Spis treści

Okładka

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

WSTĘP

Sztuka życia

1. DEFINICJE

Od ignorancji do niewinności

Dojrzałość i starość

Dojrzałość ducha

2. SIEDMIOLETNIE CYKLE ŻYCIA

3. DOJRZAŁY ZWIĄZEK

Zależność, niezależność, współzależność

Potrzebowanie i ofiarowanie, kochanie i posiadanie

Miłość i małżeństwo

Rodzice i dzieci

Miłość + świadomość = bycie

4. STOJĄC NA SKRZYŻOWANIU

Kiedy wieczność przenika czas

Prawa dotyczące starzenia się

5. SYMPTOMY

Obcy w salonie

Menopauza nie jest tylko problemem dziewczynek

Sprośny staruszek

Gorycz

6. PRZEMIANY

Od „nie” do „tak”

Integracja i odkrycie centrum

Kiedy narodziny i śmierć stają się jednym

Skończ tę grę

7. ŁAMIGŁÓWKI

Usprawiedliwione ludobójstwo

Życie bez nastawienia

Od seksu do zmysłowości

8. CIĄGŁA PODRÓŻ

O AUTORZE

MIĘDZYNARODOWY OŚRODEK MEDYTACJI OSHO

PRZYPISY

Wszystkie rozdziały dostępne są w pełnej wersji książki

Tytuł oryginału
Maturity. The responsibility of being oneself

Redakcja
Bogusława Jurkevich

Korekta
Ewa Jastrun, Jolanta Ogonowska

Projekt okładki
Magda Kuc

Ilustracja na okładce pochodzi ze zbioru prac autora
Copyright: OSHO Art by OSHO © Osho International Foundation − OSHOArt.osho.com

Copyright © 1999 by Osho International Foundation, Switzerland. www.osho.com
Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2013

Materiał zawarty w tej książce jest wyborem różnych wykładów OSHO. Wszystkie wykłady zostały opublikowane w całości jako książki i są również dostępne w oryginałach jako nagrania audio.

Wszystkie teksty oryginalne znajdują się w Bibliotece OSHO na www.osho.com

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark). Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku. Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

Wydanie II zmienione

ISBN 978-83-8015-101-7

Wydawnictwo Czarna Owca Sp. z o.o.
ul. Alzacka 15a, 03-972 Warszawa
www.czarnaowca.pl
Redakcja: tel. 22 616 29 20; e-mail: redakcja@czarnaowca.pl
Dział handlowy: tel. 22 616 29 36; e-mail: handel@czarnaowca.pl
Księgarnia i sklep internetowy: tel. 22 616 12 72; e-mail: sklep@czarnaowca.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.

Ta mądra i błyskotliwa książka jest biblią dla pokolenia „Baby boomers”1! Zawiera cenne wskazówki na temat dojrzałości jako drogi ku mądrości, przedstawia sposoby pokonywania problemów zamiast podejmowania prób ich rozwiązywania oraz wyjawia sekret przekształcenia kryzysu wieku średniego w twórczą eksplozję.

Margot Anand, autorka „The Art of Sexual Ecstasy” („Sztuka seksualnej ekstazy”) oraz “The Art of Everyday Ecstasy” („Sztuka codziennej ekstazy”)

WSTĘP

Sztuka życia

Człowiek rodzi się po to, żeby przeżyć życie, i to od niego zależy, czy go nie przegapi. Może oddychać, jeść, starzeć się i przybliżać się do grobu – ale to nie będzie życie, tylko powolna śmierć. Od kołyski do grobu… powolna śmierć trwająca siedemdziesiąt lat. A ponieważ miliony ludzi wokół ciebie umierają taką stopniową, powolną śmiercią, ty także zaczynasz ich naśladować. Dzieci uczą się wszystkiego od swoich bliskich, a przecież otaczają nas sami umarli.

Najpierw chcę wam wyjaśnić, co moim zdaniem znaczy życie: nie starzenie się, ale dojrzewanie. To dwa całkowicie odmienne zjawiska.

Starzeniu się podlega każde zwierzę. Dojrzewanie jest przywilejem istot ludzkich. Korzystają z niego nieliczni.

Dojrzewanie oznacza wchodzenie coraz głębiej w podstawy życia, oznacza oddalanie się od śmierci, nie zbliżanie się do niej. Im głębiej wchodzisz w życie, tym lepiej pojmujesz swoją nieśmiertelność. Oddalasz się od śmierci; w końcu nadchodzi chwila, w której widzisz, że śmierć jest po prostu jak zmiana ubrania albo zmiana domu, zmiana formy. Nic nie umiera, nic nie może umrzeć.

Śmierć to największa iluzja.

Aby zrozumieć, na czym polega dojrzewanie, popatrz na drzewo. Rosnąc w górę, jednocześnie zapuszcza korzenie coraz głębiej. Zachowana jest równowaga – im wyżej drzewo rośnie, tym głębiej sięgają jego korzenie. Pięćdziesięciometrowe drzewo nie może mieć małych korzeni, nie mogłyby one przecież utrzymać tak wielkiego drzewa.

Starzeniu się podlega każde zwierzę. Dojrzewanie jest przywilejem istot ludzkich. Korzystają z niego nieliczni.

W życiu każdego człowieka dojrzewanie oznacza zagłębianie się siebie – tam są korzenie.

Dla mnie najważniejsza w życiu jest medytacja. Wszystko inne jest na drugim miejscu. A najlepszy okres na medytację to dzieciństwo. Starzenie to przybliżanie się do śmierci; coraz trudniej ci medytować.

