć. A kiedy się upadło na lodzie, rana była niewidoczna. Niszczyło się coś w środku i w ogóle się nie goiło.

Mille nigdy nie złamała ręki, nigdy nie złamała nogi, nigdy nie miała założonego gipsu, ale za każdym razem, gdy przewracała się na lodzie (czyli często), czuła się tak, jakby w jej ciele pękała jakaś mała, ale ważna kosteczka.

– Ona ma słabe kostki u nóg – oświadczyła matka. – Nie zmuszaj jej do jeżdżenia na łyżwach. Nie możecie wymyślić czegoś innego?

– Ona wcale nie ma słabych kostek – odpowiadał ojciec. – Co za bzdura!

– A nie widziałeś jej kostek? – pytała matka. – Przecież są cieniusieńkie. Jak u lalki. To dlatego nie może utrzymać równowagi. Nigdy się tego nie nauczy.

– W życiu nie słyszałem nic głupszego.

– JA TEŻ MAM słabe kostki! – krzyknęła matka. – Ona ma to po mnie. W mojej rodzinie wszyscy mają słabe kostki.

Amanda i Mikkel często rozmawiali o Mille tak, jakby w ogóle jej tam nie było. Działo się tak prawie przez cały czas. Może uważali, że nie słucha albo że ciągle jest taka mała i nie rozumie, co mówią? Ale rozumiała.

Poszła prosto do swojego pokoju, ściągnęła rajstopy i zaczęła oglądać swoje kostki. Rzeczywiście były cienkie. Objęła prawą kostkę palcem wskazującym i kciukiem. Uśmiechnęła się. Mogła tak zacząć i dalej na tym budować.

Jestem Mille. Mam słabe kostki. Odziedziczyłam to po matce. Moja matka ma na imię Amanda. Ona też ma słabe kostki. Wszyscy w rodzinie Amandy, czyli w mojej rodzinie, mają słabe kostki.

Co niedziela na łyżwy. Mimo kostek. Ojciec nie wierzył w to, co powiedziała matka. Stwierdził, że sam ma doskonałe kostki. Mille także. Więc chodź. Podał jej rękę.

– No chodź, Mille!

Mille stała na skraju lodowiska, trzęsła się z zimna i patrzyła na wszystkich, którzy przemykali obok. Lód był przyjacielem każdego, tylko nie jej. Istniało wytłumaczenie, słabe kostki, ale ojciec w nie nie wierzył.

– No chodź, Mille!

– Nie chcę.

– Okej – powiedział. – Rzucam ci wyzwanie! Jeśli wygrasz, nie będziesz musiała jeździć. Wrócimy do domu. Ale jeśli ja wygram, odważysz się wyjść na lód.

Mille się wahała. Ojciec zawsze ze wszystkiego musiał urządzać zawody.

– Raz, dwa, trzy – powiedział. – No chodź, Mille. Raz, dwa, trzy.

Mille niechętnie uniosła rękę i szepnęła:

– Raz, dwa, trzy. – A potem ciut głośniej: – Kamień, nożyce, papier.

Powiedzieli to chórem.

– Kamień – szepnęła Mille, podsuwając rękę zaciśniętą w pięść ojcu, który już otworzył dłoń i powiedział:

– PAPIER. – Uśmiechnął się. – No chodź, Mille! Wyjdź na lód!

Mille zrobiła krok naprzód, nie ślizgając się, bo kiedy próbowała się ślizgać – sunąć jak Lodowa Pani – natychmiast był huk i upadek. Wbiła czubek łyżwy w lód, żeby się podeprzeć. Kostki drżały. Zaczęła dreptać do przodu. Nogi jej zmarzły. Ojciec wziął ją za rękę.

– Dobrze – powiedział.

Zaczął padać śnieg, Mille i ojciec przez chwilę stali, trzymając się za ręce, wpatrzeni w młodą dziewczynę w czarnym płaszczu, która przemknęła obok.

Mille chciała, żeby ojciec powiedział: Postoimy tu sobie chwilę i popatrzymy, zamiast jeździć, bo nauczenie się jazdy na łyżwach wymaga czasu. Wszystko będzie dobrze. Stój spokojnie.

Śnieg padał gęsty i łagodny. Mille chciała umieć wirować jak ta dziewczyna. Przez dziewięć lat ciało Mille poruszało się po ziemi, drobne jak na swój wiek, ale nigdy nie wirowało, a wkrótce miały się pojawić brzuch, biodra i piersi.

– To nienaturalne tak wyglądać, kiedy się ma dziesięć lat – szepnął ojciec do matki.

Ale matka tylko wzruszyła ramionami.

– Musisz z tym żyć – stwierdziła.

Rodzice wciąż uważali, że ona ich nie słyszy, nawet wtedy, gdy była w tym samym pokoju.

Mille podreptała w stronę ojca. No chodź, Mille. Czyżby Mikkel sądził, że aktywnością fizyczną zdoła wrzucić wsteczny bieg w rozwoju ciała Mille?

Dziewczyna w czarnym płaszczu złapała się za kostkę i przyciągnęła nogę do siebie. Czarny płaszcz się dostosował. Szkielet dziewczyny się dostosował. Śnieżyca się dostosowała. Wszechświat się dostosował. Dziewczyna wirowała coraz szybciej i szybciej, na oczach Mille zmieniając się w słup dymu.

Gdyby Mille zamknęła oczy, policzyła do trzech i znów je otworzyła, czas również by zawirował, i wirująca dziewczyna całkiem by zniknęła.

Przez kolejne zimy Mille chodziła z ojcem na łyżwy – od czasu do czasu stali i patrzyli na dziewczynę w czarnym płaszczu. Głównie jednak te niedziele były niekończącą się walką z lodem, z ciałem i ze sobą nawzajem.

– No chodź, Mille, no chodź!

– Nie! Nie chcę.

– Odważ się wyjść na lód! – wołał ojciec. – Nie oglądaj się cały czas! Właśnie wtedy tracisz równowagę i się przewracasz.

– Weź Liv i idźcie nazrywać kwiatów – powiedziała Siri, nakręcając na palec lok długich włosów. – Możecie się wybrać na łąkę za domem.

Nie, Siri nie była zachwycona pracą Mille w roli opiekunki do dziecka. Mille to rozumiała. Siri nie mogła się nawet zdecydować, jakiego określenia używać. Dziewczyna do dziecka. Opiekunka. Praktykantka. Przyjaciółka rodziny. Wszystko nie tak. Przede wszystkim dlatego, że Siri w głębi ducha nie podobało się traktowanie siebie samej jako pani, która potrzebuje kogoś do pomocy. A już na pewno nie do opieki nad własnymi dziećmi. Może Siri się wydawało, że Mille jej nie widzi, ale Mille ją widziała, widziała całą Siri, widziała Siri, nawet jeśli Siri nie wiedziała, że jest widziana.

Z Jonem było inaczej. Raz pocałował ją w policzek. W każdym razie wydawało jej się, że to był pocałunek, bo to było podobne do pocałunku.

To się stało w pierwszym tygodniu lipca. Pamiętała, że zapukała do drzwi jego gabinetu, zajrzała do środka i spytała:

– Mogę iść do sklepu kupić jakieś tygodniki dla Liv, skoro pada?

Odwrócił się i spojrzał na nią.

– Gdzie jest Liv?

– W ogrodzie. Nie chce wejść do domu, woli biegać na deszczu. Ale pomyślałam, że wymyślimy sobie jakieś zajęcie, dopóki pogoda się nie poprawi. Ona już przemokła i zmarzła.

– Możecie chyba poczytać książkę? – podsunął Jon.

– No tak – zawahała się. – Sprawdziłam już ten wielki regał w aneksie, ale nie znalazłam żadnej książki dla dzieci.

Jon wstał.

– Możemy zejść do salonu i czegoś poszukać. Tam są książki dla dzieci.

Mijał ją w wąskich drzwiach i właśnie wtedy, prawie jakby to był wypadek, jego wargi musnęły jej policzek. Bez słowa. Bez spojrzenia. Tak jak wtedy w kuchni, kiedy pogładził dłonią jej włosy.

– To są książki z czasów Siri i Syvera – powiedział.

Kiedy zeszli z wysokich schodów, wskazał drzwi do salonu. Sądziła, że pójdzie szukać książki razem z nią, ale najwyraźniej nie miał takiego zamiaru.

– Najniższa półka z lewej strony – wyjaśnił. – Muszę wracać do pracy. – Zaczął wchodzić po schodach, ale jeszcze zawołał: – Tylko przypilnuj, żeby Liv się przebrała w suche rzeczy!

Kiedy Mille patrzyła na Siri, myślała: Siri zaczyna się starzeć. Ma już ponad czterdzieści lat. Coś jest nie tak z jej plecami, trzyma się krzywo, często ją bolą i podczas rozmowy z nią trzeba się wręcz pochylać na bok. Ja jestem młoda. Mam młode usta. Młodą skórę. Młode ręce. Nie widać moich połamanych kosteczek. Żal mi Siri. Ma krzywe plecy, ciągle ją boli, a kiedy była dzieckiem, jej młodszy brat utopił się w leśnym jeziorku, a ona tylko stała i patrzyła.

Mille bezszelestnie poruszała się po domu, to tu, to tam zbierając fragmenty historii. Jon powiedział jej, że kiedy braciszek Siri umarł ponad trzydzieści lat temu, z Siri nikt nie rozmawiał. Miała wtedy sześć lat. Nawet Jenny się do niej nie odzywała, a Jenny była przecież jej matką.

Jon zniżył głos:

– No i wiesz, co myślę o Jenny.

Ale – i tak tę historię opowiedziano Mille – pewien staruszek o imieniu Ola zrobił dla Siri domek dla lalek, z malusieńkimi mebelkami i malusieńkimi laleczkami, żeby zajęła się czymś innym i już nie myślała o Syverze.

Siri, myślała Mille. Siri była w restauracji, Siri nie należało przeszkadzać, Siri zawsze (albo prawie zawsze) odpowiadała ze złością, kiedy Mille o coś pytała.

Jon nigdy nie odpowiadał ze złością, przeciwnie, sprawiał wrażenie niemal ucieszonego, kiedy pukała do jego gabinetu, żeby o coś się dowiedzieć. Zawsze zapraszał ją do środka, pytał, czy ma ochotę usiąść, no i rozmawiali.

Mille znała Jona zaledwie od kilku tygodni, ale była najzupełniej pewna, że coś ich łączy. Coś takiego, czego nie da się nazwać.

Prawda była taka, że nie zdołała się przed nim obronić.

Pierwszy raz, kiedy go zobaczyła, stał na rogu Akersgata i Karl Johans gate i się gapił. Był rok 1993, a Siri miała dwadzieścia pięć lat. Zaciekawiło ją, w co się tak wpatrywał, i miała dużo czasu, żeby się tego dowiedzieć, zanim wreszcie ją zauważył.

Był wysoki, ciemny, chudy jak figury Giacomettiego, ubrany w znoszone dżinsy, białą lnianą koszulę i rozwiany prochowiec. Uznała, że jest pięknym mężczyzną, ale w jego błyszczących, intensywnie patrzących oczach było coś niepokojącego.

Stał na rogu zupełnie nieruchomo, jakby niezłomnie, i przypominał pomnik króla Haakona VII, znajdujący się kilka przecznic dalej, ten, z którym się witała, mijając go co noc po drodze z pracy do domu.

A tu stał on, ten, którego jeszcze nie znała, ale wkrótce miał zwrócić spojrzenie na nią: rozwiany płaszcz, przyciśnięta do piersi gazeta zamiast czapki od munduru, szczupły, prosty, owiewany wiatrem, mocny mężczyzna-kolumna.

Siri szła do pracy, na kolejne przyjęcie dla bogatych klientów, którzy dobrze płacili i uważali, że zamawianie win za tysiąc koron równa się dobremu jedzeniu. Dwa lata wcześniej była szefową kuchni w restauracji na Frognerveien, która zbankrutowała. Teraz prowadziła własną firmę cateringową Iris – Przekąski na Przyjęcia i miała czas na myślenie, chociaż myślenie niekoniecznie oznaczało coś pozytywnego. Siri wolała, żeby ją to omijało.

Często słyszała pytanie (zadawane przez ludzi niemających nic wspólnego z branżą restauracyjną), czy poszła do szkoły dla kucharzy, ponieważ już jako dziecko wykazywała szczególne zdolności w tym kierunku – na podobieństwo małej baleriny, która tańczy w pokoju, a na ten widok rodzice, dziadkowie, ciotki, wujowie i sąsiedzi wzdychają i mówią: Tak, tak, ona na pewno któregoś dnia trafi na scenę. Ale nie, tak nie było.

Jeśli Siri w ogóle zastanawiała się nad swoim wyborem zawodu, to uważała się za rzemieślnika, kogoś takiego jak jej ojciec, a jednocześnie za przeciwieństwo swojej matki. Z dzieciństwa nie wyniosła żadnych wielkich zmysłowych przeżyć związanych z jedzeniem (oprócz przygotowywanego przez matkę jednogarnkowego dania, perkoczącego na kuchence, i kartonów z lodami pistacjowymi w zamrażarce).

Ale miała talent, była jedną z tych, którym się powiodło. Najpierw została zastępczynią, później szefową kuchni w restauracji na Frognerveien (bez czasu na myślenie) i akurat wtedy, kiedy coś zaczęło naprawdę jej wychodzić, restauracja zbankrutowała. A teraz ten idiotyczny catering, który co prawda od razu przyniósł sukces finansowy i dał jej czas na jakieś swoje życie, ale mimo wszystko wydawał się nie do zniesienia. To było jedyne określenie, jakie znajdowała.

Kolacje w męskim gronie, wesela, imprezy firmowe i przyjęcia świąteczne. Tłuści bogacze zamawiający Château Petrus z Pomerol, którym się wydawało, że jej się od tego zrobią miękkie nogi. Nie do zniesienia.

Długie ciemne włosy miała związane w ciasny koński ogon, na sobie pszenicznożółte kozaki na wysokich obcasach i krótki pszenicznożółty jesienny płaszcz z paskiem w talii, odziedziczony po Jenny, miała też nieco skrzywiony kręgosłup, od czasu do czasu powodujący ból. Inni niekoniecznie zwracali uwagę na jej krzywe plecy, była kobietą, którą się zauważało z zupełnie innych powodów.

Ale gdyby Jon, który rok po roku gładził ją po bolącym kręgosłupie, próbując go wyprostować, miałby coś o nim powiedzieć, to może powiedziałby tak:

Krzywość, niewielkie, pełne wdzięku zgięcie w talii, jakby robiła gwiazdę i zatrzymała się tuż przed pełnym wyprostem, zamrożona w pół ruchu przed jego zakończeniem.

Zaprosiła Jona do siebie na obiad. To był pierwszy raz. Otworzyła ostatnią puszkę z confit z kaczki, którą przywiozła z Francji, ugotowała kilka ziemniaków i przyrządziła zieloną sałatę.

Ale wcześniej, zanim ugotowała dla niego obiad, zanim on zdjął prochowiec i położył się na niej, taki chudy, że wbijał się w nią biodrami, zanim obudził ją następnego dnia rano, szepcząc, że w niego wrosła, przeszła wzdłuż Akersgata, mijając redakcje „VG”, „Dagbladet” i „Aftenposten”, w tamtych czasach mieszczące się jedna obok drugiej, i dostrzegła mężczyznę, który skojarzył jej się z pomnikiem Haakona VII, a stał wpatrzony w Karl Johans gate. Zastanawiała się, na co tak patrzy, bo nie przestawał się wpatrywać. Patrzył i patrzył, ale Siri nie widział.

Stał po drugiej stronie ulicy, powiodła wzrokiem za jego spojrzeniem: żadne, nawet najmniejsze UFO nie wylądowało na Karl Johans gate, ani zamek, ani parlament nie stały w płomieniach, żaden laureat Nagrody Nobla nie machał z balkonu Grand Hotelu, ale ‒ i to jest najprawdziwsza prawda ‒ przed piekarnią Samson na Egertorget stała młoda blondynka w obcisłej krótkiej spódniczce, czarnej we wzorek w białe słonie, i jakby się ku niemu nachylała.

A więc tak.

Wpatrywał się w kobietę. W młodą piękną kobietę. Nie było w tym nic bardziej skomplikowanego.

Siri nabrała powietrza i zaczęła patrzeć to na jedno, to na drugie. On jakby usiłował przyciągnąć wzrokiem do siebie tę młodą blondynkę. To najwyraźniej działało, bo wyciągnęła się i nachyliła jeszcze bardziej.

Siri pomyślała, że jeśli ten nieznajomy (przypominający jej zmarzniętą, dzielną kamienną kolumnę) dalej będzie patrzył na tę młodą kobietę, a ona dalej będzie się ku niemu nachylać, to białe słoniki w końcu oderwą się od minispódniczki i ogarnięte delirium pogalopują do niego.

Siri nie przypomina sobie, by wtedy myślała o czymś więcej niż właśnie o słoniach szalejących po ulicach Oslo, ale gdyby miała opisać, co czuła wtedy, gdy zobaczyła Jona pierwszy raz (zanim on ją zobaczył i zanim dowiedziała się, że ma na imię Jon), powiedziałaby może:

To niewiarygodne, że kobieta może polecieć na coś takiego. Niewiarygodne, że leci na najstarszy podryw na świecie. Na mężczyznę, który na nią patrzy. Co jej się wydaje? Że on ją widzi? Że potrafi ją przejrzeć na wskroś? Że rozbiera ją wzrokiem? Że zdecydował, że właśnie ją chce mieć, i że ta uporczywość jest tylko próbką smakową tego, co jej pokaże, kiedy będzie miał ją tylko dla siebie? Że on, wielki uwodziciel, już zaczął ją kochać, gdy ona stoi i chwieje się przed piekarnią Samson?

– Głupie kobiety i próżni mężczyźni – mawiała zwykle Jenny, kiedy Siri była mała. – Wszyscy oni są samotni, pragną uwagi jak dzieci, które siedzą w kącie i płaczą.

Siri postanowiła dać porządną nauczkę temu mężczyźnie, który najwyraźniej uważał, że jest w stanie wzrokiem przyciągnąć do siebie każdą kobietę. Zdjęła gumkę i rozpuściła swoje długie ciemne włosy. Stawiając jedną stopę przed drugą, ruszyła przez ulicę, ze swojego rogu ulicy na jego róg. Jeden krok, dwa kroki, trzy kroki. Blondynka w spódniczce ze słoniami uleciała w niepamięć. Cztery kroki, pięć kroków, sześć kroków. Już ją dostrzegł. Siedem kroków, osiem kroków. Już się w nią wpatrywał. Przeszła przez ulicę, a on się zastanawiał, dlaczego to jego gapienie się nie działa. Dziewięć kroków. Siri potrząsnęła włosami. Dziesięć kroków, jedenaście kroków. Mijała go. Dwanaście kroków. Już minęła. Trzynaście kroków. Teraz to ty ulatujesz w niepamięć.

Mogło się to zakończyć w tym miejscu, a wtedy wszystko potoczyłoby się inaczej, gdyby Siri nie natknęła się na niego jeszcze raz w pewną deszczową noc, trzy tygodnie później, na placu 7 Czerwca, właśnie tam, gdzie stoi posąg króla Haakona VII i króluje w całej swojej dzielności. Siri wracała do domu z pracy, padał deszcz, pod butami chlupało, przemarzła do szpiku kości, zimny deszcz późnego lata nieubłaganie zwiastował jesień, chociaż był dopiero ostatni tydzień sierpnia. I nagle zobaczyła, że on stoi przed pomnikiem króla Haakona VII, jednak wcale nie wygląda jak król Haakon. Sam król nie zważał na pogodę, trzymał się dzielnie i prosto bez względu na to, jak lało. Ale Jon, którego imienia wciąż nie znała, zmókł i zmarzł jak ten wielki czarny pies, którego sprawił sobie stary Ola, kiedy owdowiał.

