Marc Elsberg

ZERO

Oni wiedzą, co robisz

Przekład Elżbieta Ptaszyńska-Sadowska

Tłumaczenie książki powstało przy wsparciu finansowym Austrian Federal Chancellery

Tytuł oryginału: Zero

© 2014 Marc Elsberg.

Published by arrangement with Graal Ltd and Literarische Agentur Michael Gaeb.

All rights reserved.

Copyright © for the Polish edition by Grupa Wydawnicza Foksal, MMXVI

Copyright © for the Polish translation by Elżbieta Ptaszyńska-Sadowska, MMXVI

Wydanie I

Warszawa, MMXVI

Spis treści

- Dedykacja

- Motto

- Uwaga

- Poniedziałek

- Wtorek

- Środa

- Czwartek

- Piątek

- Sobota

- Niedziela

- Poniedziałek

- Kilka dni później

- Posłowie i podziękowania

- Słowniczek

- Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Dla Ursuli

I dla moich Rodziców

„Poznaj samego siebie”.

starożytna Grecja

„Kształtujemy nasze narzędzia,

a potem one kształtują nas”.

Marshall McLuhan

„Chcielibyśmy uczynić Google trzecią połówką twojego mózgu”.

Sergey Brin na spotkaniu 8 września 2010 r.

„Najlepszy sposób przewidywania przyszłości to kształtowanie jej na własnych warunkach”.

autor nieznany

Uwaga

Zero może częściowo wydawać się utopią, tymczasem wszystkie opisane w książce technologie są już stosowane, podobnie jak działają wymieniane w niej instytucje policyjne w Londynie (Lambeth) i Nowym Jorku (RTCC).

Dzięki gromadzeniu danych i wyrafinowanym programom komputerowym firmy już od lat są w stanie przewidywać wzorce naszych zachowań w wielu dziedzinach, co im pozwala podsuwać nam odpowiednie oferty – lub z nich rezygnować. Ostatnio jest wśród nich także coraz więcej rozwiązań przeznaczonych dla odbiorców indywidualnych. Korzystając z ich różnorodności – począwszy od systemów nawigacji („Wybierając tę trasę, unikniesz korków!”), przez aplikacje fitnessowe („Zalecany dystans do przebiegnięcia w najbliższym tygodniu…”), po wirtualnych coachów – ludzie obiecują sobie wygodniejsze, zdrowsze, bezpieczniejsze i lepsze życie. Jedynie programy i aplikacje doradcze nie są jeszcze tak dalece rozwinięte.

W niektórych krajach można już kupić inteligentne okulary.

Mimo to Zero jest powieścią. Występujące w niej postacie są tworem wyobraźni, a wszelkie podobieństwa z żyjącymi osobami są niezamierzone lub przypadkowe.

Słowniczek zawarty na końcu książki wyjaśnia niektóre pojęcia.

Marc Elsberg, luty 2014

Peekaboo777:

Wszyscy gotowi? Potem nie będzie już dla żadnego z nas bezpiecznego miejsca na tym świecie.

Teldif:

Gotowy.

xxxhb67:

Gotowy.

ArchieT:

Gotowy.

Snowman:

Gotowy.

Submarine:

Gotowy.

Puchacz:

Gotowy.

Peekaboo777:

Okej. To zaczynamy!

Poniedziałek

– Masz tam kamienie czy co? – stęka Cynthia Bonsant, stawiając na biurku swojego nowego sąsiada karton z jego rzeczami.

– Całą masę supergadżetów – mówi z ekscytacją Jeff. – Wersje testowe różnych produktów dla wydziału techniki. – Z błyskiem w oku wyjmuje z pudła pełnego kabli i sprzętów plastikową wańkę-wstańkę.

Wydział techniki! Cynthia z irytacją przeciąga palcami po włosach, długich co najwyżej na paznokieć, które teraz sterczą jej we wszystkie strony. Po chwili przygładza je i jednocześnie ogarnia wzrokiem nowy open space, w którym siedzą stłoczeni dziennikarze tworzący zarówno wersję papierową, jak i internetową „Daily”. Przy sześciu długich rzędach biurek starzy i nowi koledzy wypakowują żwawo swoje manatki, układają, ustawiają je niczym przy taśmie firmy wysyłkowej z artykułami biurowymi. Monitor przy monitorze, ludzie z IT podłączają ostatnie kable, które sterczą z komputerów niczym wyrwane wnętrzności. Kolejni koledzy wchodzą do środka: oparłszy na brzuchach kartony, przeciskają się w poszukiwaniu swoich miejsc. Z ogromnego ekranu na głównej ścianie sali atakuje ich migocząca fala obrazów ze światowych agencji informacyjnych, stron internetowych i mediów społecznościowych. Poniżej wiadomość skierowana do nowych:

„Witamy w newsroomie «Daily»!”.

– Newsroom – mamrocze Cyn pod nosem. – Bardziej by pasowało określenie „maszynownia”.

Skupia się na własnym pudle z rzeczami.

Żadnych supergadżetów.

Zdecydowanym ruchem stawia na biurku sfatygowany pojemnik na długopisy. Obok kładzie notes.

Gdy podnosi wzrok, widzi, że Jeff przestał opróżniać pudło i utkwił spojrzenie w ekranie komputera. Także inni koledzy przerwali swoje czynności przy taśmie i poszeptując między sobą, skupiają się w grupkach przed monitorami.

– To jakiś obłęd – bąka Jeff, pocierając szczękę z namiastką brody. – Spójrz!

W tym samym momencie redaktor naczelny Anthony Heast wypada ze swojego biura.

– Przełączcie transmisję na duży monitor!

Na ścianie już od kilku chwil wszystkie ekrany pokazują to samo: poruszone ujęcia lotnicze pola golfowego. W położonym na granicy z nim lesie rozrzucone dachy domów. Nad jednym z nich powiewa flaga amerykańska.

– Dron… dron go atakuje… – jąka Jeff.

Cyn także widzi prezydenta Stanów Zjednoczonych, który właśnie kładzie piłkę na miejscu startowym. Obok niego żona, na dwóch dalszych stanowiskach dwójka ich dzieci bez entuzjazmu przymierza się do uderzenia swoich piłek. W odległości kilku metrów od rodziny prezydenckiej nudzi się pięciu ludzi z ochrony w ciemnych okularach.

– Te zdjęcia z wakacyjnej siedziby prezydenta od kilku sekund nadawane są na żywo w sieci – trajkocze podekscytowany lektor telewizyjny. – Tuż przedtem organizacja o nazwie Zero za pośrednictwem serwisów społecznościowych poinformowała opinię publiczną i media o swojej akcji. Na razie nie wiadomo, w jaki sposób dron zdołał pokonać wszelkie zabezpieczenia, a tym bardziej, jakie są zamiary Zero!

Gdy latająca kamera w oszałamiającym tempie zbliża się do prezydenta, Cyn czuje, że serce bije jej coraz szybciej. „Czy nikt tam tego nie widzi?” – zastanawia się. Niektórzy z kolegów nie mogą powstrzymać okrzyków przerażenia. Nawet pracownicy firmy przeprowadzkowej odpowiedzialnej za przeniesienie redakcji przerwali pracę i gapią się na ścianę wideo.

Prezydent bierze zamach, uderza, patrzy za piłką. Następnie wbija główkę kija w trawę i coś krzyczy. Raczej nic cenzuralnego, sądząc po jego grymasie.

Nagle wyraz jego twarzy się zmienia. Ręka podnosi się, palec wskazuje prosto na kamerę, prezydent odwraca się do swoich ochroniarzy, następnie zaczyna biec w stronę żony i zamarłych z przerażenia dzieci, a za nim puszczają się pędem pracownicy ochrony. Z lasu wyjeżdżają jak wystrzelone z katapulty dwa ciemne auta terenowe. Ich opony ryją trawnik, podczas gdy prezydenccy goryle rzucają się na głowę państwa i jego bliskich, starając się ich osłonić.

Między drzewami i zadaszonymi stanowiskami pojawia się oddział mężczyzn. Kilku z nich biegnie do prezydenta. Pozostali rozglądają się nerwowo lub patrzą przez lornetki, gorączkowo wystukują coś na smartfonach i tabletach, wrzeszczą do minimikrofonów.

