Aleksandra Marinina

ZA WSZYSTKO TRZEBA PŁACIĆ

Przełożyła Aleksandra Stronka

Tytuł oryginału: За всё надо платить

Copyright © A.Marinina, 1996

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo W.A.B., 2012

Copyright © for the Polish translation by Wydawnictwo W.A.B., 2012

Wydanie I

Warszawa 2012

Przekład: Aleksandra Stronka

Redaktor serii: Filip Modrzejewski

Redakcja: Agata Krzemkowska

Korekta: Natalia Kraszewska, Katarzyna Humeniuk

Redakcja techniczna: Izabela Gołaszewska

Logo serii, projekt okładki i stron tytułowych: Marek Goebel

Fotografia autorki: © W. Zawjałow

Wydawnictwo W.A.B.

02-386 Warszawa, ul. Usypiskowa 5

tel./fax (22) 646 01 74, 646 01 75, 646 05 10, 646 05 11

wab@wab.com.pl

wab.com.pl

Skład i łamanie: Tekst – Małgorzata Krzywicka

Piaseczno ul. Żółkiewskiego 7a

ISBN 978-83-7747-364-1

Konwersja do formatu MOBI: Virtualo Sp. z o.o.
virtualo.eu

Rozdział 1

Pióro lekko sunęło po kartce papieru upstrzonej wzorami i malutkimi, narysowanymi bez linijki wykresami i tabelkami. Herman Miskarjanc pracował już dziewięć godzin bez przerwy, ale nie odczuwał zmęczenia. Jego myśli płynęły równo, może nazbyt spiesznie, więc żeby nadążyć za ich biegiem, mężczyzna pisał skrótami, zastępując pojedyncze słowa znakami stenograficznymi, które wymyślał na poczekaniu. Na szafce nocnej koło łóżka stały talerze z dawno wystygłym obiadem, przynoszonym punktualnie o drugiej przez pielęgniarkę Olę. Dziewczyna wróci teraz dopiero o siódmej, zabierze talerze, a nowe, z kolacją, zostawi, i Miskarjanc nie usłyszy od niej ani słowa wymówki, że przez cały dzień nic nie jadł. Kiedy pacjenci pracowali, rozmowy z nimi były surowo zabronione. Chodziło o to, żeby nie odrywać ich od pracy. Chyba że sami zechcą zamienić z personelem kilka zdań, wtedy proszę bardzo. Ale tylko gdy sami wyrażą chęć. W przeciwnym razie nie ma mowy. Praca dla pacjentów znajdujących się na oddziale stanowi świętość. Jest najważniejsza. Po to tu leżą.

W ciągu ostatnich dni samopoczucie Hermana Miskarjanca nieco się pogorszyło. W nogach czuł nieprzyjemną słabość, podczas chodzenia kręciło mu się w głowie. Za to praca szła mu nad podziw dobrze. Okazało się, że jego lekarz prowadzący, Aleksander Innokientjewicz, miał rację: stworzone na tutejszym oddziale warunki sprzyjały pracy twórczej, natomiast wszystko, co rozpraszało uwagę, pozostawało za grubymi stalowymi drzwiami. W domu. W pracy. Na ulicy. Słowem – TAM. Tymczasem tutaj Herman miał zapewnioną ciszę, spokój, smaczne, kaloryczne jedzenie, głęboki sen i witaminy. Jedyną rzeczą, której trochę brakowało Miskarjancowi, były spacery. Jednak Aleksander Innokientjewicz wytłumaczył mu, że najważniejsza w pracy jest możliwość koncentracji, wyeliminowanie chwil nieuwagi. Z tego powodu pacjenci zajmują oddzielne jednoosobowe sale, tak by sobie nie przeszkadzali. Z tego samego powodu nie wychodzą na spacery. Ludzie są przecież różni – jedni lubią pomilczeć, a innym, przeciwnie, usta się nie zamykają, trajkoczą jak nakręceni i naprzykrzają się towarzyszom, z którymi razem spacerują po parku. Miskarjanc zgodził się wówczas z lekarzem i zupełnie mu wystarczało, że pooddycha świeżym powietrzem przez otwarte na oścież okna.

Chyba coś mu jednak dolega, to dlatego nie był w stanie pracować przez ostatnie miesiące. Nieprzypadkowo poczuł się gorzej. Ale teraz to bez znaczenia, najważniejsze, żeby skończyć wreszcie program, zupełnie nowy program ochrony danych komputerowych, na który tak czekano w dziesiątkach banków. Centrum informatyczne, w którym pracował Miskarjanc, otrzymało już setki zamówień na ten produkt, spodziewano się ogromnych zysków, tymczasem praca Hermana utknęła w martwym punkcie. Stanęła – i koniec. Ani rusz. Jak to się mówi: ani w tę, ani we w tę. Szefostwo go popędza, klienci nieustannie wydzwaniają ze skargami, że wnieśli przedpłatę, a obiecanego programu jak nie ma, tak nie ma. Herman zaczął się denerwować, ale przez to robota nie ruszyła, raczej odwrotnie – jakby w Miskarjancu włączyła się jakaś blokada. I wtedy właśnie ktoś mu poradził, żeby się zwrócił do Aleksandra Innokientjewicza Borodankowa, ordynatora oddziału jednej z moskiewskich klinik. Jak Herman przekonał się później, nie było to puste gadanie.

Dobrze pamiętał swoją pierwszą wizytę u Borodankowa. Aleksander Innokientjewicz okazał się przyjemnym, nieco tęgawym mężczyzną w okularach z grubymi szkłami, o dużych, ładnych, wypielęgnowanych dłoniach.

– Chyba niepotrzebnie pana niepokoję – zaczął zmieszany Miskarjanc. – Nic mnie nie boli, na nic się nie uskarżam, po prostu…

– Po prostu czuje pan, że coś jest nie tak? – pospieszył mu z pomocą lekarz.

– No właśnie – podchwycił ucieszony Herman. – Zacząłem gorzej pracować. Jeśli mam być zupełnie szczery, praca w ogóle mi nie idzie. Gdybym był pisarzem albo na przykład kompozytorem, powiedziałbym, że ogarnęła mnie niemoc twórcza. Ale ja jestem matematykiem, programistą, nie miewam kryzysów, a tutaj… – Rozłożył bezradnie ręce, podobny do małego chłopca, który rozbił filiżankę i nie rozumie, jak mogła spaść ze stołu, skoro przed chwilą stała na jego środku.

– Nie ma pan racji, Hermanie – łagodnie oznajmił Borodankow. – Kreatywność nie zawsze jest sztuką. Opracowanie czegokolwiek nowego wymaga kreatywności. A pan jest zmęczony. Tak, tak, mój drogi, widzę to wyraźnie. Po prostu jest pan bardzo zmęczony, wyczerpały pana nadmierne obciążenie, zbyt intensywna praca i lekceważący stosunek do zdrowia. I oto mamy rezultat.

– A zatem przypuszcza pan, że coś mi dolega? – przestraszył się Herman.

– Tego nie twierdzę, ale też nie wykluczam. Wróćmy do pańskich problemów. Co pana najbardziej niepokoi? Samopoczucie? Czy coś innego?

– Niepokoi mnie praca, której w żaden sposób nie mogę ukończyć. A czas ucieka. Pomyślałem więc, że może to wina jakiejś choroby…

– Dobrze, rozumiem. Są dwa wyjścia z tej sytuacji. Pierwsze: pójdzie pan do szpitala na obserwację i lekarze ustalą, co to za choróbsko pana nęka. My się tym nie zajmujemy, mamy inny profil, ale z przyjemnością dam panu adres kliniki akademii medycznej. Są tam wspaniali diagności i nowoczesna aparatura. Dzięki mojemu wstawiennictwu przyjmą tam pana od ręki, mam w klinice wielu znajomych. Obserwacja zajmie co najmniej dwa miesiące…

– O, nie! – Herman wystraszony zamachał rękami. – O tym nie może być mowy. To wykluczone! Program musi być gotowy najpóźniej za dwa tygodnie.

– Jest też drugie rozwiązanie. Przyjmę pana na swój oddział. Leczyć pana nie będę, to znaczy nie w tym sensie, w jakim przyzwyczaił się pan posługiwać słowem „leczyć”. Stworzę panu warunki do normalnej pracy i przepiszę wzmacniającą kurację. Głównie witaminy. No i lekkie środki uspokajające na noc, żeby mózg odpoczywał. Prawidłowo dobraną dietę. Całkowity spokój. Pewnie powiedziano panu, że prowadzę badania naukowe w dziedzinie psychoterapii, więc oczekuje pan teraz, że podobnie jak inni znani specjaliści, siądę naprzeciw pana i zacznę wmawiać, że jest pan genialnym matematykiem, że nie ma przeszkód, by mógł pan zakończyć pracę i że w ogóle już pan ją skończył, więc nie ma się czym denerwować. Zgadza się?

Borodankow roześmiał się lekko i wesoło, uniósł dłonie i zaczął przebierać w powietrzu dużymi, długimi palcami.

– Niestety, mój drogi, to nie tak. Będę pana odwiedzał raz dziennie, wieczorem, żeby zapytać o pańskie samopoczucie. Nasze kontakty sprowadzą się do tego. Mam własną teorię, nazwałem ją „medycyną pracy intelektualnej”. Dlatego na moim oddziale leżą osoby pragnące pozbyć się nie chorób, lecz problemów, które powstają w dziedzinie aktywności intelektualnej.

– To znaczy, że mój przypadek nie jest odosobniony?

– Ależ skąd, mój drogi. Na oddziale jest trzydzieści sal, i wszystkie są ciągle zajęte.

Na myśl o tym, że nie tylko on ma „problemy w dziedzinie aktywności intelektualnej”, z jakiegoś powodu Herman poczuł ulgę. To znaczy, że nie przytrafiło mu się nic szczególnego.

– A kim są pańscy pacjenci? – zapytał z dziecięcą ciekawością.

– Proszę powiedzieć, mój drogi, czy chciałby pan, żeby w pracy dowiedziano się, że stracił pan wenę i musi się pan leczyć, żeby napisać program? Odpowiedź jest oczywista: nic pan nie musi mówić. A znany kompozytor? Malarz? Czy pragnąłby, żeby wielbiciele jego talentu dowiedzieli się, że napisał piękną pieśń albo namalował wspaniały portret dzięki pomocy lekarzy? No właśnie. Anonimowość to jedna z zasad leczenia na moim oddziale. Nikt się nie dowie, że leżał pan u mnie. Ale i pan nigdy się nie dowie, kto znajduje się tutaj oprócz pana. No to jak, odpowiada panu moja propozycja czy woli pan pójść na obserwację?

– Odpowiada. Tylko… – Herman zająknął się. – Ile to będzie kosztowało?

– To zależy, ile czasu pan potrzebuje na napisanie programu. Jeden dzień pobytu kosztuje od osiemdziesięciu do stu dolarów, w zależności od przepisanej diety i zestawu witaminowego.

Herman obliczył naprędce, jaką sumę jest w stanie wydać na leczenie. Wychodziło na styk, ale wystarczało.

– Kiedy może mnie pan przyjąć? Na pewno jest do pana kolejka?

– Kolejka jest oczywiście zawsze – Borodankow uśmiechnął się chytrze – ale w pańskiej sprawie dzwoniła Natalia Nikołajewna, a osoby, za którymi ona się wstawia, przyjmuję poza kolejnością. Jeśli pan chce, mogę pana przyjąć nawet dzisiaj. Tymczasem niech pan jedzie do domu, weźmie rzeczy niezbędne do pracy i wraca. Nie ruszę się stąd do wpół do siódmej.

– Ale jeśli mam tutaj pracować, nie obejdę się bez komputera.

– Proszę go więc przywieźć, postawimy go w pańskim pokoju. To żaden problem.

– A czy żona może mnie odwiedzać? Wizyty są dozwolone?