Siri popatrzyła na niego zmrużonymi oczami, od razu rozpoznała w nim tego próżnego przystojniaka, zignorowanego przez nią trzy tygodnie wcześniej. Rozpoznała mężczyznę przekonanego o sile swojego spojrzenia, którym potrafi przyciągnąć do siebie każdą kobietę, kojarzącego jej się z tym pomnikiem, przed którym teraz stał. Czekał na nią? Siri nie wierzyła w brzemienne w skutki zrządzenia losu, ale to właśnie było takie zrządzenie losu, brzemienne w skutki. To, że wpadła na niego tutaj, w środku nocy, przy królu Haakonie VII w roli świadka. Mężczyzna nie mógł wiedzieć, że myślała akurat o tym pomniku ani że w ogóle cokolwiek myślała, to znaczy, że myślała o nim (przecież go zignorowała), kiedy zobaczyła go tam, na rogu Akersgata i Karl Johans gate. Nie mógł wiedzieć, że co noc wracała tą drogą z pracy do domu. W przeciwieństwie do blondynki w minispódniczce ze słoniami nie była kobietą, która daje się złapać na sztuczki – wpatrywanie się, wyświechtane odzywki, ideę brzemiennych w skutki zrządzeń losu. (Już samo to określenie – „brzemienne w skutki” – nie, to zbyt niemądre).

– Cześć – powiedział.

Plac 7 Czerwca był pusty. Dochodziła trzecia nad ranem, a noce już przestały być jasne. Ale Siri się nie bała. Nigdy nie bała się w Oslo. Musiał do niej zawołać, żeby w ogóle go usłyszała w deszczu. Stali po różnych stronach pomnika.

– Cześć – odpowiedziała.

Podszedł o krok, uchwycił jej spojrzenie.

– Przestraszyłem cię? – spytał.

– Nie.

Pokazał na siebie, na przemoczony, lepiący się do ciała prochowiec i powiedział:

– Ubranie ma brudne, ale dłonie czyste^4, jeśli rozumiesz, co mam na myśli.

Nie zrozumiała. Dopiero po ich ślubie, kiedy urodziła się Alma, dowiedziała się, że to cytat z Dylana.

– Nie brudne, tylko mokre – zauważyła. Siri miała skłonność do porządkowania rzeczy, wszystko musiało się zgadzać. Nie wolno było mylić faktów, poświęcała temu dużo czasu i dlatego często poprawiała innych.

– Twoje ubranie nie jest brudne, tylko mokre – powtórzyła i ostrożnie się uśmiechnęła. – To pewna różnica.

Popatrzył jej w oczy, odpowiedział uśmiechem i ruszył w jej stronę.

– Kompletnie przemoczone! – Delikatnie dotknął jej policzka, ścierając z niego krople deszcze. – I twoje też.

Dwa lata później, kiedy Siri została już żoną Jona i była w zaawansowanej ciąży z Almą, umarł jej ojciec. To on nazywał się Bo Anders Wallin. Spakowała torbę i pojechała z Mailund do Slite na Gotlandii, gdzie ojciec żył z Sofią od śmierci małego Syvera w roku 1974.

Przez pierwsze lata Bo Anders Wallin odwiedzał Jenny i Siri dość często. Na urodziny. Na Wigilie. Kiedyś, to musiało być w 1977 roku, zapomniał przywieźć prezent urodzinowy, który ‒ jak twierdził ‒ kupił w sklepie z zabawkami w Sztokholmie (Siri skończyła dziewięć lat), i żeby to naprawić, wyszedł do kuchni, wyjął z kuchennej szuflady nożyczki, pociął swój prochowiec i zrobił z niego pelerynę, którą wręczył Siri.

– Proszę – powiedział. – Bardzo proszę, Siri Brodal Wallin! To peleryna niewidka zaimportowana tu, do Mailund, przez czarnoksiężnika ze Szwecji. Kiedy ją włożysz, nikt cię nie będzie widział, ale ty będziesz widziała wszystkich.

Jenny przewróciła oczami, drepcząc w miejscu na swoich kanarkowożółtych wysokich obcasach. Miała dosyć Bo Andersa. Ale on poszedł, dopiero gdy Siri już zasnęła, pamiętała, że siedział na brzegu jej łóżka i opowiadał o wszystkim, co będzie mogła robić następnego dnia, kiedy się obudzi, mając pelerynę niewidkę.

Będziesz mogła widzieć wszystkich, ale nikt nie będzie widział ciebie.

Będziesz mogła słyszeć wszystkich, ale nikt nie będzie słyszał ciebie.

Będziesz mogła dotykać wszystkich, ale nikt nie będzie dotykał ciebie.

Siri miała trzy fotografie ojca.

Na pierwszej, ziarnistej, czarno-białej, jest razem z nim. Ojciec leży na kanapie z zamkniętymi oczami, ma krótkie, ciemne, gładkie i błyszczące (brylantyna?) włosy, przedziałek i rozpiętą koszulę. Na brzuchu trzyma niemowlę, blade, pulchne i ciepłe jak świeżo upieczona bułka. Siri ma ledwie miesiąc. Oboje śpią.

Kiedy Jenny zmarła jesienią 2010 roku (mniej więcej w tym samym czasie, gdy trzej chłopcy znaleźli szczątki Mille w lesie), zostawiła dzienniki z krótkimi, niemal telegraficznymi zapiskami. W październiku 1968 roku, a więc wtedy, gdy musiało zostać zrobione to zdjęcie Siri i Bo, zanotowała: Nie mogę wytrzymać tego płaczu, nie jestem do tego stworzona, nigdy więcej, jedyną osobą, która potrafi ją uciszyć, jest Bo Anders, kładzie ją sobie na brzuchu i oboje wtedy zasypiają. Błogosławiony sen.

Na drugim zdjęciu jest Bo Anders z Siri i Syverem. To jedyna fotografia ojca z obojgiem dzieci, jaką ma Siri. Z roku 1973. Również czarno-biała. Stoją obok siebie na podwórzu przed domem Jenny w Mailund. Bo Anders pośrodku, trzyma Syvera za rękę, Siri stoi kawałek dalej – ma pięć lat i bardzo poważną minę. Jest jesień. Wszyscy są w grubych swetrach. Wybierają się na wycieczkę do lasu. Syver ma na głowie szarą, robioną na drutach czapkę. Trzylatek uśmiecha się od ucha do ucha. Zdjęcie musiała zrobić Jenny.

Trzecia fotografia jest z roku 1986. Ojciec ma siwe włosy i wielką siwą brodę, która zasłania mu niemal całą twarz. Siedzi na ławce w ogrodzie przed domem z wapienia w Slite. W ręce wyciągniętej do fotografującej go osoby trzyma pęk polnych kwiatów, jakby mówił: Proszę! To dla ciebie! Zdjęcie zrobiła Sofia i przysłała Siri. Zostało przypięte spinaczem do białej kartki, na której napisano po szwedzku: Cześć, Siri! Pozdrowienia od Twojego taty, który miewa się dobrze i tęskni za Tobą! Wszystkiego najlepszego z okazji osiemnastych urodzin!

Siri zawsze się zastanawiała, dlaczego ojciec sam do niej nie napisał. I dlaczego przysłał jej (on albo Sofia) fotografię, na której nie widać jego twarzy, tylko mnóstwo sterczących włosów na głowie i na brodzie. Co chciał jej przekazać tym zdjęciem? I czy naprawdę za nią tęsknił?

Teraz już nie żył, zmarł w wieku siedemdziesięciu dziewięciu lat, w nocy z czternastego na piętnastego czerwca 1995 roku, a Siri dowiedziała się o tym tego dnia wcześnie rano. Zadzwoniła Sofia.

– No tak. Już umarł – powiedziała tym swoim dźwięcznym, niemal radosnym głosem.

Wiele lat później, z policzkami zaczerwienionymi od kilku kieliszków wina, Siri usiłowała odtworzyć Jonowi dźwięk głosu Sofii. Ale to się nie udało. Było jak śpiewanie piosenki, która jej się przyśniła.

Jon pogładził ją po włosach.

– Wyjaśnij mi to – poprosił. – Co takiego wyjątkowego było w sposobie, w jaki to powiedziała?

– Nie wiem – odparła Siri. – To było piękne. Nie to, co mi przekazała, przecież mimo wszystko się zasmuciłam, chociaż nie znałam go zbyt dobrze, ale to brzmienie jej głosu. Jak dźwięk dzwonków.

Siri bardzo chciała ostatni raz zobaczyć ojca. Zobaczyć go zmarłego. Połączyć łukiem to, jak leży na kanapie w rozpiętej koszuli, z nią na brzuchu, i jak leży martwy w swoim łóżku.

– Zostawię go na jedną dobę – powiedziała Sofia tym swoim głosem jak dzwonek. – Ale potem przyjadą i go zabiorą.

Siri nie spytała, kim są ci oni. Uznała, że to pracownicy zakładu pogrzebowego z Gotlandii i że Sofia już z nimi rozmawiała, zapewne również z lekarzem, który stwierdził zgon, i ustaliła, że Bo Anders może zostać w łóżku jeszcze przez jedną dobę, tak aby ona (jedyne żyjące dziecko) zdążyła przyjechać z Norwegii, żeby się z nim pożegnać.

To była długa podróż. Najpierw samochodem z Mailund do Oslo. Jon ją zawiózł. Chciał jej towarzyszyć przez całą drogę, być przy niej, no bo co będzie, jeśli nagle dostanie tam bólów porodowych, ale ona się sprzeciwiła. Postanowiła to załatwić sama, on zresztą miał robotę przy ostatniej korekcie zbioru opowiadań, a gdyby nawet dostała bólów, to zdoła urodzić i w Slite.

Dalej samolotem, z lotniska Fornebu do Sztokholmu, później kolejnym, ze Sztokholmu do Visby, i jeszcze krótka podróż samochodem z Visby do Slite.

W przepełnionym niedużym turbośmigłowcu ze Sztokholmu do Visby siedziała obok mężczyzny w średnim wieku, który w momencie wzbijania się samolotu w niebo zwrócił jej uwagę, że zajmuje zbyt dużo miejsca. Siri była w siódmym miesiącu, więc zdaniem tego człowieka powinna zamówić dwa fotele, bo jej wielki brzuch zajmował część jego miejsca, tego, za które zapłacił, a nie mógł się ruszyć, nie mógł poruszać kończynami ani swobodnie się rozglądać, bo cały czas przeszkadzał mu jej brzuch. Oświadczył, że to nieprzyjemne i niesprawiedliwe, a potem wezwał stewardesę. Siri czuła, że palą ją policzki. Kiedy stewardesa przyszła, mężczyzna jeszcze bardziej się rozzłościł, słowa wyskakiwały z niego jak czkawka.

– Za dużo… zdecydowanie za dużo… mojego miejsca… nie wybrałbym sobie tego siedzenia… nie mogę się ruszyć…

Gestykulował i krzyczał, ale zagłuszały go śmigła. Stewardesa się rozejrzała – czy powinna wezwać kapitana? Inni pasażerowie kręcili się niespokojnie na swoich miejscach, a kilkaset metrów w dole jaśniał zielenią Bałtyk.

Siri objęła swój duży brzuch, niezauważalnie kołysząc się w przód i w tył, wpatrzona w fotel przed sobą. Dziecko się poruszało. Nie wymierzało lekkich kopniaków i ciosów piąstkami. Na to było już za duże. Teraz całe poruszało się ciężko, z wielką siłą. To była dziewczynka. Ale Siri nie potrafiła jej sobie wyobrazić. Dłonie, stopy, brzuch, płeć, kolana. Skóra. Wszystko maleńkie i idealne rozwinięte, taką miała nadzieję. Malusieńkie obce ciało i malusieńka obca twarz. Nie umiała sobie tego wyobrazić. Dziecko. Twarz. W nocy śniły jej się zwierzęta – koty, żaby, ptaki – i wyniszczone krajobrazy. Czuła, jak brzuch się wypycha, raz tu, raz tam.

Mężczyzna nie ustępował, żądał porządnego fotela, mogącego pomieścić całe ciało. Stewardesa słuchała go bezradnie, może myśląc: Jeśli mu powiem, jaki jest nierozsądny, mogę jeszcze pogorszyć sytuację. Jeśli ulegnę, to przyznam mu rację i pozwolę mu dalej tak się zachowywać. A w samolocie było pełno. Nie dało się go przesadzić.

Mężczyzna nie przestawał się skarżyć. Siri chciała, żeby wreszcie przestał. Niech pan przestanie. Proszę przestać. To nie może dłużej trwać. Nie może. Nagle poczuła, że dziecko w niej się obróciło, jakby usiłowało owinąć się wokół jej kręgosłupa. Zaparło jej dech w piersiach.

– Mam za mało miejsca! – krzyknął mężczyzna, wymachując rękami.

Siri złapała go za ramię, przycisnęła wargi do jego ucha (ucho tego mężczyzny: duże, różowe, tłuste) i syknęła:

– Niech pan się uciszy!

Wyrwał się i spojrzał na nią, poczerwieniały na twarzy. Siri się opanowała. Wzięła głęboki oddech i powtórzyła, tym razem zwykłym głosem:

– Niech pan się uciszy!

Mężczyzna otworzył i zamknął usta.

– Nie wie pan, że takim zachowaniem może pan wywołać poród? – ściszyła głos. – To udowodnione.

– Co jest udowodnione? – spytał szeptem.

– Udowodnione – powtórzyła. – Że jeśli będzie się pan tak zachowywał, wywoła pan poród. Będę wtedy musiała urodzić tutaj, w samolocie, wysoko nad morzem, obok pana, i z całą pewnością pan to odczuje!

Było już późno, kiedy Siri wreszcie dotarła do domu ojca. Rozpalone czerwone słońce zachodziło, Sofia siedziała na drewnianej ławce pod drzewem w ogrodzie, ale na widok Siri wstała. Jako dziecko Siri spędziła kilka letnich miesięcy z Sofią i ojcem, ale to było dawno, dlatego przeżyła zaskoczenie, kiedy ją teraz zobaczyła. Sofia, którą Siri zapamiętała jako drobną, ciemnowłosą i która przez telefon brzmiała tak pogodnie, zmieniła się w starą kobietę o oczach czarnych jak atrament.

– Wielkie nieba! – powiedziała Sofia słabym głosem, wskazując na brzuch Siri. – Nie mieliśmy pojęcia… Twój tata i ja nie mieliśmy pojęcia… Kiedy masz termin?

– Jakoś nie udało mi się napisać, żeby go o tym powiadomić – odparła Siri. – Termin mam w sierpniu, dwudziestego pierwszego, a dziesiątego kończę dwadzieścia siedem lat, więc to mogą być podwójne urodziny. – Położyła rękę na brzuchu. – To dziewczynka. Będzie miała na imię Alma.

Bo Anders Wallin leżał wyciągnięty na łóżku, nakryty świeżo uprasowanym prześcieradłem. Na nocnym stoliku paliła się świeczka. Był umyty, ogolony, przebrany w czystą flanelową piżamę. Sofia (albo inna osoba) obwiązała mu żuchwę kraciastą chustką i zrobiła supeł na czubku głowy. Siri wydało się to przykre, jak zdoła z nim porozmawiać, skoro cały podbródek miał tak opatulony, no i jeszcze ten komiczny węzeł na głowie, wyglądało to jak włożony do góry nogami czepek, ale pewnie chodziło o to, żeby nie leżał z rozdziawionymi ustami. Nachyliła się nad nim, oczy miał zamknięte, wyglądał surowo i niedostępnie, wcale nie wydawał się spokojny, łagodny, pogodzony ze swoim nowym stanem, tylko, jej zdaniem, wręcz wrogi, było coś w wąskich, wyrażających pewną dezaprobatę ustach – no i ta kraciasta chustka, oczywiście, ciasno obwiązująca głowę. Chciała rozplątać ten supeł, ale nie miała odwagi.

Przysiadła na brzegu łóżka i powiedziała na próbę:

– Tato.

Ujęła go za rękę. Zimną, z porowatą skórą. Bała się tego, co mogłoby się stać, gdyby ją uścisnęła.

– Tato – powtórzyła.

Rozpłakała się. Ale równocześnie siedziała nieruchomo na brzegu łóżka i wszystko to obserwowała. Płakała i nie płakała. Ta Siri, która nie płakała, szepnęła: To jakieś przedstawienie, już dawno spisałaś go na straty.

Przebiegało to niezauważalnie i prawie bezboleśnie. To dzielenie się na dwoje, a niekiedy na czworo. Pierwszy raz, kiedy się to zdarzyło, miała trzy albo cztery lata, pamięta, że zakręciło jej się w głowie – jakby nawdychała się niewidzialnego gazu. Kiedy Syver zniknął, a ona wbiegła między drzewa, żeby go szukać, jedna ona stanęła nad jeziorkiem (i nigdy się stamtąd nie ruszyła), a ta druga poszła do domu po pomoc.

Rok przed utonięciem Syvera powiedziała mu, że sama ma więcej rodzeństwa. Miał trzy lata, ona pięć i niedawno nauczyła się czytać i pisać swoje imię. I w przód, i wspak. Odkryła, że wspak jest ładniejsze.

– I-R-I-S – przeczytała głośno. Spojrzała na ojca, który czytał gazetę.

– Co to znaczy Iris?

– To takie kwiaty, irysy – odparł, podnosząc głowę. – Rosną u nas w ogrodzie. I to coś w twoich oczach – dodał. – To niebieskie z żółtymi plamkami. Tak się nazywa po łacinie.

– Jedna moja siostra ma na imię Iris – oznajmiła Syverowi. Bawili się wtedy na podwórzu. – Czasami jest niewidzialna, a czasami nie.

– Ty jesteś Siri! – krzyknął Syver.

– Czasami jestem Siri, a czasami jestem Iris. A czasami jestem obydwiema, a czasami żadną.

– Jesteś Siri! – krzyknął Syver jeszcze raz. Ściągnął z głowy szarą czapkę, stanął przed nią. Usiłował złapać ją za rękę, ale go odepchnęła.

– Jesteś Siri!

– Ja nie kłamię – odpowiedziała. – Tak po prostu jest.

To miało związek z matką. Rozdzielanie się było po prostu konieczne. Z czasem weszło w nawyk. Nawet nie kręciło jej się w głowie. Gaz przynosił ulgę, wystarczyło go wdychać i pozwolić, żeby zrobił swoje.

Wściekłość Jenny, kiedy już zaczęła nadciągać, była tak wielka, czarna i niemożliwa do zdławienia, że należało się podzielić i zmienić w całą armię. Jedna osoba stoi na czatach. Jedna walczy. Jedna płacze i błaga o zmiłowanie. Jedna przemawia do rozsądku. Jedna tańczy i się wygłupia. Jedna przeprasza. Jedna przynosi owoce, pociechę i gorącą herbatę. Jedna zawsze stara się wszystko naprawić. Jedna ucieka, ale nie dociera zbyt daleko.

Ciało matki było fantastyczną budowlą – baśniowym zamkiem, piramidą, twierdzą. Ale co tydzień doświadczało ataku od wewnątrz – inwazji mrówek, gzów, kleszczy, szczurów i alkoholu, a kiedy się rozsypywało, należało wszystko, całą Jenny, odbudować od nowa. Kamień za kamieniem, deska za deską, gwóźdź za gwoździem. Atak mógł nastąpić w poniedziałek albo w sobotę, albo we wtorek, albo codziennie, albo w danym tygodniu wcale i to było najokropniejsze – bo wtedy Siri bała się i czekała, aż się to stanie. Lub jeszcze gorzej: czasami między kolejnymi rozpadami Jenny mijał bardzo długi czas – tygodnie, nawet miesiące, a wtedy Siri pozwalała sobie na rozluźnienie. Zaczynała być zbyt swobodna, mówiła trochę za głośno, rozdawała za mocne uściski, wbiegała do pokoju albo rozlewała coś na podłogę.

Kiedy Jenny była w dobrym humorze (długie, spokojne dni, bez oznak wewnętrznego ataku), przygotowywała fantastyczne obiady w olbrzymiej kuchni. Stół, który można było nakryć dla dwunastu osób, nakrywała dla dwóch, wystawiała delikatną porcelanę i kryształy, obie, Jenny i Siri, ubierały się w eleganckie sukienki i lakierki, używały szminki i L’Air du Temps, zamrażarka była pełna lodów (zielonych lodów pistacjowych), których można było sobie do woli dokładać na deser, a Jenny szykowała swoje specjalne jednogarnkowe danie, składające się z jednej puszki jasnego gulaszu, jednej puszki kiełbasek koktajlowych, jednej puszki spaghetti à la capri i jednej puszki klopsików reniferowych w gęstym brązowym sosie, dużej ilości przecieru pomidorowego, kukurydzy, pora, niedużego kawałka brązowego koziego sera dla posmaku dziczyzny i gałązki pietruszki do ozdoby.

Ważne było, żeby nie być zbyt swobodną. Ale Siri stale się zapominała. Nie była dość czujna. Właśnie to stanowiło problem. Nie była czujna. Nie pilnowała.