Wianuszek ochroniarzy holuje pospiesznie prezydenta i jego rodzinę do samochodu. Grudy ziemi i strzępy trawnika bryzgają spod kół, gdy auto pędzi w kierunku lasu. Dopiero kiedy Cyn wypuszcza powietrze z ust, uzmysławia sobie, że ze zdenerwowania wstrzymała oddech.

Po chwili jednak puls znowu jej przyspiesza, gdy widzi, że latająca kamera nadal śledzi pojazd przez zwarty dach liści. Rusza drugi samochód. Z jego okien wychylają się faceci z pistoletami maszynowymi gotowymi do strzału i lustrują niebo nad sobą, aż w końcu oba auta docierają do kompleksu budowli i znikają we wjeździe do garażu.

– Okej – oznajmia komentator telewizyjny z wyraźną ulgą, gdy zamykają się drzwi. – Prezydent i jego rodzina chyba są na razie bezpieczni.

– Mamy gotowy ticker? – woła Anthony, rozluźniając krawat. – Czy możemy włączyć streaming na naszej stronie? Tytuł: „Atak na prezydenta USA…”.

Gorączkowe okrzyki w maszynowni zmuszają go do milczenia. Na rozchwianych obrazach ukazujących jasno oświetlone wnętrze garażu Cyn rozpoznaje dwa samochody terenowe. Prezydent, jego rodzina i ochroniarze wysiadają w milczeniu. Najwyraźniej jeszcze nie zauważyli, że dron wdarł się do środka. Nagle rozlega się pisk dziecka i ponownie zaczyna się pospieszna ucieczka.

„Jakby znaleźli się w zamknięciu razem z rojem szerszeni” – przebiega Cyn przez głowę.

Pod osłoną ochroniarzy rodzina prezydencka dociera do wyjścia z garażu, podczas gdy dwaj pracownicy ochrony osobistej zostają w środku i bezradnie wymachują w powietrzu automatami. Za nimi cień wielkości pięści przecina z gwizdem powietrze.

– Fuck! Jak to się tu dostało! – wrzeszczy jeden z nich, kierując lufę w kamerę.

Obrazy na ścianie rozmywają się. Widać zamazane zarysy ścian, samochodów i osób w akompaniamencie ogłuszających strzałów. Potem na monitorach robi się czarno, a z głośników dobiegają nakładające się na siebie, rozgorączkowane głosy moderatorów.

Open space wypełnia zbiorowe westchnienie. Cyn zastanawia się, czy to westchnienie ulgi, czy zawodu.

– Kurde! – woła Jeff, kiedy na ekrany znowu wraca obraz. – Oni mają tam jeszcze drugą kamerę!

Żabia perspektywa, chaos biegających nóg. Ukryta kamera tkwi gdzieś jak jakieś zwierzątko, które chce wykończyć myśliwy. Cyn zauważa, że mimo woli denerwuje się razem z tym stworzeniem. Chociaż może jego zamiarem jest zabicie prezydenta Stanów Zjednoczonych.

– Chuck! To jeszcze nie wszystkie! – wrzeszczy szef sztabu Erben Pennicott w słuchawkę. Druga ręka zaciska się w pięść.

Na ekranach komputerów i telewizorów w gabinecie Erbena rodzina prezydencka z ochroniarzami dociera do wyjścia w następnym pomieszczeniu. Widoczne są tylko dwie pary ciężkich czarnych butów. Nagle kamera porzuca je i pędzi za prezydentem. Huk strzałów. Rozdzierające wrzaski. Przez zdający się trwać wieczność moment kamera pokazuje rozszerzone strachem oczy najpotężniejszego męża stanu na świecie, ciemną czeluść krzyczących ust.

„Cholera! Niech to szlag! – myśli Erben, krzywiąc twarz. – Te zdjęcia obiegną cały świat. I nie przysłużą się prezydentowi. Ani śladu niezależności, ani opanowania!”.

Po nowej serii strzałów monitor robi się czarny. Erben wpatruje się w ekrany, wciąż trzymając słuchawkę przy uchu. Nie ma pojęcia, kto strzelał. Jego ludzie czy dron? Komentatorzy przekrzykują się nawzajem. A jeśli prezydent lub ktoś z jego rodziny został trafiony? Wypada z gabinetu.

Biegnie przez korytarze i amfilady rozległego kompleksu. Znowu huk wystrzałów. Kolejne pomieszczenie, w którym mogłoby mieszkać co najmniej dziesięć osób, dwuskrzydłowe drzwi w przeciwległej ścianie są otwarte. Niczym ogarnięte paniką krasnoludki dzieci prezydenta pędzą z wrzaskiem pod osłoną trzech potężnych ochroniarzy w jego stronę; za nimi Pierwsza Dama, prezydent i spora grupa goryli. Kątem oka Erben dostrzega przemykający między ich nogami cień. Cała kolumna przebiega obok niego, ochroniarze strzelają ślepo w kierunku podłogi.

– Powariowaliście?! – wrzeszczy do nich. – Gdzie jest to gówno? – rzuca, raz po raz przenosząc spojrzenie z wyświetlacza swojego smartfonu z transmisją online w różne punkty sali.

– Tam! – woła jeden z pracowników ochrony tuż obok niego i celuje pod którąś z kanap.

Erben podbija mu ramię. Salwa strzałów tnie sufit, deszcz odłamków tynku spada na nich wszystkich.

– Przestań grzać w to gówno! – wydziera się.

Właśnie dostrzegł małego robota pajęczego i szybko ściąga marynarkę, po czym rusza w stronę metalowego pająka. Niczym hycel ciska ją jak sieć na urządzenie, a potem sam rzuca się na nie.

– Ooo! – rozlega się pełen zawodu jęk wielu obecnych w newsroomie, gdy monitory znowu robią się czarne. Trwa to jednak krótko.

Głośny wrzask towarzyszy zmianie perspektywy na żabią z kolejnej kamery. Na ekranach widoczny jest Erben Pennicott, który grzebie dłonią w zwiniętej w kłębek marynarce, aż w końcu z triumfalną miną wyciąga z niej zwiniętą pięść. Między mocnymi palcami szamocze się para metalowych odnóży. Erben wyrywa je kilkoma wprawnymi ruchami, po czym ze znawstwem bada pozostałą w dłoni resztę wielkości myszy.

– Co to jest? – pyta Cyn. – Co on robi?

– Jak to co? – odpowiada Jeff. – To jest minirobot pajęczy z kamerą. Pennicott już jako student miał własną firmę internetową, którą sprzedał za setki milionów. On zna się na takich rzeczach.

I rzeczywiście po kilku sekundach szef sztabu prezentuje między palcami coś, czego Cyn nie poznaje.

– Komórkowa karta telefoniczna SIM! – rozbrzmiewa z monitorów bas Pennicotta, podczas gdy ludzie z ochrony prezydenta nerwowo szukają następnych kamer. Potem ryczy: – Każcie natychmiast wyłączyć wszystkie regionalne sieci komórkowe!

Ciemny cień przesłania pozostałą kamerę, głosy przyjmują głuche brzmienie. Ktoś nakrył marynarką także drugiego robota.

– Zero: kto to jest? Albo co? – odzywa się głos Anthony’ego w newsroomie. – Terroryści? Charly, masz już coś?

– Aktywiści internetowi – odpowiada Charly, drapiąc się z tyłu głowy.

To weteran „Daily”, Cyn zna go z redakcji papierowej. Gotowa byłaby się założyć, że dzień w dzień odhacza, ile jeszcze zostało mu do emerytury, i to bynajmniej nie od wczoraj.

– Coś jak Anonymous. Tyle że nieznani. Wrzucili parę wideo do sieci i poradnik, jak można się ochronić przed powszechną inwigilacją. The Citizen’s Guerrilla Guide to the Surveillance Society.

– No to chyba już przestali być nieznani. Cholera, to dość ryzykancka akcja. Nie chciałbym być w skórze tych gości, kiedy dorwie ich FBI!

Cyn przysłuchuje się przez kilka minut gorączkowemu trajkotaniu kolegów. W końcu uznają, że przedstawienie się skończyło – z wakacyjnej siedziby prezydenta nie dochodzą już żadne nieautoryzowane zdjęcia. Pracownicy firmy przeprowadzkowej wczołgują się z powrotem pod biurka, żeby podłączyć przewody i dokręcić ostatnie śruby.