– Oczywiście, nie ma przeciwwskazań. Ale zgodnie z opracowaną przeze mnie metodyką mam taką zasadę: przez pierwsze kilka dni pacjent przystosowuje się do harmonogramu dnia, który mu zalecę, a dopiero potem postanawia, czy wizyty krewnych i przyjaciół wpisują się w ten schemat. Widzi pan, wychodzę z założenia, że pacjent musi się całkowicie pogrążyć w pracy, nic nie powinno go rozpraszać. Jedna chwila dekoncentracji, nawet jeśli niesie pozytywne bodźce, może zakłócić produktywne działanie. Dlatego sam pan zobaczy, jak się wszystko ułoży, i wtedy podejmie pan decyzję o odwiedzinach.

Trzy dni później Herman zrozumiał, że żadnych wizyt nie potrzebuje. Praca przychodziła mu z łatwością i posuwała się do przodu tak prędko, że każda minuta poświęcona czemu innemu wydawała się stracona. Najpierw próbował dokończyć tamten program, nad którym męczył się już dwa miesiące, ale nagle pojął, że wszystko to bzdura, że trzeba podejść do tematu od innej strony, i zaczął pracę od początku. Teraz, po dziesięciu dniach pobytu na oddziale doktora Borodankowa, nowa wersja programu była prawie gotowa, a Hermana ogarnął zapał twórczy, który z każdym dniem przybierał na sile. W tym kontekście narastające złe samopoczucie fizyczne zdawało się głupstwem niewartym uwagi.

Słysząc skrzypienie otwieranych drzwi, Aleksander Innokientjewicz Borodankow odwrócił się i zobaczył Olgę. Skończyła właśnie dyżur i stała w progu jego gabinetu już bez fartucha, za to w ładnym ciemnozielonym kostiumie z krótką spódniczką i długim żakietem. Z gładko zaczesanymi do tyłu ciemnymi włosami i dużymi okularami o niebieskawym odcieniu szkieł nie przypominała już pielęgniarki, lecz energiczną sekretarkę ważnego szefa.

– Sasza, Miskarjanc znowu nic nie zjadł – powiedziała zatroskanym i z jakiegoś powodu smutnym głosem. – Wygląda na to, że zbliża się koniec.

– To drugi dzień?

– Tak. Pracuje jak szalony, ale talerze zostawia nietknięte. Czy już nic nie da się zrobić?

– Głupie pytanie, dziecinko. Skoro nie czuje głodu, to znaczy, że zaczęły się nieodwracalne zmiany. Ale przynajmniej wytrwał dłużej niż inni, dzisiaj mija dziesiąty dzień, odkąd jest u nas. Inni przeżyli zaledwie tydzień. Może jednak udało nam się uchwycić skład preparatu, jak sądzisz?

– Wątpię – westchnęła Olga. – Herman okazał się po prostu zdrowszy od innych. Sasza, tak dłużej nie można, sam widzisz, że nic nam nie wychodzi. Bez archiwum Lebiediewa nie ruszymy. Musimy w końcu spojrzeć prawdzie w oczy.

– Nie. – Odpowiedź Borodankowa była twarda jak pięść, którą uderzył w tym momencie w kolano. – Nie wycofam się. Jeśli Lebiediewowi się udało, ja też sobie poradzę. Miskarjanc nie jest oczywiście zgrzybiałym starcem, ale z pewnością ma wszystkie dolegliwości typowe dla trzydziestoletniego faceta. Nie może być absolutnie zdrowy. Dokucza mu nieżyt żołądka, astma od palenia albo problemy z sercem. Widziałaś, jakie ma mięśnie nóg? Grał w piłkę nożną albo w hokeja, to żaden sekret. A skoro grał, to znaczy, że zaliczył upadki, czyli doznał bez wątpienia lekkich, ale niezaleczonych wstrząsów mózgu. Nie może być zdrowszy niż tamten malarz, Wichariew. A malarz wytrzymał raptem cztery dni. Miał jedynie podwyższone ciśnienie, a skończyło się udarem. Wierzę, że jesteśmy na dobrej drodze, musimy kontynuować pracę z modyfikacjami lakreolu. Jeszcze trochę i dopniemy swego.

– Nie wiem, Sasza.

Olga rzuciła torebkę na fotel i podeszła do Borodankowa. Aleksander Innokientjewicz objął ją i posadził sobie na kolanach.

– No coś ty, Oluś? Dałaś za wygraną? Tak bywa, trzeba to przetrwać. Wyobraź sobie tylko, co nas czeka, kiedy opracujemy technologię. Habilitację masz w kieszeni. Sława, szacunek, pieniądze. Pomyśl sama, przecież cały rok pracujesz jako pielęgniarka ze swoim dyplomem doktora nauk. Nie byłoby ci przykro, gdyby twoja ofiara poszła na marne?

– Nie wiem, Sasza – powtórzyła Olga, obejmując go za szyję i wtulając podbródek w gęste, jasne włosy męża. – Z jakiegoś powodu wydaje mi się, że nic nie osiągniemy. Oni ciągle będą umierali, a my nic na to nie poradzimy. Czasami łapię się na tym, że zwyczajnie nie rozumiem, co robisz. Chyba nie mam głowy do tej roboty. Nawet jeśli tobie się uda, ja i tak nie napiszę habilitacji.

– Uda się nie mnie, a nam – łagodnie poprawił ją Borodankow. – Nam wszystkim. Jesteś zdolna, Oluś, masz talent, na pewno się obronisz. Opatentujemy wynalazek i wyjedziemy stąd w diabły, potem otworzymy własną klinikę i zostaniemy bogatymi, szanowanymi obywatelami. Zobaczysz, będzie wspaniale. Zaraz zrobię obchód i pojedziemy razem do domu. Może wybierzemy się dzisiaj gdzieś na kolację? Jesteś taka ładna w tym kostiumie, szkoda go zdejmować, żeby tkwić przy garnkach w kuchni. Zgoda?

– Zgoda. – Olga kiwnęła głową, wstała i poprawiła spódnicę. – Idź, Sasza, poczekam tu na ciebie.

Borodankow zdjął z wieszaka olśniewająco biały fartuch, starannie zapiął wszystkie guziki i udał się na wieczorny obchód. Idąc jasnym, długim korytarzem oddziału, myślał, że Olga ma oczywiście rację – bez opracowań Lebiediewa nie ruszą się z miejsca. On sam zgrywa przed żoną geniusza, twierdząc, że jeśli Lebiediewowi się powiodło, to i on sobie poradzi. W rzeczywistości Aleksander Innokientjewicz doskonale zdawał sobie sprawę, że nie dorasta Lebiediewowi do pięt. Lebiediew zawsze osiągał to, o czym inni mogli tylko pomarzyć. Borodankow pojął to jeszcze wtedy, kiedy był jego asystentem. Tylko dlaczego facet umarł tak nie w porę! Licho podkusiło starego głupca, żeby na krótko przed śmiercią ożenić się z młodą kobietą! Jego poprzednia żona nigdzie by z Rosji nie wyjechała i nie byłoby problemu. Oddałaby wszystkie zapiski co do karteczki, nawet do nich nie zaglądając. A Weronika od razu znalazła sobie sponsora i ulotniła się za granicę z całym archiwum męża. Szukaj teraz wiatru w polu.

Do Miskarjanca Aleksander Innokientjewicz wstąpił na końcu. Herman siedział przy komputerze, pochłonięty pracą.

– Dobry wieczór, mój drogi. Widzę, że praca wre – wesoło przywitał go lekarz.

– Tak, idzie mi jak z płatka. To zadziwiające, jak dobrze się tutaj pracuje! Mógłbym tu spędzić całe życie… – roześmiał się w odpowiedzi programista.

– Kiedy zamierza pan skończyć?

– Myślę, że pojutrze. A może nawet jutro. Proszę powiedzieć, Aleksandrze Innokientjewiczu, czy będę mógł wrócić do domu zaraz po ukończeniu programu?

– W tej samej chwili – zapewnił go Borodankow. – No widzi pan, tęskni pan za domem, a dopiero co mówił pan, że chętnie spędziłby tu całe życie. Widzę, że z pracą wszystko w porządku, świetnie. A jak samopoczucie? Coś panu dolega?

– Owszem. – Herman wzruszył ramionami. – Czuję się osłabiony, ale zaręczam panu, że to głupstwo. To dlatego, że przez cały czas siedzę, w ogóle nie chodzę i nie ruszam się. Po powrocie do domu od razu odżyję, to sprawa dwóch albo trzech dni.

– Od jak dawna czuje pan osłabienie?

– Chyba od jakichś czterech dni. Może pięciu. – Herman wzruszył ramionami i serdecznie się roześmiał. – Tak dużo pracuję, że wszystkie dni zlały się w jeden. Gdyby mi pan powiedział, że jestem tutaj już cały miesiąc, pewnie bym uwierzył.

– To niedopuszczalne, mój drogi. – Aleksander Innokientjewicz pokręcił głową z wyrzutem. – Nawet najbardziej efektywna praca wymaga przerw. Odrywać się od niej oczywiście nie wolno, zabrania tego moja terapia, ale sen jest niezbędny. Niech pan nie zapomina, że we śnie mózg dalej pracuje, i to, proszę zauważyć, o wiele lepiej, niż kiedy pan czuwa. Przez cały dzień zmusza pan swój umysł do działania w sposób, który panu samemu wydaje się słuszny. Wprowadza pan dane do swego biologicznego komputera, a potem zaczyna wydawać mu polecenia, aby je przetwarzał. Tylko że w pańskich komendach najczęściej brak logiki, ponieważ kieruje się pan subiektywnymi doznaniami, począwszy od tego, że czuje pan głęboką, osobistą niechęć do tego czy innego naukowca albo specjalisty i dlatego, sam tego nie zauważając, unika pan rozwiązań, które ów specjalista proponuje, a kończąc na tym, że jest pan rozdrażniony i źle się pan czuje, bo zjadł pan na obiad coś ciężkostrawnego. A kiedy pan śpi, wszystkie te głupstwa śpią razem z panem, natomiast mózg, wyposażony w dane i czyste, niezniekształcone przez emocje postulaty teoretyczne, pracuje płynnie i spokojnie, w takim tempie i według takiego rozkładu, który najbardziej mu odpowiada. Przecież nieprzypadkowo po przybyciu do nas, kiedy oderwał się pan od wszystkiego i uspokoił się, musiał pan zaczynać całą pracę od początku. Niech pan się przyzna, że ostatnio w domu prawie pan nie spał?

– Zgadza się – oznajmił zdziwiony Miskarjanc, przeciągając słowa. – O jakim śnie może być mowa, kiedy terminy cisną, szefostwo pogania, klienci nie dają spokoju, a mnie nic się nie udaje… Nawet gdybym chciał zasnąć, nic by z tego nie wyszło.

– No widzi pan. Spać trzeba koniecznie, i to dużo, inaczej nici z efektywnej pracy. Dopóki pan czuwa, sam pan sobie zadaje gwałt, próbując kierować własnym procesem myślowym. Jednak nie zawsze robi pan to prawidłowo. Nie każdy znajduje w sobie siłę, by się do tego przyznać. No cóż, mój drogi, rozstaję się z panem do jutra i jeszcze raz przypominam: sen, sen, sen.

Po wyjściu z sali, którą zajmował Herman Miskarjanc, Aleksander Innokientjewicz wstąpił do pokoju, na którego drzwiach widniała tabliczka: Laboratorium. W normalnych szpitalach za drzwiami o takiej nazwie przeprowadza się analizy pobranych próbek krwi, moczu albo soku żołądkowego. Natomiast na oddziale terapeutycznym Aleksandra Innokientjewicza Borodankowa w laboratorium pracowali farmaceuci.

– Kto przygotowuje zestaw dla pacjenta z sali numer osiem?

– Ja. – Siedzący na krześle obrotowym młody chłopak, na oko dwudziestopięcioletni, dobrze zbudowany, o okrągłej głowie i uważnych ciemnoszarych oczach, odwrócił się, po czym posłusznie wstał.

– Proszę odstawić środki uspokajające i nasenne – polecił lekarz. – Zostawiamy tylko lakreol i witaminy.

– Dobrze, Aleksandrze Innokientjewiczu.

Borodankow opuścił laboratorium i wrócił do gabinetu. Olga siedziała przy jego biurku i czytała dziennik obserwacji, który Aleksander Innokientjewicz prowadził dla każdego pacjenta. Na zeszycie, który leżał przed Olgą, była naklejona karteczka z napisem: Sala numer osiem. Mężczyzna, lat trzydzieści, bez dolegliwości i chorób przewlekłych. Matematyk programista.