A Syver leżał w wodzie, a Siri stała na brzegu, a Jenny otworzyła drzwi na oścież i pytająco spojrzała na chudą, zdyszaną dziewczynkę.

– Ależ, Siri, kochanie – powiedziała. – Co się stało? Co z tobą? – A potem trochę ciszej, ale bez najmniejszych oznak zaniepokojenia: – A gdzie podziałaś Syvera?

Siri zamknęła za sobą drzwi do pokoju ojca i wyszła do ogrodu. Sofia wciąż siedziała na drewnianej ławce.

Starsza pani odwróciła się do niej.

– Wszystko z tobą w porządku?

– Tak – odparła Siri. – Pójdę się wykąpać, dobrze?

– Świetny pomysł. Na pewno ci gorąco po podróży. Pamiętasz drogę na plażę?

– Tak.

– Napijemy się herbaty, kiedy wrócisz?

– Tak – powiedziała Siri. – Byłoby miło – dodała. – Bardzo dziękuję.

Wiał wiatr, zrobiło się już późno. Na plaży nie było ludzi, ale Siri mimo wszystko schowała się za zamkniętym kioskiem z lodami, żeby się przebrać. Z letniej sukienki i majtek zrobiła niedużą kupkę, którą położyła za kioskiem, i wciągnęła żółty kostium kąpielowy. Zamknęła oczy i dotknęła ręką brzucha. Żadnego ruchu. Cicho, ciężko i obco. Usiłowała wyobrazić sobie twarz dziecka. To była dziewczynka. Dziewczynka Siri. Dziewczynka Siri i Jona. Ocean, morze, rzeka, jezioro. Wyobraziła sobie twarze. Dziecka, własną, Syvera, Jona. Twarze tak blisko jej twarzy, że rozpadały się na plamki, kreski, kropki. Rozmyte, nierzeczywiste. Czasami jej się śniły, te twarze, które zlewały się w nowe twarze, opisywała je w dzienniku, tym, który pisała, kiedy miała takie mdłości, że chciała tylko umrzeć, tym, który pisała, kiedy płód miał dwanaście tygodni i był wielkości raka słodkowodnego, kiedy mózg rósł i się rozwijał, kiedy szpik kostny, wątroba i śledziona zaczęły produkować komórki krwi. Nie było drogi odwrotu. Płód rósł, duży i potężny. Ktoś inny. Obcy. A mimo to wewnątrz Siri, jako przedłużenie Siri, miękki, giętki fragment Siri omotany kłębowiskiem naczyń krwionośnych, wody, skóry i włosów. Gdzie się zaczynała ta druga osoba i gdzie się kończyła Siri? Nawet jeśli nie czujesz płodu – pisano w książkach o ciąży, które Siri wyrywkowo w tym czasie czytała – płód będzie czuł ciebie. Bała się. Miała mdłości. Miała takie mdłości, że chciała tylko umrzeć. To obraza ciężarnych nazywanie mdłości dokuczających wielu z nich porannymi mdłościami, jakby chodziło o jakieś krótkotrwałe nieprzyjemne uczucie około śniadania. W wielu przypadkach zapewne tak było, ale nie w przypadku Siri. Jej zmysły zostały zaatakowane. Nie mogła gotować. Nie tolerowała zapachu własnej kuchni, z powodu tego zapachu musiała iść na zwolnienie, niemożliwe było gotowanie bez wymiotowania. Obrzydzenie budził w niej szczególnie zapach kawy, halibuta i miodu, ale również warzyw korzeniowych, mięsa (wołowiny, wieprzowiny, jagnięciny i zająca), no i oczywiście cebuli, cytryny i wszelkich ziół, zwłaszcza kwiatu kopru, który tak lubiła. Co takiego w niej rosło, że tak ją atakowało, wypełniało obrzydzeniem, wstydem i lękiem? Tego obrzydzenia i lęku usiłowała się pozbyć pisaniem dziennika. Chyba niemożliwe, żeby takie samopoczucie było dobre dla dziecka (niewinnego dziecka, które nie prosiło się na świat)? Dziennik nazywała Czarną księgą. Zapisywała w nim wszystko, czego nie mogła powiedzieć. Wszystko to, czego nie mogła pomyśleć.

Kiedy mdłości wreszcie ustąpiły – stało się to w szóstym miesiącu – zakopała Czarną księgę i książki o ciąży w lesie. Jej ojciec mawiał, że rytuały są ważne, a teraz leżał w swoim łóżku z głową owiniętą chustką. Zakopanie książek było rytuałem. A niedługo miała zakopać ojca. Roześmiała się. Spojrzała na prawie czarne morze. Zwykle miało tutaj rozmaite odcienie szarej zieleni. Zupełnie inne niż w Mailund. I nie było meduz. Weszła kawałek w głąb morza, ułożyła się na wodzie, pozwalając, żeby obmywały ją ciepłe wieczorne fale. Brzuch sterczał ku niebu, okrągły i żółty jak skierowana do gwiazd prośba, aby stać się jedną z nich. Dziecko wciąż się nie poruszało. Zamknęła oczy, wszystko znieruchomiało.

Alma szła za Mille i Liv, a Mille miała długie ciemne włosy, o wiele dłuższe niż włosy mamy. Liv podskakiwała, wesoła i zadowolona. Nadszedł dzień urodzin Jenny i wszyscy (no, z wyjątkiem Liv) byli bardzo spięci. Dzień wcześniej Siri zdjęła z kuchennego blatu długi, gruby włos, pomachała nim Jonowi przed oczami, jakby to była dżdżownica, ślimak czy pająk, i zaczęła krzyczeć, że ma już tego dość. Wszędzie włosy, krzyczała. W łazience. W kuchni. W jedzeniu. Jon prosił, żeby się uspokoiła, bo Mille może ją usłyszeć, ale wtedy Siri jeszcze bardziej się rozzłościła.

– Jej włosy w moich włosach – krzyczała, ciągnąc się za włosy.

Alma siedziała przy kuchennym stole, piła herbatę z ciepłym mlekiem i obserwowała rodziców. Nie zwracali na nią uwagi.

Co wieczór Siri przyrządzała herbatę z ciepłym mlekiem, żeby Alma spała. Uspokajającą herbatkę. Żeby ją wyciszyć. Żeby przywołać sen. Wcześniej Alma dostawała kakao, ale teraz, kiedy już była większa, mogła pić herbatę.

Alma zwykle budziła się w środku nocy i przybiegała do Siri i Jona, chociaż miała już dwanaście lat i była za duża na takie rzeczy. W nocy nie chciała leżeć w łóżku sama, okropne też było budzenie się rano w lepkim łóżku dorosłych. Budzenie się na dźwięk zmęczonego i trochę rozczarowanego głosu Siri: Musisz już wstawać, Almo. Budzenie się w zimnym świetle lampy na suficie. Noc była miękka i łagodna, skóra matki, pocałunki matki. Dobrze, Almo, możesz spać ze mną. Poranek był zimny i lepki. Mama w nocy to jedno, mama w dzień to coś zupełnie innego. Może z mamą jest tak samo jak ze mną, zastanawiała się Alma. Inna Alma nocą i inna Alma w ciągu dnia. To koszmary ją budziły (stąd ta uspokajająca herbatka z ciepłym mlekiem, w której działanie Siri święcie wierzyła).

Na te koszmary pomagało jedynie leżenie w łóżku i myślenie na jawie o tym wszystkim, co mogło zmienić się w koszmar po zaśnięciu. Na przykład o prosiętach. Śniły się Almie. We śnie matka się śmiała i odsłaniała zęby. Ojciec też. Chodziło o to, żeby myśleć. Wtedy się miało kontrolę. Jeśli na przykład pamiętała, żeby przed zaśnięciem pomyśleć o prosiętach, to już nie udawało im się przeobrazić w marzenia senne i zakraść do niej we śnie. Myślenie polegało na odhaczaniu punktów na liście. Nie śnić o mięsie. Nie śnić o liliach wodnych. Nie śnić, że spadam. Nie śnić, że mama, tata, Liv i ja gubimy się w wielkim, obcym mieście. Nie śnić o owadach. Nie śnić, że powoduję czyjąś śmierć. Sen czyni człowieka bezbronnym. Sen zdradza.

Na ogół kiedy Alma budziła się w nocy, Siri leżała sama w łóżku. Jon nocował na poddaszu. Rodzice udawali, że sypiają razem, ważne było dla nich, żeby wszyscy w tej rodzinie przynajmniej udawali, że śpią w tych łóżkach, w których powinni spać.

Alma lubiła przybiegać do Jona i rzucać mu się w objęcia, ale teraz była już taka duża i ciężka, że prawie nie mógł jej utrzymać.

Dwanaście lat i rzeczy, które ci wolno robić: możesz siedzieć cicho i popijać herbatę, kiedy twoja matka wymachuje włosem przed nosem twojemu ojcu i krzyczy, możesz śnić o liliach wodnych, możesz biec jak najszybciej i wpadać w objęcia mężczyzny, który nie ma siły cię utrzymać.

– Uważaj na kręgosłup taty! – wołała Siri za każdym razem, kiedy Alma rzucała mu się w ramiona.

Siri zawsze słyszała komplementy na temat swoich włosów – i bardzo to lubiła. Udawała, że wcale tego nie lubi albo że ją to nie obchodzi, ale lubiła. Nigdy nie miała dość komplementów i pochwał. Czerwieniły jej się policzki i nos, oczy się zwężały i zmieniały w cieniutkie kreski za każdym razem, gdy ktoś mówił o niej coś miłego.

A teraz Siri powiedziała:

– Idźcie nazrywać kwiatków, żeby ozdobić stoły.

Jakby Alma i Liv były jej malutkimi kwiaciarkami. Właśnie dlatego szły po łące razem z Mille.

Alma nie mogła zrozumieć, o co chodzi. Przecież babcia nie chciała żadnego przyjęcia. Sama powiedziała o tym Almie, kiedy siedziały w starym oplu, pędząc drogą w stronę przystani. Było to na trzy dni przed urodzinami, a Jenny miała jakieś sprawy do załatwienia w mieście i – jak często bywało – chciała, żeby towarzyszyła jej Alma.

– Nie chcę tego przyjęcia – oświadczyła, o mało nie wjeżdżając do rowu. – Nie rozumiem, dlaczego twoja matka tak się przy tym upiera. Aż brzuch mnie boli… chciałabym tylko uciec… nakrzyczeć na wszystkich.

Jenny zamierzała kupić szminkę, rajstopy i nową powieść, czytała o niej w pewnym angielskim magazynie, który prenumerowała. Dziewczyna z księgarni – tej samej, w której Jenny przepracowała tyle lat – nie słyszała ani o nowej powieści, ani o jej autorze, ani o tym angielskim magazynie, najwyraźniej nie wiedziała też, kim jest Jenny, i nie miała pojęcia, w jaki sposób tę powieść ewentualnie zamówić. Alma stała i patrzyła, jak babcia, nie podnosząc głosu, zaatakowała przesadnie umalowaną dziewczynę z szeroko otwartymi oczami.

Wypluj tę gumę do żucia! Zetrzyj to czarne, które masz wokół oczu! Przeczytaj gazetę! Zacznij żyć!

W końcu Alma wzięła babcię za rękę i szepnęła, że pomoże jej zamówić książkę przez Internet. To nie jest trudne. Mogą to zrobić zaraz po powrocie do domu. Jenny popatrzyła wtedy na Almę i stwierdziła, że dobrze, że na świecie został jeszcze ktoś, kto jest bystry i kogo da się znieść.

Łąka i las rozciągały się za domem. Przed domem był duży ogród, a w ogrodzie Irma poustawiała długie stoły, a później pomogła Jonowi rozpiąć między drzewami dwa stare bawełniane żagle, na wypadek deszczu. Wcześnie rano w ten wielki dzień Siri nakryła stoły białymi lnianymi obrusami, które powiewały na wietrze, ale kiedy po kilku godzinach zaczął kropić deszcz, wybiegła do ogrodu i zaczęła po kolei zbierać obrusy, po czym rozwiesiła je w całym domu, na krzesłach, drzwiach, poręczach schodów, a gdy nieco później znów wyjrzało słońce, wyszła do ogrodu w swojej spranej białej sukience i znów nakryła stoły obrusami, nadciągnęła jednak mgła i Siri ponownie musiała je zebrać.

Alma i Liv siedziały na kanapie w salonie, ciągle w nocnych koszulach, i przyciskały twarze do okna. Obserwowały matkę, która nie mogła się zdecydować, czy obrusy mają zostać, czy nie.

– Stoliczku, nakryj się – szepnęła Alma do Liv, a wtedy Liv się roześmiała, marszcząc nos, i powiedziała, że mama bardzo ładnie wygląda w tym morzu mgły, kiedy tak krąży między stołami wśród powiewających białych obrusów.

Liv, śmiejąc się, zawsze marszczyła nos. Była jedyną osobą z rodziny, która tak robiła. A śmiała się jeszcze bardziej, kiedy Alma spytała:

– Co to jest, co błyszczy i błyszczy, ale nigdy nie będzie księżniczką?

– Nie wiem – odparła zaciekawiona. – Powiedz!

– Nie – powiedziała Alma. – Sama wymyśl.

Latem Siri i Jon pracowali na okrągło, zwłaszcza ona. Siri dokładnie wiedziała, ile będzie pracować, a na Jona przecież nie mogę liczyć (mówiła zwykle cicho, ale na tyle głośno, żeby wszyscy ją usłyszeli), dlatego uparła się zabrać ze sobą kogoś, kto jej pomoże przy dzieciach. W taki oto sposób Mille trafiła do Mailund. Wprawdzie nie potrzebowali pomocy do opieki nad Almą, ale potrzebna była pomoc do Liv, która właśnie skończyła cztery lata. Alma potrafiła zaopiekować się sobą. Potrafiła też zaopiekować się innymi. Od czasu do czasu opiekowała się Liv (ale za każdym razem niezbyt długo), a od czasu do czasu chłopczykiem, który miał na imię Simen i mieszkał na końcu drogi, ale rzeczywiście tylko od czasu do czasu i też nie za długo, a poza tym Simen urósł już tak, że tego lata nie potrzebował opieki.

Alma zadzwoniła do drzwi domu Simena już dzień po przyjeździe do Mailund. Otworzyła jej matka Simena. Miała na szyi malutki brylantowy krzyżyk i wyglądała bardzo poważnie, jak zawsze. Kiedyś Simen powiedział jej, że jego mama nazywa go małym szczygiełkiem, jak w tej piosence. Alma nie bardzo rozumiała dlaczego. Simen nie wyglądał jak szczygiełek, może jak wrona, ale nie jak szczygiełek, a jego matka także nie wyglądała jak szczyglica.

– Dzień dobry. – Alma od razu przystąpiła do rzeczy. – W tym roku też mogę się opiekować Simenem.

Ale matka Simena pokręciła głową, jeszcze zanim Alma skończyła mówić. Alma zastanawiała się dlaczego. Czy matka Simena uznała, że jest dziwna? Czasami grzywa ciemnych włosów sterczała jej na wszystkie strony i wtedy rzeczywiście wyglądała bardzo dziwnie. A może coś było nie tak z jej głosem? Może brzmiał zbyt przenikliwie? Może powiedziała coś głupiego? Może powinna najpierw uciąć sobie z mamą Simena pogawędkę i dopiero przejść do rzeczy, powiedzieć na przykład: Dawno się nie widziałyśmy, tak, tak, aż trudno sobie wyobrazić, że minął cały rok. Czy wszystko u państwa w porządku? Albo coś w tym stylu.

Matka Simena stała za drzwiami, które najwyraźniej miała ochotę czym prędzej zamknąć.

– Nie, Almo. Simen już jest na tyle duży, że nie ma takiej potrzeby. Wiesz, ma już dziewięć lat. Jesteście prawie rówieśnikami.

Alma spuściła wzrok i przygładziła ręką włosy.

– Nie jesteśmy – powiedziała. – Mam prawie trzynaście lat.

– Wszystko jedno. Simen bawi się z kolegami i nie potrzebuje opiekunki. Ale bardzo ci dziękuję. Jeszcze porozmawiamy.

Alma popatrzyła wprost na mamę Simena.

– Naprawdę?

Matka Simena już zamykała drzwi, ale znów je otworzyła.

– Co naprawdę, Almo?

– Porozmawiamy! Naprawdę? Czy tak tylko pani powiedziała?

Matka Simena się roześmiała. Alma pierwszy raz widziała, jak się śmieje. Miała taki ładny uśmiech. Popatrzyły na siebie.

– Chyba i jedno, i drugie – odparła matka Simena. – Uważam, że z całą pewnością porozmawiamy, bo przecież jesteśmy sąsiadkami, przynajmniej latem, i ciągle na siebie wpadamy. Ale też tylko tak powiedziałam. Okej?

Latem poprzedniego roku Alma dostała dwieście koron za opiekowanie się Simenem przez cztery godziny. Pierwszą godzinę Alma i Simen spędzili u Almy w Mailund, bo Simen uważał, że fajnie jest biegać w górę i w dół po wielkich schodach prowadzących z sutereny na poddasze, gdzie pisał Jon. Simen mówił, że nigdy wcześniej nie był w takim wielkim domu, z takimi wielkimi, długimi schodami. W końcu Jenny wyszła ze swojego pokoju (a właściwie mieszkania, mieszczącego się na piętrze i składającego się z dwóch dużych pokoi i łazienki) i powiedziała, żeby Alma i Simen poszli na spacer do lasu albo wymyślili coś innego, bo nie wytrzyma dłużej tego biegania po schodach. Działa jej to na nerwy.

Siri właśnie wychodziła do pracy, co oznaczało, że Jon wkrótce skończy pisanie, żeby zająć się Liv. Tak to ułożyli tego lata przed zatrudnieniem Mille. Dzielili dzień między siebie. Siri przed wyjściem przygotowała koszyk z prowiantem dla Almy i Simena. Kanapki, jabłecznik i sok. Liv nie mogła iść z nimi. Była za mała.

– Nie zbliżajcie się do jeziorka – przykazała Siri Almie.

– Dobrze – odparła Alma. – Wiemy.

– I pilnuj Simena. Nie pozwól mu biegać tak, żebyś straciła go z oczu. – Potem Siri pogłaskała Simena po głowie i powiedziała: – Cześć, Simen, jak się dzisiaj miewasz?

– Dobrze – mruknął Simen.

Alma przewróciła oczami. Mama zawsze musiała się wtrącać.

– To ja jestem opiekunką do dziecka – szepnęła Alma. – A ty się zawsze wtrącasz.

Alma i Simen poszli do lasu i zjedli prowiant nad jeziorkiem. Można się było tam kąpać, jeśli tylko uważało się na lilie wodne, i właśnie wtedy Alma opowiedziała Simenowi o tym, jak Syver utopił się gdzieś tutaj wiele lat temu, a potem wylała swój sok do wody. Nie lubiła czerwonego soku. Już tyle razy powtarzała mamie, że nie lubi czerwonego soku. Lubiła żółty. Nie czerwony. Czerwony sok smakował jak rzygi. Ale ‒ i tego Alma nie powiedziała Simenowi ‒ matka jej nie słuchała. Siri nigdy nie słuchała, kiedy Alma coś mówiła. Siri z całą pewnością wolałaby nigdy nie mieć Almy (tak myślała Alma). A może? Alma spojrzała na jeziorko. Simen siedział tuż przy niej, a ona opowiadała mu o Syverze, a po pewnym czasie historia zmieniła się w coś w rodzaju bajki. Podobało jej się, że Simen słucha, że się do niej tuli. Może to wcale nie było takie proste, że mama jej nie chciała?

Mama nigdy nie odmawiała, kiedy Alma chciała w nocy przyjść do jej łóżka. Nie gniewała się. Skóra matki, pocałunki matki. Matka ją pocieszała, głaskała po brzuchu i szeptała: To był tylko sen, Almo, sny zostają w ciele i trzeba poświęcić trochę czasu na to, żeby je wypłukać, ale nie są prawdziwe, nic nie znaczą.

Ale w ciągu dnia Alma wolała być z ojcem, jeśli już miała być z którymś z nich.

Kiedy była mniejsza, pozwalano jej siedzieć w gabinecie Jona, cicho jak myszka, i albo czytać książkę, albo bawić się na komputerze (z wyłączonym dźwiękiem). Tata zwykle powtarzał, że pomaga mu przy pisaniu samą swoją obecnością w pokoju. Czasami z nią dyskutował, opowiadał jej o tym, co pisze albo co myśli, zadawał pytania i prosił o radę.