– I co teraz? – pyta Jeff.

– Teraz zróbcie mi z tego story! – odpowiada Anthony. Jest szykownym facetem w wieku Cyn, menedżerem i księgowym z ambicjami do bycia kreatywnym, co zdradzają jego fryzura i strój. Został umieszczony przez właścicieli na tym stanowisku, aby całą grupę medialną „poprowadzić w przyszłość”. Którą oczywiście jest internet. – Jeff, Charly, zróbcie research o tym Zero. Wyszperajcie wszystko, co tylko da się znaleźć! Cyn sprawdza najświeższe doniesienia na temat śledztwa.

– Internet to nie jest moja działka – przypomina mu.

– Internet to działka was wszystkich! – mówi Anthony, nie podnosząc wzroku znad wielkiego kartonu, w którym czegoś szuka.

– Żadnych ofiar, żadnych rannych – stwierdza Charly z miernym entuzjazmem. – Jeśli skończyło się, jak się skończyło, pojutrze wszyscy o tym zapomną.

– Ale do tej pory doimy, ile się da! – woła Anthony zirytowany, z rękami zanurzonymi po łokcie w kartonie. – Gdzie one są, do cholery? A, tutaj! – Dumnie unosi trzy nieduże pudełka. Szybkim krokiem podchodzi do biurek i podaje po jednym Cyn, Charly’emu i Jeffowi. – Żebyście mogli przedstawić tę story w nowoczesny sposób! – oznajmia.

– Wow, ekstra! – cieszy się Jeff. – Nowe okulary!

Zwinnym ruchem rozrywa opakowanie i wyjmuje okulary, które zaraz trafiają na jego nos. Potem sięga po swój smartfon z biurka.

– Co to jest? – pyta Cyn.

– Inteligentne okulary, okulary cybernetyczne: możesz je sobie nazywać, jak chcesz – mamrocze Jeff pod nosem. – Na ich szkłach możesz widzieć to, co zwykle oglądasz na wyświetlaczu smartfonu.

– Od kiedy istnieje coś takiego?

– No nie mów, Cyn, że o nich nie słyszałaś – odpowiada z rozbawieniem Jeff. – Na pewno je znasz! Google i inni udostępnili pierwsze egzemplarze już w dwa tysiące dwunastym roku.

– Nowy oferent dał je nam do testowania – wyjaśnia podekscytowany Anthony. – Idealnie pasują do tematu!

– A co ja niby mam z tym począć? – dopytuje Cyn. – Jestem dziennikarką prasową. Ja piszę.

– Możesz zbierać materiały, nadawać relacje na żywo. Dzięki tym okularom cały czas jesteś w stanie kontrolować otoczenie i otrzymujesz wszystkie niezbędne informacje bezpośrednio przed oczy. To jest przyszłość!

Cyn obraca oprawkę między palcami.

– Przecież ja nie jestem reporterką telewizyjną!

– Dzisiaj każdy jest po trosze reporterem! – poucza ją Anthony. – Powinnaś się do tego jak najszybciej przyzwyczaić, dobrze ci radzę, w przeciwnym razie niedługo możesz okazać się niepotrzebna.

– Skoro dzisiaj i tak każdy jest reporterem – sarka Cyn – to chyba już teraz jestem zbędna.

– Słyszałem to – odzywa się Anthony. – Uważaj, Cynthio, żebym cię w końcu nie złapał za słówko. Są już takie programy komputerowe, które samodzielnie piszą artykuły nie do odróżnienia od tych pisanych przez człowieka. Może co najwyżej różnią się tym, że są od nich lepsze – mówi ze śmiechem, podchodząc jednocześnie do niej tak blisko, że tylko ona słyszy, co szef syczy między zębami: – Tak czy inaczej jesteś na mojej liście.

Cyn odwraca się od niego zdenerwowana. Obok Jeff porusza wciąż głową w jedną i drugą stronę.

– Wow! Super!

Cynthia przygląda się przedmiotowi w swojej ręce.

– Wyglądają jak normalne okulary.

– Specjalnie – odpowiada Charly. – Większość ludzi nie lubi, gdy ktoś obok nich ma na nosie coś takiego. Boją się, że mogą być obserwowani i nagrywani.

– I słusznie – stwierdza ze śmiechem Jeff.

– Pewnie nagrywają wszystko, co widzą i słyszą – snuje przypuszczenia Cyn. – A potem gdzieś to jest rejestrowane i archiwizowane.

– No właśnie – chichocze Jeff. – Na przykład Cyn staje się przedstawicielką firmy, która chce mieć wgląd w najbardziej skryte zakamarki jej życia.

– To zaczyna brzmieć naprawdę interesująco! A ja do tej pory cieszyłam się z tego, że nauczyłam się korzystać z komórki.

Na jej biurku naprawdę leży obok smartfonu staromodna słuchawka telefoniczna. Dostała ją dwa lata temu w prezencie od córki, która w ten sposób zażartowała sobie z matki.

– Poczekaj, zaraz ci je uruchomię – proponuje Jeff.

Cyn zgadza się, wiedząc, że sama potrzebowałaby na to co najmniej godziny, podczas gdy on łączy bezprzewodowo jej smartfon z inteligentnymi okularami w ciągu kilku sekund.

– Załóż je na nos – prosi ją. – Dźwięk docierać będzie do ciebie przez oprawkę dzięki drganiom, w jakie wprawiana jest kość czaszki za twoimi uszami.

– Żartujesz sobie.

– Nie. To sprawdzona technika, wykorzystywana od dziesięcioleci w aparatach słuchowych.

– Pronto, moi państwo! – Anthony klaszcze w dłonie. – Do roboty!

Cyn przewraca oczami.

– No to kim jest ten Zero?

– Mam go na ekranie – mówi Charly i ociężale odsuwa swoje krzesło na bok, żeby zrobić miejsce Cyn i Jeffowi.

Z mrocznego czarno-białego ekranu spogląda na Cyn męska twarz, która wydaje się jej znajoma – melancholijne, a mimo to przenikliwe spojrzenie, bujne włosy, z trudem zaczesane do tyłu, wąziutki niczym trzecia brew wąsik tuż nad górną wargą.

– Przecież to jest George Orwell! – stwierdza.

– Muszę się poskarżyć – mówi angielski pisarz. – W tysiąc dziewięćset czterdziestym ósmym roku George Orwell napisał książkę. Nadał jej tytuł Rok 1984. – Twarz Orwella w trakcie mówienia zmienia się, jakby była z gumy, i staje się ciastowatą łysą czaszką w ciemnych okularach. Również tembr głosu przyjmuje inne, głębsze brzmienie. – Wszechobecna i wszechpotężna dyktatura oparta na szpiclowaniu ustawicznie kontroluje swoich obywateli i dyktuje im, jak mają żyć.

Cyn musiała przeczytać tę książkę w szkole. Około roku tysiąc dziewięćset osiemdziesiąt dziewiątego, kiedy świat nie był jednym wielkim państwem policyjnym, za to zawalił się komunizm wraz ze swoim aparatem szpiegowskim.

– Ciarki przechodzą człowiekowi po plecach, jak sobie coś takiego wyobrazi! Upiorna wizja! Hasło reklamowe tej książki brzmiało: Big Brother is watching you – „Wielki Brat patrzy”. Dzisiaj Big Brother to telewizyjny show.

Ten Zero wyraźnie upodobał sobie metamorfozy. Wśród płynnie zmieniających się twarzy Cyn rozpoznaje prezydenta USA, potem brytyjskiego premiera, kanclerz Niemiec i innych szefów rządów. Kiedy patrzy, jak Zero przechodzi z postaci w postać, przypomina jej się wideoklip Michaela Jacksona z czasów swojej młodości, tyle że tamten był bardziej statyczny. Również jego głos ciągle się zmienia – raz brzmi jak kobiecy, po chwili jak męski, mimo to Cyn odbiera go jako przyjemny. Osobliwy zaśpiew działa na nią wręcz hipnotyzująco.