Usłyszawszy, że drzwi się otwierają, Olga obróciła się i pytająco spojrzała na męża.

– No i co tam słychać?

– Nic nowego, Oluś. Roznosiłaś kolację, więc sama widziałaś. Pisarz śpi jak zabity. Odkąd pojawił się wczoraj, odsypia zaległości. Artystka pracuje, zapomniała o bożym świecie. Zgodnie z umową miała zrobić ilustracje do dwudziestu tomów encyklopedii dla dzieci, ale po czterech tomach nastąpił kryzys. Pamiętasz, jak się skarżyła, kiedy przyszła po raz pierwszy, że chciałaby dla każdego tomu znaleźć wyraziste rozwiązanie i odrębny styl, ale nic jej się nie udaje. Nie miała natomiast ochoty wykonywać zwyczajnych ilustracji do tekstu. Coś mi się zdaje, że teraz produkuje jeden tom dziennie.

– A Miskarjanc?

– Z nim sprawa nie jest taka prosta, dziecinko. Zdradza wszelkie objawy ostrej niewydolności sercowej, prawdopodobnie to ona stanie się przyczyną jego śmierci. Zostały mu jeszcze dwa, najwyżej trzy dni życia, ale możliwe, że swój program skończy już jutro. Nie będę miał wówczas podstaw, żeby go tu zatrzymywać, więc wróci do domu i umrze w swoim łóżku. A do tego, jak sama wiesz, nie możemy dopuścić.

– Co w takim razie proponujesz?

– Odstawiłem środki nasenne i uspokajające, zostawiłem tylko lakreol i witaminy. To albo spowolni jego pracę nad programem, albo przyspieszy koniec. Nie widziałaś czasem mojego parasola? Do diabła, gdzie go mogłem wetknąć? Aha, oto i on. No dobrze, dziecinko, jestem gotów. Chodźmy.

Aleksander Innokientjewicz otworzył swoim kluczem ciężkie drzwi od wejścia służbowego i starannie zamknął je za sobą. Na oddział terapeutyczny bez wiedzy i zgody ordynatora nikt nie miał wstępu, nawet lekarz naczelny kliniki.

Olga Rieszyna, żona Aleksandra Innokientjewicza Borodankowa, była bardzo szczęśliwa w małżeństwie. Swego męża zdobywała długo i z trudem, przez siedem lat, więc teraz ceniła go tak, jak ceni się samochód, na który zbierało się pieniądze latami.

Olga zagięła parol na sympatycznego, nieżonatego docenta katedry psychiatrii już na pierwszym roku studiów. Mieszkającej w akademiku dziewczynie, która przyjechała z dalekiego Woroszyłowgradu, wydawało się, że takie małżeństwo będzie znakomitym posunięciem, korzystnym zarówno z punktu widzenia dalszego pobytu w Moskwie, jak i ze względu na karierę. Z miejsca oświadczyła więc, że będzie specjalizowała się w psychiatrii i uczęszczała na zajęcia fakultatywne, spotkania kół naukowych oraz konsultacje, starając się przy tym zwrócić na siebie uwagę docenta Borodankowa i wybierając godziny kiedy znajdował się na wydziale. Aleksander Innokientjewicz nie był oczywiście naiwny i od razu rozszyfrował jej zamiary. Na romansach ze studentkami zdążył już zęby zjeść i umiał tak się urządzić, żeby czerpać przyjemność bez zaciągania zobowiązań. Przypadek Olgi był jednak nieco inny. Sęk w tym, że Rieszyna w ogóle mu się nie podobała. Borodankow nie wyróżniał się oryginalnym gustem, lubił zgrabne, długonogie blondynki o obfitym biuście i wąskich biodrach. Olga natomiast była zupełnie inna: ciemnowłosa, szerokokoścista, miała apetyczny okrągły tyłeczek i niewielki zadbany biust. Słowem, nie ten typ. W dodatku była krótkowidzem i nosiła okulary, ale gwoli sprawiedliwości trzeba przyznać, że dodawało jej to urody. Oczy miała ładnego kształtu, lecz nieduże, więc drogie oprawki z przyciemnionymi szkłami całkiem skutecznie maskowały ten feler.

Tymczasem Olga przystąpiła do realizacji zadania rzeczowo, bez niepotrzebnych emocji. Na jej oczach zgrabne, długonogie blondynki zdobywały przychylność Aleksandra Innokientjewicza, ale wszystkie te cizie były studentkami starszych lat, więc krótkie, burzliwe romanse kończyły się po odbyciu sesji egzaminacyjnej albo po przejściu straszliwej procedury zwanej „przydziałem skierowań do pracy”. Studentki pierwszych trzech lat nie interesowały się Borodankowem, ponieważ psychiatria wykładana była dopiero później. Dlatego przez pierwsze dwa lata Olga przyglądała się swoim szczęśliwym konkurentkom, tworząc ich wspólny wizerunek i starając się wyodrębnić to, co je wszystkie łączyło, żeby potem zdefiniować te cechy, których nie posiadały. Dziewczyna nie rzuciła się do farbowania włosów i zrzucania zbędnych kilogramów, nie czyniła również żadnych wysiłków, żeby powiększyć sobie biust. Postanowiła zdobyć upragnionego docenta swoją niezwykłością i tym, że nie była podobna do innych.

Zadanie okazało się nie tak proste, jak sobie na początku wyobrażała. Obserwowane blondynki były przeważnie niegłupie, a niektóre miały nawet wyrazistą osobowość, wyróżniały się też dowcipem i zdolnościami w wybranej specjalności, więc Olga musiała się nieźle nagłowić, jak mogłaby je zdystansować. W końcu opracowała plan, przy czym należy podkreślić, wielce ryzykowny. Postanowiła zacząć od kierownika katedry, niemłodego i zmęczonego studenckimi wygłupami Marka Naumowicza Biermana.

Pewnego pięknego dnia studentka drugiego roku Ola Rieszyna zjawiła się u Biermana i oblewając się rumieńcem wstydu i zażenowania, zapytała, kiedy Mark Naumowicz mógłby udzielić jej konsultacji. Kierownik katedry wyznaczył jej termin na sobotę, w czasie „okienka” między pierwszą a trzecią godziną zajęć. Na konsultację Olga przyszła w skromnym wizytowym kostiumie, z ładną skórzaną aktówką w ręku. Nie chciała wyglądać jak młoda egzaltowana studentka, ale sprawiać wrażenie osoby przygotowującej się do poważnej pracy naukowej.

– Udało mi się zdobyć materiały z konferencji na temat psychiatrii katastrof – zagaiła, rozpinając suwak aktówki i wyciągając starannie zadrukowane arkusze papieru. – Konferencja odbywała się w Pekinie i wszystkie tezy wydane zostały po chińsku. Niestety nie mogłam zdobyć wersji angielskiej. Marku Naumowiczu, dokonałam przekładu, chciałabym jednak, żeby pan go przejrzał. Nie jestem pewna, czy dobrze przetłumaczyłam pewne fragmenty.

– Zna pani chiński? – Bierman uniósł brwi.

– Nie. – Olga spąsowiała. – Znalazłam tłumacza i zapłaciłam mu, ale, widzi pan, tłumacz nie znał się na medycynie, więc zrobił przekład dosłowny, bardzo niefachowy, a ja przepisałam później tekst, poprawiając go nieco. Mimo to mam sporo wątpliwości. Trudne miejsca zaznaczyłam na marginesach. Może rzuci pan okiem?

Bierman w milczeniu włożył okulary i przysunął do siebie spięte spinaczem kartki. Olga zrozumiała, że trafiła w dziesiątkę. Był rok 1987. Psychiatria katastrof stanowiła wówczas zupełnie nowy kierunek, bodźcem do jej rozwoju w Rosji stała się awaria elektrowni atomowej w Czarnobylu. Od tamtej pory minęły niespełna dwa lata, materiałów było jeszcze niewiele. Kręcąc się stale na wydziale, Olga wiedziała, że konferencja w Pekinie była tematem wielu rozmów. Dyskutowano, czy pojedzie tam delegacja radziecka, a jeśli pojedzie, to w jakim składzie, i czy udział Rosjan w konferencji będzie oznaczał, że nowy kierunek naukowy przyjmie się w kraju. Wymieniano głośne nazwiska znanych uczonych, którzy mogliby godnie reprezentować psychiatrię radziecką na tym sympozjum naukowym, a w przyszłości pokierować rozwojem psychiatrii katastrof… Wszystko okazało się jednak daremne, ponieważ delegacja radziecka ostatecznie nie pojechała na konferencję w Chinach. Akurat w tym czasie wybuchł skandal. Światowa Organizacja Zdrowia oskarżyła Rosję o niehumanitarne metody leczenia i wykorzystywanie psychiatrii do walki z dysydentami…

– Skąd pani to ma? – zapytał kierownik katedry, nie odrywając oczu od tekstu.

– Proszę nie pytać, Marku Naumowiczu – z powagą odparła Olga. – To było niezwykle trudne.

Westchnęła znacząco i spuściła oczy. Nie zamierzała wtajemniczać Biermana w szczegóły i opowiadać, ile wysiłku ją to kosztowało i ilu facetów musiała zaliczyć, żeby jakiś znajomy jej koleżanki ze szkoły poprosił jakiegoś swojego znajomego… I tak dalej. Potem jeszcze zapłaciła za przekład, a ponieważ chiński należy do grupy języków rzadkich, tłumaczenie uderzyło ją po kieszeni. Tego jednak, że miała trudności, nie zamierzała ukrywać. Niech do Marka Naumowicza dotrze, że stoi przed nim osoba, która nie cofnie się przed niczym dla dobra nauki.

Mark Naumowicz tak właśnie wszystko odebrał. Uważnie przeczytał tłumaczenie i z uznaniem kiwnął głową.

– No cóż, muszę pani pogratulować, zupełnie nieźle poradziła sobie pani z dziedziną, która jest dla pani nowa. Umówmy się tak, zostawi mi pani swoje tłumaczenie, a ja zapoznam się z nim dokładniej w domu i zrobię korektę, znalazłem bowiem kilka nieścisłości, a nawet niewielkie błędy. Ale ogólnie jest dobrze, a nawet bardzo dobrze. Proszę przyjść do mnie… – Naumowicz zamyślił się, wyjął swój plan zajęć, potem przekartkował kalendarz stojący przed nim na biurku. – W czwartek. Tak, w czwartek o czwartej zaczyna się egzamin. Gdy pierwsza grupa będzie się przygotowywała, my sobie porozmawiamy.

Olga wybiegła z gabinetu jak na skrzydłach. Bierman połknął haczyk! Nie miała najmniejszej wątpliwości, że zostawił sobie przekład nie po to, by zrobić korektę, a raczej nie tylko z tego powodu. Zrobi kopię i zostawi ją sobie, a Oldze nic o tym nie powie. Niebawem w jakimś czasopiśmie medycznym ukaże się pewnie jego artykuł z analizą istniejących podejść do psychiatrii katastrof. Możliwe, że jedno z nich przedstawi jako swoje własne. Niech mu będzie. Najważniejsze, żeby oznajmił głośno na wydziale, że wśród studentów koła naukowego pojawiła się wreszcie osoba niepodobna do innych: naprawdę zainteresowana, myśląca, energiczna i przedsiębiorcza. A co do artykułu, Olga zawczasu przestudiowała prace specjalistyczne z ostatnich pięciu lat i przekonała się, że Mark Naumowicz Bierman wszystkie swoje artykuły pisze we współautorstwie. Przez wszystkie te lata współautorem była ta sama osoba: Aleksander Innokientjewicz Borodankow. Teraz Olga musiała uzbroić się w cierpliwość i poczekać.

Takiego manewru Borodankow nie przewidział i wpadł jak śliwka w kompot. Tydzień później sam podszedł do Olgi, kiedy ta wychodziła z kolejnego posiedzenia studenckiego koła naukowego.

– Słyszałem, że potrafi pani zdobyć materiały, które dla zwykłych śmiertelników są niedostępne? – zapytał ironicznie, starannie ukrywając swoje zainteresowanie. – Proszę zdradzić sekret i powiedzieć, jak pani to robi?