Medytacja oznacza wniknięcie we własną nieśmiertelność, nieskończoność i boskość. Dziecku jest najłatwiej, bo jeszcze nie zostało obciążone przez wiedzę, przez religię, wykształcenie, przez wszystkie te śmieci; jest jeszcze niewinne.

Lecz, niestety, jego niewinność jest uważana za ignorancję. Ignorancja i niewinność mają pewne cechy wspólne, ale nie są tym samym. Obie oznaczają stan niewiedzy, ale jest między nimi ogromna różnica, której ludzkość nie zauważyła. Niewinność charakteryzuje się brakiem wiedzy, ale też wcale jej nie pragnie. Jest całkowicie zadowolona, spełniona.

Małe dziecko nie ma ambicji, nie ma pragnień. Daje się porwać chwili: ptak na drucie potrafi całkowicie przyciągnąć jego uwagę; zachwyca je motyl i jego piękne kolory; tęcza na niebie… i nie wyobraża sobie, że może być coś ważniejszego, bogatszego niż ta tęcza. I noc pełna gwiazd, gwiazd nad gwiazdami…

Niewinność jest bogata, pełna, prawdziwa.

Ignorancja jest biedna, jest żebrakiem – chce tego, chce tamtego, chce być wykształcona, chce być szanowana, mieć bogactwo i władzę. Ignorancja idzie drogą pożądania. Niewinność to stan braku pożądania. Obie są stanem braku wiedzy, toteż mamy o nich błędne pojęcie. Z góry zakładamy, że są tym samym.

Pierwszy krok w sztuce życia będzie polegał na zrozumieniu różnicy pomiędzy ignorancją i niewinnością. Niewinność potrzebuje opieki, ochrony, bowiem dziecko przyniosło ze sobą na świat największy skarb; skarb, do którego mędrcy docierają po wielu latach trudnych poszukiwań. Odnalazłszy go, mówią, że znów stali się dziećmi, że urodzili się ponownie. W Indiach prawdziwy bramin, ten który posiadł wiedzę, nazywa siebie dwij, dwukrotnie urodzony. Dlaczego urodzony dwukrotnie? Co stało się z pierwszymi narodzinami? Skąd potrzeba drugich narodzin? I co dają takie powtórne narodziny?

Ignorancja idzie drogą pożądania. Niewinność to stan braku pożądania.

Drugie narodziny dają to samo co pierwsze, dają ponownie to, co zniszczyło społeczeństwo, rodzice, ludzie z najbliższego otoczenia. Każde dziecko zostaje wypchane wiedzą. Jego prostota musi być jakoś usunięta, bo nie byłaby pomocna w opartym na rywalizacji świecie. Jego prostota spowodowałaby, że uznano by go za prostaka; jego niewinność byłaby wykorzystywana na każdym kroku. Obawiając się społeczeństwa, obawiając się świata, który sami stworzyliśmy, staramy się sprawić, żeby każde dziecko było sprytne, przebiegłe, wykształcone; żeby znalazło się w tej części społeczeństwa, która rządzi, a nie w tej wyzyskiwanej i bezsilnej.

A gdy dziecko już zacznie rozwijać się w złym kierunku, później kontynuuje tę drogę, jego całe życie podąża w tę stronę.

Gdy zrozumiesz, że przegapiłeś życie, podstawową sprawą, o którą musisz zadbać, jest przywrócenie swojej niewinności. Porzuć wiedzę, zapomnij o świętych pismach, religiach, teologiach i filozofiach. Narodź się znowu, stań się niewinnym; uda ci się. Wyrzuć z umysłu wszystko to, czego nie poznałeś samodzielnie, co zapożyczyłeś, co należy do tradycji, co jest zwyczajem. To zostało ci wpojone przez innych: przez rodziców, nauczycieli, uniwersytety; po prostu pozbądź się tego. Jeszcze raz stań się prostym, jeszcze raz bądź dzieckiem. I ten cud może nastąpić dzięki medytacji.

Medytacja ma w sobie coś z zabiegu chirurgicznego; odcina cię od wszystkiego, co nie jest twoje, i pozostawia tylko to, co jest twoją prawdziwą istotą. Spala wszystkie dodatki i wystawia cię samiutkiego, nagiego na słońce, na wiatr. Czujesz się, jakbyś był pierwszym człowiekiem, który pojawił się na ziemi, który nic nie wie, musi wszystko odkryć, być poszukiwaczem, udać się na pielgrzymkę.

Drugą zasadą jest udanie się na pielgrzymkę. Życie musi być poszukiwaniem – nie pożądaniem, lecz szukaniem; nie ambicją, aby stać się tym lub tamtym, prezydentem, premierem jakiegoś państwa, ale dowiadywaniem się „kim jestem?”.

To bardzo dziwne, że ludzie, którzy, nie wiedząc kim są, starają się być „kimś”. Nawet nie wiedzą, kim są w tym momencie! Są nieświadomi swojej własnej istoty, ale ich celem jest stawanie się kimś.

Stawanie się jest chorobą duszy.

Bycie jest tobą.