– Wyobraź sobie na przykład swój rząd. Rzecz jasna, chce dla własnych obywateli wyłącznie tego, co najlepsze. Opracowuje naprawdę pierwszorzędne systemy, żeby chronić każdego z nich: PRISM, XKeyscore, Tempora, INDECT czy jak tam one się nazywają. Te cudowne systemy zbierają i przetwarzają wszystkie dane, które da się zdobyć, żeby zawczasu rozpoznać wszelkie niebezpieczeństwa, jakie mogą im grozić.

Cyn przyłapuje się na tym, że się uśmiecha. Ten Zero ma jednak poczucie humoru.

– …i co rządy mają z tego? Są odsądzane od czci i wiary jako Wielcy Bracia! Dlaczego National Security Agency inwigiluje jak świat długi i szeroki komunikację telefoniczną i internetową? – Obraz się zmienia. W ciemnym garniturze i okularach przeciwsłonecznych Zero stoi w metrze. Dookoła niego ludzie trajkoczą przez komórki. – Myślisz, że to taka frajda przez cały boży dzień być zasypywanym gigantyczną górą banałów i idiotyzmów? Można narażać siebie samego na coś takiego jedynie wtedy, jeśli naprawdę, ale to naprawdę dobrze życzy się ludziom! W nadziei, że w całej tej stercie śmieci znajdzie się terrorystę. Czy czujesz się teraz bezpieczniejszy? Ogromnie na to liczę! Nie? Wciąż narzekasz? Nadal nazywasz państwo Wielkim Bratem? Jak w Roku 1984?

Obrazy znowu bardzo szybko się zmieniają, wymagając od Cyn całkowitej koncentracji. Zero jest teraz młodą kobietą, blondynką w czerwonych sportowych szortach i białym podkoszulku. Biegnie między szeregami szarych, smutnych, jednakowych ludzi, którzy wgapiają się w gigantyczny monitor z poważnym mówcą, i podnosi ogromny młot nad własną głowę.

– W tysiąc dziewięćset osiemdziesiątym czwartym jeden z producentów komputerów reklamował swój najnowszy model hasłem „Apple Macintosh. Dlaczego rok 1984 nie będzie jak Rok 1984”. To ten sam producent, którego iPhone’y, iPady dzisiaj ustawicznie rejestrują, gdzie stoimy czy dokąd idziemy. Wychwytują nasze listy adresowe w aplikacjach i przekazują je dalej. A jeśli ktoś pokaże, powie albo zrobi coś, co nie podoba się Big Apple, aplikacja od razu wyrzuca go ze swojego App Store. Google i wszyscy inni oferujący usługi, komórki, okulary i sprzęt dotykowy właściwie robią to samo…

Cyn może się tylko z nim zgodzić. Bo to właśnie z tej przyczyny z takim sceptycyzmem podchodzi do wszystkich nowinek technicznych ostatnich lat.

Zero przeobraża się w policjanta i mówi dalej:

– Wyobraź sobie, że twój rząd albo policja zażąda od ciebie, abyś zawsze nosił przy sobie skrzyneczkę, która będzie nieustannie meldować, gdzie jesteś i co robisz w danym momencie. Powinieneś pokazać im środkowy palec! A ty jeszcze opłacasz oligarchów od pozyskiwania danych za to, że cię szpiegują. To są dopiero wyżyny sztuki inwigilacji! Czy pozwolisz, że dam ci pieniądze, abyś mnie namierzył i przekazał dalej moje dane? Tajne służby ziemskiego globu mogłyby się z nich naprawdę całkiem sporo nauczyć! – Głos Zero robi się cichszy, ale ostrzejszy. – Pojawiają się ze swoimi końmi trojańskimi, obiecują wyszukiwarki, kontakt z przyjaciółmi, mapy, miłość, sukces, kondycję, rabaty i diabli wiedzą co jeszcze, a tymczasem w ich brzuchach tkwią przyczajeni uzbrojeni wojownicy i tylko czekają na odpowiedni moment, żeby zaatakować! Ich strzały trafiają dokładnie w twoje serce i umysł. Oni znają cię lepiej niż jakikolwiek wywiad. A nawet niż ty sama! Pozostaje tylko pytanie tak często już stawiane: kto inwigiluje inwigilujących? I przez kogo z kolei oni są inwigilowani? Ale może również na to pytanie zaraz sobie odpowiemy. Każdy inwigiluje każdego – śpiewa Zero niemal radośnie i kiwa palcem wskazującym w stronę kamery. – Little Brother, I am watching you. – Nagle znowu robi się poważny. – Lecz nie nas! Jestem zresztą zdania, że ośmiornice żywiące się danymi osobowymi powinny zostać zniszczone.

– Niezłe triki – stwierdza z uznaniem Cyn.

– Żadna sztuka zrobić coś takiego, mając nowoczesny program do animacji komputerowej – wtrąca Jeff.

– Zero opublikował w ostatnich latach ponad czterdzieści takich filmików – dopowiada Charly.

– Obejrzę je sobie wszystkie do jutra – dodaje Jeff.

– Okej, a ja sprawdzę, co da się znaleźć na temat dochodzenia – mówi Cyn, pakując torbę, bo jest już po dziewiętnastej.

– Poczekaj! – Jeff zatrzymuje Cyn, widząc, że zbiera się do wyjścia. – Przecież nie poznałaś jeszcze najbardziej bajeranckiej opcji w tych okularach: rozpoznawania twarzy.

– Co proszę?

– Coś takiego jest już dostępne od lat na Facebooku albo w programach fotograficznych. Wersje live były przez dosyć długi czas wstrzymywane, ale od kilku miesięcy możesz przy użyciu nowszych wersji zidentyfikować wszystkie możliwe twarze z internetu. W czasie rzeczywistym! Spójrz!

Nakłada okulary, kieruje spojrzenie na nią i podaje jej smartfon, na którym Cyn widzi siebie samą, a obok informacje:

Bonsant, Cynthia

Urodzona: 27.07.1976

Wzrost: 1,65 m

Adres: 11 Pensworth Street, London, NW6 Kilburn

Tel. komórkowy: +4475269769

Tel. stacjonarny: zastrzeżony (więcej >)

E-mail: cynban@dodnet.com

Zawód: dziennikarka

Stan cywilny: rozwiedziona z Cordanem, Garym (więcej >)

Dzieci: Bonsant, Viola (więcej >), > Profil Freemee

Matka: Sandwell, Candice + (więcej >)

Ojciec: Sandwell, Emery + (więcej >)

Zdjęcia:

Więcej informacji na Freemee:

Professional od £ 0,02 (> kup teraz)

Analysis od £ 0,02 (> kup teraz)

– Jak widzisz, wszystko na twój temat – oznajmia Jeff. – Ojej, a kto to jest ta młoda dama?

– To moja córka – odpowiada niechętnie Cyn.

To beztroskie żonglowanie swoimi zdjęciami przez młodych ludzi w sieci zupełnie jej nie odpowiada. A gdy chodzi o jej własną córkę – tym bardziej.

– Jest gotką? – interesuje się Jeff.

– Na szczęście ten etap ma już za sobą.

Nowsze zdjęcie ukazuje Violę z krótkimi jasnymi włosami. Skończyła już osiemnaście lat, po Cyn odziedziczyła szczupłą figurę, a po ojcu – blond loki, które gdy wyrosła z czerni subkultury gotyckiej, nosi krótko obcięte jak chłopczyca.

– Wow, zmieniona nie do poznania! – stwierdza Jeff.

Ponad dwadzieścia kolejnych zdjęć ukazuje także Cyn w różnych okresach jej życia, jedno pochodzi jeszcze z college’u. Zostało zaczerpnięte z serwisu społecznościowego umożliwiającego odnalezienie kolegów szkolnych.

– Co znaczy „professional” i „analysis”? – pyta Cyn, marszcząc czoło.

– Informacje, analizy. Prognozy, kogo będziesz wybierać, po jakie będziesz sięgać produkty, dokąd wybierzesz się na urlop i tak dalej.

– A niby skąd oni mają to wiedzieć?

– Mogą to bez problemu wykalkulować na podstawie informacji, jakie mają o tobie, o mnie i o miliardach innych ludzi.

– Żartujesz sobie!