Olga podniosła na Borodankowa jasne, szare oczy i dołożyła starań, by przywołać na usta smutny uśmiech.

– Dużo mnie to kosztuje – odparła. – Chwilami to obrzydliwe, ale efekt jest murowany. Niestety, jestem jeszcze w takim wieku, w którym mężczyźni widzą jedynie moje młode ciało, a umysł ich nie obchodzi.

Wszystko zostało powiedziane jasno i wyraźnie. Aleksander Innokientjewicz pojął aluzję.

– Szkoda. – Borodankow zmartwiony rozłożył ręce. – Chciałem panią prosić o zdobycie pewnych materiałów, ale skoro wymaga to aż takiego poświęcenia… Nie ośmielę się pani tym obarczać.

– Nie chodzi o poświęcenie, lecz o rodzaj zadośćuczynienia. Jeśli się wie, że dzięki doznanemu upokorzeniu otrzyma się coś naprawdę cennego, sprawa jest tego warta.

Docent Borodankow był niewątpliwie bardzo mądrym człowiekiem, inaczej nie zostałby stałym współautorem artykułów samego Biermana! Jego reakcja była więc przemyślana i rzeczowa.

– Gdyby udało się pani zdobyć to, czego potrzebuję, moglibyśmy razem napisać wspaniałą rozprawę. W zasadzie już ją prawie kończę, ale jest jakaś taka, no wie pani, blada, nieprzekonująca. Wykorzystanie zagranicznych opracowań znacznie ożywiłoby tekst, a całość nabrałaby wyrazu. Nie wiem, czy pani mnie rozumie…

– Rozumiem. – Olga kiwnęła głową. – Tort już pan upiekł, a teraz musi go pan przyozdobić różyczkami z kremu. Naprawdę uczyni mnie pan współautorką, jeśli przyniosę panu materiał? Proszę się zastanowić, Aleksandrze Innokientjewiczu, docent i studentka? O ile wiem, tego się nie praktykuje.

Borodankow wiedział oczywiście doskonale, że na uczelni takie zwyczaje nie były przyjęte i nie zamierzał łamać dla Olgi obowiązujących zasad. Chciał ją oszukać, to było jasne.

– Może mógłby mi pan jakoś inaczej zrekompensowaćto upokorzenie, które będę musiała znieść? – zapytała.

– Pieniądze? – niepewnie zaproponował docent.

– Tylko nie pieniądze – szybko odparła Olga. – To jeszcze bardziej poniżające.

– Wobec tego może… – Borodankow zawahał się. – Jeśli pani zechce, zorganizuję dla pani prawdziwe święto. Z kwiatami, szampanem i zabawą. Obiecuję, że spędzi pani dwa dni tak, jak tylko sobie zamarzy. Koszty nie grają roli, gwarantuję, że będzie pani zadowolona.

– Dobrze – rzuciła z uśmiechem. – Święta to jedyna rzecz, która jest jeszcze coś warta w naszym parszywym życiu.

Miesiąc później Olga przyniosła docentowi Borodankowowi kserokopię zbioru artykułów wydanych w Australii. Żeby je zdobyć, musiała przez cały tydzień dogadzać w łóżku obrzydliwemu, grubemu, oblewającemu się potem dziennikarzowi, poić go koniakiem i udawać pomysłową gospodynię. Oczywiście na swój koszt. W tym celu sprzedała kilka książek, wydanych jeszcze w ubiegłym wieku, które odziedziczyła po prababce. Obiecane przez Borodankowa święto zaczęło się w restauracji i skończyło, jak zresztą planowała, u niego w łóżku. Jednakże zaciągnięcie docenta do łóżka nie załatwiało sprawy, i Olga rozumiała, że nie to jest najważniejsze. Przede wszystkim należało stworzyć wrażenie, że to nie ona jego potrzebuje, ale on jej. Gdy nie uprawiali miłości, Olga zachowywała się z rezerwą, zwracała się do Aleksandra Innokientjewicza oficjalnie i nieustannie podkreślała dzielący ich dystans.

Święto się skończyło i znowu zaczęli się spotykać tylko na wydziale albo na korytarzach instytutu. Borodankow nie wykazywał żadnej inicjatywy, by zacieśnić ich stosunki, ale Olga nie czuła się zniechęcona. Jej plan to przewidywał.

Jesienią, po powrocie z letnich wakacji, rozpoczęła trzeci rok studiów i nadal sumiennie uczęszczała na zajęcia koła naukowego przy katedrze psychiatrii. Na początku października przybrała pozę skrzywdzonej przez cały świat dziewicy, przestała się uśmiechać, co chwila podnosiła chusteczkę do oczu, wycierając nieistniejące łzy. Naturalnie, nie umknęło to uwadze docenta Borodankowa.

– Co się stało, Olu? – zapytał za którymś razem. – Ma pani jakieś kłopoty? Wygląda pani, jakby nie była sobą.

– Nic się nie stało – odrzekła pochmurnie, uciekając przed nim wzrokiem. – Po prostu wszystko mi obrzydło. Ogarnął mnie taki smutek… Że tylko się powiesić.

– Problemy w życiu osobistym? – uprzejmie zainteresował się docent.

– W życiu osobistym? – Olga podniosła oczy i zrobiła zdziwioną minę. – Nie, na tym polu nie miewam problemów. Z tym wszystko w porządku. Po prostu… Nie wiem, jak to powiedzieć. Mam wszystkiego dosyć. Szarzyzna, nuda, monotonia, i żadnego światełka w tunelu.

– A może znowu zrobimy sobie święto? – zaproponował nagle Borodankow.

Tak naprawdę Aleksandrowi Innokientjewiczowi tylko się zdawało, że sam wpadł na ten pomysł, w dodatku niespodziewanie. Olga podsunęła mu tę myśl, z premedytacją, używając współczucia jako przynęty.

– Znowu pan potrzebuje materiałów? – zapytała ze smutkiem.

– Nie, nie, Olu, niczego nie potrzebuję. Ale pamiętam, jak pani mówiła, że święta to jedyna rzecz, która ma jeszcze jakąś wartość w naszym życiu. Wie pani, teraz zrozumiałem, że to absolutna prawda. Nasze życie jest szare, nudne i monotonne, musimy więc urządzać sobie małe święta, żeby nie zwariować. To jak, zgadza się pani?

– Czemu nie – rzuciła obojętnie. – Możemy spróbować.

Drugie święto wypadło znacznie lepiej niż pierwsze. Olga oznajmiła, że nie ma ochoty na wieczór w restauracji, że wolałaby sama przygotować coś specjalnego. Samochodem Borodankowa pojechali na Bazar Centralny, gdzie udawali małżonków milionerów, kupowali najdroższe rzeczy bez pytania o cenę i targowania się, nie licząc się z pieniędzmi. Gdy objuczeni torbami szli w kierunku wyjścia, Aleksander Innokientjewicz zdobył się na jeszcze jeden gest – kupił Oli naręcze ciemnobordowych róż o długich, grubych łodygach.

W mieszkaniu Borodankowa Olga rozebrała się, zdjęła swój elegancki kostium i poprosiła o jakąś starą koszulę. Przepasała się fartuchem, wskutek czego koszula stała się jeszcze krótsza. Tak ubrana paradowała po kuchni, świecąc silnymi, gładkimi kolanami i kusząc koronkami majteczek, raz po raz widocznymi spod koszuli. Aleksander Innokientjewicz obserwował ją z przyjemnością. Oboje ciągle żartowali, śmiali się i nucili popularne piosenki, które dobiegały z włączonego telewizora, a potem tańczyli z nożami i pęczkami włoszczyzny w rękach. Rozochocony Borodankow dwukrotnie w tym czasie „przypuszczał atak” na sprężyste ciało Olgi właśnie tutaj, w kuchni, wśród pokrojonych warzyw i w akompaniamencie skwierczącego na patelni mięsa. Strasznie mu się podobało, że dziewczyna błyskawicznie reagowała na jego pieszczoty, zapominała o gotowaniu i oddawała mu się z pasją i fantazją, po czym tak samo błyskawicznie przestawiała się na przygotowanie potraw, nazywając go znów Aleksandrem Innokientjewiczem i niczym nie zdradzając swego stosunku do tego, co się przed chwilą zdarzyło. Powtarzała tylko czule:

– To było fantastyczne! – I od razu pytała – Lubi pan ostre przyprawy? Nie szkodzą panu?

Świętowanie rozpoczęło się w piątek wieczorem, a pod koniec niedzieli Borodankow czuł się tak, jakby wypoczywał na Wyspach Kanaryjskich. Instytut i katedra wydawały się niepotrzebne i dalekie, problemy zniknęły, na duszy było mu lekko i wesoło. Przez te dwa i pół dnia naprawdę całkowicie się wyłączył i zrelaksował.

W poniedziałek powróciła codzienność i docent znowu widział Olgę tylko przypadkiem, spotykając ją jedynie na korytarzu i czasem na wydziale. W przeddzień Nowego Roku Aleksander Innokientjewicz niespodziewanie postanowił odszukać Olgę.

– Może zrobimy sobie święto? – spytał ją, z jakiegoś powodu onieśmielony, zaglądając jej w oczy.

Olga zrozumiała, że Borodankow wpadł. I to po same uszy. Nie musiała się już martwić. Facet się nie wyśliźnie. Wymyśliła dla niego narkotyk, którego docent nie zdoła się wyrzec. Problem polegał tylko na tym, czy zamierzał ją dalej wykorzystywać w charakterze „kobiety od święta”, czy będzie wolał, żeby święta przerodziły się w codzienność.

W taki sposób Ola Rieszyna wcieliła z powodzeniem w życie pierwsze trzy etapy planu. Realizacja czwartego etapu zajęła jej prawie cztery lata. W końcu dopięła jednak swego. W ciągu tych czterech lat Aleksander Innokientjewicz obronił habilitację, ona z kolei pomyślnie ukończyła studia i zaczęła robić specjalizację. Jeszcze dwukrotnie starym, wypróbowanym sposobem zdobywała dla niego materiały zagraniczne do rozprawy habilitacyjnej, po czym przybierała pozę męczennicy, a Borodankow, czując się jej dłużnikiem, zabierał ją gdzieś na tydzień, żeby się przewietrzyła. Podczas takich wyjazdów brano ich za małżeństwo. Olga stawała wówczas na głowie, żeby pod jej adresem padało jak najwięcej komplementów. Czarująca, oczytana, z subtelnym poczuciem humoru, uchodziła za wzór uprzejmości. Wreszcie Aleksander Innokientjewicz, przyzwyczajony do samotnego i beztroskiego życia, ostrożnie ją zapytał:

– Olu, jesteśmy razem już tyle czasu, a ty ani razu nie zaszłaś w ciążę. Masz z tym jakieś problemy?

Olga była wystarczająco inteligentna, żeby się zorientować, że Borodankow nie chce kłopotów ani teraz, ani w przyszłości. W ciągu tych siedmiu lat dwa razy zdecydowała się na aborcję, ale uznała wtedy, że lepiej będzie nic mu o tym nie mówić. Za to teraz przyszła odpowiednia pora.

– Byłam z tobą dwa razy w ciąży – przyznała się. – Po drugiej aborcji lekarz powiedział mi, że nie będę już miała dzieci.