– Czy ja będę w tej książce? – spytała kiedyś.

– Ty nie, ale dziewczynka trochę do ciebie podobna. Bez twojej siły i twoich zdolności – odparł Jon i urwał. – Ty nie, Almo. Ona właściwie w ogóle nie jest do ciebie podobna. Tę dziewczynkę w książce wymyśliłem.

– Masz dziwną pracę – stwierdziła Alma. – W ogóle nie rozumiem, po co to robisz.

Kiedy Alma była jeszcze młodsza, może w wieku Liv, często bawiła się domkiem dla lalek, mebelkami i małymi laleczkami, które Ola zrobił dla mamy, kiedy mama była mała i nikt się do niej nie odzywał z powodu tego, co się stało z Syverem. Alma w ciszy siedziała na podłodze w pokoju na poddaszu, meblowała domek i umieszczała laleczki w różnych pokojach. Lalek było siedem, cztery dorosłe, dwoje dzieci i jedno niemowlę. Alma zastanawiała się, kim są dorosłe lalki. Dwóch mężczyzn, dwie kobiety. Jeśli jedna kobieta, ta w niebieskim swetrze i żółtych spodniach dzwonach, to była mama, a mężczyzna w czerwonym swetrze i niebieskich dzwonach to ojciec, to kim były dwie pozostałe lalki – ta w sukience i ta w garniturze?

– To przyjaciele rodziny – powiedział tata i zaraz dodał: – Jeśli chcesz tu być, to musisz siedzieć cicho jak myszka.

– Kto uszył tym lalkom ubranka? Żona Oli?

Jon westchnął.

– Nie mam pojęcia, Almo.

Liv nigdy nie interesowała zabawa domkiem dla lalek, mebelkami dla lalek i lalkami. Liv skakała, tańczyła, uśmiechała się i śmiała, a jej jasne loki zawsze błyszczały. Co to jest, co błyszczy i błyszczy, ale nigdy nie będzie księżniczką? Liv była dzieckiem słońca, tak mówili wszyscy, którzy ją spotkali.

Kiedy Alma miała dziesięć lat, zaczęła chodzić do nowej szkoły. Nie mogła się tam odnaleźć, z nikim się nie zaprzyjaźniła, na przerwach nie bawiła się z innymi dziećmi, siedziała sama w kącie na szkolnym podwórzu albo zamykała się w toalecie. Mówiła, że jej to nie przeszkadza, wolała być sama, nie chciała się bawić z innymi. Stwierdziła, że jej najlepszym przyjacielem jest Jon.

– Ale ja jestem twoim tatą – odparł Jon. – Dobrze jest mieć przyjaciół w swoim wieku.

– Ja chcę tylko ciebie – oświadczyła Alma.

– Może zaprosimy jakąś dziewczynkę z twojej klasy do nas do domu? Na przykład Tuvę? Albo Marie-Louise, albo…

– Czy ty wierzysz w Boga, tato? – przerwała mu Alma.

– Nie. Nie wierzę. Ale wiele osób wierzy – dodał. – A może Ginę albo Hannah Linneę? Może któraś z nich miałaby ochotę do ciebie przyjść?

– Mama też nie wierzy w Boga – powiedziała Alma. – Dlaczego nie wierzycie w Boga?

– Wydaje mi się, że wierzymy w ludzi – odparł Jon. – We wszystko, co my, ludzie, robimy – dobre i złe. Budujemy i niszczymy, i znów budujemy, chyba codziennie trzeba dokonywać wyboru…

– A ja wierzę w Boga – znów przerwała mu Alma, obejmując go. – Modlę się do Boga codziennie. Modlę się, żebyśmy oboje długo żyli, bo ja ciebie kocham, tatusiu, i żebyś nie zachorował i nie umarł, chociaż już zaczynasz być stary.

– Halo! Wcale nie jestem stary! – Jon próbował się roześmiać.

Podczas rozmów z córką czuł się nieswojo. Dlaczego Alma nie mogła – przynajmniej od czasu do czasu! – rozmawiać o tym, o czym rozmawiały inne dziesięciolatki?

Kiedyś Jon kupił dla Almy dużą torbę słodyczy, różowy błyszczyk do ust i DVD z Hannah Montaną.

– Niespodzianka! – zawołał po przyjściu do domu.

Alma przybiegła do niego, wyrwała mu torbę z ręki i zajrzała do środka. Kiedy zobaczyła zawartość, oczy jej się zwęziły. A potem wypełniły łzami. Wyjęła błyszczyk i trzymając go w dwóch palcach jak zdechłą mysz, podsunęła mu pod nos. Jej mała okrągła buzia już była mokra od łez. Wrzuciła błyszczyk z powrotem, oddała mu torbę i powiedziała: Ty mnie w ogóle nie znasz! Odwróciła się na pięcie i pobiegła po schodach na górę.

Innego dnia Alma oświadczyła:

– Czasami Bóg do mnie przemawia.

– I co wtedy mówi?

– Mówi, że mam robić dla niego różne rzeczy, a jeśli ich nie zrobię, to ty umrzesz.

– Ależ, Almo! – Jon usiadł, odłożył książkę, przytulił córkę i szepnął: – A jakie rzeczy każe ci robić Bóg?

– Każe mi nie spać całą noc. Każe mi wyjść na deszcz i sto razy obiec dom, chociaż wcale nie mam na to ochoty. Każe mi przechodzić na czerwonym świetle, zamiast na zielonym, chociaż jadą samochody. Każe mi oddawać przytulanki, każe mi jeść makrele w pomidorach, chociaż to najohydniejsza rzecz na świecie.

– Chwileczkę! Mama i ja sądziliśmy, że oddałaś wszystkie przytulanki, bo już się nimi nie bawiłaś. Sama mówiłaś, że jesteś za duża na to, żeby się bawić przytulankami.

– Bo jestem – potwierdziła Alma. – Nie o to chodzi. Ale nigdy nie oddałabym Pucusia, gdyby Bóg mi nie kazał tego zrobić.

– Oddałaś Pucusia? – spytał Jon.

– Oddałam Knutowi z równoległej klasy.

– Temu Knutowi, który był dla ciebie taki niedobry, kiedy zaczęłaś chodzić do tej szkoły?

– Tak, Knutowi! A on powiedział, że nasika na Pucusia i wyrzuci go do śmieci. Powiedział, że nie chce czegoś, czego dotykałam swoimi wstrętnymi palcami. Ale uklękłam przed nim i poprosiłam, żeby wziął Pucusia, może zrobić, co chce, ale musi być taki dobry i go przyjąć.

– Ależ, Almo, dlaczego robisz takie rzeczy? Dlaczego oddajesz… Rozmawiałaś o tym z mamą?

– Ja nie rozmawiam z mamą. Rozmawiam z tobą.

Jon ujął małą okrągłą buzię Almy w dłonie i zmusił ją, żeby na niego popatrzyła.

– Dlaczego oddajesz rzeczy, które lubisz, komuś, kto nie jest dla ciebie miły? Powiedziałaś, że uklękłaś przed Knutem? Tak powiedziałaś?

Alma skinęła głową.

– Bo jeśli nie zrobię tego, co mi każe Bóg, to umrzesz.

Ani Siri, ani Jon nie mogli zrozumieć, gdzie Alma w wieku dziesięciu lat nabrała tak żarliwej wiary w Boga. Zaangażowano szkolnego psychologa. Poinformowano nauczycieli. Mogło się przecież zdarzyć, że Alma znów przyniesie do szkoły jakieś rzeczy i będzie próbowała je rozdawać lub w inny sposób stawiać się w sytuacjach zachęcających innych uczniów do poniżających ją zachowań, jak określił to szkolny psycholog. W związku z wiarą Almy rozważono różne diagnozy i lekarstwa.

Jednak Alma w końcu przestała przynosić swoje rzeczy do szkoły, żeby je rozdać, nie klękała już przed kolegami, którzy ją szturchali albo się z niej naśmiewali, a wtedy skończyło się też najgorsze poszturchiwanie i wyśmiewanie, Alma miała spokój i przez pewien czas wyglądało na to, że sytuacja się normalizuje.

Kiedy Alma skończyła jedenaście lat, Siri i Jon zaprosili wszystkie dziewczynki z jej klasy na przyjęcie urodzinowe – prawie wszystkie przyjęły zaproszenie. Dzień wcześniej Siri zabrała Almę do miasta, żeby kupić jej urodzinową sukienkę. Alma była nieduża i pulchna, ustaliły więc, że kupią spódniczkę i bluzkę z tego samego połyskliwego, srebrnego materiału. Kupiły też pantofelki. I poszły do cukierni na ciastko i kakao. A potem do fryzjera, żeby przystrzygł krótkie czarne włosy Almy.

– Może mogłaby pani trochę złagodzić linie wokół buzi – szepnęła Siri do młodej fryzjerki i popatrzyła na córkę we fryzjerskim lustrze. – Troszkę podciąć, żebyś nie wyglądała na taką złą, kochanie. Zgadzasz się?

Ulegle uśmiechnęła się do fryzjerki, pogłaskała Almę po policzku i usiadła przy wyjściu, gdzie sięgnęła po czasopismo dla kobiet, za którym mogła się ukryć.

Następnego dnia, gdy koleżanki z klasy zaczęły dzwonić do drzwi, Alma pobiegła do swojego pokoju i schowała się pod kołdrą. Jon przyszedł do niej, usiadł na brzegu łóżka i najdelikatniej jak umiał, powiedział, że jej goście już są, przynieśli prezenty, więc Alma musi z nim iść. Niechętnie poszła z ojcem do salonu, gdzie dziewczynki z klasy już na nią czekały.

Dom wypełniały dźwięki dziewczęcych głosów, chichoty i pokrzykiwania, ale kiedy Alma weszła do salonu z rodzicami depczącymi jej po piętach, zapadła cisza. Dziewczynki patrzyły na Almę, Alma patrzyła na dziewczynki.

Jon pomyślał, że stoją jak dwie armie ustawione w szyku bojowym na polu bitwy, a Alma była jedynym żołnierzem w swojej.

Cisza jednak została przerwana.

– Cześć, Alma – powiedziała któraś z dziewczynek.

– Cześć, Alma, wszystkiego najlepszego w dniu urodzin – dodała druga.

– Jaką masz ładną fryzurę – pochwaliła ją trzecia.

– Nie otworzysz prezentów? – spytała czwarta.

– Fajna spódniczka – powiedziała piąta.

Dziewczynki rozbiegły się i znów się zbiegły, tym razem wokół Almy. Głaskały ją, ściskały, przez moment nagle była ich wybranką, ulubioną, nie mogły się nią nasycić, przypomniało to Jonowi sytuację, kiedy poszedł po Almę do szkoły, zabrawszy ze sobą Leopolda, jeszcze szczeniaka, i zanim się zorientował, został zaatakowany na szkolnym podwórzu przez małe, spragnione czułości, błagające dziewczynki, które swoimi pełnymi zapału, miękkimi rączkami chciały pogłaskać miękkie futerko psa, pamiętał ich usta, tyle miękkiej skóry naraz, i chór jasnych głosów: Aach, jaki śliiiczny, mogę pogłaaaskaaać, proooszęęę, takie mięciutkie uuuszki!

Wszystkie dziewczynki z klasy Almy były od niej co najmniej o głowę wyższe, większość miała długie albo półdługie włosy, ozdobione koralikami lub spinkami. Córka Jona stała teraz na środku pokoju otoczona nimi, tak jak on był wtedy otoczony nimi, albo dziewczynkami podobnymi do nich, kiedy pokazał się na szkolnym podwórzu z brązowookim szczeniakiem. Teraz otoczona nimi była Alma, ze swoimi czarnymi jak sadza włosami i błyszczącymi oczami, osaczona.

Pozwalała się głaskać, nie stawiała oporu, nie krzywiła się, otworzyła prezenty (trzy książki, jedna gra, zestaw fryzjerski, błyszczyk do ust, rajstopy z połyskliwą nitką, bluzeczka, naszyjnik ze szklanych koralików, bransoletka) i każdej dziękowała uprzejmym uściskiem. Siri szepnęła do Jona: Całkiem nieźle idzie, wydaje mi się, że Alma dobrze się bawi, a on skinął głową, ale nie mógł oderwać wzroku od błyszczących oczu córki.

Po godzinie jubilatka usiadła wraz z gośćmi przy długim, odświętnie nakrytym stole, aby uczcić urodziny pizzą, oranżadą i tortem. Siri i Jon spokojnie krążyli wokół stołu, nalewali oranżady do tekturowych kubków i pomagali przekładać kawałki pizzy na tekturowe talerzyki. Wszystkie dziewczynki mówiły jedna przez drugą, z wyjątkiem Almy, która przyglądała się im w milczeniu.

Nie zwracały już na nią uwagi. Już jej nie kochały. Nie kochały nowej, połyskującej srebrem spódniczki, krótkich czarnych włosów w nowej fryzurze, błyszczących oczu. Połowa przyjęcia urodzinowego była już za nimi.

Teraz czekało jedzenie pizzy i picie oranżady, po jedzeniu trochę tańców, a potem każda miała dostać torebkę ze słodyczami i iść do domu. Zaproszone dziewczynki zachowały się tak, jak przykazali im rodzice: przyszły na urodziny Almy i byłe miłe! Dobrze się spisały.

Tak, było miło.

Tak, tak, dostałyśmy pizzę.

Tak, Alma ucieszyła się z prezentu.

Nagle jednak Alma wstała z krzesła i wyciągnęła ręce do góry. Policzki miała czerwone, oczy pałały. Wszystkie dziewczynki umilkły i gapiły się na Almę.

– Tato, zobacz! – zawołała. Ciało jej drżało, z oczu płynęły łzy.

Siri puściła wszystko, co trzymała w rękach (kawałek pizzy i serwetkę), i rzuciła się biegiem wokół stołu, ale Jon ją uprzedził i chwycił Almę w momencie, gdy osuwała się na podłogę.

– Almo, kochanie, co się stało?

Podniosła wzrok na ojca. Oczy miała mokre od łez, ale się śmiała.

– Wiem, że teraz już wszystko będzie dobrze. Tak się cieszę!

Zarzuciła Jonowi ręce na szyję, a on usiadł na podłodze z córką w ramionach. Siri stała nad nimi, ale co miała zrobić z rękami? Zapadła cisza. Dwanaście milczących dziewczynek z szeroko otwartymi oczami czekało na polecenie. Jon zerknął na Siri, w jej spojrzeniu rozpoznał własną rozpacz. Alma wczepiła się w ojca i głośno się śmiała w jego pierś. Ten śmiech był pełen kipiącej radości, światła i życia. Jon przez cienki materiał koszuli czuł jej oddech na skórze.

Skinął głową Siri, wyprostuj się, zajmij się dziewczynkami, musisz coś powiedzieć. Powiedzże coś, Siri. Zrób coś, nie stój tak!

Siri wyprostowała się i popatrzyła na dziewczynki – miękkie włosy, miękka skóra, miękkie głosy. Zmusiła się do uśmiechu, ale Jon widział, że miała ochotę zatkać sobie uszy, jakby sama była małą dziewczynką.

– Alma… – zaczęła bezradnie i rozłożyła ręce. – Alma… nie czuje się dobrze.

Koleżanki spojrzały na Almę leżącą na podłodze w objęciach ojca.

W końcu któraś spytała:

– Skoro Alma źle się czuje, to dlaczego się śmieje?

Alma spytała szeptem:

– Co robisz, kiedy wychodzisz wieczorami? Spotykasz się ze znajomymi? Z innymi w twoim wieku? Odwiedzają cię chłopcy w nocy? Posuwają cię po kolei?

Mille, która mieszkała w pomalowanym na czerwono aneksie, miała dużo fajnych ubrań i dużo fajnych kosmetyków. Któregoś wieczoru umyła krótkie czarne włosy Almy w umywalce i za pomocą suszarki ułożyła je tak, żeby i te wicherki przylegały płasko do czoła.

Potem spryskała świeżo wysuszone włosy dużą ilością lakieru.

– Żeby tak nie sterczały – wyjaśniła.

Stały razem w maleńkiej łazience, obie chichotały, przepychając się przed maleńkim lusterkiem, które wisiało na ścianie. Mille popatrzyła na Almę i powiedziała:

– Ładnie wyglądasz, Almo. – A potem wyciągnęła wszystkie swoje superkosmetyki i spytała, czy Alma chce, żeby ją umalowała, no a Alma oczywiście chciała.

Mille przyniosła krzesło z sypialni i ustawiła je przed lusterkiem w łazience, potem dała znak, że Alma ma usiąść.

– Teraz staniesz się zupełnie nowa – powiedziała Mille. – O tym się marzy, prawda? O tym, żeby wrócić do szkoły po wakacjach i być kimś zupełnie nowym?

– Nie wiem – odparła Alma niepewnie. – Może.

Kiedy Mille skończyła, Alma mocno zacisnęła oczy i policzyła do dziesięciu. Raz dwa trzy cztery pięć sześć siedem osiem dziewięć dziesięć. Potem znów otworzyła oczy. Przejrzała się w lusterku. Wciąż bardzo jej się podobało to, co Mille zrobiła z jej włosami, ale makijaż jej się nie podobał. Nie chciała być nowa, w każdym razie nie, jeśli to się wiązało z czerwonymi wargami i pomarańczowymi policzkami. Alma miała więcej niż dość zajęcia z byciem Almą. Nie chciała być nowa, tylko mniej rozmyta. Starła szminkę i zaczęła pocierać twarz, żeby usunąć puder.

– Zostaw przynajmniej oczy tak, jak je zrobiłam! – Mille spojrzała na Almę w lusterku.

Oczy Almy były jeszcze ciemniejsze niż zwykle, z grubą warstwą szarego cienia na powiekach. Alma uważała, że wygląda jak szop pracz.

– Nie wycieraj wszystkiego! – zawołała Mille. – Ten makijaż nazywa się smokey eyes. Jest bardzo ładny. Dzięki niemu wyglądasz trochę tajemniczo.

– No nie wiem. – Alma czuła się nieswojo. – Wydaje mi się, że jest za dużo cienia.

– Nie, jest bardzo dobrze – orzekła Mille. – Wyglądasz na o wiele starszą.

Kiedy już skończyły w łazience, Mille zapaliła świeczkę w sypialni i nastawiła płytę, jako odtwarzacza użyła komputera. Alma rozpoznała piosenkę.

– Tata też ma tę płytę – zauważyła. – To Bob Dylan, prawda? Tata cały czas słucha Boba Dylana. Wydawało mi się, że młodzież nie słucha takiej muzyki.

– Aha – powiedziała Mille nieobecnym głosem i się uśmiechnęła. – Nie wiem. Ja w każdym razie często słucham Dylana.

Potem Mille spytała, czy Alma nie chciałaby potańczyć, a ponieważ Alma chciała, to zatańczyły. To była spokojna piosenka, więc tańczyły spokojnie, blisko siebie. Alma przytuliła głowę do Mille, a Mille przycisnęła ją do siebie.

– Fajna jesteś, Almo – powiedziała Mille.

– Ty też – odszepnęła Alma.

Do przyjęcia zostało jeszcze kilka godzin, ale wszystkie kwiaty, których należało nazrywać, już zostały zerwane i Mille wróciła do pomalowanego na czerwono aneksu. Do jej drzwi zapukała Alma. Było już popołudnie, a mgła groziła, że spowije całe Mailund i wszystkich, którzy tam mieszkają. Mille otworzyła drzwi, Alma popatrzyła na nią zmrużonymi oczami.

– Co robisz?

– Modlę się – odparła Mille.

– Co? – Alma się zaczerwieniła. – To znaczy do Boga?

Mille była poważna. Nie chichotała jak zwykle. Miała na sobie białą sukienkę. Lekko wystawało spod niej jasnoróżowe, koronkowe ramiączko biustonosza.

Opalone ramiona.

Długie, rozpuszczone włosy.

I coś mrocznego, połyskującego i świeżo nastrojonego, co mówiło: Spójrz na to, graj na tym, ciesz się tym.

Kilka dni wcześniej Mille, Alma i Liv opalały się na trawie w ogrodzie. Był jeden z niewielu ciepłych słonecznych dni tego lata. Liv nie mogła uleżeć bez ruchu, ale uspokoiła się, kiedy dostała do zabawy komórkę Mille.

– Pamiętaj o posmarowaniu Liv kremem do opalania, żeby się nie spiekła – powiedziała Siri, szykując się do pracy. Mówiła, chodząc: – W lodówce stoi sałatka, którą możecie zjeść wszystkie trzy.