Odnaleźć istotę samego siebie to znaczy rozpocząć życie. Każdy moment staje się nowym odkryciem, przynosi nową radość. Nowa tajemnica otwiera swoje drzwi, zaczyna rozkwitać w tobie nowa miłość, pojawia się współczucie, którego wcześniej nie odczuwałeś, nowa wrażliwość na piękno, na dobro. Stajesz się tak wrażliwy, że nawet najmniejsze źdźbło trawy nabiera dla ciebie znaczenia. Twoja wrażliwość uzmysławia ci, że to małe źdźbło trawy jest tak samo ważne jak największa gwiazda – bez niego egzystencja byłaby niekompletna. To małe źdźbło trawy jest wyjątkowe, niezastąpione, posiada swoją własną indywidualność.

Życie musi być poszukiwaniem – nie pożądaniem, lecz szukaniem; nie ambicją, aby stać się tym lub tamtym, prezydentem, premierem jakiegoś państwa, ale dowiadywaniem się „kim jestem?”.

Ta wrażliwość umożliwia ci nowe przyjaźnie – przyjaźnie z drzewami, ptakami, zwierzętami, oceanami, gwiazdami. Wraz z rozwojem miłości, wraz z rozwojem przyjaźni życie staje się bogatsze.

Jest pewna piękna historia, która przydarzyła się Świętemu Franciszkowi.

Zawsze podróżował on na ośle, z miejsca na miejsce, dzieląc się swoimi doświadczeniami. Kiedy już umierał, miało miejsce cudowne zdarzenie. Wszyscy jego uczniowie zgromadzili się, żeby wysłuchać jego ostatnich słów. Ostatnie słowa człowieka są zawsze najbardziej znaczącymi ze wszystkich, jakie wypowiadał, ponieważ zawierają doświadczenie całego jego życia.

Ale uczniowie nie mogli uwierzyć w to, co posłyszeli…

Św. Franciszek nie zwrócił się do swoich uczniów, tylko do osła. Powiedział: „Bracie, jestem ci niezwykle wdzięczny. Nosiłeś mnie z jednego miejsca na drugie, nigdy nie narzekając ani nie marudząc. Zanim opuszczę ten świat, wszystko czego pragnę, to tylko twoje przebaczenie za to, że nie byłem ludzki dla ciebie”. Takie były ostatnie słowa Św. Franciszka. Trzeba być niezwykle wrażliwym, żeby powiedzieć do osła: „Bracie ośle…” i poprosić go o wybaczenie.

Kiedy stajesz się bardziej wrażliwy, życie robi się rozleglejsze. Nie jest już małym stawem, ale oceanem. Nie jest już ograniczone do ciebie, twojej żony i dzieci – nie jest w ogóle ograniczone. Cała egzystencja staje się twoją rodziną i dopóki tak się nie stanie, nie wiesz, czym jest życie, ponieważ żaden człowiek nie jest wyspą, wszyscy jesteśmy związani ze sobą.

Kiedy stajesz się bardziej wrażliwy, życie robi się rozleglejsze.

Jesteśmy ogromnym kontynentem i pozostajemy powiązani ze sobą na milion sposobów.

I jeżeli nasze serca nie są jednakowo pełne miłości dla wszystkiego, nasze życie się kończy.

Medytacja obdarzy cię wrażliwością, silnym poczuciem przynależności do świata. To nasz świat – gwiazdy są nasze, nie jesteśmy tu obcymi. W swojej istocie przynależymy do egzystencji. Jesteśmy jej częścią, jesteśmy jej sercem.

Po drugie, medytacja doprowadzi cię do wielkiej ciszy – ponieważ wszystkie śmieci zostaną odrzucone. Odchodzą także myśli będące częścią wiedzy… wielka cisza, będziesz zdziwiony – ta cisza jest jedyną muzyką, jaka istnieje.

Każda muzyka to tylko usiłowanie zamanifestowania tej ciszy. Mędrcy starożytnego Wschodu podkreślali, że każda wielka sztuka – muzyka, poezja, taniec, malarstwo, rzeźba – rodzi się z medytacji. Sztuka, dla tych, którzy nie są jeszcze gotowi, żeby udać się na pielgrzymkę, jest pewną próbą sprowadzenia niepoznawalnego świata na ten, znany świat. Jest dla nich darem. Na przykład pieśń albo posąg, mogą być inspiracją do poszukiwań źródła.

Następnym razem, kiedy wejdziesz do świątyni buddyjskiej, usiądź w ciszy i przyjrzyj się posągowi Buddy. Ponieważ posiada on szczególne proporcje, kiedy będziesz patrzył na niego, wejdziesz w ciszę. To posąg medytacji, a nie Buddy.

Dlatego też wszystkie te posągi wyglądają podobnie – Mahawiry, Buddy, Neminathy, Adhinathy… Dwudziestu czterech dżinijskich tirthankarów – w jednej świątyni znajdziesz dwadzieścia cztery, całkowicie podobne do siebie posągi. W dzieciństwie pytałem swojego ojca: „Czy możesz mi wyjaśnić, jak to możliwe, że dwadzieścia cztery osoby są zupełnie takie same – ten sam wzrost, nos, taka sama twarz, takie samo ciało?”.

A on mi odpowiadał: „Nie wiem. Zawsze dziwiło mnie, że nie różnią się oni od siebie ani o włos. A to przecież niesłychane – na całym świecie nie ma nawet dwóch takich samych osób, a co dopiero dwudziestu czterech”.