Ta wiadomość przesądziła o wszystkim. Aleksander Innokientjewicz natychmiast jej się oświadczył, oświadczyny zostały przyjęte bez zbędnej zwłoki, spokojnie i rzeczowo. Olga Rieszyna po raz ostatni zapytała się w duchu, czy naprawdę musi zostać żoną Borodankowa, i otrzymała odpowiedź twierdzącą. Początkowe zadanie: „studentka wychodzi za mąż za docenta” z biegiem czasu uległo pewnej modyfikacji. Po pierwsze, Aleksander Innokientjewicz zrobił habilitację i lada chwila miał zostać profesorem, a Olga z kategorii studentki awansowała do rangi lekarza odbywającego staż specjalizacyjny. Przepowiadano jej świetlaną przyszłość, więc nie potrzebowała już opieki katedry. W każdym razie otrzymywała interesujące propozycje z dobrych klinik. A po drugie, przez siedem długich lat tak się przywiązała do Aleksandra Innokientjewicza, że bardziej przypominało to teraz miłość niż wyrachowanie. W przerwach między „świętami” spotykała się z innymi mężczyznami, ale robiła to raczej „dla porządku” niż z potrzeby czy chęci. Dzięki nim czuła, że cały świat nie koncentruje się wokół nieustępliwego docenta. Doskonale wiedziała, że jeśli pozwoli, by zawładnęła nią namiętność do Borodankowa, jej zachowanie z całą pewnością stanie się agresywne i natarczywe, co może Aleksandra Innokientjewicza odstraszyć i sprawić, że zerwie się z misternie skonstruowanego haczyka. Obecność kochanków pozwalała Oldze zachować cierpliwość, nie okazywać rozdrażnienia i czekać, aż Aleksander Borodankow dojrzeje do kolejnego „święta”. A dojrzewał średnio raz na dwa miesiące.

Po ślubie Olga robiła wszystko, żeby małżonek się nie rozczarował i nie pożałował podjętej decyzji. I nie pożałował jej nigdy. Olga stała się nie tylko niewyczerpanym źródłem pozytywnych emocji w łóżku i w kuchni, lecz również jego pomocnicą i współpracownicą. „Zabezpieczała” tyły, jak mówią niektórzy mężowie. On pomógł jej napisać rozprawę doktorską w ciągu półtora roku, a od niej ciągle słyszał, że jest najmądrzejszym i najbardziej utalentowanym lekarzem w całej Rosji, a może i na całym świecie. Olga wierzyła w te słowa, tak jak wierzyła w wielką przyszłość męża. Zgodnie z jej planem miał zostać najbardziej znanym, największym i jednocześnie najbogatszym lekarzem psychiatrą najpierw w Rosji, potem w Europie, a później, jak Bóg da… Aby zrealizować tę część planu życiowego, Olga gotowa była na wszystko. To, że dla dobra sprawy ona, doktor nauk medycznych, zgodziła się pracować jako pielęgniarka, nie stanowiło w jej oczach ofiary, ale było niezbędną ceną, w dodatku niewygórowaną, jaką należało zapłacić za sukces. Olga skłonna była do większych poświęceń. Właściwie nie było rzeczy, której by nie zrobiła, żeby osiągnąć upragniony cel.

Rozdział 2

Upał, który panował w Moskwie przez całą pierwszą połowę czerwca, nagle ustąpił chłodnej, deszczowej pogodzie. Okna w pokoju były szeroko otwarte, a jednostajne strugi deszczu co chwilę gwałtownie wyrzucały z siebie grube krople, które bębniąc, opadały na szeroki parapet, zastawiony kwiatami w doniczkach. Michaił Władimirowicz Szorinow lubił deszcz. Taka pogoda przynosiła mu ukojenie i cichą radość.

Olga wiedziała, że Szorinowa najlepiej odwiedzać w sobotę wieczorem. To była najspokojniejsza pora. W pozostałe dni telefon się urywał, co przeszkadzało w rozmowie, nie pozwalało się skoncentrować i psuło nastrój. Z tego samego powodu nigdy nie odwiedzała go w biurze. Tylko w domu i tylko w sobotę, kiedy jego żona z dziećmi wyjeżdżała na daczę. Telefony w sprawach biznesowych Szorinow przekładał przeważnie na niedzielę, bliżej poniedziałku, żeby nie zatarły się w pamięci.

Dziewczyna ostrożnie zdjęła mokry płaszcz, zrzuciła pantofle i boso poszła do pokoju. Miała ładne stopy, eleganckie, zadbane, ze starannym pedikiurem, i nigdy nie przepuszczała okazji, żeby je zademonstrować. Szorinow z satysfakcją obejrzał jej nogi, które dość śmiało odsłaniała krótka spódniczka od skromnego kostiumu. Kiedyś byli z Olgą kochankami, co prawda niedługo, ale Szorinow zachował ciepłe wspomnienia. Olga była mądra i niewymagająca, pełna temperamentu i nienatarczywa. Odkąd wyszła za mąż za swego genialnego psychiatrę, ich intymna zażyłość skończyła się, a wzajemne kontakty dotyczyły wyłącznie interesów.

– Jak tam nasze sprawy? – zainteresowała się Olga, siadając na miękkiej sofie koło okna i wyciągając nogi.

– W porządku. Znaleźliśmy ją. Okazało się jednak, że niezły z niej numer – odparł z uśmiechem Szorinow. – Zażądała tyle, że sam tego nie udźwignę. Trzeba szukać sponsora, który wyłoży dolę.

– Cholera! – Olga z niezadowoleniem uderzyła pięścią w poduszkę na sofie. – Czyżby ta idiotka wiedziała, jaką wartość przedstawia archiwum? Przecież całe jej wykształcenie to dwie klasy na krzyż i cudze łóżka. Może ktoś jej doradza?

– Wykluczone. – Szorinow pokręcił głową. – Mój człowiek się jej przyjrzał i uważa, że kieruje nią chciwość. Może i jest idiotką, ale wykombinowała, że jeśli ktoś zadał sobie tyle trudu, żeby ją znaleźć, to cena archiwum jej męża nieboszczyka nie wynosi dwa pięćdziesiąt. Krótko mówiąc, jestem teraz zajęty szukaniem pieniędzy. Baba chce milion dolarów w gotówce.

– Milion! – jęknęła Olga. – Chyba zwariowała!

– Nawet gdyby, to i tak nic nie zmienia.

Szorinow wstał i podszedł do okna. Olga spoglądała na jego szerokie, lekko przygarbione plecy i czuła, że właśnie rozstrzyga się jej los. Michaił od samego początku wierzył w całe przedsięwzięcie i w to, że przyniesie ono olbrzymie zyski, ale oczywiście nie spodziewał się, że potrzebne będą tak ogromne nakłady. Milion dolarów! Przecież takich pieniędzy nie da się przewieźć przez granicę. A jeśli Szorinow się wycofa i zostawi wszystko w pół drogi?

– Co słychać u twojego męża? – zapytał głucho. – Jest jakaś nadzieja, że poradzimy sobie sami?

– Żadnej – twardo odparła Olga. – On co prawda uważa, że da sobie radę, myśli, że nie jest głupszy od Lebiediewa. Ale ja w to nie wierzę. A zresztą sprawa przybiera niebezpieczny obrót. Przecież pacjenci umierają jeden po drugim, osiemnaście osób w ciągu pół roku. I żadnego punktu zaczepienia. Mamy szczęście, że krewni nie podnieśli rabanu, ale szczęście też się kiedyś skończy. Boję się ryzykować.

– To znaczy, że trzeba szukać osoby, która wyłoży gotówkę tam, na miejscu. Z Rosji tyle się nie wywiezie, nawet gdyby udało mi się zdobyć taką sumę. Zrozum mnie dobrze, Olu, zrobię wszystko, co w mojej mocy, ale muszę mieć pewność, że to nie blef ani żadne gruszki na wierzbie. Moje ryzyko to moja sprawa, wpakowałem się w ten interes dobrowolnie i byłem gotów zaryzykować własne pieniądze. Ale tylko własne. Ponieważ jednak muszę się zwrócić do osób trzecich, zainwestuję ich pieniądze. Jeśli nic z tego nie wyjdzie, będę musiał zwrócić im dług. Rozumiesz, jakiego sobie nawarzę piwa? Pomyśl więc jeszcze raz i powiedz mi: czy wiesz na pewno, że w archiwum Lebiediewa jest to, czego potrzebujecie? Wiesz na pewno, że pracował właśnie nad tym preparatem, o którym mówimy? A nie nad jakimś lekarstwem na biegunkę?

– Misza, niepotrzebnie się boisz. Jesteśmy przecież na dobrej drodze. Mamy już lakreol, preparat stymulujący potencjał twórczy i aktywność intelektualną. Preparat jest niezwykle skuteczny, sam doskonale wiesz, w końcu czytasz gazety. We wszystkich nekrologach było napisane: „Odszedł w rozkwicie sił twórczych, dosłownie dzień przed niespodziewaną śmiercią ukończył swój najlepszy utwór…”. To nie są moje wymysły, to ocena specjalistów. Ale pacjenci umierają, Misza, i nic na to nie potrafimy poradzić. Dlatego właśnie potrzebujemy archiwum Lebiediewa. On coś wymyślił, coś sprytnego, w jego grupie eksperymentalnej nie było ani jednego zejścia letalnego.

– Dobrze.

Szorinow odwrócił się i uważnie popatrzył na Rieszynę, po czym zrobił kilka kroków i stanął tuż przed nią. Teraz górował nad Olgą. Zastygł, zasłaniając padające z okna światło. Przez krótką chwilę dziewczynę ogarnął strach, poczuła się słaba i bezradna.

– Znajdę pieniądze, żeby wykupić archiwum od wdowy po Lebiediewie. Ale musisz mi obiecać…

– Wszystko, co chcesz – odrzekła prędko.

– Nie spiesz się, Olu. A zatem, ponieważ w grę wchodzą bardzo duże pieniądze, zawsze możliwe są komplikacje i nieprzyjemności. Niewykluczone, że trzeba będzie umieścić kogoś u was na oddziale. Rozumiesz, co mam na myśli?

– Tak – ledwie dosłyszalnie wyszeptała Olga, nie spuszczając oczu z twarzy Szorinowa.

– W jaki sposób oszukasz męża, czy będziesz leczyła wskazaną przeze mnie osobę w klinice, czy przyniesiesz mi preparat, to mnie teraz nie interesuje. Może będę potrzebował twojej pomocy i będziesz musiała mi jej udzielić. Staniesz się wspólniczką. A może nawet sprawczynią. Teraz pomyśl jeszcze raz. Zgadzasz się? Czy gra jest tego warta?

– Tak – ochryple i cicho odpowiedziała Olga, po czym odkaszlnęła, wzięła głęboki oddech i powtórzyła głośno i wyraźnie: – Tak. Zgadzam się.

Nazajutrz, w niedzielę, Michaił Władimirowicz Szorinow siedział przy jednym stole z mężczyzną, który był jego krewnym i którego zamierzał poprosić o pieniądze na wykupienie archiwum Lebiediewa. Ale żeby je otrzymać, musiał wtajemniczyć krewnego w całe przedsięwzięcie.

Sprawa wyglądała następująco: swego czasu w laboratorium naukowo-badawczym w pewnej zamkniętej fabryce o utajnionej produkcji pracował Wasilij Wasiljewicz Lebiediew – wynalazca działających w cudowny sposób balsamów, pozwalających w przeciągu kilku minut pozbyć się bólów reumatycznych, bólu głowy, kaca, zmęczenia, bezsenności oraz stresu. Jeden balsam w dwa tygodnie zatrzymywał katastrofalne wypadanie włosów, drugi w ciągu miesiąca likwidował wiele chorób skóry, trzeci w okamgnieniu powstrzymywał wszelkie rodzaje reakcji alergicznych. Razem było ich pięć. Produkowano je we wspomnianej fabryce, ale w bardzo ograniczonej ilości – tylko dla elity rządzącej. Ponieważ jednak zastosowana przez Lebiediewa technologia wytwarzania i produkcji balsamów otwierała dosyć szerokie możliwości, Wasilij Wasiljewicz postanowił kontynuować badania. Szkopuł tkwił w tym, że nie pracował w ramach swoich obowiązków, tylko w wolnym czasie, wieczorami i w weekendy, z własnej inicjatywy, a zatem, cokolwiek by wynalazł, fabryka nie miała do tego żadnych praw. Gdyby pracował na zlecenie, sprawa przedstawiałaby się inaczej, wówczas wszystkie opracowania Lebiediewa uznano by za własność służbową i należałyby do instytucji, dla której pracował. Natomiast to, co robił w domu w czasie wolnym od pracy, należało wyłącznie do niego.