– Dzisiaj robi to większość firm – wyjaśnia z pobłażliwością Jeff. – I to już od dawna! Masz komórkę, karty stałego klienta tego czy innego supermarketu, stacji benzynowych, hoteli, kartę kredytową i co tam jeszcze. Od lat pozostawiasz za sobą szeroki ślad złożony z danych. A myślisz, że jak ubezpieczyciele, banki i kredytodawcy obliczają swoje ryzyko? Firma udzielająca kredytów z dziewięćdziesięciopięcioprocentowym prawdopodobieństwem wie, którzy z jej klientów i klientek rozwiodą się w ciągu najbliższych pięciu lat.

– Szkoda, że mnie wtedy w porę nie ostrzegli – zauważa oschle Cyn.

Jeff uśmiecha się krzywo.

– Ale to ma też swoje dobre strony. Na przykład Google może na podstawie analizy wyszukiwanych haseł śledzić w czasie bieżącym przebieg epidemii grypy czy ją wręcz przewidzieć. Dzięki takim programom o wiele trafniejsze stały się też prognozy pogody. By wymienić choćby te dwa przykłady.

– Mimo to wciąż będzie się pomstować na żaby i odczytywać po ich zachowaniu pogodę – mruczy Charly.

Jeff, nie zwracając na niego uwagi, mówi dalej:

– Ale o słynnym przypadku ciężarnych z Targetu na pewno słyszałaś?

– Tak słynnym, że jakoś zupełnie umknął mojej uwadze – wzdycha Cyn.

Chce wreszcie iść do domu, ma za sobą długi dzień. Jeff jednak jest w swoim żywiole.

– …Już ileś lat temu sieć marketów Target ustaliła na podstawie danych wielu kart klientów, że niemal wszystkie z ciężarnych klientek w różnych okresach ciąży kupują określone produkty. Mydło bez żadnych sztucznych dodatków, bezbarwne waciki i tym podobne. Jeśli więc jakaś kobieta kupuje takie lub inne towary, to znaczy, że jest w konkretnym miesiącu ciąży. I tak, po nitce do kłębka, Target może przewidzieć termin narodzin dziecka z dokładnością niemal do dnia.

– Robisz sobie jaja.

– Nie – zaprzecza Jeff. – To kwestia właściwego rozpoznania wzorów zachowania. To się nazywa analityka predyktywna. W dzisiejszych czasach wszyscy uważamy się za indywidualistów, w rzeczywistości jednak zachowujemy się dosyć jednolicie, a tym samym przewidywalnie. Opierając się na tej przesłance, policja łatwiej ściga seryjnych przestępców. Ponieważ podpalacze czy gwałciciele często zachowują się podobnie. Za pomocą tak zwanych programów predictive policing i pre-crime możliwe jest wyznaczenie w miastach ulic, na których w najbliższych godzinach zostaną popełnione takie przestępstwa jak włamania czy dojdzie do handlu narkotykami. Wiedząc to, policja może profilaktycznie pojawić się w tych miejscach. Coraz więcej miast stosuje tę metodę.

– To przypomina Raport mniejszości – wtrąca Charly. – Swoją drogą, to był całkiem niezły film.

– Właśnie mamy już do czynienia z wczesnym stadium procesu, który w nim przedstawiono – odpowiada Jeff. – W niektórych stanach amerykańskich część więźniów nie otrzymuje kar w zawieszeniu, ponieważ ktoś wyliczył algorytm, zgodnie z którym właśnie oni z dosyć wysokim prawdopodobieństwem w ciągu najbliższych trzech lat znowu popełnią to samo przestępstwo.

– A co, jeśli któryś z tych więźniów mimo wszystko nie stałby się recydywistą?! – reaguje ze wzburzeniem Cyn.

– Po prostu miałby pecha – odpowiada Jeff, wzruszając ramionami.

– To znaczy, że ci ludzie nie dostają żadnej szansy, aby udowodnić, że nie popadną w recydywę? – pyta osłupiała Cyn.

– No cóż, w naszym nowym świecie możliwości oraz szanse podporządkowuje się prawdopodobieństwu. Dzisiaj w większym stopniu niż kiedykolwiek twoja przyszłość zależy od twojej przeszłości, ponieważ twoja przyszłość zostaje wyliczona z twojej przeszłości.

– A wszyscy wciąż twierdzą, że gromadzą tylko zanonimizowane dane.

– Już lata temu udowodniono, że także na ich podstawie można zidentyfikować poszczególne osoby – kontynuuje Jeff. – Zwłaszcza gdy zastosuje się kombinację różnych zbiorów danych. Nasze surfowanie po sieci, dane z telefonów komórkowych, nawyki zakupowe i kierunki podróży, które wybieramy, dają w efekcie bardzo jednoznaczny profil.

– Czyli oni wszyscy najzwyczajniej w świecie kłamią, kiedy mówią, że poddają dane anonimizacji. A większość ludzi się na to nabiera.

– I tak, i nie. Zbierają dane faktycznie zanonimizowane, tyle tylko że w długim łańcuchu ich wykorzystywania zawsze może znaleźć się ktoś, kto je potem bezbłędnie przyporządkuje tobie. I określi twoje wzorce zachowań i perspektywy.

– To znaczy, że oni mogą zajrzeć w moją przyszłość i wiedzą, czego chcę?

– Może nie w stu procentach, ale z dużym prawdopodobieństwem. Wiedzą nawet, na ile łatwo dajesz się sterować w różnych kwestiach.

Cyn wydyma usta.

– To chyba jednak nie do końca tak działa. Bo bez przerwy znajduję w swojej skrzynce e-mailowej reklamy rzeczy, które w ogóle mnie nie interesują.

Ma na myśli sponsorowane linki najprzeróżniejszych diet, których pełno jest na odwiedzanych przez nią stronach. A akurat ona nie jest właściwą adresatką takich ofert.

– Dostajesz właśnie dlatego, że to tak dobrze działa – protestuje Jeff. – Gdyby reklamodawcy ciągle podsuwali właściwe oferty, wydałoby ci się to przerażające. Czułabyś się wtedy monitorowana i jakby prześwietlona. W branży określa się to jako creepiness effect, czyli efekt niesamowitości. Aby mu zapobiec, raz po raz wrzucają ci nieodpowiednie oferty. I podczas gdy ty wierzysz, że jak sama powiedziałaś, nie zostałaś jeszcze prześwietlona, w rzeczywistości tym łatwiej dajesz się im prowadzić na pasku.

Cyn się wzdraga:

– To rzeczywiście jest przerażające!

Jeff przewraca oczami.

– Wcale nie. Szczerze mówiąc, wolałbym, żeby darowali sobie rozsyłanie tych wszystkich niepotrzebnych śmieci. Pomyśl tylko, ile czasu każdy by zaoszczędził, gdyby dostawał wyłącznie to, co go ciekawi.

Pokolenie Jeffa ma całkowicie inny stosunek do nowych mediów. Mniej więcej taki jak jej córka. A może Cyn po prostu wykazuje zbyt mało zainteresowania? Skąd się u niej bierze ta niechęć do wszystkich technicznych nowości ostatnich lat? Przypomniały jej się słowa Zero. Jak to on powiedział: „Pojawiają się ze swoimi końmi trojańskimi, obiecują wyszukiwarki, kontakt z przyjaciółmi… miłość, sukces…”.

Odwraca się w stronę wyjścia. Jeff jest jednak nieokiełznany w swoim entuzjazmie.

– Poczekaj, ustawię ci tylko opcję rozpoznawania twarzy. – Nim Cyn zdążyła go powstrzymać, wstukał już coś w jej smartfonie. – Masz! Wypróbuj sobie okulary w metrze, w drodze do domu. Wideotutorial pokaże ci, co masz robić.

– Wcale nie mam ochoty tego wiedzieć.

Wkłada okulary do torby, po czym mówi Jeffowi i Charly’emu „do widzenia”. Szumi jej w głowie od tych wszystkich objaśnień.

Cyn lubi bawić się w zgadywanki na temat obcych jej ludzi. Jadąc autobusem czy metrem, zastanawia się, jakie mogą mieć zawody, pragnienia, rodziny, przeszłość. Oczywiście nigdy nie wie, czy trafnie odgaduje, bo opiera się tylko na własnej intuicji.

Okulary w torebce okazują się mimo wszystko sporą pokusą. Na ile dobra jest w tych łamigłówkach?