Ale kiedy rozkwitła moja medytacja, sam znalazłem odpowiedź. Nikt mi nie powiedział, sam odkryłem, że te posągi nie mają nic wspólnego z ludźmi. Natomiast pokazują to, co wydarzyło się we wnętrzu tych dwudziestu czterech ludzi, a było to dokładnie to samo. Nie powinniśmy się martwić o to, co jest na zewnątrz, tylko zwrócić uwagę na to, co jest wewnątrz. To, co na zewnątrz, jest nieważne. Ktoś jest młody, ktoś inny stary, jeden jest czarny, drugi biały, mężczyzna czy kobieta – to nie ma znaczenia. Ale ważne jest, że we wnętrzu znajduje się ocean ciszy. W tym oceanicznym stanie ciało przyjmuje pewną specyficzną pozycję.

Możesz to zauważyć u siebie, ale zwykle nie jesteś tego świadomy. Kiedy jesteś zły, czy zauważyłeś? Twoje ciało przyjmuje pewną postawę. W złości nie możesz utrzymać otwartych rąk, zaciskasz je w pięści. Gniew nie pozwala ci się uśmiechać – a może pozwala? Wraz z emocją ciało przyjmuje specyficzną postawę.

Tak więc te posągi są wykonane w taki sposób, że kiedy tylko usiądziesz i w ciszy będziesz na nie patrzeć, a później zamkniesz oczy i pojawi się wewnętrzny obraz, wtedy zaczniesz odczuwać coś, czego nigdy wcześniej nie czułeś. Te posągi i świątynie nie zostały zbudowane po to, żeby czcić bóstwa, ale żeby zdobyć doświadczenia. Są naukowymi laboratoriami – nie mają nic wspólnego z religią. Przez wieki wykorzystywano pewną tajemną naukę po to, ażeby przyszłe pokolenia mogły skorzystać z doświadczeń poprzednich pokoleń. Nie poprzez księgi ani słowa, ale poprzez coś sięgającego głębiej – poprzez ciszę, medytację i spokój.

Kiedy twoja cisza się rozrasta, przyjaźń i miłość rośnie, twoje życie staje się w każdej chwili tańcem, radością, świętowaniem.

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, dlaczego na całym świecie, w każdej kulturze, w każdym społeczeństwie, kilka dni jest poświęconych świętom? Te kilka dni świąt stanowi tylko rekompensatę – społeczeństwo odebrało cały świąteczny nastrój z twojego życia i jeżeli w zamian za to nic by nie dało, twoje życie mogłoby zagrażać kulturze.

Każda kultura musi dać ci jakąś rekompensatę, żebyś nie był zupełnie nieszczęśliwy i smutny. Ale ta rekompensata jest fałszywa.

Sztuczne ognie i kolorowe światła nie są w stanie sprawić ci radości. Są one dobre dla dzieci – ciebie tylko denerwują. Ale w twoim wewnętrznym świecie bez przerwy możesz mieć światła, pieśni i radość.

Zawsze pamiętaj, że społeczeństwo daje ci rekompensatę, kiedy czuje, że to, co stłumione może eksplodować, stwarzając niebezpieczną sytuację. Społeczeństwo znajduje sposób na to, żeby uwolnić to, co stłumione – ale nie jest to prawdziwe święto i nie może nim być.

Prawdziwe świętowanie powinno wypływać z twojego życia w twoje życie.

Prawdziwe święto nie może być uzależnione od kalendarza – 24 grudnia masz świętować. To dziwne, przez cały rok czujesz się nieszczęśliwy, a 24 grudnia nagle przestajesz i się cieszysz? Albo nieszczęście było fałszywe, albo 24 grudnia jest fałszywy, obydwa nie mogą być prawdziwe. A kiedy kończy się święto, znowu wracasz do czarnej dziury; każdy jest nieszczęśliwy i niespokojny.

Życie powinno być bezustannym świętowaniem, festiwalem światła przez cały rok. Tylko wtedy możesz dorosnąć i rozkwitnąć.

Przekształć wszystkie drobne rzeczy, tak żebyś mógł je celebrować.

Na przykład w Japonii mają ceremonię picia herbaty. W każdym klasztorze zen i w każdym domu, jeżeli go stać na to, znajduje się mała świątynia przeznaczona do picia herbaty. Wtedy herbata nie jest już dłużej zwykłą, świecką rzeczą, jej picie przekształcono w świętowanie. Świątynia do picia herbaty jest specjalnie zbudowana – w pięknym ogrodzie, ze stawem z łabędziami i mnóstwem kwiatów. Przychodzą goście, którzy muszą zostawiać na zewnątrz buty, bo jest to świątynia. A kiedy tam wchodzisz, nie możesz mówić, musisz zostawić swoje myśli i mowę na zewnątrz razem z butami. Siadasz w pos– tawie medytacyjnej, a gospodyni, kobieta, która przygotowuje herbatę dla ciebie – jej ruchy są pełne gracji, tak jakby tańczyła – kładzie czarki i talerzyki przed tobą, jakbyś był bogiem. Z takim samym szacunkiem… kłania się przed tobą i dostajesz herbatę.

Herbata jest przygotowywana w specjalnym samowarze, który wydaje piękne dźwięki, gra swoją własną muzykę. Najpierw trzeba wysłuchać muzyki herbaty, jest to część całej ceremonii. Tak więc każdy jest cichy, zasłuchany… ptaki śpiewają na zewnątrz w ogrodzie i samowar… herbata tworzy swoją własną pieśń. Wkoło spokój…

Kiedy herbata jest już gotowa i zostaje nalana do czarek, nie pijesz jej od razu, tak jak to wszędzie robią ludzie. Najpierw wąchasz jej aromat. Później pijesz ją małymi łykami, jakby była nie z tego świata. Ktoś może zacząć grać na flecie albo sitar. Zwyczajna rzecz – picie herbaty – a oni uczynili z niej piękny religijny festiwal. Po ceremonii każdy wycho– dzi z niej pełen energii, odświeżony, młodszy, ożywiony.