I jeszcze:

– Bardzo cię proszę, tylko nie za dużo słodyczy. Liv to szkodzi. Tobie też, Almo.

I jeszcze:

– Cały czas uważaj na Liv, Mille. Nie spuszczaj jej z oczu.

I jeszcze:

– Nie chodźcie w pobliże jeziorka, absolutnie nie wolno chodzić w pobliże jeziorka.

– Dobrze – powiedziała Mille i leniwie poruszyła się w trawie.

Był ciepły dzień, więc Mille wybrała bikini w czarne kropki, które tak się podobało małej Liv. Mille miała trzy komplety bikini, czerwone, niebieskie i w czarne kropki, a małej Liv najbardziej podobało się właśnie to w kropki. Ja też bym chciała mieć takie bikini. Kupisz mi takie bikini, jakie ma Mille?

– Nie możesz mi normalnie odpowiedzieć, Mille? – spytała Siri ostro. – Słyszysz, co do ciebie mówię?

Mille już miała odpowiedzieć, ale Alma wstała.

– Mamo! – zawołała. Jej głos przeciął upalne powietrze. To był taki dzień, mogłaby powiedzieć Alma, gdyby miała go opisać, w którym wszystko było białe, lepkie, ciepłe i ciche, i wszystko toczyło się wolniej niż zwykle.

– Co się stało, Almo?

Jakby matka stała daleko. A przecież tak nie było. Stała przy furtce. Dzieliło je może dziesięć kroków. Ale coś się stało z odległością między nimi. Jak we śnie. Pouczenia Siri. Mille leniwie obracająca się w trawie. Bikini w czarne kropki. Liv, długonoga, jasnowłosa, na rozłożonym na trawie ręczniku, grająca w grę na komórce Mille.

– Czy ty wyjątkowo nie możesz mieć trochę zaufania do ludzi?! – krzyknęła Alma.

– Nie musisz do mnie krzyczeć – powiedziała Siri.

– Ale ty cały czas suszysz Mille głowę. – Alma nie ustępowała. – Naprawdę powinnaś się nauczyć ufać ludziom.

Siri już otworzyła usta, żeby coś powiedzieć. Policzki miała czerwone jak ogień. Pokręciła jednak głową i zamknęła za sobą furtkę.

– Porozmawiamy jutro, Almo. Teraz muszę iść do pracy. I mam nadzieję, że jak wrócę, będziesz już spała, bo to będzie późno. Przyślij mi SMS-a, jeśli zechcesz o coś spytać, to zresztą dotyczy was wszystkich. Bawcie się dobrze i nie zapomnijcie posmarować Liv kremem.

Jej głos i cień jeszcze przez chwilę wisiały w upale, zanim wyparowały. Alma wolno żuła herbatnik, Liv jak zahipnotyzowana wpatrywała się w coś w głębi komórki Mille, mogło minąć pięć minut albo pięć godzin, nagle jednak w ogrodzie pojawił się Jon i wyrwał je ze snu. Był z nim Leopold.

Liv cisnęła komórkę na ziemię i co sił w nogach pobiegła do ojca i rzuciła mu się w ramiona. Objęła go za szyję. Alma i Mille dalej leżały na trawie. Jon zrobił kilka kroków, zatrzymał się i spojrzał na nie.

– A więc dziewczynki leżą i się opalają – powiedział z uśmiechem.

Alma spojrzała na ojca. Coś było nie tak z jego głosem. Ten lekko fałszywy ton. Ta żartobliwość niebędąca prawdziwą żartobliwością, tylko udawaną.

– Atmosfera jak z południa Europy – stwierdził.

Alma usiłowała pochwycić jego spojrzenie, żeby zobaczył, jak przewraca oczami. Atmosfera jak z południa Europy. Co w niego wstąpiło? Ale ojciec nie zwracał na nią uwagi, patrzył tylko na Mille. Alma powiodła wzrokiem za jego spojrzeniem i zobaczyła, jak szybko przesuwa się po ciele Mille – po jej stopach, łydkach, kolanach, po bikini w kropki, po rękach, włosach i oczach. Plim. Plim. Plim. Jakby ciało Mille było grą na flipperze. Plim. Alma widziała też, że Mille mu na to pozwala. Leży nieruchomo i pozwala, żeby on patrzył. Plim. Plim. To nie był sen. Alma widziała to wszystko bardzo wyraźnie. Jon patrzył na Mille, a Mille pozwalała Jonowi patrzeć na siebie, pozwalali, żeby to się działo. Nie trwało to długo. Alma zauważyła, że Mille przeciąga się lekko obok niej na trawie. Wiła się jak zaskroniec. I już było po wszystkim.

– Takie jesteście ładne – powiedział Jon. I teraz patrzył na Almę.

– Dlaczego tu jesteś? – spytała Alma. – Nie zamierzasz pracować? Kończyć swojej książki?

Jon zaśmiał się krótko.

– Bardzo ci dziękuję, Almo. Będę pracował. Ale na razie wybieramy się z Leopoldem na krótki spacer. Skoro nikomu innemu nie chce się go wyprowadzać, sam muszę się tym zająć.

Delikatnie zsadził Liv na trawę, między Mille a Almę.

– Pilnujcie dobrze małej – dodał, spoglądając na Mille zupełnie inaczej niż przed chwilą. – No, bawcie się dobrze.

Nachylił się, wziął Leopolda na smycz i wyszedł przez furtkę.

– Ciesz się atmosferą południa Europy! – zawołała za nim Alma i obróciła się na brzuch, żeby nie musieć na niego patrzeć.

– Twój ojciec jest bardzo miły – odezwała się Mille po chwili.

– Mój ojciec jest głupi – mruknęła Alma.

A teraz Alma stała przed drzwiami Mille i chciała wejść. Do wielkiego urodzinowego przyjęcia Jenny zostało zaledwie kilka godzin, a Mille twierdziła, że modli się do Boga.

– Wejdź – powiedziała Mille. – Później będę musiała iść pomóc. Ale dopóki nie wyjdę, możesz tu być.

Alma wślizgnęła się do środka.

Mille usiadła na łóżku i dała Almie znak, żeby i ona usiadła. Alma osunęła się na łóżko.

– O co się modlisz? – spytała.

– O różne rzeczy – odparła Mille. – Ale już skończyłam. Nastawić muzykę?

Alma pokręciła głową i spytała:

– Wierzysz w Boga?

– Tak, zawsze wierzyłam – odpowiedziała Mille. – A ty?

– Wierzyłam, kiedy byłam mniejsza. Ale teraz już nie.

– Dlaczego?

– Nie wiem. Po prostu nie wierzę, że on istnieje.

– A ja wierzę – powiedziała Mille. – Wydaje mi się, że mnie widzi i nade mną czuwa.

Alma wzruszyła ramionami.

– Bóg widzi wszystko – dodała Mille. – Kiedy byłam mała, mój ojciec co wieczór śpiewał mi wieczorną modlitwę.

Otworzyła usta i zaśpiewała wysokim jasnym głosem, jakby wciąż była małą dziewczynką:

Bezpieczniejszy nikt być nie może

Niż gromadka dzieci Bożych

Nawet gwiazdy, co na niebie mrugają

Nawet ptaki, co do gniazdek zdążają.

– Jak ma na imię twój ojciec? – spytała Alma.

– Mikkel. Ma na imię Mikkel.

– Mogę dostać szklankę wody?

Mille spojrzała na nią.

– Sama możesz sobie wziąć. W łazience jest szklanka.

– A ty nie mogłabyś mi przynieść? Bardzo cię proszę. – Alma podciągnęła nogi na łóżko i usiadła wygodniej. – Tak mi się tu dobrze siedzi, no i kiedyś też ci przyniosę wody, jak ci się będzie chciało pić. – Roześmiała się. – Przysięgam na imię Boże.

Mille się nie roześmiała, nawet się nie uśmiechnęła, ale wstała i wyszła do łazienki. Alma usłyszała odgłos odkręcanego kranu.

W zaciśniętej dłoni Alma ukrywała długiego, grubego, brązowego ślimaka. Ślimaka hiszpańskiego. Ślimaka mordercę. Lepił się jej do ręki. Był zimny, kleisty i trochę wilgotny.

Ślimaki hiszpańskie opanowały tego lata całe Mailund, niszczyły rabatki Siri, która zabijała je za pomocą soli i piwa. Miały wiele nazw, ale żadnego domu. Były nagie i ohydne, przypominały kiszki, a minister rolnictwa wypowiedział im wojnę. Tak mówił ojciec. Na wiosnę Jon przez cały jeden dzień mówił o wojnie ze ślimakami, którą wypowiedział minister rolnictwa. Właśnie dlatego Alma wiedziała, jak minister rolnictwa się nazywa, tylko że teraz ministrem rolnictwa był już ktoś inny. Poprzedni minister rolnictwa został ministrem od ropy naftowej i z całą pewnością przestał się przejmować wojną ze ślimakami.

Alma oderwała ślimaka od wnętrza dłoni i wsunęła go pod kołdrę Mille. Na palcach zostało jej trochę śluzu, więc wytarła je o prześcieradło. Już! Ślimak trochę się skurczył i znieruchomiał. Alma poprawiła kołdrę i usiadła na samym brzegu łóżka.

Kiedy Mille wróci dziś w nocy do domu, położy się na ślimaku. Może oboje będą krzyczeć, chociaż ślimak jest niemy, więc jego nikt nie usłyszy.

Mille wyszła z łazienki ze szklanką wody w dłoni.

– Masz – powiedziała do Almy. Głos miała twardy. – Wypij to i będziesz musiała już iść.

Alma wzięła szklankę i popatrzyła na Mille, która się umalowała i tak wyszczotkowała włosy, że aż lśniły.

– Najpierw pójdę pomóc twojej mamie, a potem idę dalej – oświadczyła Mille. – Wychodzę. Teraz muszę się przygotować. Nie mam czasu się tobą zajmować. Musisz sobie poszukać jakiegoś innego miejsca.

Niecierpliwie poruszyła ręką, bransoletki zadzwoniły.

– Dobrze – zgodziła się Alma. Wypiła wodę. – Już sobie idę.

Siri chciała urządzić dla matki wielkie przyjęcie. Jenny się sprzeciwiała, ale Siri w ogóle tego nie słuchała, nie było mowy o dyskusji. Pół setki gości, hiszpańskie prosiaki, długie stoły w ogrodzie, lampiony na drzewach. Nie potrafiła zrozumieć, że nie to nie, prosięta mogła upiec w wielkim piecu chlebowym w restauracyjnej kuchni.

– Potrzebujemy pięciu prosiąt – oświadczyła, sięgnęła po komórkę i zadzwoniła do dostawcy w Oslo. – Upiekę też jabłka, warzywa i ziemniaki. Niczego więcej nie podamy. Będzie prosto i porządnie.

– Trzeba pomalować wejście – zdecydowała. – Wszyscy muszą pomóc. Trzeba też zdjąć i uprać zasłony. Musimy wyszorować podłogi. Szarym mydłem! Cały dom! – Szeroko rozłożyła ręce. – Musimy przygotować dom. I ogród. Przyjęcie w ogrodzie! – Odwróciła się do Jona, oczy jej płonęły. – To będzie przyjęcie, które wszyscy zapamiętają. A Jenny się ucieszy. Sama jeszcze tego nie rozumie, ale będzie bardzo zadowolona. Uwielbia skupiać na sobie uwagę.

– Jenny najbardziej chciałaby mieć spokój – powiedział Jon z wahaniem. – Wspominała o długim spacerze z Irmą. Może o wieczornej przejażdżce z Almą.

Jenny i Alma zaprzyjaźniły się już wtedy, kiedy Alma jako pięcioletnia dziewczynka spędzała lato na powolnym chodzeniu po dużym białym domu ze spuszczoną głową, zmarszczką zaniepokojenia na czole i rękami założonymi na plecach. Chodziła i chodziła. Przez korytarz, salon i ogromną kuchnię, w górę i w dół po niekończących się schodach, wchodziła do swojego pokoju i wychodziła.

– Nie wyjdziesz pobiegać albo się pobawić? – pytał Jon.

– Może wymyślimy coś fajnego? – pytała Siri.

Nie rozumieli tej ogromnej powagi, która ogarnęła ich córkę.

– Zostawcie dziewczynkę w spokoju – powiedziała Jenny. – Nie widzicie, że o czymś myśli?

A potem Jenny wzięła Almę za ramię i spytała:

– Mogę pochodzić z tobą? Nie będziesz musiała się odzywać. Możemy po prostu chodzić i nic do siebie nie mówić.

Jon wiedział, że Jenny kochała starszą wnuczkę, ale mało obchodziła ją młodsza – mała Liv z jasnymi lokami, za którą wszyscy przepadali. Widział, jak Alma i Jenny stale spacerują albo wsiadają do samochodu i dokądś jadą. O czym rozmawiały? Co je ze sobą łączyło? Tę drobną, kłótliwą starszą panią i małą okrągłą dziewczynkę?

Wreszcie nadszedł ten dzień. Nieszczęsne siedemdziesiąte piąte urodziny. Po wielu latach abstynencji Jenny się upiła. Bełkotała, kiedy Jon natknął się na nią na schodach.

– Dzień dobry, Jon – powitała go.

Zatrzymał się i spojrzał na nią.

– Co jest, na miłość boską?

– Ha! – powiedziała Jenny. – No właśnie. Co jest, na miłość boską? Świetnie powiedziane.

Jon zmrużył oczy.

– Upiłaś się, Jenny?

– Byłam trzeźwa przez ponad dwadzieścia lat. Dłużej niż można powiedzieć o tobie, prawda?

– Owszem. – Rozejrzał się i zniżył głos. – Siri wie, że piłaś?

– Mam siedemdziesiąt pięć lat i robię, co mi się podoba.

Jenny przegarnęła palcami włosy i dała Jonowi znak, że chce go wyminąć – wciąż stali na schodach – ale Jon zatrzymał ją gestem i podszedł bliżej.

– Wszystkiego najlepszego z okazji urodzin, Jenny – szepnął jej do ucha.

Kiwnęła głową i spróbowała go odepchnąć. Jon dalej szeptał:

– Siri tak się narobiła, żeby wieczorne przyjęcie się udało. Może byś tak okazała trochę…

Szukał słowa. Troski? Nie, za wiele wymaga. Wdzięczności? Nie chciał się uciekać do szantażu emocjonalnego. (Ale gwoli sprawiedliwości: stara wiedźma wcale nie prosiła o to przyjęcie). Przyzwoitości? Dojrzałości? Matczynych uczuć? Zaczął od nowa, puścił jej rękę i mówił dalej już normalnym głosem:

– Jenny, a może byś tak udawała, że doceniasz to dzisiejsze przyjęcie? Ono tyle znaczy dla Siri.

Pokręciła głową i zaczęła schodzić.

– Słyszysz, co mówię, Jenny?

Nie odpowiedziała, tylko dalej z przesadną powolnością i udawanym dostojeństwem schodziła ze schodów.

Zapakowane próżniowo prosiaki leżały w skrzynkach. Jon wyobraził je sobie w chłodni u dostawcy w Oslo: jasnoróżowe, prawie białe, z łagodnym wyrazem pyszczków. Skórę na karku i przednich nogach miały pomarszczoną jak dobrze odżywione niemowlęta. Były głęboko zamrożone, importowane z Hiszpanii. Pięć prosiąt, sto siedemdziesiąt koron za kilogram plus VAT, każde ważyło sześć kilo. Siri oczywiście kupiła je po cenie hurtowej.

– Okej, zjemy je kiedy indziej – oświadczyła Siri, w ostatniej chwili zmieniając decyzję albo ulegając presji.

Nikt nie chciał prosiąt. Alma obejrzała w Internecie zdjęcia pieczonych prosiaków i zaczęła płakać, przestała dopiero, kiedy Jenny z nożami w oczach zabrała wnuczkę na plażę, żeby się kąpać. (Czubki noży były skierowane w córkę, nie w zapłakaną wnuczkę). Irma, mrucząc pod nosem coś o zabijaniu zwierząt i kanibalizmie, zniknęła w suterenie. Dlatego Siri stała teraz w kuchni i dopracowywała menu, do którego nie miała ani trochę serca: scampi, szaszłyki z kurczaka, klopsiki, sałatki i inne drobne przekąski.

I co, wszyscy zadowoleni?

Przez wiele dni, a nawet tygodni przed urodzinami Jon robił, co mógł, żeby wybić Siri z głowy te prosięta. Robił, co mógł, żeby wybić jej z głowy całe to przyjęcie. Przecież Jenny go nie chciała! Nikt go nie chciał! Posadził ją na łóżku, uklęknął przed nią i ujął ją za ręce.

– Dlaczego właściwie urządzasz to przyjęcie?

– A kto inny by się tym zajął? – spytała Siri. – Trzeba ją jakoś uhonorować.

– Naprawdę trzeba?

– Oczywiście, że tak! – Siri spojrzała na niego. – Dlaczego teraz o tym mówisz?

– Ona ci za to nie podziękuje, przecież wiesz.

Siri wstała, głos jej się łamał.

– Uważam, że posuwasz się za daleko, Jon. Urządzam przyjęcie dla mojej matki, oboje wiemy, że w głębi ducha bardzo się z tego ucieszy, bo uwielbia być w centrum zainteresowania, już nawet zaplanowała, którą sukienkę włoży, to po prostu będzie prezent ode mnie. A ty nagle zaczynasz mieć jakieś podejrzenia co do moich motywów, uważasz, że zwariowałam, mała, głupia Siri urządza przyjęcie dla swojej matki… Cholera, jaka ona głupia! Niech cię diabli, Jon!

– Posłuchaj siebie – powiedział spokojnie. – Przecież ty cała w tym znikasz. Giniesz mi.

– Ja znikam…? – Siri aż dech zaparło. – Ja znikam? To ty znikasz, a teraz przychodzisz tu i niby się przejmujesz, wysnuwasz jakąś teorię o mnie i mojej matce i całym tym cholernym przyjęciu…

Jon odetchnął głęboko.

– To cię kompletnie zjada, Siri.

Machnęła ręką.

– To… to wszystko… całe to przyjęcie cię niszczy. Przecież ona go nie chce!

Objął ją. Chciała się wyrwać, ale jej nie puszczał.

– Puść mnie, Jon!

Trzymał ją mocno, próbował kołysać, szepnął:

– Posiedź ze mną chwilę. Tylko pięć minut. Nic nie mów. Po prostu pozwól się obejmować.

Przytulił głowę do jej piersi i dalej szeptał:

– Zostań. Zostań. Zostań. Zostań.

Czasami w ten sposób udawało mu się do niej dotrzeć.

– Wróć do mnie, Siri.

Ale najwyraźniej nie tym razem. Wyrwała mu się, złapała go za włosy i szarpnęła, krzycząc:

– Nie przytrzymuj mnie!

Zdążył jeszcze pomyśleć, że ciągnięcie za włosy (tak, ciągnięcie za włosy!) sprawia nieopisany ból, zanim ją uderzył. Oddała.

Mógł ją wtedy zabić, albo ona jego. Nienawidzę cię, krzyknęła, a on zawołał: nie i rzucił się na nią, przytrzymał i odepchnął, ale nigdy, przenigdy nie zdołałby biciem dotrzeć do niej, w nią, krzyczała: nienawidzę cię, a on potrafił powtarzać jedynie: nie, nie, nie. Powtórzył to głośniej, krzyknął, w końcu wrzeszczał: nie, nie, nie, przytrzymywał ją, dopóki nagle, bez najmniejszego trudu, nie wysunęła się z jego objęć, jakby ręce nagle mu zwiędły, po prostu się wysunęła, jakby wszystko zwiędło i straciło siłę, nie miał pojęcia, co zrobić z rękami, z dłońmi też, a ona wstała z łóżka, otrząsnęła się (jak Leopold po kąpieli w morzu) i głęboko odetchnęła.

W takich sytuacjach policzki jej czerwieniały. To zaczerwienienie nie pochodziło od uderzeń. Nie bił jej mocno. Ona zadawała mocniejsze ciosy. Bał się, że któregoś dnia może mu się zdarzyć, że uderzy za mocno. Nie był mężczyzną, który bije. Ale bał się, że któregoś dnia uderzy Siri za mocno. To zaczerwienienie policzków nie pochodziło od uderzeń. Zawsze miała czerwone policzki, kiedy wzbierała w niej wściekłość, jakby sama szczypała się w twarz.

I ten jej lodowaty ton.