Lebiediew prowadził badania nad nowym balsamem, który korzystnie oddziaływał na zdolności twórcze i na aktywność intelektualną w ogóle. Jeśli oczywiście miał na co oddziaływać. Od balsamu Lebiediewa człowiek nie robił się mądrzejszy ani bardziej utalentowany. Ale za to jeśli w człowieku tkwił jakiś potencjał, to rozwijał się na potęgę. Wasilij Wasiljewicz najwyraźniej nie był naiwny i łatwowierny, więc doskonale rozumiał, że jeśli będzie pracował nad swoim preparatem w laboratorium, to w razie sukcesu fabryka od razu położy na balsamie łapę, on natomiast otrzyma jakąś nędzną premię na koniec kwartału. Dlatego pracował w domu, chałupniczo. Urządził w swoim pokoju minilaboratorium, a wyniki badań testował na swoich najbliższych przyjaciołach i krewnych. No i na sobie, rzecz jasna. Efekty okazały się zdumiewające, a wieści na ten temat wyciekły na zewnątrz. I wtedy Lebiediew niespodziewanie wyzionął ducha. Miał sześćdziesiąt sześć lat i nie będzie przesadą stwierdzenie, że umarł w rozkwicie sił twórczych. Wszystko to wydarzyło się jakieś dwa lata temu. Kilka miesięcy po pogrzebie młoda wdowa wyjechała na stałe do Europy Zachodniej, a całe archiwum męża zabrała ze sobą.

W Moskwie znalazła się grupa entuzjastów, która postanowiła pójść drogą wytyczoną przez zmarłego uczonego. Przede wszystkim odszukano tych jego przyjaciół i krewnych, na których wypróbowywał swój wynalazek. Zapytani wyjawili, że Lebiediew wykorzystywał dwa z pięciu oficjalnie produkowanych balsamów i dodawał do nich coś jeszcze, jakiś specjalny preparat. Które dwa spośród pięciu balsamów, nie pamiętali, nie zwrócili uwagi, ale buteleczki były fabryczne, z etykietami. Na każdej dużymi czerwonymi literami było napisane: „Balsam Lebiediewa”. Grupa entuzjastów z zapałem zabrała się do dzieła, zdobyła wszystkie pięć rodzajów balsamów i zaczęła z nimi eksperymentować. Pierwsze rezultaty były zachęcające. Kiedy już znaleziono dwa balsamy stanowiące zasadniczy trzon leku, pełną parą ruszyły poszukiwania trzeciego składnika, który Wasilij Wasiljewicz stworzył w ciszy swego mieszkania. Tu również osiągnięto pewien sukces, uzyskano preparat, który nazwano lakreolem, tyle że… Lek, owszem, wywoływał spodziewany efekt, natomiast pacjenci umierali. Co za pech. Żeby temu zapobiec, postanowiono zdobyć od wdowy archiwum. Odszukano ją i przekonano, żeby je oddała, ale w zamian kobieta zażądała niebotycznej kwoty. No i w tym cały kłopot. Nie ma najmniejszej wątpliwości, że nowy preparat przyniesie ogromne zyski. Będzie tani w produkcji, bo jego główny składnik stanowią balsamy, których produkcja już dawno została uruchomiona i żadne dodatkowe nakłady finansowe, prócz zakupu surowca, nie są potrzebne. Co więcej, jakiś czas temu fabryka produkująca balsamy Lebiediewa została odtajniona i przekształcona w spółkę akcyjną. Obecnie jej pełnoprawnym właścicielem jest nie kto inny, jak Michaił Władimirowicz Szorinow. Tylko on ma licencję na produkcję balsamów Lebiediewa, więc można się nie obawiać konkurencji. Na nowy balsam zostanie wyznaczona zawrotna cena, ale i tak produkt będzie się rozchodził na rynku jak świeże bułeczki. Będą go kupowały litrami mamy wyrostków kończących szkołę, które nie pozwolą, by ich ukochani synkowie oblali egzaminy wstępne na uczelnie, co byłoby równoznaczne z otrzymaniem karty powołania do wojska. Pracownicy naukowi, twórcy, studenci przed sesją, wszyscy będą kupowali preparat. Nawet dozorcy. Każdy będzie żył nadzieją, że obudzi się w nim Picasso albo Einstein.

– Ile? – krótko zapytał krewny Szorinowa.

– Kobieta żąda miliona dolarów. Ale w gotówce, i to tam, za granicą. Nie dam rady tyle stąd wywieźć.

– W jakim kraju?

Michaił Władimirowicz był zbyt ostrożny, żeby wymienić kraj, w którym mieszkała wdowa Weronika Lebiediewa. Krewny był bogaty i potężny, mógł równie dobrze odmówić Szorinowowi i sam zrobić interes. Jeśli archiwum Lebiediewa trafi w jego ręce, znajdzie sposób, by samodzielnie produkować preparat. Dlatego Szorinow nie powiedział prawdy. W dodatku zataił przed drogim wujaszkiem również fakt, że Weronika Lebiediewa zmieniła nazwisko, ponieważ wyszła za mąż za obywatela Austrii Wernera Steinecka. Nie ma powodu, by krewny wiedział, gdzie wdowa teraz mieszka i jak się nazywa.

– W Holandii.

– To znaczy, że gotówka jest ci potrzebna w Holandii?

– Niekoniecznie. Urządza mnie dowolny kraj Unii, łatwo znajdę ludzi, którzy bez przeszkód przewiozą pieniądze przez granice.

– Na kiedy potrzebujesz pieniędzy?

– Jak najprędzej, zanim wdowa się rozmyśli.

– Co mi proponujesz?

– Dwadzieścia procent. Pożyczysz mi milion dolarów na dwadzieścia procent miesięcznie.

– Trzydzieści pięć – twardo oznajmił krewny.

– Zmiłuj się, wujaszku! – Szorinow załamał ręce. – Jakie trzydzieści pięć! Przecież przez trzy miesiące dług się podwoi. Przez ten czas zdążymy się ledwie rozkręcić.

– No to rozkręcaj się szybciej – rzucił z uśmiechem bogaty krewny. – Dobrze, umówimy się tak: daję ci pieniądze na cztery miesiące na dwadzieścia pięć procent. Po czterech miesiącach będziesz musiał mi zwrócić dwa miliony. Jeśli się nie wyrobisz, odbiorę swoją dolę w zyskach. Trzydzieści procent w ciągu pierwszego roku, a potem zobaczymy. Tak więc lepiej pilnuj interesów, bo cię obedrę ze skóry. Zadzwoń do mnie jutro wieczorem, to ci powiem, gdzie i jak odbierzesz pieniądze. To wszystko, Misza, jesteś wolny.

Michaił Władimirowicz wyszedł od krewnego spocony jak mysz, z nieznośnie walącym sercem. W niezłą kabałę wdepnął! A jeśli Olga się pomyliła i archiwum Lebiediewa nie zawiera tego, co jest im potrzebne? Albo jeśli nie zdążą rozkręcić produkcji przez cztery miesiące? Jeśli… Jeśli… Niech go cholera weźmie, krwiopijcę jednego! Ale pieniądze obiecał, dobre i to.

Nazajutrz wieczorem Michaił Władimirowicz otrzymał informację, z kim ma się skontaktować, żeby odebrać pieniądze za granicą. Wujek ma dać mu „melona” na miejscu, żeby nie ryzykować i nie drażnić dolarami celników.

Michaił Władimirowicz zdążył do tego czasu podjąć decyzję. Jeśli wszystko pójdzie dobrze, będzie mógł zwrócić krewnemu dług już za tydzień, przez ten czas procenty też narosną mizerne. Jakoś sobie z nimi poradzi.

Weronika Steineck, w niedawnej przeszłości nosząca nazwisko Lebiediewa, przeklinała dzień i godzinę, kiedy stwierdziła, że w Rosji żyje jej się źle, i że za granicą będzie o wiele lepiej. Co sprawiło, że doszła do takiego wniosku? Teraz nie mogła już sobie przypomnieć, czy przeczytała o tym w książkach, czy dowiedziała się od koleżanek, ale wierzyła w to od samego dzieciństwa. Nikt jakoś nie wyjaśnił jej, że za granicą dobrze jest tylko tym, którzy mają pieniądze, ale takim ludziom w Rosji też nieźle się żyje.

Sympatycznego Wernera Steinecka poznała, kiedy żył jeszcze Wasilij Wasiljewicz. Steineck dość często wpadał do Moskwy, pracował bowiem w firmie posiadającej kilka przedstawicielstw w Rosji. Za każdym razem zapraszał Weronikę do swego hotelu, częstował kolacją, dogadzał w łóżku i zadawał dyżurne pytanie: „Wyjdziesz za mnie?”. Weronika przeglądała się w lustrze i utwierdzała w przekonaniu, że podbiła Wernera swoim nieziemskim pięknem i feeryczną zmysłowością. Przecież właśnie o tym zapewniał ją nieustannie jej poprzedni mąż Lebiediew, zasłużony pełną gębą, laureat przeróżnych nagród, profesor, członek honorowy i tak dalej. On na pewno znał się na kobietach, skoro spośród mnóstwa chętnych kandydatek wybrał ją, pielęgniarkę z poradni fizykoterapii, Weronikę. Jeśli wybrał ją, to znaczy, że naprawdę była lepsza od wystrojonych w skóry i futra intelektualistek, pragnących wydać się za niedawno owdowiałego eleganckiego, siwowłosego Lebiediewa.

Kiedy się poznali, Weronika miała dwadzieścia trzy lata, a Lebiediew sześćdziesiąt dwa, ale mógł przytrzeć nosa wielu młodym. Przystojny, postawny, o szczupłych, umięśnionych nogach, które bez zmęczenia pokonywały kilometry szybkiego marszu, z grzywą śnieżnobiałych włosów nad wysokim czołem, z orlim nosem i błyszczącymi oczami, zasypywał damy komplementami, całował im rączki i stanowił przedmiot westchnień tych, które chciały, żeby ich małżeństwo było nie tylko udane, ale i ładne. Wiadomo przecież, że można znaleźć bogatego karierowicza i skłonić go do ożenku, ale bardzo często życie z nim okazuje się niewypowiedzianą męką i pasmem upokorzeń, które doprowadzają do rozpaczy. Czasem trafiają się też tacy osobnicy, z którymi wstyd się gdzieś pokazać. Natomiast małżeństwo z Lebiediewem zapowiadało się pod każdym względem atrakcyjnie i rzecz najważniejsza – dawało podstawy przypuszczać, że będzie niedługie, biorąc pod uwagę różnicę wieku oblubieńców.

Wasilij Wasiljewicz znalazł się w poradni, w której pracowała Weronika, po tym, jak doznał urazu nogi, grając w siatkówkę. Rok później wzięli ślub i młodziutka pielęgniarka była całkowicie zadowolona ze swego małżeństwa, jako że otrzymała wszystko, czego oczekiwała, wiążąc się z sześćdziesięciotrzyletnim Lebiediewem. Jedyne, czego mąż nie mógł jej dać, to życia za granicą. Wasilij Wasiljewicz kategorycznie odmawiał wyjazdu, zapewniając, że i tutaj powodzi mu się przyzwoicie. Toteż nacieszywszy się przez jakiś czas rolą żony znanego i szanowanego uczonego, Weronika zaczęła się zastanawiać nad nowym mariażem, tym razem z obcokrajowcem. Młody i bystry Steineck wyśmienicie się do tego celu nadawał. Weronika zabrała się już do obmyślania planu, jak rozwieść się ze starym profesorem i zagarnąć przy okazji znaczną część majątku, którego dorobił się na długo przedtem, zanim się poznali, ale sprawa rozwiązała się sama. Ni stąd, ni zowąd Wasilij Wasiljewicz umarł, pozostawiając młodą wdowę na pastwę losu i na pożarcie dwóm dorosłym córkom z pierwszego małżeństwa oraz ich rodzinom, które naturalnie pretendowały do spadku i nie znosiły nowej żony tatusia. Weronika nie okazała się wystarczająco silna i pyskata, żeby z godnością podjąć wyzwanie i stanąć w szranki z ludźmi, którzy byli od niej starsi, bardziej doświadczeni i nieustępliwi. Poddała się bez walki, pocieszając się tym, że i tak wyjdzie za mąż za Steinecka i wyjedzie stąd w diabły. Tak się też stało. Dowiedziawszy się, że Weronika owdowiała, austriacki biznesmen niezmiernie się ożywił i natychmiast pobiegł z nią do urzędu stanu cywilnego w Moskwie, a pół roku później, po zakończeniu formalności, wywiózł ją do niewielkiego miasteczka o nazwie Gmunden, położonego w malowniczej okolicy, na brzegu jeziora Traun, na przedgórzu Alp.