I to, co zostało zrobione z herbatą, można zrobić ze wszystkim – z twoim ubraniem, z jedzeniem. Ludzie zwykle żyją jak we śnie, w przeciwnym wypadku zobaczyliby, że każda tkanina, każdy materiał posiada swoje własne piękno, wywołuje specyficzne odczucie. Jeżeli jesteś wrażliwy, wtedy ubranie nie służy tylko do okrywania ciała. Wyraża twoją indywidualność, twój smak, kulturę, twoją istotę. Wszystko, co robisz, powinno wyrażać ciebie, powinno mieć twój podpis. Wtedy życie staje się bezustannym świętowaniem.

Nawet wtedy, kiedy zachorujesz i leżysz w łóżku, możesz te chwile leżenia w łóżku uczynić pięknymi i radosnymi, chwilami relaksu i odpoczynku, medytacji, słuchania muzyki czy poezji. Nie musisz być smutny dlatego, że jesteś chory. Powinieneś być szczęśliwy, że wszyscy są w pracy, a ty w swoim łóżku, jak król, zrelaksowany – ktoś przygotowuje ci herbatę, samowar śpiewa swoją pieśń, przyjaciel zaproponował, że przyjdzie i zagra dla ciebie na flecie…

Te rzeczy są ważniejsze niż jakiekolwiek lekarstwo. Kiedy jesteś chory, wzywasz lekarza. Ale ważniejsze jest, żebyś zaprosił tych, których kochasz, ponieważ nie ma lepszego lekarstwa od miłości. Zawezwij tych, którzy mogą wokół ciebie stworzyć piękno, muzykę, poezję, bo nic nie leczy tak jak nastrój świętowania. Lekarstwo jest najmniej skutecznym sposobem leczenia – ale wygląda na to, że zapomnieliśmy o wszystkich pozostałych, więc musimy być uzależnieni od lekarstwa, zrzędząc i martwiąc się, jakby zabrakło nam jakiejś wielkiej radości, którą mieliśmy w pracy! W pracy czujesz się nieszczęśliwy; jeden dzień bez niej i znowu jej potrzebujesz – nie możesz bez niej żyć.

Spraw, żeby wszystko było twórcze, z najgorszego zrób najlepsze – to właśnie nazywam sztuką życia. I jeżeli człowiek przeżył całe swoje życie, nadając jego każdej chwili i każdej jego fazie piękno, napełniając miłością i radością, wtedy w naturalny sposób jego śmierć będzie ostatecznym zwieńczeniem wszystkich życiowych wysiłków. Ostatnie dotknięcie… jego śmierć nie będzie brzydka, tak jak to zwykle zdarza się wszystkim, każdego dnia.

Jeżeli śmierć jest brzydka, oznacza to, że całe życie zostało zmarnowane. Śmierć powinna być spokojną akceptacją, pełnym miłości wejściem w nieznane, radosnym pożegnaniem starych przyjaciół, starego świata. Nie powinno być w tym żadnej tragedii.

Pewien mistrz zen, Lin Czi, umierał. Tysiące jego uczniów zebrało się, żeby wysłuchać jego ostatniej mowy, ale Lin Czi, po prostu leżał – radosny, uśmiechnięty – ale nie wypowiedział ani jednego słowa.

Widząc, że mistrz wkrótce umrze i nic nie mówi, stary przyjaciel, inny mistrz, który nie był uczniem Lin Czi – zapytał go, dlaczego nic nie powiedział: „Lin Czi, czy zapomniałeś, że miałeś wypowiedzieć swoje ostatnie słowa? Zawsze uważałem, że masz słabą pamięć. Umierasz… zapomniałeś?”.

Lin Czi powiedział: „Słuchaj”. W tym momencie na dachu dwa wróble goniły się i ćwierkały. Mistrz powiedział: „Jak pięknie” i umarł.

Przez chwilę, kiedy powiedział: „Słuchaj”, zapanowała absolutna cisza. Każdy myślał, że mistrz powie coś wspaniałego, a tu tylko dwa wróble na dachu, bijące się, ćwierkające, goniące się… Mistrz uśmiechnął się i umarł. Ale przekazał swoją ostatnią naukę: nie dziel rzeczy na małe i duże, trywialne i ważne. Wszystko jest tak samo ważne. W tym momencie śmierć Lin Czi stała się tak samo ważna jak dwa wróble bijące się ze sobą na dachu; nie ma między nimi żadnej różnicy. Dla egzystencji to wszystko jedno. Taka była jego filozofia, nauka całego życia – nie ma niczego, co jest wielkie, ani niczego, co jest małe. Wszystko zależy od ciebie i tego, co z tym zrobisz.

Zacznij od medytacji, wtedy pewne rzeczy zaczną w tobie wzrastać – cisza, spokój, ekstaza, wrażliwość. I wszystko to, co powstanie z medytacji, staraj się wykorzystać w życiu. Dziel się tym, ponieważ wszystko, czym się dzielisz, szybciej wzrasta. A kiedy dojdziesz do momentu śmierci, będziesz wiedział, że nie ma śmierci. Możesz powiedzieć „do widzenia”, nie ma potrzeby ronić łzy smutku – może tylko łzy radości, ale nie smutku.