– Nie ruszyłeś nawet palcem, Jon, żeby mi pomóc przy tym przyjęciu. – Drżała. – Przy tym przyjęciu, które usiłuję zorganizować, jednocześnie tworząc nową restaurację. Chcesz wiedzieć, jak mi idzie? Interesuje cię to? Pracowałeś ostatnio? Czy tylko siedzisz i gapisz się w swój telefon? A wiesz, kto nie spał wczoraj przez całą noc po powrocie do domu i płacił rachunki? Czy ty w ogóle zdajesz sobie sprawę z tego, że dostajemy rachunki i że się je płaci? – A potem dodała zupełnie zwyczajnym głosem: – Życie bez ciebie, Jon, właśnie o tym marzę. Te twoje cholerne zimne ręce.

Zrobił wszystko, co mógł, żeby ją namówić do rezygnacji z przyjęcia, ale bez powodzenia, a teraz ten dzień nadszedł. Jon stał przy oknie i patrzył.

Obserwował Almę, Liv i Mille na łące. Zrywały kwiaty do dekoracji stołów. Mille kilka razy się odwróciła i patrzyła jakby wprost na niego, zamykał wtedy oczy, nie chciał napotkać jej spojrzenia, chociaż wiedział, że ona, daleko w dole, nie widzi, czy on stoi w oknie, czy nie. Ale może mimo wszystko widziała. Wspominał jej, że czasami staje w oknie i patrzy na łąkę i las, kiedy nie ma siły nieruchomo siedzieć przy komputerze.

Notatka

15 lipca 2008

Herman R. pisze historię o przeklętych dniach, gdy jako mały chłopiec był w Buchenwaldzie, i wymyśla opowieść o dziewięcioletniej dziewczynce przerzucającej mu jabłka przez ogrodzenie z drutu kolczastego pod napięciem. Historia krąży po sieci, jako pierwsza rozprawia się z nią historyczka Deborah Lipstadt na swoim blogu^5, który zaczęła pisać po opublikowaniu w roku 2006 książki History on Trial: My Day in Court with David Irving.

Przez ogrodzenie z podłączonego do prądu drutu kolczastego w Buchenwaldzie mała dziewczynka przerzuca jabłka (a niekiedy chleb), żeby chłopczyk (który przeżyje Holocaust, dorośnie, stanie się mężczyzną, wyemigruje do Stanów, ożeni się, będzie miał dzieci i w wieku siedemdziesięciu lat postanowi opowiedzieć tę historię) nie umarł z głodu. Ale ta historia nie jest prawdziwa. Herman R. kłamie. Dziewczynka nie istniała. Mimo to wiele, wiele lat później Herman R. zasiada do spisania tej historii. Patrzy na swoją żonę. Stała się starszą panią. Może nazrywała kwiatów w ogrodzie (nie wiem, dlaczego wyobrażam sobie te kwiaty, że je zrywała, ale na razie niech tak zostanie), a teraz stoi przy blacie w kuchni i przycina je, żeby włożyć do wazonu. Herman patrzy na nią, ona patrzy na niego. Uśmiechają się do siebie. Jemu się podoba, że ona stoi z kwiatami w pomarszczonej dłoni i uśmiecha się do niego. Czy to wtedy wpada na pomysł dziewczynki z jabłkami, która ocaliła mu życie?

Nie potrzebujemy ubarwionych i/lub fałszywych historii. Prawda to o wiele więcej niż dość, pisze Deborah Lipstadt na swoim blogu.

Jon przyjrzał się temu, co napisał poprzedniego wieczoru, i dodał:

To trzeba pogłębić!

No, tak, ale co trzeba pogłębić i jak to zrobić? Wstał już piętnasty raz tego poranka. Był bardziej niespokojny niż zwykle. Bał się tego przyjęcia. Gośćmi w większości mieli być starzy ludzie, wielu już po osiemdziesiątce. Jedna czy dwie osoby przekroczyły dziewięćdziesiątkę. Myśl o staruszkach, którzy będą tańczyć z pajęczyną we włosach, i o Jenny na schodach, wyraźnie pijanej, o samym sobie jako martwym na dnie basenu pływackiego (w Mailund wprawdzie nie było basenu, ale who cares?), przypomniała mu film Bulwar Zachodzącego Słońca, który postanowił jak najszybciej jeszcze raz obejrzeć, i to poprawiło mu humor. Mogą obejrzeć go razem z Siri. Lubiła oglądać z nim filmy. Czasami spierali się o to, które z nich widziało więcej filmów. Ale zwykle szykowała coś smacznego, otwierała butelkę wina i razem rozsiadali się na kanapie, kiedy Liv już poszła spać.

Czasami Alma oglądała film razem z nimi, czasami nie. Teraz, kiedy Siri była właścicielką dwóch restauracji, a nie szefową kuchni, mówiła, że możliwe jest normalne życie.

Jon znów usiadł przy komputerze, wszedł na stronę Amazona i zamówił Bulwar Zachodzącego Słońca z przesyłką ekspresową, co kosztowało trzysta koron więcej, ale film miał dostać już za dwa dni.

Wyobraził sobie Siri. Czy ona wie, że Jenny siedzi w swoim pokoju i pije?

Nie miał serca jej o tym mówić. A może po prostu nie miał siły. W kwestii tego przyjęcia nie miał już w sobie woli walki.

Leopold wstał, spojrzał na Jona i położył mu łapę na kolanach. To Siri chciała mieć psa. Jon nie chciał. Ale teraz mieli psa i to on się nim zajmował. Akurat w chwili, kiedy poczuł ogarniającą go z tego powodu irytację (nie chciał psa, usiłował tupnąć nogą, powiedział: uważam, że powinniśmy się wstrzymać, a mimo to tylko on był za tego psa odpowiedzialny, nikogo innego to nie obchodziło, właściwie nie wiadomo dlaczego), rozległ się sygnał SMS-a.

Co teraz robisz?

Bez wahania odpowiedział:

Myślę o Tobie.

To w zasadzie nie była prawda. Wcale o niej nie myślał. Ale może właśnie taką chciała otrzymać odpowiedź, a poza tym miło było tak napisać. Na pewno zadziała.

Odłożył telefon i spojrzał na ekran komputera.

To trzeba pogłębić!

Przyszła kolejna wiadomość. Znów sięgnął po telefon. To ona.

Przyjemnie wiedzieć, ale trochę też smutno.

O co jej, do cholery, chodzi? Co było przyjemne i trochę smutne? Wszedł w wiadomości wysłane i sprawdził:

Myślę o Tobie.

Aha. To. Napisał, że o niej myśli, a ona stwierdziła, że to przyjemne i trochę smutne. Roześmiał się. Leopold uniósł łeb i spojrzał na niego. Co to był za śmiech? Jon czym prędzej wszystko skasował, i to, co było w wiadomościach przychodzących, i w wiadomościach wysłanych, pamiętał też, żeby usunąć wiadomości usunięte. Wiedział przecież, że Siri sprawdza jego skrzynkę mailową i komórkę, dlatego nigdy nie zapominał o usuwaniu wiadomości usuniętych, chociaż za każdym razem wydawało mu się to tak samo bezsensownie paradoksalne. Cały sens usuwania wiadomości polegał właśnie na ich usuwaniu, a nie na przenoszeniu do innego miejsca w komórce, które się nazywało wiadomości usunięte. Przecież wiadomości nie były usunięte, skoro znajdowały się w wiadomościach usuniętych, prawda? Nie zostawały usunięte, naprawdę i ostatecznie usunięte, dopóki nie weszło się w wiadomości usunięte i nie poprosiło o ich ponowne usunięcie, a nawet trzeba było odpowiedzieć na pytanie: Czy na pewno chcesz usunąć tę wiadomość?

Jon z przyjemnością myślał o tym, że ona, ta druga, mieszka przy tej samej drodze na dole, że w każdej chwili mogą na siebie wpaść, że może ją pogładzić po wewnętrznej stronie uda niemal na oczach wszystkich, a nikt nie zwróci na to uwagi. Albo tuż za ich plecami. Podniecało go to, że ona jest tak blisko. Że jest możliwością. Że on jest możliwością.

Kiedyś, to było zimą, zaprosił zupełnie inną kobietę do swojego domu w Oslo. Była dziennikarką zajmującą się sprawami kultury i napisała pochwalnie o jego książkach do „Dagbladet”. Wysłał do niej maila z podziękowaniem za wnikliwy i znakomicie napisany komentarz. (Nikt nie dostrzegł tego, co Pani, ale to mnie wcale nie zaskoczyło. Czytam Pani artykuły z dużą przyjemnością. Zawsze). I tak to się zaczęło.

Kilka miesięcy później Siri wyjechała na jeden dzień do Kopenhagi. Miała się tam spotkać z potencjalnym nowym szefem kuchni. Jakoś tak. A może chodziło o coś całkiem innego. Nie bardzo pamiętał, po co pojechała. Najistotniejsze, że miało jej nie być przez cały dzień i całą noc, w dodatku wyjeżdżała do innego kraju. Cieszył się. Układał plany. Wysłał do dziennikarki SMS-a i zaprosił ją do domu. Chciał ją posuwać w samym środku pełnego przeciągów domu. Nie docenił erotycznej mocy samego faktu zdrady. Mocy przekraczania granic – wyobrażeń tego, czego faktycznie był w stanie dokonać, i czekających go rozkoszy, jeśli tylko pozwoli, żeby to się stało. Dał się im porwać. Wyobrażał ją sobie z rozsuniętymi nogami na kanapie w domu. Nie chciał już przemykać po obrzeżach, bo dlaczego miałby to robić? Chciał zrujnować wszystko. Zniszczyć wszystko. I jednak przetrwać. Zniszczony, ale uporządkowany i przebudzony. Tak długo czuł senność. Smak senności. Zapach senności. Ta dziennikarka, Irene, jako wolny strzelec miała czas w ciągu dnia, a on chciał ją rozedrzeć. Kochać. Nie kochać. Obudzić każdy jej kawałeczek. Zetrzeć ją z powierzchni ziemi. Wypić ją do dna. Zniknąć w niej.

Zadzwoniła do drzwi. Zaparkowała kilka kwartałów dalej. Pilnowała, żeby sąsiedzi jej nie zauważyli. Wszystko to ustalili wcześniej. W szybkich SMS-ach, pełnych oczekiwania. Nie ustalili natomiast tego, że ona przyprowadzi ze sobą psa. Małą, szczekliwą bestię, która na widok Leopolda stanęła w korytarzu i zaczęła jak szalona ujadać. Jon nagle zwrócił uwagę na otoczenie, na to, gdzie tak naprawdę się znajduje, na otaczające go przedmioty, na scenę, na której się to rozgrywało: szafa z Ikei, kolorowe koszyki z szalikami, rękawiczkami i czapkami – jeden koszyk dla niego, jeden dla Siri, jeden dla Liv i jeden dla Almy, czarne kafelki, niedziałające od zawsze ogrzewanie podłogowe, buty, kozaki i śniegowce, które właściwie powinny stać na półce z butami, ale nigdy tam nie stały, mokre skarpetki i rajstopy, zabrudzony dziecięcy rysunek przedstawiający różową dziewczynkę pod rozpalonym żółtym słońcem, podpisany „Liv”, stos starych gazet, torby z pustymi butelkami. I w samym środku tego wszystkiego, w przedpokoju Siri i Jona, stał hałaśliwy kundel dziennikarki Irene i obszczekiwał Leopolda i Jona.

– Dlaczego przyprowadziłaś psa? – spytał Jon.

– Julius musiał się przewietrzyć. – Irene pociągnęła za smycz, usiłując odzyskać kontrolę nad zwierzęciem. – Nie mogłam go zostawić samego na cały dzień – dodała.

– Nie zostaniesz tu cały dzień! – wpadł jej w słowo Jon.

Usiłował przywołać obraz tej kobiety, dziennikarki Irene, na kanapie z rozłożonymi nogami. Ale nie wyglądała tak, jak ją zapamiętał. Spotkali się kilka tygodni wcześniej, przelotnie, w kawiarni, a on później zasypał ją SMS-ami i mailami. Wszystko to, co zamierzał z nią robić. Wszystko to, co zamierzał z nią robić. W drodze do domu z tej kawiarni cały płonął. Dosłownie. Cały płonął. Ale kobieta, która teraz stała w przedpokoju u niego i Siri, była rozlazła i miała cień wąsika.

Leopold siedział spokojnie obok Jona, wpatrzony w szczekliwego kundla. Ujadanie nie miało końca. Jon pomyślał o sąsiadce. Wiedział, że Emma zza ściany spędza całe dnie w domu, bo pisze doktorat. Z całą pewnością wszystko słyszała.

– Twój pies ma na imię Julius? – spytał.

– Tak…

– Tak jak ta słynna małpa z zoo?

– Nie, o tym nie pomyślałam.

– A dlaczego nie Brutus?

– No…

Irene nie zdążyła powiedzieć nic więcej, bo Leopold w końcu warknął i wstał. Dopadł mniejszego psa, wbił w niego zęby i zaczął nim wywijać. Irene z krzykiem szarpała za smycz, szczekliwy kundel piszczał, a Jon rzucił się na Leopolda, odciągnął go i w końcu zamknął w gabinecie na poddaszu.

– Szczekliwy kundel – mruczał, wchodząc po schodach. – Kłąb futra. Nie pies, tylko szczur.

Pogłaskał Leopolda i podrapał go za uchem.

– Zaczekaj tutaj – szepnął. – Dobry piesek.

Zamknął za sobą drzwi i schodząc, spodziewał się, że zobaczy przedpokój zamieniony w pole bitwy. Wszędzie krew i psie szczątki. Ale wszystko dobrze się skończyło. Nikt nie zginął. Nikt nie został ranny.

– To chyba nie był zbyt dobry pomysł – stwierdziła Irene, kiedy pojawił się na schodach.

Trzymała kłąb futra w objęciach jak niemowlę. Zauważył, że rozglądała się po przedpokoju. Na co ona, do cholery, się gapi? Na nasz bałagan? Podniósł przyciśnięty butem rysunek Liv, wygładził go. Różowa dziewczynka się uśmiechnęła. Żółte słońce także.

– Chyba już pójdę – powiedziała Irene.

Jon chrząknął, złożył rysunek i schował go do kieszeni.

– Może zostaniesz jeszcze chwilę – zaproponował. – Zrobię kawę.

Miał nadzieję, że odmówi. Że sobie pójdzie. Powiedziała, że pójdzie, więc chyba powinna się tego trzymać? Ale ona kiwnęła głową i odparła:

– Kawy chętnie się napiję. Może dasz mi trochę wody dla Juliusa? Wystraszyła go ta napaść.

Podeszła do niego. Uśmiechnęła się. Trzymała w objęciach lekko zapasionego szczura. Wyglądała jak coś w rodzaju chorej parodii renesansowego malowidła przedstawiającego Madonnę z Dzieciątkiem.

– Powinieneś chyba lepiej panować nad swoim psem – powiedziała łagodnie, głaszcząc go po policzku. – Mogą kazać go uśpić za mniejszy wybryk.

Ale teraz chodziło o tę drugą kobietę: o tę, z którą wymieniał SMS-y tego lata, tę, która miała domek letniskowy przy tej samej drodze, tę, którą znał od piętnastego roku życia. Na szczęście nie była dziennikarką od kultury. Była dentystką. Wtedy, dawno temu, też byli sąsiadami. I najlepszymi przyjaciółmi. Młodzieńczą parą. Miała krótkie jasne włosy, była piękna, chociaż może trochę bez wdzięku. Uważała natomiast, że on jest czarujący, a to wystarczało aż nadto. Wystarczało na długo.

Przedstawił ją i jej męża Siri, a ona zaprosiła ich na elegancki obiad do Gloucester MA. W każdy czwartek i piątek Siri sama zajmowała się kuchnią. Te dwie pary po prostu odnalazły wspólny ton i spędzały razem czas tak, jak dorośli ludzie spędzają czas z innymi dorosłymi ludźmi. Razem było im miło i nie musieli się na nic wysilać. Siri i Jon jako dorośli rzadko dobrze się czuli z innymi dorosłymi. Bycie dorosłym z innymi dorosłymi to była sztuka. Ale Jon, Siri, dentystka i mąż dentystki, również dentysta, zapraszali się nawzajem na przyjęcia, razem jeździli na wycieczki do lasu i wymyślali różne atrakcje dla dzieci.

Dentyści mieli syna, Gunnara, o dwa lata młodszego od Almy, no i jeszcze dorosłego syna, Mortena, z jakiegoś wcześniejszego małżeństwa.

Ale Jona właściwie wszystko to mało obchodziło. Chociaż Siri mówiła, że to miło mieć wspólnych przyjaciół. Że można znaleźć nowych przyjaciół w dojrzałym wieku. Jona bardziej interesowało to, że mógł napisać: Myślę o Tobie, że mogli się przelotnie spotykać, że mógł ją gładzić po wewnętrznej stronie uda i że jej zdaniem był czarujący.

Spojrzał na swoją komórkę.

Od czasu do czasu ze sobą sypiali. Ale erotycznie go nudziła. Czasami zastanawiał się, dlaczego to ciągnie. Dlaczego w ogóle mu się chce. Dlaczego szuka kolejnych przykrości, skoro miał ich już dość.

Dentystka miała na imię Karoline. Mąż dentystki miał na imię Kurt. Karoline, Kurt, Jon i Siri. Dobrzy przyjaciele.

Jon spojrzał na Leopolda. I napisał SMS-a:

Wychodzę z psem. Spotkasz się ze mną?

Odpowiedź przyszła od razu.

Tak.

Masz trochę czasu? Musisz wracać od razu?

Nie. Mam czas.

Jon znów spojrzał na komputer.

To trzeba pogłębić!

Nie, tak się nie da! Zamknął plik z powieścią i podrapał Leopolda za uchem. Potem wyjrzał przez okno. W powietrzu czuło się mgłę i deszcz. Mille z dziewczynkami ciągle zbierały kwiaty. Mille włożyła wełniany sweter. Podskakiwała i tańczyła, niezdarnie i ciężko. Zwrócił uwagę na jej nieco za duży tyłek. Była za dużym dzieckiem, które zaczęło się go czepiać. Musi z tym skończyć!

Odwrócił się do psa.

– Chodź, Leopold, idziemy na spacer.

Leopold się poderwał i ruszył za nim. Siri robiła coś w kuchni na parterze i słysząc jego kroki na schodach, zawołała:

– Nie będziesz już pisał?

Wyszła do niego do holu i popatrzyła zdziwiona.

– Owszem, ale pies też musi wyjść – odpowiedział.

Ciemne włosy Siri były upięte w luźny kok. Miała na sobie cienką letnią sukienkę, tę białą, którą tak lubił. Drzwi wejściowe były otwarte na ogród, na dworze pociemniało, zrobiło się chłodno i jednocześnie wilgotno. Siri wyglądała trochę tak, jakby płakała – jej oczy po płaczu zawsze błyszczały.

– Dokąd idziesz? – spytała.

– Z psem – powtórzył. – Ktoś musi wyprowadzić psa.

Siri spuściła wzrok.

– Tak się martwię o dzisiejszy wieczór – powiedziała. – Boję się, że będzie padać.

– No to będzie.

Zastanawiał się, czy Siri wie, że Jenny piła.

– To siedemdziesiąte piąte urodziny mamy – przypomniała. – Nie może padać.

– No tak… zobaczymy, co będzie.

Pociągnął Leopolda za drzwi i już miał je zamknąć, ale ona wyszła za nim.

– Dokąd idziesz? – spytała.

– Z psem, Siri – odparł. – Leopold niedługo zdechnie, jeśli nie wyjdzie. Wrócę za pół godziny. Albo za godzinę. Chcesz, żebym ci w czymś pomógł? Mam coś pokroić? Albo ponosić?

Pokręciła głową. Stała na progu i lekko drżała na mglistym wietrze. Spojrzała w niebo.

– Może pod wieczór się przejaśni.

– Na pewno. – Pogładził ją po włosach. – Jestem pewien, że się przejaśni, Siri. To będzie wspaniałe przyjęcie!

Tak jakby Almę to obchodziło. Tak jakby obchodziło to kogokolwiek. Jakby obchodziło babcię, która była główną bohaterką tego dnia. Babcia nie chciała świętować urodzin. Ale do mamy można było krzyczeć: NIE CHCĘ, a mama i tak robiła dalej swoje, jakby niczego nie słyszała. Mama chciała urządzić to przyjęcie, koniec i kropka.