Rychło przyszło rozczarowanie. Po pierwsze, nie był to wspaniały Wiedeń ani nawet nie Salzburg (innych austriackich miast niewykształcona Weronika po prostu nie znała), ale jakiś zaściankowy Gmunden. Życie w Rosji nauczyło ją, że świat poza Moskwą i Petersburgiem to głucha prowincja, z której ludzie emigrują do tych dwóch miast, godząc się na każdą pracę, byle tylko zdobyć meldunek. Weronice nie przyszło do głowy, że gdzieś może być inaczej, że na Zachodzie duże miasta różnią się od małych tylko wielkością i rozmiarem liter, którymi ich nazwy nanosi się na mapach. Poziom życia i usług jest za to wszędzie jednakowy, a tego, kto ma pieniądze, stać na wszystko. Ale do tej myśli Weronika musiała się dopiero przyzwyczaić, więc początkowo strasznie się martwiła, że opuściła stolicę i znalazła się niemal na wsi.

Po drugie, okazało się, że Steineck nie jest wcale wielkim biznesmenem, lecz drobnym urzędnikiem, chłopcem na posyłki, który nie prowadzi w Moskwie żadnych negocjacji, ale wykonuje różne polecenia niewymagające wysokich kwalifikacji. W tym miejscu Weronika powinna się była zastanowić, skąd jej nowo upieczony mąż ma tyle pieniędzy, skoro żaden z niego macher finansowy. Ale ta myśl nie przyszła jej do głowy, bo o życiu za granicą wiedziała niewiele i słyszała przeważnie same pozytywy: że wszyscy są tam bogaci i opływają w dostatki, banknoty rosną na drzewach, a państwo troszczy się o dobrobyt każdego obywatela, wypłacając emerytury i zasiłki dla bezrobotnych, dzięki którym nikt nie klepie biedy.

Po trzecie, bardzo szybko wyjaśniło się, że moda na żony z Rosji, na której fali udało się Weronice złowić swojego Steinecka, ma swoje praktyczne uzasadnienie. Z jednej strony, Rosjankę można zamknąć w domu, by zajęła się kuchnią i dziećmi, nic jej nie oferując w zamian. Rosjanki przeważnie nie znają języka, więc nie zawierają znajomości, nigdzie się nie włóczą, nie zapraszają nikogo do domu i w ogóle wszystkiego się boją. O swoje prawa nie walczą, bo w Rosji z żadnych szczególnych praw nie korzystały, a o tym, jakie tutaj obowiązują prawa, nie mają zielonego pojęcia. W jednej chwili można im zrobić wodę z mózgu. Słowem się nie odezwą, gdy mąż nie wróci do domu na noc, upije się czy nie da pieniędzy. Bo co za sens urządzać awanturę, kiedy się nie ma dokąd pójść? No dobrze, trzasną drzwiami, odejdą, i co dalej? Mamy i taty nie ma, u znajomych się tu nie mieszka, to nie Rosja, gdzie skrzywdzone żony mogą liczyć na współczucie i życzliwość przyjaciół, nie, tutaj wylicza się każdy kawałek chleba, każdą porcję mięsa, każdą tabletkę aspiryny. Z czego będą żyły? Pójdą do pracy? Jakiej? Komu na Zachodzie potrzebne są ich rosyjskie dyplomy? Pozostaje tylko praca dla niewykwalifikowanych, ale nawet do niej jest kolejka – studenci i uczniowie zawsze chętnie sobie dorobią w dni wolne od nauki. Tak więc gdy krnąbrna żona popracuje jako pomywaczka na nocnej zmianie albo napierze się cudzych brudów w jakimś zapyziałym hotelu, od razu przybiegnie z powrotem do męża. Cokolwiek by mówić, Rosja to jednak kraj zacofany i niecywilizowany, rzadko której kobiecie udaje się przyzwyczaić do zachodnich reguł, zapamiętać je i poukładać według nich życie.

Z drugiej jednak strony, mimo że niecywilizowana, Rosja jest krajem europejskim. Rosjanki to piękne kobiety o europejskim wyglądzie. W łóżku jest z nimi ciekawie, a w kuchni bezpiecznie, co też ma niebagatelne znaczenie. Na świecie jest wiele zacofanych krajów, można przywieźć sobie żonę z Korei, Wietnamu, Mongolii albo z jakiegoś Zimbabwe. Ale skąd wiadomo, czym cię małżonka uraczy, jej przyzwyczajenia kulinarne są zupełnie inne; może ugotować coś takiego, że przez tydzień będziesz wymiotował i nie wyjdziesz z łazienki. Potulne i niezaradne życiowo żony służące znajdzie się teraz tylko w Azji i w Afryce, ale różnica w kulturze, tradycji i obyczajach jest ogromna. Można tylko napytać sobie biedy… A zatem żona z Rosji to wariant optymalny. Będzie siedziała jak mysz pod miotłą, pieniędzy na nią nie potrzeba wiele, nie wymaga też specjalnej uwagi, bo i tak nigdzie się nie wyniesie. Zagwarantuje również, że dzieci będą miały europejski wygląd i nie odziedziczą skośnych oczu ani czekoladowej skóry.

Wspólne życie z mężem Austriakiem cieszyło Weronikę równo dwa tygodnie, potem znalazła się sama w niedużej willi z mocno okrojoną sumą pieniędzy, za którą miała prowadzić dom przez cały najbliższy tydzień. Werner oznajmił, że będzie jej dawał pieniądze co poniedziałek i zażądał pisemnego rozliczenia każdego wydanego szylinga, podkreślając, żeby nie zapominała zbierać paragonów i zapisywać wydatków. W dodatku okazało się, że Steineck wyjeżdża w delegacje nie tylko do Moskwy, więc jego częste nieobecności mogą się czasem przedłużyć.

Na pierwszy skandal nie trzeba było długo czekać. Weronika siedziała sama w domu, kiedy ktoś zapukał do drzwi. W progu stał młody, sympatyczny mężczyzna z notesem w ręku. Weronika nie znała niemieckiego, w szkole ledwie liznęła angielskiego, a z Wernerem porozumiewała się okropną mieszanką słabego angielskiego i całkiem przyzwoitego rosyjskiego, którym posługiwał się mąż. Ze słów młodego mężczyzny wywnioskowała, że chodzi o wzięcie udziału w sprzątaniu ulicy. Pomyślała, że to coś w rodzaju czynu społecznego, i grzecznie odmówiła. Młody mężczyzna promiennie się uśmiechnął, skreślił coś w swoim notesiku, rzucił komplement na temat jej wyglądu i pożegnał się. Pod koniec tygodnia blady z wściekłości Werner wpadł do kuchni, wymachując jakąś kartką.

– Ciężko ci było ruszyć tyłek i zamieść ulicę?! – darł się na całe gardło. – Przez twoje lenistwo muszę zapłacić jeszcze i te rachunki! Żeby się to więcej nie powtórzyło! Co rano miotła do ręki i marsz na ulicę!

Okazało się, że za czystość chodnika właściciele położonych przy ulicy domów ponoszą wspólną odpowiedzialność. Każdy właściciel musi sprzątać ściśle wyznaczony odcinek przed swoją posesją. Jeśli natomiast z jakiegoś powodu nie może albo nie chce tego robić, władze municypalne organizują sprzątanie ulicy albo jej odcinka, ale za pracę służb porządkowych wystawiają rachunek właścicielom, wokół których domów było nieposprzątane. Nie chcesz zamiatać ulicy, to nie zamiataj, nikt cię nie zmusza. Ale ponieważ ulica musi być czysta i schludna, przekaż do budżetu miejskiego pieniądze za sprzątanie. Jak nie chcesz płacić, zamiataj. Tego wymaga sprawiedliwość.

Nazajutrz, z miotłą i szufelką w rękach, zbierając z chodnika cudze niedopałki i opakowania po gumie do żucia, Weronika ze zdziwieniem myślała, że jeszcze pół roku temu była panią profesorową. Owo zdziwienie stało się pierwszym, na razie jeszcze niewielkim krokiem na drodze do odkrycia nieprzyjemnej prawdy, że decyzja o wyjeździe ze Steineckiem była błędem.

Ale jak to się mówi, najgorsze są początki. Pierwszy kroczek był malutki i nieśmiały, lecz potem proces uświadomienia sobie prawdy ruszył ostro do przodu. Finałowy krok na tej ciernistej drodze Weronika postawiła pół roku później, kiedy Wernera zatrzymano za udział w przemycie broni z krajów Ameryki Łacińskiej do Rosji i na długo posłano za kratki. Sprawa była tak poważna, że skonfiskowano praktycznie wszystko, co miał na kontach. Weronika Steineck została sama. No niezupełnie sama, oczywiście z willą, meblami i samochodem.

Przeanalizowawszy zaistniałą sytuację, Weronika zrozumiała, że ma tylko dwa wyjścia: albo wracać do Rosji, albo przystosować się do tutejszych warunków. Z miasteczka Gmunden do Wiednia było ponad dwieście kilometrów, sama benzyna na wyprawy do ambasady mogła ją zrujnować. Mimo to Weronika podjęła jedną próbę. W ambasadzie dano jej jednak jasno do zrozumienia, że żony przestępcy, skazanego za przemyt broni do Rosji, raczej nie przyjmą w kraju z otwartymi ramionami, a otrzymanie pozwolenia na wjazd będzie ją kosztowało mnóstwo sił i czasu. A także pieniędzy.

Czasu Weronika miała sporo, o wiele gorzej było z siłami i z pieniędzmi. Musiała znaleźć pracę, żeby nie umrzeć z głodu. Przypomniała więc sobie o swoim dyplomie pielęgniarki i udała się do położonej nad brzegiem jeziora kliniki, specjalizującej się w leczeniu chorób płuc u dzieci.

– Ma pani doświadczenie w pracy z dziećmi? – zapytano ją w klinice.

– Nie.

– A z pacjentami cierpiącymi na choroby płuc?

– Nie.

– To może asystowała pani w operacjach płuc?

– Nie…

– W takim razie na co pani liczyła, przychodząc tutaj?

– Myślałam, że może fizykoterapia… – wymamrotała Weronika słabym głosem.

– Pani dyplom fizykoterapeuty nie przedstawia dla nas żadnej wartości. Moglibyśmy zaproponować pani etat wychowawczyni, ale nie ma pani doświadczenia w pracy z dziećmi. Poza tym pani niemiecki jest jeszcze bardzo słaby, więc o byciu wychowawcą niech pani nawet nie marzy. Chorób płuc pani nie zna, a zatem pielęgniarką w naszej klinice również zostać pani nie może. Jedyne, co możemy pani zaoferować, to praca salowej. Ta posada nie wymaga znajomości języka ani posiadania dyplomu.

Salowa! Miałaby wynosić nocniki, myć podłogi, zbierać brudną bieliznę. Mój Boże, jeszcze rok temu była żoną profesora! Znanego uczonego, laureata i honorowego członka Akademii! Co ją podkusiło?

No cóż, Steineck-Lebiediewa postanowiła, że skoro się w to wpakowała, musi się z tego wyplątać. Na pomoc nie ma co liczyć, zdana jest wyłącznie na swoje siły.

Weronika przyjęła posadę salowej. Pensję miała skromną, a pracę wyczerpującą. Był jednak w tym wszystkim jeden duży plus – personel zatrudniony w systemie zmianowym miał prawo do mieszkań służbowych. Na terenie kliniki wybudowano osobny czteropiętrowy budynek z niedużymi, ale wygodnymi i przytulnymi mieszkankami. Odpłatność za nie była niewielka, zwłaszcza że większość pielęgniarek, wychowawczyń i salowych mieszkała we dwie albo trzy. Administracja kliniki słusznie założyła, że nie może żądać od każdego pracownika średniego szczebla, żeby dojeżdżał do pracy swoim samochodem, a skoro dotrzeć na miejsce wszyscy muszą na własną rękę, to przy grafiku na trzy zmiany z pewnością pojawią się problemy. Zawsze ktoś będzie musiał przyjść lub wyjść wieczorem, a także w nocy. Mało to rzeczy może się przytrafić kobiecie jadącej nocą taksówką albo idącej pieszo? Spóźnienia w takich wypadkach są również nieuniknione. Dlatego lepiej będzie, jak wszyscy chętni zamieszkają koło kliniki na strzeżonym terenie. A jeśli ktoś nie zechce, jego sprawa. Ale niech spróbuje się spóźnić chociaż pół minuty.