Ale musisz zacząć od niewinności.

Tak więc najpierw wyrzuć całe to gówno, które nosisz ze sobą – a każdy nosi ze sobą tyle gówna! Ciekawe po co? Tylko dlatego, że ludzie powiedzieli ci, że są to wielkie idee, zasady… Nie wykazałeś się tutaj własną inteligencją. Skorzystaj z niej.

Życie jest bardzo proste, jest radosnym tańcem. I cała Ziemia może być pełna radości i tańca, ale są tacy ludzie, którzy wiele zainwestowali w to, żeby nikt nie cieszył się życiem, żeby nikt się nie śmiał. Mówią, że życie jest grzechem, jest karą. Jak można cieszyć się życiem, kiedy żyjesz w atmosferze, w której ciągle ci się wmawia, że jest to kara, że cierpisz, bo zrobiłeś źle, że życie jest więzieniem, do którego zostałeś wtrącony, żeby cierpieć?

A ja ci mówię, że życie nie jest więzieniem, nie jest żadną karą. Jest nagrodą, zostało dane tylko tym, którzy na nie zarobili, którzy na nie zasługują. Teraz masz prawo, żeby się nim cieszyć, grzechem będzie, jeżeli nie będziesz tego robił. Wystąpisz przeciwko egzystencji, jeżeli nie będziesz go upiększać, jeżeli nic z nim nie zrobisz. Pozostaw je po sobie szczęśliwszym, piękniejszym, bardziej wonnym.

1. DEFINICJE

Od ignorancji do niewinności

Dojrzałość oznacza to samo co niewinność, z jedną różnicą – jest odzyskaną niewinnością, ponownie uchwyconą. Każde dziecko rodzi się niewinne, ale każde społeczeństwo je psuje. Każde społeczeństwo, do dziś dnia, doprowadza do zepsucia każdego dziecka. Wszystkie kultury opierają się na wyzysku niewinności dziecka, na wyzysku dziecka, na uczynieniu z niego niewolnika, na wykorzystaniu go do swoich własnych celów – politycznych, socjalnych, ideologicznych. Cały wysiłek zostaje skierowany na to, żeby w jakimś specjalnym celu zwerbować dziecko na niewolnika. Te cele są ustanowione przez usankcjonowane prawa. Kapłani i politycy współdziałają ze sobą w głębokiej konspiracji, pracują razem.

W chwili gdy dziecko staje się częścią społeczeństwa, zaczyna tracić coś niesłychanie wartościowego – zaczyna tracić kontakt z Bogiem. Staje się coraz bardziej i bardziej skoncentrowane na głowie, zupełnie zapomina o sercu – a serce jest mostem prowadzącym do własnej istoty. Bez serca nie jesteś w stanie dosięgnąć swojej własnej istoty – to niemożliwe. Z głowy nie ma żadnej drogi prowadzącej bezpośrednio do istoty, trzeba przejść przez serce. Społeczeństwo występuje przeciwko miłości, przeciwko uczuciom, potępia uczucia jako sentymentalizm. Od wieków potępia wszystkich kochanków, z tego prostego powodu, że miłość nie pochodzi z głowy, tylko z serca. Człowiek, który potrafi kochać, prędzej czy później odkryje swoją istotę – a gdy tylko ją odkryje, staje się wyzwolony ze wszystkich struktur, ze wszystkich schematów. Wyzwala się z każdej niewoli. Jest samą wolnością.

Każde dziecko rodzi się niewinne, ale zostaje wyuczone przez społeczeństwo. Dlatego też potrzebne są szkoły, college, uniwersytety – ich funkcją jest zniszczenie ciebie, zepsucie cię.

Dojrzałość oznacza ponowne uzyskanie straconej niewinności, odzyskanie swojego własnego raju, ponowne stanie się dzieckiem. Oczywiście jest różnica – zwyczajne dziecko zostaje doprowadzone do zepsucia, ale kiedy odzyskasz swoje dzieciństwo, staniesz się niepodatny na zepsucie. Nikt nie będzie cię mógł zepsuć, staniesz się wystarczająco inteligentny – poznasz, co społeczeństwo ci zrobiło, będziesz czujny i uważny i nie pozwolisz, żeby znowu to się zdarzyło.

Dojrzałość jest odrodzeniem, duchowym odrodzeniem. Świeżym spojrzeniem zaczynasz patrzeć na egzystencję. Z miłością w sercu podchodzisz do życia. W ciszy i z niewinnością zagłębiasz się w swoją najgłębszą istotę. Już więcej nie jesteś tylko głową. Najpierw stajesz się sercem, a później nawet przekraczasz je.

Dojrzałość oznacza ponowne uzyskanie straconej niewinności, odzyskanie swojego własnego raju, ponowne stanie się dzieckiem. Oczywiście jest różnica – zwyczajne dziecko zostaje doprowadzone do zepsucia, ale kiedy odzyskasz swoje dzieciństwo, staniesz się niepodatny na zepsucie.

Przejście poza myśli i uczucia i stanie się czystym byciem to dojrzałość. Dojrzałość jest ostatecznym rozkwitem medytacji.

Jezus powiedział: „Dopóki nie narodzicie się na nowo, nie wejdziecie do królestwa bożego”. Miał rację, musisz się na nowo narodzić.

Każdy Adam i każda Ewa zostaną wypędzeni z rajskiego ogrodu i muszą zbłądzić. To jedyny sposób odzyskania dzieciństwa – najpierw musisz je stracić.