Sięga do torebki, wyczuwa pod palcami okulary, waha się. Wyjmuje je, zakłada na nos. Nikt nie zwraca na nią uwagi.

Po dwóch minutach Cyn już się orientuje, jak należy się nimi posługiwać: wystarczy użyć głosu bądź zamrugać powiekami, poruszyć głową czy dotknąć zausznika, aby otrzymać wymaganą odpowiedź. Wszystkie informacje widzi wyświetlone bezpośrednio na szkłach zamiast na ekranie dotykowym, na wpół przejrzyste unoszą się przed nią niczym zjawy w powietrzu, a ona przez cały czas ma wolne ręce. Praktyczny gadżet.

Mierzy od góry do dołu pasażera z naprzeciwka, po czym aktywuje opcję rozpoznawania twarzy. Po kilku sekundach obok głowy mężczyzny pokazuje się kilka linijek tekstu i symboli. Nazwisko, wiek, miejsce zamieszkania. Rozgląda się dalej i mimo woli przeklina pod nosem. Sieć zna każdą osobę obecną w autobusie! „Ja znam każdą osobę w tym autobusie…”.

Zatrzymuje wzrok na konkretnej twarzy w tłumie ludzi – urządzenie dzięki automatycznemu rozpoznawaniu kierunku spojrzenia od razu rejestruje, o kogo jej chodzi. Cyn mówi szeptem:

– Okulary: zidentyfikować.

Kilka sekund później wie to i owo o Pauli Ferguson, zamężnej gospodyni domowej i matce trójki dzieci zamieszkałej w Tottenham, mającej pięćdziesiąt trzy lata. Mogłaby dowiedzieć się o niej jeszcze więcej, ale w tym celu musiałaby założyć konto u usługodawcy i uiścić odpowiednią opłatę. Bierze więc na cel młodego mężczyznę z rastafariańskimi warkoczykami na głowie i kabelkami zwisającymi z uszu. Jedno mrugnięcie powiek później dowiaduje się, że dwudziestotrzyletni Duńczyk jest studentem London School of Economics i w tej chwili słucha Wagnera.

„Nigdy bym na to nie wpadła” – przyznaje się sama przed sobą.

Mimo pewnej odrazy czy też lęku Cyn zaczyna podzielać entuzjazm Jeffa. Fascynacja zagłusza wyrzuty sumienia. Zanim opuszcza autobus, aby przesiąść się do metra, jest bogatsza o wiedzę na temat dwunastu osób. Stwierdza przy tym, że wyobraźnia często podsuwała jej złe podpowiedzi. Mimo to rzeczywistość – lub to, co okulary sprzedają jej jako rzeczywistość – jest nierzadko nie mniej zaskakująca.

Przemierzając stację metra, obserwuje dalej. Naprzeciw niej idzie kobieta mniej więcej w jej wieku. Okulary prezentują standardowe informacje i obrazy. Oprócz tego coś jeszcze. Relacje prasowe sprzed piętnastu lat ukazują ją ciężko pobitą i ranną w szpitalu. „…brutalny napad…”, Cyn pochwytuje strzęp starego tytułu. „…straciła stopę… renta inwalidzka…”. Rzeczywiście, kobieta lekko utyka, zauważa jeszcze Cyn, po czym odwraca się przerażona. Mimo woli zadaje sobie pytanie: ile z okularów na nosach mijających ją ludzi potrafi to samo? Kto robi dokładnie to, co ona robiła w autobusie i podczas przesiadki? Kto przesyła jej zdjęcia natychmiast do sieci? Nagle Cyn odnosi wrażenie, że zwrócone są na nią tysiące oczu.

Zerkając w szybę gabloty z plakatem reklamowym, szybko lustruje, jak wygląda. Sprawdza swoją sylwetkę. Unosi głowę. I uświadamia sobie, gdzie się znajduje: na peronie londyńskiego metra w godzinach szczytu. Tutaj i bez okularów widzą ją setki ludzi. I oprócz tego wszechobecne kamery monitoringu stołecznej komunikacji miejskiej.

„Witamy w paranoi” – przemyka jej przez głowę.

Na peron w terkotem wtacza się pociąg. Wraz z potokiem powracających z pracy Cyn wślizguje się do wagonu i zmierza ku wolnemu miejscu. Okulary podają jej czas przejazdu do stacji, na której musi wysiąść.

Po drodze Cyn za pomocą okularów surfuje po internecie. Rząd amerykański nie zajął jeszcze oficjalnego stanowiska w sprawie akcji Zero w Dniu Prezydentów. W niektórych biurach amerykańskiej administracji rządowej panuje pewnie teraz zamęt jak po wtargnięciu lisa do kurnika. Media snują już najbardziej absurdalne teorie spiskowe z udziałem standardowych i paru nowych podejrzanych.

Cyn wstępuje jeszcze do supermarketu po kilka drobiazgów. Gdy w dziale z warzywami sięga po opakowanie pomidorów, okulary przestrzegają ją przed pestycydami. Rezygnuje więc z nich i przechodzi między regały ze słodyczami. Okulary doradzają, aby kupiła ciastka w innym markecie za rogiem, gdzie kosztują trzydzieści pensów mniej. Cyn odstawia więc wózek na miejsce i rusza do konkurencji.

Rzeczywiście herbatniki są tam w promocji, a pomidory wyglądają na bardziej dojrzałe i ekologiczne. Jej zastrzeżenia wobec okularów niemal z każdą minutą stają się coraz mniejsze. Ze zdumieniem odnotowuje, że bardzo szybko nauczyła się nimi posługiwać i robi to już wręcz śpiewająco. Przemierza powoli kolejne alejki między regałami i sprawdza różne specjalne promocje. Okulary podsuwają jej odpowiednie przepisy. Kiedy decyduje się na sandwicze z pastą jajeczną, otrzymuje pytanie, które z potrzebnych składników ma w domu, i zostaje upomniana, aby nie zapomniała kupić brakujących.

Wkrótce potem stoi przy kasie z pełnym wózkiem i zaczyna się wahać. Co ona tu robi? Przecież chciała kupić jedynie pomidory i herbatniki. Musi jednak przyznać, że wszystkie rzeczy w wózku na pewno też się przydadzą.

Za nią utworzyła się kolejka. Zamyślona wykłada towary na taśmę, po czym wyjmuje z torebki portmonetkę. Okulary rekomendują jej kartę stałego klienta tego supermarketu i od razu wyliczają, ile dzięki niej zaoszczędzi już przy pierwszym zakupie.

„Jeszcze jedna karta?” – zadaje sobie pytanie Cyn, zaglądając do portmonetki, po czym postanawia zapłacić gotówką.

– Prezydent wciąż nie może dojść do siebie – ciska się Erben.

Przed nim siedzi dowództwo amerykańskich organizacji bezpieczeństwa. Chociaż każdy z nich przyzwyczajony jest do długich narad, Erben patrzy na wyjątkowo zmęczone twarze.

– Ci goście skompromitowali nas przed całym światem! A mogło się skończyć jeszcze gorzej! Chyba zdajecie sobie sprawę, że drony mają możliwość przenosić coś zupełnie innego niż kamery. – Coraz bardziej podnosi głos. – Prezydent chce wiedzieć, dlaczego nie przewidzieliśmy tego ataku. Chce też wiedzieć, kim są ci ludzie. Domaga się, żebyśmy jak najszybciej ich złapali! Orville? – zwraca się oschle do szefa FBI.

Wiele go kosztuje okiełznanie wściekłości na tę grupę aktywistów. Chyba mają się za The Monkey Wrench Gang^1!

– Transmisja zaczęła się o godzinie dziesiątej trzynaście według czasu waszyngtońskiego – relacjonuje Orville.

Erbena zalewa krew, kiedy tylko myśli o obojętnej żołnierskiej gębie tego typa. Cała ta operacja pociągnie za sobą przynajmniej jedną dobrą rzecz: zmiany personalne. Aż po najwyższe piętra.

Na wielkim monitorze na ścianie Orville odtwarza nagranie ze strzelnicy golfowej.

– O dziesiątej szesnaście została poinformowana ochrona prezydenta…

Nerwowe chwytanie się za uszy, prezydent i jego żona pochylają się.

– Trzy minuty! – krzyczy Erben. – Gdyby to cholerstwo było uzbrojone, nie mielibyśmy już prezydenta!