Weronika przewiozła swoje rzeczy do służbowego mieszkania, a dom wynajęła. Pieniądze nie były wygórowane, stanowiły jednak stały dochód. Weronika nie zamierzała wszystkiego wydawać, postanowiła odkładać, by powoli budować własne życie w tym obcym kraju. O tym, żeby czekać na zwolnienie Wernera z więzienia, nawet nie pomyślała. Postawiła na nim krzyżyk raz na zawsze. Nie wystąpiła o rozwód z jednego powodu: sprawa wymagała pieniędzy.

Dwa miesiące temu odszukał ją jakiś typ, który przedstawił się jako Nikołaj Pierwuszyn. Chciał wyciągnąć od niej dokumenty nieboszczyka męża Wasilija Wasiljewicza Lebiediewa, które Weronika wywiozła z Rosji jedynie przez złośliwość, żeby nie wpadły w ręce chciwych córek. Jej samej dokumenty nie były do niczego potrzebne, nawet nie wyjęła ich ze skrzyni, w której przewoziła bagaż. To moja przepustka do bogactwa, pomyślała ucieszona Weronika. Skoro facet zadał sobie tyle trudu, żeby ją znaleźć, skoro przywlókł się po te papiery aż tutaj, to znaczy, że zapłaci każdą sumę. Zażądała miliona dolarów. Koniecznie w gotówce.

– Czy ma pani chociaż niewielkie pojęcie, o czym pani mówi? – zapytał ją zdziwiony Pierwuszyn. – Banknot o największym nominale to sto dolarów, w paczce jest sto banknotów, to znaczy dziesięć tysięcy dolarów. Milion to sto takich paczek. Czy wyobraża pani sobie, ile te paczki zajmą miejsca?

– Nic mnie to nie obchodzi. – Weronika z uporem pokręciła głową. – Potrzebuję gotówki.

– Dlaczego? Po co pani ona? Gdzie ją pani włoży? Musi ją pani przecież schować, inaczej będzie się wszystkim rzucać w oczy. Tego samego dnia ktoś panią okradnie.

– Nie okradnie. Albo płaci pan gotówką, albo może pan zapomnieć o archiwum męża.

– Proszę zrozumieć – nie ustępował Pierwuszyn – nie mówię, że prosi pani o zbyt wiele, wyznaczyła pani cenę, a my ją akceptujemy. Otrzyma pani swój milion. Ale w gotówce?! Przecież to niewiarygodnie komplikuje sprawę. Z Rosji nie da się wywieźć takiej sumy! Jeśli chce pani narobić sobie kłopotów, proszę bardzo. Niech panią okradną, a nawet zabiją, skoro ma to pani w nosie. Ale wysuwając żądanie otrzymania gotówki, ryzykuje pani, że zatrzymają nas na granicy i zabiorą pieniądze. Wtedy już na pewno nic pani nie dostanie. Tego pani chce?

– Powiedziałam panu wyraźnie: chcę dostać milion dolarów w gotówce, który sama wpłacę do banku. Tylko wtedy będę spokojna.

– Nie rozumiem. – Pierwuszyn rozłożył ręce. – Co za różnica, kto wpłaci pieniądze do banku, pani osobiście czy kto inny, po prostu przelewając je na pani konto. Proszę mi wytłumaczyć, bo jestem chyba za głupi, co to za różnica, a wtedy może przyznam pani rację.

– Ja nikomu nie ufam – odparła Weronika. – Jaką mam gwarancję, że mnie pan nie oszuka? Widzę pana drugi raz w życiu i nic o panu nie wiem. Dlaczego mam panu wierzyć? Pokaże mi pan jakąś kartkę, na której będzie coś napisane po niemiecku, i powie, że to dowód przekazania pieniędzy na mój rachunek. A w rzeczywistości kartka okaże się zawiadomieniem z telekomunikacji, że zalega pan z płatnością. Pobiegnę jak idiotka z tym świstkiem do banku, a tam mnie wyśmieją. Nawet nie zrozumiem, co mi powiedzą.

– To znaczy, że w ogóle nie zna pani języka? – zdumiał się Pierwuszyn. – Jak wobec tego sobie pani radzi?

– Proste rozmowy nie sprawiają mi kłopotu – odrzekła niezmieszana Weronika. Kiedy zrozumiała, że z szanowanej żony wybitnego uczonego stała się nisko opłacaną salową, a w dodatku żoną przestępcy, bardzo szybko oduczyła się wpadać w zakłopotanie. – Na co dzień, w pracy i w sklepie wystarcza. Ale wszystko ze słuchu. Czytać nie potrafię, nic nie rozumiem.

– No to niech się pani uczy. Proszę kupić podręczniki i uczyć się języka. Nie można przecież mieszkać w kraju, którego języka się nie zna. Przez to naprawdę każdy może wyprowadzić panią w pole – poradził Nikołaj.

– Próbowałam – wyznała. – Z podręcznikami idzie mi jak po grudzie, nie mam zdolności do języków, mówiono mi to jeszcze w szkole. A prywatne lekcje są drogie. Nie mogę sobie na nie pozwolić. Na razie. Później zobaczę. A więc Nikołaju, sam pan chyba widzi, że wyjście jest jedno. Wezmę tylko gotówkę. Mam też dodatkowy warunek. Zgadzam się z panem, że trzymanie takiej sumy jest niebezpieczne i niewygodne. Poza tym możecie mnie przecież wystawić, podsuwając fałszywe banknoty, na których się nie poznam. I gdzie będę pana później szukać, jak się okaże, że z pieniędzmi jest coś nie w porządku? Dlatego zrobimy tak. Przywiezie pan pieniądze, wsiądziemy razem do samochodu i pojedziemy do banku. Tam otworzymy rachunek, wpłacimy gotówkę, a kasjer sprawdzi każdy banknot za pomocą specjalnego urządzenia. I tak kilka razy, dopóki nie uporamy się z całą sumą. W ostatnim banku dam panu dokumenty. Do tego czasu będą sobie spokojnie leżały w sejfie.

– No cóż, to rozsądne – nie mógł nie przyznać Pierwuszyn. – Teraz porozmawiajmy o moich gwarancjach. Skąd będę wiedział, że oddała mi pani wszystkie papiery męża i nie wyjęła z nich akurat tego, co skłoniło nas do kupna tego całego chłamu? Archiwum, o ile zrozumiałem, jest ogromne, liczy dziesiątki teczek. Chyba nie powie mi pani, że w ostatnim banku usiądziemy i zaczniemy czytać wszystko jak leci? A co zrobimy, jeśli się okaże, że potrzebne dokumenty gdzieś zniknęły? Pieniądze, cały milion, będą już na pani koncie, więc pośle mnie pani do wszystkich diabłów i powie, że nie ma o niczym pojęcia. Że zapłaciłem za to, co dostałem.

– Też racja.

Weronika pozwoliła sobie wreszcie na uśmiech. Ten Pierwuszyn strasznie jej się podobał. Jakby zszedł z kart harlequina – wypisz, wymaluj amant. Kiedy trafiała na takie opisy w książkach, zawsze myślała, że to wytwór wyobraźni pisarza, bo facetów o takiej powierzchowności po prostu nie ma. Wysoki, dobrze zbudowany brunet o regularnych rysach twarzy i ogromnych jasnoniebieskich oczach, nie ciemnoniebieskich, co zdarza się dosyć często, ale właśnie jasnoniebieskich. Taki kolor Weronika widziała tylko na monitorze komputera, kiedy odrobinę zmniejszała kontrast. Lekko podłużny wykrój oczu był niezwykle piękny.

– Możemy zrobić tak. Wpadnie pan zaraz do mnie i obejrzy całe archiwum. Wszystkie kartki, które będą dla pana coś warte, ponumeruje pan i podpisze. Włożymy je do oddzielnej teczki. Wtedy ostatni etap będzie prostszy. Otworzy pan teczkę, sprawdzi numerację kartek, swój podpis, i na tym koniec.

– Nie, nie koniec – zaoponował Nikołaj. – Wpłacimy pieniądze na pani konta, a na ostatnim etapie okaże się, że w teczce nie ma wszystkich zaznaczonych kartek. Numeracja mnie nie uratuje. Po prostu niektórych kartek nie będzie. A pani mi powie, że nie otwierała teczki i nic z niej nie wyjmowała. I choćbym stanął na głowie, nic na to nie poradzę. Pieniądze będą należały do pani. Co wtedy zrobimy?

– No dobrze – poddała się Weronika. – Nie zostawię teczki w sejfie. Od razu wezmę ją ze sobą, żeby sprawdził pan kartki, i dopiero potem odwiedzimy banki. Z tym że teczka zostanie u mnie do czasu, aż wpłacimy wszystkie pieniądze.

Oboje zaakceptowali takie rozwiązanie. Weronika umówiła się z lokatorami wynajmowanej willi, że archiwum zostanie w piwnicy, bo ona nie miała co z nim zrobić. Razem z Pierwuszynem pojechali po teczki i przewieźli je do jej służbowego mieszkania. Na szczęście dziewczyna, która mieszkała z Weroniką, była na dyżurze. Wciągnęli duże kartonowe pudło z teczkami do pokoju, po czym Weronika poszła do kuchni zaparzyć kawę, a Nikołaj usiadł na podłodze, rozkładając dokoła papiery. W pokoju nie było dużego stołu, tylko niewielki stolik, który stał u wezgłowia tapczanu, i nadawał się wyłącznie do tego, żeby postawić na nim filiżankę albo położyć książkę. Zgodnie z przywiezionym z Rosji zwyczajem, Weronika jadała w kuchni.

Podczas gdy na kuchence grzała się woda, Weronika zdążyła wpaść do łazienki, umyć się i przebrać w coś bardziej seksownego. Od aresztowania męża minął już rok, a ona dopiero teraz poczuła, że pragnie mężczyzny. Pragnie zupełnie nierozsądnie, irracjonalnie, w dodatku nie jakiegoś konkretnego, który by jej się podobał, ale mężczyzny jako takiego. Dowolnego. Pierwszego lepszego. Tak silne i bezosobowe pożądanie ogarniało ją wcześniej tylko wtedy, kiedy oglądała na wideo twarde filmy porno. W gruncie rzeczy Weronika wiedziała, że pragnie właśnie tego niebieskookiego przystojniaka, Nikołaja Pierwuszyna, ale ponieważ przez cały rok nie miała mężczyzny, Nikołaj tak ją rozpalił, że teraz było jej już wszystko jedno, z kim pójdzie do łóżka, byleby tylko ktoś się znalazł.

Weronika krytycznie obejrzała się w dużym lustrze wiszącym w przedpokoju. Rok wyczerpującej pracy i ciągłego niedojadania odbił się na jej wyglądzie. Na twarzy pojawiło się więcej zmarszczek, oczy płonęły przytłumionym blaskiem. Ale i tak mimo swoich trzydziestu dwóch lat była jeszcze całkiem ponętna. Na szczęście nawet najcięższe doświadczenia życiowe nie wpływają na długość nóg. Weronika wciąż miała, jak to się mówi, nogi do samej szyi. Co prawda biust zaczął powoli obwisać…

Spis treści

- Rozdział 1

- Rozdział 2

- Rozdział 3

- Rozdział 4

- Rozdział 5

- Rozdział 6

- Rozdział 7

- Rozdział 8

- Rozdział 9

- Rozdział 10

- Rozdział 11

- Rozdział 12

- Rozdział 13

- Rozdział 14

- Rozdział 15

- Rozdział 16

- Rozdział 17

- Rozdział 18

- Rozdział 19

- Rozdział 20

- Przypisy