Poszarpać się na kawałki. Pociąć się. Pokroić. Rzucić się na ścianę. Alma zasłoniła twarz dłońmi. Twarz była za duża. Widziała, jak Jon znika na zboczu, ciągnąc za sobą Leopolda. Dokąd on się teraz wybierał? Gdzieś na dół. Gdzieś na dół.

Babcia wcześniej powiedziała:

– Alma, dziś wieczorem uciekniemy. W samym środku przyjęcia. Weźmiemy samochód i uciekniemy od wszystkiego, zabierzemy dwa leżaki, coś do jedzenia, trochę oranżady, usiądziemy na plaży i będziemy patrzeć na morze. A im gęściejsza będzie mgła i im mocniej będzie padać, tym lepiej.

– Nieźle przemokniemy – zauważyła Alma.

– Weźmiemy parasolki, przymocujemy je do leżaków i będziemy udawać, że to parasole od słońca – powiedziała Jenny. – A potem każda usiądzie pod swoim parasolem i będziemy czekać na sztorm.

Jenny otworzyła butelkę numer dwa i zaklęła, ponieważ nie zdołała powstrzymać tego idiotycznego przyjęcia, które Siri urządziła wbrew woli wszystkich. A teraz została tylko godzina do jego rozpoczęcia. Kim byli wszyscy ci ludzie, którzy mieli przyjść? Jenny nie chciała. Irma nie chciała. Ale Siri nie słuchała nikogo.

– Oczywiście, że będziesz miała przyjęcie – oświadczyła. – Trzeba cię uhonorować, mamo.

Jenny wypiła łyk i zerknęła za okno. Jej spojrzenie spoczęło na młodszej wnuczce, małej Liv z jasnymi lokami. Potem przeniosła wzrok dalej, na ociężałą nastolatkę o twarzy jak księżyc w pełni, której imienia nie potrafiła zapamiętać. Czy Jon i Siri nie mogli sami zaopiekować się własnymi dziećmi?

Ściemniło się w czasie, gdy tak stała. Zatrzymała wino w ustach, próbowała zapatrzeć się we mgłę, rozpuścić się w niej i stopić z nią w jedno.

– Ona ma na imię Mille – powiedziała jej Siri. – Ale nazywają ją też Sweet Pea.

– Sweet co?

– Sweet Pea.

Trawa była skoszona, a dom wypucowany. Irma przez tydzień na czworakach szorowała szerokie deski podłogi szarym mydłem. Tydzień wcześniej umyła sufity i ściany. A jeszcze tydzień wcześniej szuflady i szafy. Okna zostawiła Siri.

Jenny pokręciła głową. Całe to gadanie o miłości.

Dobrze było mieć Irmę w domu. Nie marudziła. Zajmowała się praktycznymi sprawami, to świetnie, bo Ola tak się postarzał. Dbała o dom. Kosiła trawnik. I zostawiała ją w spokoju. To było najważniejsze.

Jenny dalej stała, wyglądając przez okno.

Irma ustawiła stoły w ogrodzie, na stołach leżały białe, świeżo uprasowane obrusy, które Siri wnosiła i wynosiła, potem znów wnosiła i znów wynosiła, żeby nie zamokły na deszczu, a na tych białych, świeżo wyprasowanych obrusach stały wazony z kwiatami, których Liv, Alma i Mille nazrywały na łące za domem. Na drzewach wisiały lampiony, i dobrze, bo chociaż było lato, jasne noce, nad Mailund nadciągnęła mgła, która coraz bardziej gęstniała, w miarę jak zbliżał się wieczór.

Mgła mieszała się z zapachem dań, które Siri przygotowywała w kuchni, mgła przemykała się między butelkami wina, talerzami, sztućcami i kieliszkami rozstawionymi na dużym, nakrytym białym obrusem stole pod jabłoniami, przeciskała się pod progami starego domu, pod framugami okien i przez szczeliny, pełzła przez sypialnie, salony i przez kuchnię, znów wypływała do ogrodu i na łąkę za domem, na której Liv, Alma i Mille zrywały kwiaty, ale Liv nie zauważała mgły, chociaż mgła zauważyła ją, a kropić zaczęło dopiero, gdy razem z Almą i Mille nazbierały całe wiadro polnych kwiatów, mgła zmieszała się z zapachem deszczu, letniego wieczoru i L’Air du Temps Jenny, bo teraz jubilatka była już prawie gotowa do tego, żeby zejść po schodach i przyjąć gości; mgła mieszała się też ze światłem lampionów wiszących na drzewach, i z daleka mogło się wydawać, że ogród unosi się kilka metrów nad ziemią.

Starej białej willi w stylu szwajcarskim stojącej na końcu drogi przydałoby się malowanie, ale na to w mglistym świetle nikt nie zwrócił uwagi. Kiedy stojący zegar w salonie, ten, który kiedyś należał do babki Jenny, wybije siedem uderzeń, wszystko będzie gotowe. Ogród obudzi się do życia. Dom obudzi się do życia. Otworzą się drzwi prowadzące na podwórze i do ogrodu. Deszcz trochę ustanie i chociaż mgła zawiśnie ciężko nad czubkami drzew, świece i lampiony będą świecić i w domu, i na zewnątrz. A oni wszyscy staną na podwórzu i będą witać gości. Jenny i Irma, Siri i Jon, Alma i mała Liv, i ta ładna dziewczyna z buzią jak księżyc w pełni, o imieniu Mille.

Jenny przytrzymała się zasłony. Niechże to przyjęcie już się zacznie! Prawie pięćdziesięcioro gości, z bliska i z daleka. Stawią się z prezentami i kwiatami, z szampanem, z deszczem we włosach, ze śmiechem, z letnimi sukienkami i białymi chusteczkami, żeby złożyć Jenny Brodal serdeczne życzenia urodzinowe.

Siri odwróciła się do Mille. Wszyscy razem stali na schodach i czekali na gości. Czekali też na Jenny. Jenny powinna już zejść i stać tu teraz razem z nimi. To mimo wszystko jej urodziny. Godzinę wcześniej, o szóstej, Siri, ciężko tupiąc, weszła po schodach na górę i zapukała do pokoju matki.

– Mamo, jak tam? Jesteś już powoli gotowa? Potrzebujesz jakiejś pomocy?

Nie usłyszała odpowiedzi. Przyłożyła ucho do drzwi i nasłuchiwała. Usłyszała jedynie ciche nucenie. Czyżby matka śpiewała? Uchyliła drzwi i zajrzała do środka. Jenny siedziała na łóżku. Była w połowie umalowana (puder i szminka już nałożone, ale niezrobione oczy), w czarnej sukience i grubych, szarych skarpetach z owczej wełny. W dłoni trzymała prawie pusty kieliszek czerwonego wina.

Siri pchnęła drzwi i dostrzegła w oczach matki przebłysk czystego strachu, ale Jenny zaraz uniosła kieliszek, jakby wznosiła toast. Patrzyły na siebie. Siri musiała szukać tonu, w którym nie byłoby płaczu, w którym nie byłoby krzyku, w którym nie byłoby pytania.

– Ile wypiłaś?

Jenny podrapała się w głowę, spojrzała w sufit, pociągnęła ostatni łyk.

– Szczerze mówiąc, Siri – odparła z uśmiechem – to nie znam odpowiedzi na pytanie, które mi teraz zadałaś. Przypuszczam, że całkiem sporo. Ale zdecydowanie nie dość!

– Dlaczego? – wykrztusiła Siri.

– Hm. A dlaczego nie?

Siri podeszła o krok bliżej, ale Jenny uniosła rękę, żeby powiedzieć: Stop. Nie podchodź. Nie ruszaj mnie.

– Nie powinnaś pić – szepnęła Siri. – Nie tolerujesz…

– Każdym dniem z osobna, Siri. Każdym dniem z osobna. Nigdy nie powiedziałam nigdy.

– No a teraz?

– Teraz jesteś dorosłą panią – odparła Jenny i odstawiła kieliszek na nocny stolik. – Jesteś po prostu panią w średnim wieku, czterdziestoletnią… dasz sobie radę bez względu na to, co zrobię. Po prostu się nie przejmuj… Ty i ja…

Jenny odwróciła wzrok.

– Ty i ja co? – spytała Siri. – Ty i ja co?

– Nie myśl o tym. – Jenny pokręciła głową. – Bardzo cię proszę, żebyś wyszła. Bardzo. Zamknij za sobą drzwi i zostaw mnie w spokoju.

Siri się odwróciła. Zanim zamknęła drzwi, rzuciła jeszcze:

– Przyjęcie zaczyna się za godzinę.

Jenny roześmiała się głośno.

– No tak. O tym nie wolno nam zapominać. Przyjęcie zaczyna się za godzinę.

Gestem odprawiła Siri i dalej się śmiała.

– Przyjęcie zaczyna się za godzinę…

A teraz stali na schodach przed domem i czekali na pierwszych gości. Wszyscy z wyjątkiem Jenny.

Mille miała długie, rozpuszczone włosy, czerwoną parasolkę, czerwone wargi i buty na wysokim obcasie, które kląskały w deszczu. Za prawe ucho wpięła białą peonię z białej rabaty Siri.

Sukienka była z cieniutkiej czerwonej bawełny, a na ramiona Mille narzuciła czerwony jedwabny szal, który pożyczyła od Siri.

Siri nie zdołała się powstrzymać, żeby nie skomentować kwiatu we włosach, chociaż wiedziała, że nie powinna o tym mówić, Jon to widział.

– Jak ładnie wyglądasz, Mille – powiedziała Siri.

Mille się rozjaśniła. Jon był przekonany, że to jeszcze nie koniec, widział po Siri, że nie może się powstrzymać. Nie przeczuwał, co to będzie, ani też co w Mille tym razem zirytowało Siri, ale coś musiało być na rzeczy. Alma obserwowała wszystko z zainteresowaniem. Jon mocno uścisnął Siri za rękę. Nie mów tego. Siri zmusiła się do uśmiechu i wskazała na kwiat we włosach Mille. Nie zdołała się powstrzymać.

– Ale wiesz, wolałabym, żebyś nie zrywała kwiatów w ogrodzie. Ta biała peonia, którą wpięłaś we włosy, pochodzi z mojej rabaty. W ten sposób ją niszczysz, rozumiesz?

– Ach! – Mille spuściła wzrok. Ręka zaczęła jej drżeć. – Nie wiedziałam.

– Zostaw ją – powiedział Jon.

Mille odwróciła głowę i uśmiechnęła się. Powiedział, żeby ją zostawiła.

Ale nikt nie widział twarzy Mille wiele godzin później, kiedy ten, którego nazywano KB, wciskał jej głowę w żwir. Rękę miał lepką i twardą, oddech zimny.

– Chcesz go? – szepnął. Wdarł się w nią od tyłu, rozdzierając ją.

Mille nie chciała. Ale nie mogła się obrócić, nie mogła pokręcić głową, nie mogła odpowiedzieć wyraźnie z ustami pełnymi żwiru.

– Powiedziałaś, że nie chcesz.

A goście Jenny krążyli po ogrodzie, usiłowali utrzymać biały talerzyk w jednej ręce, a kieliszek z winem w drugiej, kołysali się w rytm muzyki, głośno się śmiali z czyjegoś żartu, samotnie kierowali się w stronę łąki, na której wcześniej tego dnia zrywano kwiaty, dzwonki, trybule, rumianki, jaskry, pełniki, koniczynę, wierzbówkę i bodziszki, a niektórzy stali nieruchomo wpatrzeni w niebo, dyskutując między sobą o tym, że niedługo pewnie jednak zacznie lać.

III
Sweetheart like you

Zastanawiała się, czy może jednak nie opuszczać przyjęcia, zastanawiała się, czy nie zostać, chociaż większość gości miała po sto lat i wkrótce pewnie zniknie we mgle. Mille rozejrzała się za Jonem, ale zamiast jego napotkała spojrzenie Siri, która stała sama pod drzewem. Siri często tak stała, sama, zatopiona we własnych myślach. Była w długiej jasnoniebieskiej sukni, starej jedwabnej sukni należącej niegdyś do Jenny. Wiele osób na pewno uważa, że Siri jest piękna, mogłaby powiedzieć Mille koleżankom, gdyby żyła dostatecznie długo, aby móc im pokazać zdjęcia z tego lata. Chociaż Mille rzadko pokazywała swoje zdjęcia. Lubiła mieć je dla siebie. Robiła sekretne albumy i stale wypatrywała dużych, ładnych szkicowników z twardymi okładkami i grubymi, białymi, gładkimi kartkami, które mogła ozdabiać fotografiami, rysunkami, cytatami i tekstami piosenek, zapiskami dziennikowymi, suszonymi listkami, kwiatkami i źdźbłami trawy. Mille nie była w zbyt wielu miejscach na świecie (na razie!), ale plan na najbliższe lata zakładał daleką, daleką podróż, może do Australii, a bez względu na to, w jakim miejscu na świecie się znajdowała, bez względu na to, czy przebywała blisko czy daleko od domu, zawsze wyrywała z ziemi maleńką kępkę trawy, wklejała ją do pamiętnika, a pod spodem zapisywała datę i nazwę tego miejsca.

Mille lubiła fotografować ludzi, którzy nie zdawali sobie sprawy z tego, że są fotografowani, i te zdjęcia również wklejała do albumu.

Zrobiła dużo zdjęć Siri. Siri była ciemnowłosa i szczupła, krucha i silna zarazem. Wysoka, nieco skrzywiona, a usta miała duże i pełne.

Raz Siri zasnęła w wiklinowym fotelu w ogrodzie. Mille akurat wróciła z plaży, niosła dużego arbuza, którego właśnie kupiła na rynku, zamierzała go pokroić i podzielić się nim z Liv, podskakującą i tańczącą wokół niej ze śpiewem: Będziemy jeść arbuza, będziemy jeść arbuza, będziemy jeść arbuza, gdy nastanie świt.

– Cicho! – szepnęła Mille, wskazując na Siri w wiklinowym fotelu. – Zobacz, mama śpi!

– Mama śpi – powtórzyła szeptem Liv.

– Popilnuj arbuza – dodała Mille, delikatnie odkładając owoc na ziemię. – Usiądź tu na trawie i popilnuj arbuza. Ja muszę tylko coś zrobić.

– A co? – spytała szeptem Liv.

– Cicho, nie budź mamy! – Mille położyła palec na ustach. – To niespodzianka. Zamknij oczy i policz w duchu do dwudziestu. Potem pójdziemy do kuchni i pokroimy arbuza.

– Co to za niespodzianka?! – zawołała Liv.

– Cicho, cicho! Nie mogę ci powiedzieć, bo wtedy to już nie będzie niespodzianka. Ale musisz posiedzieć tu na trawie po cichutku, popilnować arbuza i policzyć do dwudziestu, zobaczymy, może ta niespodzianka będzie miała coś wspólnego z lodem?

Liv usiadła na trawie, zacisnęła oczy i zaczęła liczyć szeptem:

– Jeden, dwa, trzy, cztery…

Mille z kieszeni szortów wyjęła komórkę. Na palcach podeszła do fotela, w którym spała Siri, nachyliła się nad nią i pstryknęła zdjęcie. Popatrzyła na nie, popatrzyła na Siri. Siri się nie obudziła. Mille pstryknęła jeszcze jedno zdjęcie. I jeszcze jedno. Cienki koc, którym okryła się Siri, zsunął się na ziemię. Spała głęboko, z otwartych ust wyciekło jej trochę śliny. Mille schowała telefon z powrotem do kieszeni, podniosła koc i nakryła nim Siri.

– …czternaście, piętnaście, szesnaście, siedemnaście… – Liv otworzyła oczy i zawołała szeptem: – Czy już niedługo mogę przestać liczyć, Mille?

Mille odwróciła się do dziewczynki na trawie i powiedziała, że tak, może już przestać liczyć, bo teraz będą jeść arbuza.

– I lody! – przypomniała Liv.

– I lody – szepnęła Mille, znów kładąc palec na wargach. – Tylko pamiętaj, nie budź mamy. Niech mama śpi.

Siri stale balansowała na granicy wielkiej złości na Mille, ale potem żałowała i starała się być naprawdę miła. A kiedy żałowała, pożyczała Mille różne rzeczy, na przykład ten czerwony jedwabny szal, który pasował do czerwonej sukienki.

Mille bardzo chciała, żeby Siri ją lubiła, lecz jakby do tego nie dostawała. Ale przecież to nie jej wina, że Jon od czasu do czasu wolał rozmawiać z nią niż z Siri, albo że Liv i Alma wolały być z nią. Siri zawsze była zła jak osa. Alma powiedziała, że wszystkie kucharki są złe jak osy. Szczególnie te, które kształciły się we Francji. Tak już po prostu było.

Ale szaszłyki z kurczaka wyszły przepyszne. Początkowo w planie były prosięta, tak sobie to wyobrażała Siri, miała wizję przyjęcia, które chce przygotować, ale nikt nie chciał jej wizji. Wtedy zrobiła się tym bardziej zła. Mille jeszcze przed przyjęciem zjadła ukradkiem mnóstwo szaszłyków, brała z zamrażarki po dwa to z jednej porcji, to z drugiej, i podgrzewała je w piekarniku, kiedy wszyscy już poszli spać.

– A teraz, mamo, robię szaszłyki z kurczaka w sosie satay – oznajmiła Siri wysokim, przenikliwym głosem. Stała w wielkiej starej kuchni, spocona w gorącu, półdługie włosy miała luźno upięte piękną starą spinką. (Mille bardzo chciała mieć taką spinkę).

Mille zza uchylonych drzwi pokoju kredensowego obserwowała scenę rozgrywającą się w kuchni. Miała przynieść dzbanek soku dla siebie, Liv i Almy, ale nie chciała pokazywać się w kuchni, kiedy znajdowały się tam Siri, Irma i Jenny.

Jenny stanęła pod ścianą z rękami założonymi na piersiach. Stała tak całą wieczność i obserwowała Siri bez słowa. Irma siedziała na krześle i śmiała się pod nosem, górną wargę miała wypchaną snusem.

I nagle Jenny się odezwała:

– SATAY CO?

Siri aż drgnęła i odwróciła się do matki.

– Szaszłyki z kurczaka w sosie satay. To tajskie danie, z masła orzechowego, mleczka kokosowego i…

Irma głośno prychnęła.

– Nie chcę żadnego cholernego tajskiego dania! – przerwała jej Jenny.

Irma spojrzała na Siri.

– Powinnaś była mnie słuchać – powiedziała.

– Co? – spytała zdezorientowana Siri. Przeniosła wzrok najpierw na matkę, a potem na Irmę. – Co wy mówicie?

– Nie chcę żadnego cholernego dania! – krzyknęła Jenny.

Irma roześmiała się jeszcze głośniej.

– Słyszysz, co mówię, Siri? – Jenny ciągle opierała się o ścianę.

Siri ze łzami w oczach odwróciła się do Jenny.

Mille pomyślała, że gdyby miała odwagę, gdyby była pewna, że nikt jej nie zauważy ukrytej za drzwiami, to pstryknęłaby Siri zdjęcie akurat w tym momencie.

– Nie chcę żadnego cholernego dania! – krzyczała Jenny. – Nie chcę żadnego cholernego przyjęcia! Nie chcę prosiaków i nie chcę żadnego dania! Nic od ciebie nie chcę! Nie chcę tego!

Wybiegła z kuchni na tych swoich wysokich obcasach i nawet nie zauważyła, że omal nie przewróciła Mille w pokoju kredensowym.

Kilka dni później, kiedy przyjęcie wreszcie się zaczęło, Mille pomyślała, że może nie musi wychodzić, jak zaplanowała, chociaż wszyscy mieli prawie sto lat i chociaż dostała wolne. Liv tańczyła na stopach jakiegoś dalekiego wujka, a za położenie jej spać tego wieczoru, umycie zębów, poczytanie i pośpiewanie odpowiadała Alma. Mille pomyślała, że mogłaby zostać i może porozmawiać trochę z Jonem. Chciała mu powiedzieć, że puściła sobie tę piosenkę, którą jej polecił. Dał jej płytę CD (nie nową, tylko taką, którą miał w pracowni, i właściwie wcale jej nie dał, tylko raczej pożyczył), a potem w środku nocy przysłał jej SMS-a i kazał posłuchać Sweetheart Like You. Tylko tyle, nic więcej.

Droga Mille, napisał. Posłuchaj Sweetheart Like You – spodoba Ci się. J.