– Wtedy musiałoby być znacznie większe i nie przedostałoby się przez naszą sieć bezpieczeństwa – odpiera atak Orville i dalej prezentuje film. – Trzy minuty później ochroniarze ukryli prezydenta w garażu. W tej gorączkowej atmosferze razem z nimi do środka dostało się także kilku małych intruzów. – Zatrzymuje film i pokazuje pięć cieni opuszczających się z wierzchołków drzew za samochodami.

– Całkiem niepostrzeżenie – jęczy Erben, obrzucając Orville’a druzgocącym spojrzeniem.

– Wszystko działo się bardzo szybko – próbuje się tłumaczyć dyrektor FBI. – Dwa drony nie tylko filmowały, lecz także miały na sobie po pięć robotów pajęczych z kamerami i w garażu natychmiast je zrzuciły. Te cholerstwa były wielkości pająka ptasznika i poruszały się błyskawicznie.

– A gdyby tak któryś z nich był wyposażony w niewielki ładunek jadu i go rozpylił? – grzmi Erben. Już sam nie wie, co go bardziej rozsierdza: aktywiści czy Orville. – To po prostu niewyobrażalne! Prezydent i jego rodzina zamordowani! Obraz niezbyt budującej walki na śmierć i życie transmitowany prawie na cały świat! To gówno jest gorsze niż jedenasty września! Udowadnia, że najlepiej chroniony człowiek na tej planecie nie jest bezpieczny! Te typy wdarły się w samo serce naszego wspaniałego narodu! Zasiały ziarno niepewności i podważyły zaufanie do amerykańskiego systemu bezpieczeństwa! W tym kraju nikt nie jest bezpieczny – tak brzmi ich przesłanie! Kto sterował tymi cholerstwami? I jak?

– Jon? – Szef FBI wzywa jednego ze swoich zastępców i dodaje gwoli wyjaśnienia: – Jon kieruje dochodzeniem.

Czytelny manewr. Orville ma nadzieję, że tym ruchem personalnym złagodzi gniew Erbena. Na próżno.

Erben i Jonathan Stem przyjaźnią się od studiów. Wie o tym każdy w Waszyngtonie. Jon ma trzydzieści siedem lat i też jest dosyć młody jak na stanowisko, które zajmuje. Jako byłego członka sił specjalnych amerykańskiej marynarki wojennej, wielokrotnie rannego i odznaczonego najwyższymi medalami, mającego tytuł doktora prawa, łączy go z Erbenem bezwzględna samodyscyplina, która obu doprowadziła na szczyt. Brak mu natomiast eleganckiej powierzchowności przyjaciela.

– Zakładamy, że Zero – mówi Jon lekko charkotliwym głosem. – Przez internet. Sygnały telefonii komórkowej zostały przekazane przez zanonimizowane systemy. Zero mógł sterować tymi urządzeniami z każdego smartfonu mającego dostęp do internetu z dowolnego miejsca w świecie. To jest ta zła wiadomość…

– Zaraz, zaraz – przerywa mu Erben z irytacją. Prezydent nie może sobie pozwolić na taką skazę na wizerunku i utratę twarzy. Bo jeśli on traci twarz, to samo spotyka także jego najważniejszych współpracowników. Czyli Erbena. – Podsłuchujemy cały świat i nie przechwyciliśmy żadnej informacji ani o planach, ani o samej akcji? Za co wobec tego nasze służby specjalne i ich partnerzy dostają co roku miliardy dolarów?

– Nasze dochodzenie koncentruje się na trzech aspektach. – Jon próbuje przywrócić rozmowie racjonalny wymiar. – Po pierwsze, na dronach. Badamy pochodzenie i drogę każdego najmniejszego elementu, sprawdzamy każdą formę klasycznych śladów, takich jak DNA, odciski palców i tym podobne. Poza tym ustalamy oczywiście, skąd pochodziły karty SIM i kto je kupił. – Jon odchrząkuje. – Po drugie, skupiamy się na streamingu wideo. Wiemy, że był on przekazywany na żywo na konto YouTube, a ponadto na specjalną stronę zeropresidentsday.com. Prawdopodobnie na wszelki wypadek, gdyby YouTube dezaktywował kanał podczas transmisji. Ów kanał, a także stronę internetową musiał ktoś zarejestrować. Związane z nimi adresy e-mailowe, IP i inne ślady cyfrowe prawdopodobnie zostały już zatarte lub posłużono się fałszywymi nazwami i jednorazowymi kontami, mimo to wszystkie są już badane. Po trzecie, w ubiegłych latach Zero opublikował już liczne filmy wideo oraz poradnik online na temat ochrony sfery prywatnej The Citizen’s Guerrilla Guide to the Surveillance Society. Oczywiście też je analizujemy pod kątem ewentualnych wskazówek.

– Okej – mówi Erben. W tym momencie nie może chyba więcej oczekiwać. Na Bliskim Wschodzie dzieje się niemało, w Chinach wrze, Rosjanie znowu pokazują się od najgorszej strony, Europejczycy chcą wyzwolić się z pęt zadłużenia. On naprawdę ma co robić. – Jon, informuj mnie na bieżąco – mówi, świadomie robiąc tym samym afront znanym szefom za stołem.

Nie zaszczyciwszy ich nawet jednym spojrzeniem, rusza do wyjścia.

W maleńkim przedpokoju jest ciemno, jedynie w szparze pod drzwiami Violi widać smugę światła.

– Dobry wieczór! Jestem! – woła Cyn.

W niewiele większej kuchni stawia zakupy na stole. Obok nich kładzie okulary.

Dopiero teraz zauważa, jak bardzo jest zmęczona tym potokiem danych. Jednocześnie odczuwa coś na kształt ulgi, niewolnej jednak od poczucia straty, jakby po długim dniu umęczona, ale mimo wszystko szczęśliwa, zrzucała z nóg eleganckie nowe buty.

– Od kiedy to nosisz okulary? – pyta Vi za jej plecami.

Cyn obraca się do niej. Córka przerosła ją już o pół głowy.

– Super! Inteligentne okulary! – wykrzykuje Vi z euforią na ich widok.

„Jak ona je rozpoznała? Zdaje się, że świetnie by się rozumiała z Jeffem” – myśli Cyn.

– Skąd je masz?

– Z redakcji.

– To „Daily” jest takie nowoczesne? Proszę, proszę. Mogę je wypróbować?

– Najpierw kolacja.

Vi bez szemrania zabiera się do robienia kanapek, podczas gdy Cyn znika w łazience, żeby trochę się odświeżyć.

Potem przy jedzeniu próbuje się dowiedzieć, jak córce minął dzień w szkole, ona jednak interesuje się wyłącznie okularami.

Cyn opowiada jej zatem, jak znalazły się w jej posiadaniu.

– Racja, akcja w Dniu Prezydentów – mówi Vi. – Poszli na całego.

– Znasz Zero?

– Nie, a przynajmniej do dzisiaj nie znałam. Mogę wziąć te okulary?

Cyn podaje je Vi, która od razu idzie z nimi do siebie.

Następnie Cyn rozsiada się wygodnie na kanapie zajmującej niemal cały pokój. Bynajmniej nie z powodu rozmiarów kanapy. Ale jej w ogóle nie przeszkadza ta ciasnota. Po urodzeniu się Vi przeprowadzka tutaj oznaczała nowy początek, a ponieważ już dosyć długo zajmuje to mieszkanie, czynsz jest przystępny – taki sam od wielu lat. Inaczej nie byłoby jej stać na Londyn.

Sprawdza najświeższe doniesienia agencji informacyjnych. Z Białego Domu jest tylko sucha notatka prasowa: „Prezydent i jego rodzina czują się dobrze, napaść przeprowadzono bez użycia broni. FBI i Homeland Security podjęły odpowiednie działania w celu wytropienia terrorystów”.

„Terrorystów?” – dziwi się Cyn. Oczywiście. Wszystko, co choćby w przybliżeniu przypomina atak na ziemię amerykańską, jest natychmiast klasyfikowane jako terroryzm. Nie wiadomo, co naprawdę kryje się za kulisami tego zdarzenia.