Kiedyś Jezus stał na placu targowym i ktoś go zapytał: „Kto jest godny tego, żeby wejść do twojego królestwa bożego?”. Jezus rozejrzał się dokoła. Był tam rabin, który wysunął się trochę do przodu, bo myślał, że zostanie wybrany – ale nie został. Był to najbardziej cnotliwy człowiek w mieście – moralista i purytanin. Jezus rozejrzał się dokoła i zobaczył małe dziecko, które nie spodziewało się, że będzie wybrane, które nie poruszyło się nawet o cal. W najmniejszym stopniu nie wyobrażało sobie, że będzie wybrane, wcale się tego nie spodziewało. Cieszyło się tylko całą sceną – tłumem, Jezusem i ludźmi, którzy rozmawiali, i tylko słuchało. Jezus zawołał dziecko, wziął je na ręce i powiedział do tłumu: „Ci, którzy są jak to małe dziecko, oni tylko zasługują, żeby wejść do królestwa bożego”.

Ale pamiętaj, że powiedział: „Ci, którzy są jak to małe dziecko”, a nie: „Ci, którzy są małymi dziećmi”. To wielka różnica. Jezus nie powiedział: „To dziecko wejdzie do królestwa bożego”, ponieważ każde dziecko zostanie zepsute, musi zbłądzić. Każdy Adam i każda Ewa zostaną wypędzeni z rajskiego ogrodu i muszą zbłądzić. To jedyny sposób odzyskania dzieciństwa – najpierw musisz je stracić. To bardzo dziwne, ale takie właśnie jest życie. To paradoksalne, ale życie jest paradoksem. Żeby poznać prawdziwe piękno swojego dzieciństwa, najpierw musisz je stracić, w przeciwnym przypadku nigdy go nie poznasz.

Ryba nigdy nie wie, gdzie jest ocean dopóki, nie wyłowisz jej z oceanu i nie rzucisz na piasek w palącym słońcu – wtedy będzie wiedzieć, gdzie jest ocean. Będzie za nim tęsknić, zrobi wszystko, żeby do niego powrócić, i wskoczy do niego. To ta sama ryba, a jednak nie ta sama. To ten sam ocean, a jednak nie ten sam, ponieważ ryba nauczyła się nowej lekcji. Teraz jest świadoma, teraz wie: „To jest ocean i to jest moje życie. Bez niego nie ma mnie – jestem jego częścią”.

Każde dziecko musi stracić swoją niewinność i ją odzyskać. Utrata jest tylko połową procesu – wielu ją straciło, ale tylko nieliczni odzyskali. To wielkie, wielkie nieszczęście. Każdy ją traci, ale jak do tej pory odzyskali tylko Budda, Zaratustra, Kriszna i Jezus. Jezus to nikt inny jak Adam wracający z powrotem do domu. Maria Magdalena to nikt inny jak Ewa wracająca do domu. Zostali wyciągnięci z morza i zobaczyli nieszczęścia i głupotę. Zobaczyli, że życie poza oceanem to żadna przyjemność.

W chwili kiedy staniesz się świadomy tego, że bycie częścią jakiegokolwiek społeczeństwa, przynależność do jakiejkolwiek religii, jakiejkolwiek kultury, to życie w nieszczęściu, to pozostawanie w więzieniu – w tym samym dniu zaczniesz zrzucać kajdany. Dojrzałość jest powrotem, odzyskaniem niewinności.

Dojrzałość i starość

Istnieje wielka różnica pomiędzy dojrzałością i starością, ale ludzie zawsze mylą je ze sobą. Ludzie myślą, że zestarzeć się znaczy dojrzeć – ale starzenie się przynależy do ciała. Każdy się starzeje, każdy będzie stary, ale niekoniecznie dojrzały. Dojrzałość to wewnętrzny rozwój.

Na starzenie się nie jesteś w stanie nic poradzić, starzenie wydarza się w sferze fizycznej. Każde nowo narodzone dziecko z czasem stanie się stare. Dojrzałość jest czymś, co wprowadzasz do swojego życia – pochodzi ze świadomości. Kiedy ktoś starzeje się z pełną świadomością, staje się dojrzały. Starzenie się plus świadomość, doświadczenie plus świadomość – to dojrzałość.

Można doświadczać rzeczy na dwa sposoby. Po prostu doświadczasz ich, jakbyś był zahipnotyzowany, nieświadomy, kiedy nie zwraca uwagi na to, co się dzieje – rzeczy się wydarzają, ale ciebie nie ma. Nie wydarzają się w twojej obecności, jesteś nieobecny. Tylko przechodzisz obok, nigdy nie wywołują w tobie żadnego odzewu. Nigdy nie pozostawiają żadnego śladu na tobie, a ty niczego się od nich nie uczysz. To może stać się częścią twojej pamięci, ponieważ w jakiś sposób przy tym byłeś, ale nigdy nie stanie się mądrością. W ten sposób nigdy nie dorośniesz, tylko się zestarzejesz.

Na starzenie się nie jesteś w stanie nic poradzić, starzenie wydarza się w sferze fizycznej. Każde nowo narodzone dziecko z czasem stanie się stare. Dojrzałość jest czymś, co wprowadzasz do swojego życia – pochodzi ze świadomości.

Jeśli jednak wprowadzisz świadomość do doświadczenia, to samo doświadczenie doprowadzi cię do dojrzałości.