Mille puszczała sobie tę piosenkę kilka razy (właściwie wcześniej nie słyszała o Dylanie) i zastanawiała się, dlaczego Jon nie śpi razem z Siri, tylko siedzi w swojej pracowni i wysyła SMS-y do niej. Może z Siri nie układało mu się zbyt dobrze? Czy to dlatego myślał o niej? Również nocą? Czy to dlatego nie mógł spać? Mille odsłuchała piosenkę kilka razy, znalazła w Internecie tekst, kilka razy go przeczytała, przepisała na osobną kartkę, którą wkleiła do pamiętnika. To był fajny tekst – no i może gdzieś tam w środku była ukryta wiadomość dla niej od Jona.

By the way, that’s a cute hat

And that smile’s so hard to resist

But what’s a sweetheart like you doing in a dump like this?6

Mille wypiła duszkiem kieliszek białego wina. Potem jeszcze jeden. Usiłowała spokojnie przejść przez ogród na swoich wysokich obcasach (przy każdym kroku obcasy dziurawiły trawnik i zapadały się w ziemię) i wejść do toalety w holu, tej, z której korzystać mieli goście, tam stanęła przed lustrem i ze złotej torebeczki z frędzelkami, którą miała przewieszoną przez ramię, wyjęła tusz do rzęs. Uśmiechnęła się do siebie w lustrze, poprawiła czerwone ramiączko sukienki. Z całą pewnością wymyśli coś na dzisiejszy wieczór. Widywała osoby w swoim wieku w pizzerii Palermo, wiedziała też, że wielu młodych ludzi przychodzi do knajpy Bellini. Niech Jon się bawi ze starcami, może raz czy drugi w ciągu wieczoru przystanie, rozejrzy się za nią i zada sobie pytanie, gdzie się podziała. Ale już teraz postanowiła wysłać mu SMS-a z podziękowaniem za piosenkę Dylana.

Sweetheart like you

Sweetheart

Sweet like you

Ostatni raz przejrzała się w lustrze i znów wyszła do ogrodu. Stare drzewa szumiały na wietrze. Mgła spowijała grupki rozbawionych ludzi. Tu i ówdzie ktoś patrzył w niebo, chcąc się przekonać, czy wkrótce się nie otworzy i wszystkich ich nie spłucze, wszędzie urywki tych samych rozmów. Będzie niedługo padać? Czy Siri planuje przenieść całe przyjęcie do domu, jeśli pogoda się pogorszy? Czy tu w ogóle jest jakiś plan? Co z całym tym jedzeniem? A potem wysoki, śpiewny kobiecy głos zagłuszający wszystkie inne: Odrobina wody we włosach oznacza tylko szczęście. Mille poczuła kroplę deszczu na ramieniu i nie mogła powstrzymać uśmiechu. Weszła pod żagle rozpięte przez Jona i Irmę, zatrzymała się przy bufecie. Wzięła sobie szaszłyk z kurczaka, potem jeszcze jeden, ciągle jakby nie miała ich dość, ten słony smak, cieszyła się na wieczór, czuła napięcie w brzuchu, może przez wino, może przez tego SMS-a od Jona, a może po prostu było to przeczucie, że zdarzy się coś fajnego.

Rozejrzała się i znów napotkała wzrok Siri. Mille zrobiło się żal Siri. Krzywej Siri, która leżała w nocy sama, a jej mąż w tym czasie myślał o innych. Mille się do niej uśmiechnęła. Do krzywej Siri, której nigdy nie było wesoło. Odpowiedz mi uśmiechem! Wiem, jaka jesteś smutna! Jaka samotna! Na Mille spadły kolejne krople deszczu. Poczuła je na ramieniu. Na włosach. Na policzku. Spłynęły wzdłuż kręgosłupa. Miała ochotę się śmiać. Łaskotały. Ale kiedy Siri (po spojrzeniu jej przez chwilę w oczy) odwróciła się, niemal jakby z obrzydzeniem, nagle bardziej zebrało jej się na płacz.

Babsko! Cholerne babsko!

Nie powiedziała tego na głos. Nikt jej nie słuchał, była dziewczyną w czerwonej sukience, która stała przy bufecie z ustami zapchanymi kurczakiem i coś mamrotała. Przełknęła, odrzuciła włosy do tyłu i skierowała się do furtki na końcu ogrodu. Odwróciła się ostatni raz i popatrzyła wprost na Siri otoczoną gośćmi. Ale Siri nie widziała Mille. Nie zwracała na nią uwagi. Mille zaczęła się zastanawiać, co powiedziałaby Siri, gdyby wiedziała o niej i o Jonie. Mille wyjęła telefon. Mogła mu teraz wysłać SMS-a? A może raczej powinna zaczekać? Wiedziała, że lubił z nią rozmawiać, chociaż był prawie o trzydzieści lat starszy, lubił, gdy przychodziła do jego gabinetu, kiedy pracował. Lubił opowiadać. Lubił pokazywać jej różne rzeczy. Domek dla lalek, meble dla lalek i lalki, które kiedyś należały do Siri. Stare książki, kolekcje płyt CD.

Mille pomyślała o wczorajszym dniu. O tym, jak na nią patrzył, jak z nią rozmawiał.

– Przeszkadzam ci, Jon? Chciałam tylko spytać, czy nie wiesz, gdzie jest krem do opalania dla Liv. Nie mogę go znaleźć, a pomyślałam, że mogłybyśmy pójść na plażę, skoro jest taka ładna pogoda.

Jon obrócił się na biurowym krześle i spojrzał na Mille. Miał swój własny sposób patrzenia na nią. Oczy mu błyszczały. Miała ochotę mu powiedzieć, że jest bardzo fajny. Że ma fajną energię. Ale może to by zabrzmiało głupio? Był przecież pisarzem, a ona nie bardzo wiedziała, jak się wyrażać w obecności pisarzy. Nie chciała, żeby uznał ją za niemądre dziecko, za zbyt mało dojrzałą jak na swój wiek.

– Nie przeszkadzasz mi, Mille. Prawdę mówiąc, okropnie się nudzę!

Na biurku leżał stos płyt CD. Sięgnął po jedną, po Dylana, i rzucił jej.

– Ta jest dobra, musisz posłuchać.

– Dziękuję – powiedziała Mille. – Bardzo dziękuję.

Jon milczał, Mille dalej stała.

– Co piszesz?

Jon odwrócił głowę, roześmiał się.

– Piszę powieść, która nigdy nie zostanie ukończona. Po prostu nie mam w sobie tego, czego potrzeba, żeby ją skończyć.

– Fajnie – stwierdziła Mille i zaraz się poprawiła. – To znaczy fajnie, że piszesz powieść, nie fajnie, że ci nie wychodzi. Ale na pewno wyjdzie.

Jon znów się zaśmiał. Nie z niej. Nie sądziła, żeby z niej. Śmiał się do siebie, jakby jej tam nie było, jakby przypomniało mu się coś śmiesznego. Nagle jednak spojrzał jej w oczy i powiedział:

– Jesteś taka ładna, Mille. Tak ładnie wyglądasz tu, gdzie teraz stoisz.

Mille się uśmiechnęła.

– A ja uważam, że ty jesteś fajny. Masz niesamowicie fajną energię i jestem pewna, że napiszesz fantastyczną powieść.

Jon roześmiał się głośno i krótko. Ten śmiech trudno było odczytać. Mille się zaczerwieniła. Na pewno głupio powiedziała o tej energii.

– Energii dodaje mi patrzenie na ciebie, Mille – odparł, chociaż wcale na nią nie patrzył. – Na twoją urodę – dodał. – Na twoje światło.

Znów odwrócił się do komputera. Nie chciała, żeby to się już skończyło, więc powiedziała:

– Ja nie bardzo umiem pisać. Nigdy nie umiałam. Ale ogromnie mi imponuje, że siedzisz tu dzień po dniu i piszesz, przecież już wcześniej napisałeś tyle książek, a ja się okropnie męczyłam w liceum, w ogóle mi nie wychodziło, chociaż często myślałam, że gdybym umiała pisać, to napisałabym wyjątkową książkę.

Jon odwrócił się do niej. Miał teraz w oczach coś innego. Nie tę samą życzliwość co przed chwilą, coś bardziej kojarzącego się z wyzwaniem.

– Książkę o sobie? – spytał. – O swoim życiu?

– W pewnym sensie tak. Tyle chciałabym opisać, jeśli rozumiesz, o co mi chodzi.

– Chyba rozumiem. – Znów się roześmiał. – Czy ty jesteś elfem, Mille?

– Słucham?

Przez chwilę wydawało jej się, że się przesłyszała. Ale on naprawdę spytał, czy jest elfem. Co miała na to odpowiedzieć? Jej uroda. Jej światło.

– Co… Elfem?… No, może trochę… – Zaśmiała się. – W moim życiu jest dużo magii, w pewnym sensie.

– To dobrze – skwitował Jon krótko. I nagle wydał jej się bardzo zmęczony.

Mille nie ustępowała:

– Chciałam ci powiedzieć, że ja też robię książki. Ale nie takie jak ty. To znaczy nie takie, jak ty piszesz. Ja je robię tylko dla siebie. To takie sekretne pamiętniki. Sekretne, ponieważ nikomu ich nie pokazuję, nikomu nawet o nich nie mówiłam. Tylko tobie teraz. Jesteś jedyną osobą, która o tym wie. Robię zdjęcia. Fotografuję wszystko, na co się natknę – ludzi, zwierzęta, krajobrazy. Ale głównie ludzi. Kiedy nie wiedzą, że są fotografowani. Wszystkie zdjęcia wklejam do książki. No i wklejam też różne rzeczy, które mają dla mnie znaczenie. Wszystko, od źdźbeł trawy po ładne cytaty. No i trochę piszę. Ale niedużo. Takie zapiski, jak w dzienniku.

Mille nabrała powietrza. Jon znów obrócił się na krześle i patrzył teraz prosto na nią.

– Masz jakieś swoje zdjęcia? – spytał. – W tej swojej książce?

Znowu to wyzywające spojrzenie.

Mille się zawahała.

– Nie, a o co ci chodzi?

– O to: to jest książka zrobiona przez ciebie i o tobie, no i mówisz mi, że robisz mnóstwo zdjęć innych ludzi, które tam wklejasz. Dlatego zadaję pytanie, czy wkleiłaś tam też swoje zdjęcia.

Mille dalej się wahała.

– Nie lubię oglądać siebie na zdjęciach. Nie jestem zbyt fotogeniczna.

– Daj mi swoją komórkę – przerwał jej Jon.

– Co? – zachichotała Mille.

– Daj mi swoją komórkę. No już, daj!

Wyjęła telefon z kieszeni, podeszła i włożyła mu go do ręki. Jon kazał jej się odsunąć.

– Stań w drzwiach. O tak. I patrz na mnie. Nie rób min. Tylko patrz prosto na mnie. Nie przejmuj się tym, że słońce świeci ci w oczy. Tak jest dobrze. O tak.

Pstryknął zdjęcie, a w tej samej chwili Leopold podniósł się z podłogi i usiadł przy drzwiach. Mille stała i patrzyła na Jona, słońce raziło ją w oczy i czuła się tak, jakby on ją głaskał.

– Spójrz tutaj – powiedział, spoglądając na zdjęcie. – Przecież ty jesteś śliczna. Możesz je wkleić do swojej książki. I zobacz – dodał, wskazując na czarną plamkę w dolnym rogu – tu masz ogon Leopolda.

Podał jej komórkę. Spojrzała na zdjęcie. Wyszła ładnie, dostrzegła to od razu. On ją sfotografował, a ona ładnie wyszła. Niebieska dżinsowa sukienka świetnie na niej leżała, poza tym do twarzy jej było z włosami związanymi w koński ogon. Wargi miała czerwone, a w oczach nie było widać niepewności i nieporadności. Twoja uroda. Twoje światło.

– Bardzo dziękuję – powiedziała. – Bardzo. To naprawdę ładne zdjęcie.

Znów odwrócił się do komputera.

– Ale wiesz, teraz już muszę pisać. Okej?

– Okej.

Wpatrywała się w jego plecy z nadzieją, że zechce jeszcze raz się do niej odwrócić.

– No i wydaje mi się, że Liv na ciebie czeka – dodał, siedząc do niej tyłem. – Chyba wybierałyście się na plażę.

– Tak. Okej. No to na razie. Dziękuję za płytę. I za zdjęcie.

– Na razie – odparł Jon roztargnionym głosem, wciąż odwrócony. – Na razie.

Mille otworzyła furtkę, wzięła głęboki oddech i opuściła przyjęcie. Pomyślała, że i tak nikt nie zauważy, że jej nie ma. Przecież nie miała tu nic do roboty. We mgle, tańczyć, ze starcami. Była młoda. Sweetheart like you. Była piękna. Twoja uroda. Twoje światło. Dziś w nocy, kiedy wróci do domu, napisze do Jona. Albo może zrobi to już teraz, niedługo. Droga wiła się jak wąż między domem Jenny na szczycie wzgórza a przystanią i morzem na samym dole. Po obu stronach stały domki letniskowe i domy, wszystkie małe i prawie niewidzialne we mgle. Ale dom Jenny nie był ani mały, ani niewidzialny. Świeciło się w oknach, świeciło w ogrodzie, a głosy i śmiech niosły się daleko.

Mille zaczęła iść. Nie oglądaj się, pomyślała. Lekki czerwony materiał sukienki falował wokół niej, ledwie dotykając jej skóry, wiatr niósł ze sobą ciepły deszcz. Nie oglądaj się! We mgle jakby słyszała własny głos, własny głos, taki, jak brzmiał, kiedy była mała i jeździła na rowerze z Mikkelem, swoim ojcem, tym, który zawsze i ze wszystkiego urządzał zawody.

– Ja chcę lody, tato!

Musiała mocno pedałować, żeby za nim nadążyć, nawet w dół musiała pedałować z całych sił.

– Nie możemy kupić lodów?

Mikkel przyspieszył, odwrócił się i spojrzał na córkę. Długi, ciemny koński ogon. Różowy dziewczyński rower. Różowy kask.

– Chcesz lody?

– TAK!

Jeszcze trochę przyspieszył.

– Jeśli mnie pokonasz, to kupimy lody, a jeśli ja ciebie, to nie kupimy, okej?

– Okej.

– Gotowa?

Mille przyspieszyła, jechała teraz obok niego.

Spojrzał na nią. Miał duże, ładne usta, włosy rozwiewał mu wiatr. Mknęli w dół zbocza.

Mille puściła kierownicę. W dół potrafiła jechać bez trzymanki. Mikkel ją tego nauczył.

– Raz! Dwa! Trzy! – powiedzieli równocześnie i oboje podnieśli ręce do góry.

– Kamień! Nożyce! Papier!

Mille wybrała kamień. Zawsze wybierała kamień. Mikkel mówił, że powinna czasami zmieniać wybór. Być sprytna. Nie zawsze wybierać to samo. Twierdził, że przez to staje się łatwą zdobyczą. No ale kamień to kamień. Nie ma nic solidniejszego niż kamień. Nawet jeśli się go owinie papierem, kamień uderza tak samo mocno, jakby nie był owinięty. Kamień nie traci mocy. Mille miała osiem lat i była pewna swego. Papier jest dla tchórzy.

– Kamień! – zawołała, triumfalnie wyciągając rękę w górę.

Poczuła, że rower niemal uniósł się z ziemi i zaczął frunąć niczym olbrzymi ptak, przemknęła obok ojca.

– KAMIEŃ! – zawołała jeszcze raz i obejrzała się, żeby sprawdzić, czy widział.

Kiedy straciła równowagę i rower się przewrócił, zbocze nagle jakby ożyło. Uderzało, drapało, gryzło i biło.

Zdążyła jeszcze spostrzec, że ojciec – w momencie kiedy ją mijał – układał wargi do wymówienia słowa „papier”. Otwarta dłoń uniesiona do góry, jakby do niej machał.

Nie oglądaj się. Jeśli się obejrzysz, spadniesz z roweru. Jeśli się obejrzysz, zamienisz się w słup soli. Jeśli się obejrzysz, twój ukochany umrze. Twoja uroda. Twoje światło. Mille się obejrzała. Ten wielki biały oświetlony dom, który właśnie opuściła, miał w sobie jakąś samotność. Słyszała głosy pokrzykujących i śmiejących się gości, ale dźwięki były otulone grubą flanelą. Wkrótce pochłonie je mgła. Dom. Ogród. Ludzi. Sweetheart like you. Mille szła dalej.

Na środku drogi leżał powyginany rower, a w rowie siedział zapłakany chłopczyk. Mille podeszła bliżej. Chłopczyk uniósł głowę, zobaczył ją i rozpłakał się jeszcze głośniej. Zbliżyła się do niego, przykucnęła, zobaczyła, że mały ma obtarte kolana i dłonie. Krew mu leciała. W rany na kolanach wbił się drobny żwir. Należało go wyskubać palcami, dopiero potem rany można będzie oczyścić i zalepić plastrem. Przeszył ją prąd, jakby to były jej kolana, jej krew.

Rany były czerwone, wilgotne, trochę też czarne, piekące, czerwone zadrapania wzdłuż i wszerz, jakby ktoś zrobił na kolanach chłopca rysunek ostrą czerwoną kredką, ale szycia nie wymagały. Ona wtedy też tego nie potrzebowała. Położyła mu rękę na ramieniu.

– Spadłeś z roweru? Uderzyłeś się? Gdzie cię boli?

Chłopiec zapłakał jeszcze głośniej, mocno kiwając głową. Mille się rozejrzała, zastanawiała się, czy jest sam, czy może z kimś, z jakąś mamą albo z tatą, który wkrótce objawi się we mgle. Najwyraźniej jednak chłopiec był sam. Chwyciła go za rękę, pomogła mu wstać i czerwonym szalem pożyczonym od Siri otarła mu z buzi brud i łzy. Chłopiec umilkł.

– Jak ci na imię? – spytała szeptem.

Na szalu pojawiły się plamki krwi. Nic nie szkodzi, pomyślała. Wyjaśni Siri, że to nie jej krew. Że wcale nie była nieuważna, tylko pomogła małemu chłopcu, który spadł z roweru.

– Simen – odparł, pociągając nosem. – Rower się zepsuł, a nie mam pieniędzy na nowy.

Znów zaczął płakać, jednocześnie ostrożnie tuląc do niej głowę. Mille pozwoliła mu na to przez chwilę, ale potem się odsunęła i podeszła do leżącego na środku drogi roweru. Nachyliła się i sprawdziła. Rower wyszedł z wypadku prawie bez szwanku, był tylko trochę brudny, ale nic się nie uszkodziło.

– Nie jest zepsuty – stwierdziła, stawiając go na koła. – Spójrz, Simen, wcale nie jest zepsuty.

A potem spytała, czy odprowadzić go do domu. Simen kiwnął głową, wyglądał wręcz na ucieszonego i pozwolił jej wziąć się za rękę.

– Gdzie mieszkasz? – spytała Mille, kiedy ruszyli w dół długiego zbocza.

Jedną ręką trzymała jego dłoń, a drugą kierownicę. Parasolka leżała w torebce przewieszonej przez ramię.

– Prawie na samym dole – odparł. – To drugi dom po lewej stronie, kiedy się idzie od dołu.

– Ale my nie idziemy od dołu – roześmiała się Mille. – Idziemy od góry.

– Co? – mruknął Simen.

– Nie idziemy od dołu, tylko od góry. A wtedy twój dom stoi po prawej stronie. Musimy patrzeć w prawo, żeby zobaczyć, gdzie mieszkasz.

Więcej już nic nie mówili. Ale Mille od czasu do czasu spoglądała na niego, kiedy szedł obok niej wyprostowany jak mały cynowy żołnierzyk. Otoczyła ich mgła.

– Jakbyśmy weszli w chmurę – szepnęła Mille.

Kiedy dotarli do jego domu, powiedziała:

– Mam na imię Mille.

Postawiła jego rower przy płocie. Popatrzył na nią i znów prawie się rozpłakał. Może dlatego, że miała odejść.

Nachyliła się i pocałowała go w głowę.

– Ja mam na imię Mille, a ty masz na imię Simen, i nie płacz już więcej.

Odwróciła się i odeszła.

Przekład: Iwona Zimnicka

Redakcja: Sylwia Bartkowska

Korekta: Katarzyna Pawłowska, Krystian Gaik

Projekt okładki: Tomasz Majewski

Fotografia wykorzystana na I stronie okładki: © Cultura RM/Frank and Helena/Getty Images

Skład i łamanie: Plus 2 Witold Kuśmierczyk

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

00-372 Warszawa, ul. Foksal 17

tel./faks (22) 646 05 10, 828 98 08

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-280-2309-3

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.