Chociaż nie ma ani rannych, ani ofiar śmiertelnych, które należałoby opłakiwać, akcja z letniej siedziby prezydenta znajduje się na pierwszych stronach wszystkich gazet. Gdziekolwiek Cyn kliknie, media zdają się nie mieć żadnych innych tematów. Reakcje sięgają od cichej satysfakcji, przez najdziksze spekulacje, po oburzenie. Wszystkie materiały zdominowane są przez jedno zdjęcie: wykrzywionej przez panikę twarzy prezydenta z rozszerzonymi strachem oczami i ustami otwartymi w okrzyku przerażenia.

Jeśli celem Zero było uczynienie z rzekomo najpotężniejszego męża stanu na świecie żałosnej kupki nieszczęścia, to zamierzenie zostało osiągnięte.

„Ale prezydent nigdy im tego nie wybaczy – myśli Cyn, czując, jak zaczyna tlić się w niej niepokój. – Z rozhisteryzowanym i urażonym supermocarstwem nie ma żartów”.

Cyn robi herbatę i rozkoszuje się kilkoma chwilami spokoju, czekając na zagotowanie się wody. Z pokoju Vi nie dochodzą żadne odgłosy. Jeszcze rok temu bardzo by ją to niepokoiło, ale w ostatnich miesiącach jej córka przeobraziła się z Lily Munster w Złotowłosą. Wcześniej Cyn od razu zapukałaby do jej drzwi i spytała na przykład, czy napije się herbaty, używając pierwszego lepszego pretekstu, aby ją skontrolować. Strach przed tym, że Vi mogłaby stoczyć się w bagno depresji i narkotyków, był w niektórych momentach nie do przezwyciężenia.

Dzisiaj Cyn nie ma już poczucia, że musi kontrolować córkę. Po latach niekończących się paskudnych pyskówek i awantur ostatnio znalazły całkiem niezłą nić porozumienia.

„Chyba w końcu się pozbierała” – myśli Cyn. Szkoda tylko, że po skończeniu szkoły pewnie zaraz się wyprowadzi. Od jesieni Vi chce zacząć studiować prawo.

Lekko westchnąwszy, Cyn wraca z filiżanką parującej herbaty do pokoju.

Modernizacja redakcji „Daily” przyniosła przynajmniej jedną dobrą rzecz: zdygitalizowanie archiwum wszystkich wydanych artykułów, z którego Cyn może skorzystać także z domu. Szuka świeższych tekstów na temat inwigilacji, ochrony sfery prywatnej i akcji dochodzeniowych amerykańskich władz. Jest ich niemało. Są poświęcone witrynie internetowej Wikileaks, Bradleyowi (dzisiaj Chelsea) Manningowi, amerykańskiemu żołnierzowi, który zdemaskował zbrodnie armii amerykańskiej w Iraku, no i oczywiście Edwardowi Snowdenowi i ujawnionemu przez niego terrorowi inwigilacyjnemu stosowanemu przez NSA na całym świecie. Latem dwa tysiące trzynastego roku Cyn przez wiele dni regularnie śledziła te publikacje. Ale potem, jak to zwykle bywa, jej uwagę zaprzątnęły świeższe tematy – powstania, wojny domowe, powodzie, trzęsienia ziemi, zamachy, kryzys ekonomiczny.

Poza tym jest przecież mieszkanką Londynu, przyzwyczaiła się więc do ciągłego monitoringu. Co może na to poradzić? Pociesza się, że taka stała kontrola oznacza także bezpieczeństwo.

Próbuje otrząsnąć się z tego niemiłego uczucia, skupiając się na tym, co ma do zrobienia. Znajduje w sieci kilka reportaży o „wygarnianiu” przez agentów członków Anonymous i grupy noszącej nazwę LulzSec. Jedno nieostrożne wejście do internetu – i już cię mają. „Niezbyt pocieszająca perspektywa dla Zero” – przemyka Cyn przez głowę. Ich też dopadną. W następnym artykule, poświęconym reżyserce Laurze Poitras, która zrobiła film o Edwardzie Snowdenie, dowiaduje się, że tych dwoje komunikowało się ze sobą niemal niezauważalnie. Większość środków stosowanych przez obie strony tego procederu wydaje się skomplikowana i wysoce zaawansowana technicznie. Niektóre jednak są jak zaczerpnięte z thrillera kryminalnego, na przykład chowanie baterii telefonów komórkowych w lodówce. Cyn robi kilka notatek i szkicuje zarys artykułu.

„Niecałe czterdzieści lat, a mam wrażenie, jakbym obudziła się w trakcie filmu science fiction z czasów mojej młodości… Czy coś takiego jak sfera prywatna już nie istnieje?… Koncepcja sfery prywatnej usankcjonowana prawnie dopiero od stu lat… Czy jest przestarzała? Czy nie jest wystarczająco chroniona? Czy obrona przed inwigilacją i wszechobecną kontrolą w stylu Zero to ostatnie podrygi, czy też przejaw budzącego się oporu? Przykłady innych działań i aktywistów… Strach przed terrorem prawdziwą przyczyną inwigilacji czy tylko pretekstem do kontroli i/lub pełnych wyrachowania poczynań?”.

Artykuł stopniowo nabiera kształtów w jej głowie. Rano napisze go na czysto.

Następnie Cyn wchodzi na swoje konto w portalu randkowym, któremu miesiąc w miesiąc płaci pieniądze za nic. Jej zdjęcie jest prawie aktualne i nieprzesadnie podrasowane. Lekko czerwonawy odcień szatynowych włosów dobrze się na nim prezentuje. Jeśli chodzi o wiek, minęła się tylko o kilka lat z prawdą. Tak czy inaczej wciąż jest trójka na początku.

W skrzynce znajduje pięć listów. Trzy wyrzuca od razu, ponieważ nie podoba jej się sposób sformułowania samego tematu, w czwartym tekst e-maila jest zbyt krótki. Ostatni brzmi nie najgorzej, choć autor chyba nie do końca jest w jej typie. Może mu odpisze. Ale raczej nie.

Dochodzi jedenasta i Cyn ogarnia zmęczenie. Idzie więc do łazienki, w której prawie nie można się obrócić między prysznicem a umywalką. Rozbiera się i jak każdego ranka i wieczora unika patrzenia na swoje odbicie w lustrze, by potem jednak przesunąć palcami po napiętej, kostropatej i węźlastej czerwonej skórze na części lewej piersi i żeber oraz po wewnętrznej stronie ramienia.

Nagle ogarnia ją panika – może w internecie krąży jej zdjęcie z pożaru sprzed siedemnastu lat, podobnie jak fotografia kobiety z metra, która wiele lat wcześniej straciła stopę.

Bierze długi prysznic, a potem starannie wyciera się ręcznikiem, aby na koniec delikatnie posmarować maścią pokrytą bliznami skórę. Wkłada szorty od piżamy i T-shirt, a na to zarzuca swój stary, przytulny płaszcz kąpielowy.

Puka do drzwi Vi.

– Ale odlot! – woła jej córka, gdy tylko widzi Cyn w drzwiach. – Mogłabym sobie pożyczyć je na jutro? Wieczorem ci oddam. Proszę! Proszę!

– Są mi potrzebne do pracy – odpowiada Cyn, lecz zaraz dodaje: – Choć nie bardzo wiem, do jakiej. W każdym razie jutro do niczego mi się nie przydadzą. Okej, jak chcesz, to sobie weź. Tylko ich nie zgub.

Showman:

Widzieliście twarz prezydenta?

Peekaboo777:

Tak, jak ją stracił.

Książka nie może być uznana za zapis faktograficzny, mimo że wymienione w niej firmy istnieją naprawdę, a jej tematem są prawdopodobne zdarzenia, które mogłyby przebiegać w sposób ukazany w książce lub w podobny. Opisane osoby, okoliczności, myśli i dialogi są fikcyjne.

Przekład: Elżbieta Ptaszyńska-Sadowska

Redakcja: Jerzy Szeja

Korekta: Magdalena Matuszewska, Artur Kaniewski

Skład i łamanie: Dariusz Ziach

Projekt okładki i grafika wykorzystana na I stronie okładki: © www.buerosued.de

Adaptacja okładki: Krzysztof Rychter

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

00-372 Warszawa, ul. Foksal 17

tel./faks (22) 646 05 10, 828 98 08

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-280-2388-8

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.