Istnieją dwa sposoby przeżywania życia; pierwszy to życie w głębokim śnie – wtedy się starzejesz, w każdym momencie stajesz się starszy, w każdym momencie umierasz, to wszystko. Całe twoje życie składa się z długiej powolnej śmierci. Ale jeśli wprowadzisz świadomość do swoich doświadczeń – do wszystkiego, co robisz, wszystkiego, co ci się wydarza, będziesz tego świadomy, czujny, obecny, uważny. Delektujesz się doświadczeniem pochodzącym ze wszystkich zakątków, starasz się zrozumieć jego znaczenie, starasz się dotrzeć do jego głębi. To, co ci się wydarza, starasz się przeżyć w całej pełni i intensywności – wtedy nie jest to powierzchowne zjawisko. Głęboko w tobie coś się zmienia. Stajesz się bardziej uważny. Jeżeli popełniasz błąd, nigdy więcej go nie powtarzasz.

Dojrzała osoba nigdy nie popełnia dwa razy tego samego błędu. Ale ktoś, kto jest tylko stary, bezustannie popełnia te same błędy. Jego życie toczy się po okręgu – nigdy niczego się nie uczy. Możesz być zły dzisiaj, byłeś zły wczoraj i przedwczoraj, będziesz zły jutro i pojutrze. Raz za razem się złościsz, raz za razem tego żałujesz, raz za razem podejmujesz poważną decyzję, że już nigdy więcej nie będziesz się złościć. Ale ta decyzja nic nie zmienia – kiedy tylko coś ci przeszkadza, wściekłość przejmuje ster, stajesz się opętany i popełniasz ten sam błąd. Starzejesz się.

Dojrzała osoba nigdy nie popełnia dwa razy tego samego błędu. Ale ktoś, kto jest tylko stary, bezustannie popełnia te same błędy. Jego życie toczy się po okręgu – nigdy niczego się nie uczy.

Gdybyś w pełni przeżył doświadczenie gniewu, nigdy więcej nie złościłbyś się. Jedno doświadczenie wystarczy, żeby nauczyć cię, że jest to absurdalne, po prostu głupie – nie jest to żaden grzech, tylko głupota. Bez potrzeby ranisz siebie i innych. Gra nie jest warta świeczki. Wtedy stajesz się dojrzały. Jutro sytuacja się powtórzy, ale nie gniew. I człowiek, który stał się dojrzały, nie zadecydował, że nie będzie się złościł, nie – to byłaby oznaka niedojrzałości. Człowiek dojrzały nigdy nie podejmuje decyzji na przyszłość, sama dojrzałość się tym zajmuje. Żyjesz w dniu dzisiejszym i to życie zadecyduje, jaka będzie przyszłość, ona z niego wypłynie.

Jeżeli gniew był dla ciebie bolesny, trujący, wycierpiałeś z jego powodu piekło, to dlaczego składasz ślubowanie, idziesz do świątyni i deklarujesz: „Teraz ślubuję, że już nigdy więcej się nie zezłoszczę”? Jest to dziecinne, nie ma w tym sensu! Jeżeli poznałeś, że gniew jest trujący, to już z nim koniec! Ta droga jest zamknięta, te drzwi już dla ciebie nie istnieją. Sytuacja powtórzy się jutro, ale ty nie zostaniesz przez nią opętany. Nauczyłeś się czegoś – posłużysz się zrozumieniem. Możesz się nawet śmiać, możesz nawet cieszyć się całą sytuacją, widząc, jak głupio postępują ludzie. Twoje zrozumienie rośnie z każdym doświadczeniem.

Możesz przeżyć życie jak w hipnozie – w ten sposób żyje dziewięćdziesiąt dziewięć procent ludzi – albo możesz żyć ze świadomością, intensywnie. Jeżeli żyjesz ze świadomością, dojrzewasz, w przeciwnym przypadku tylko się starzejesz. A bycie starym nie oznacza bycia mądrym. Jeżeli byłeś głupcem w młodości, a teraz jesteś stary, jesteś teraz tylko starym głupcem, to wszystko. Przez samo starzenie się nie stajesz się mądry. Możesz nawet stać się jeszcze głupszy, ponieważ nabrałeś mechanicznych nawyków i jesteś jak robot.

Życie można przeżyć na dwa sposoby. Jeżeli żyjesz nieświadomie, po prostu umierasz, jeżeli żyjesz świadomie, masz w sobie coraz więcej i więcej życia. Nadejdzie śmierć – ale ona nigdy nie przychodzi do dojrzałego człowieka, przychodzi tylko do tego, kto się postarzał. Dojrzała osoba nigdy nie umiera, ponieważ uczy się nawet od śmierci. Nawet śmierć może być doświadczeniem intensywnie przeżytym, obserwowanym, akceptowanym.

Dojrzały człowiek nigdy nie umiera. W rzeczywistości, śmierć rozbija się o skałę dojrzałości, popełnia samobójstwo. Śmierć umiera, ale nigdy dojrzały człowiek. To jest przekaz od wszystkich przebudzonych – jesteś nieśmiertelny. Oni poznali śmierć i ją przeżyli. Obserwowali i odkryli, że może ona otaczać ciebie, ale ty trzymasz się z dala od niej, daleko od niej. Śmierć wydarza się w pobliżu ciebie, ale nigdy tobie samemu.

Nieśmiertelność to twoja istota, ekstaza, boskość, ale tych doświadczeń nie możesz sobie wtłoczyć do umysłu i do pamięci. Musisz przeżyć życie, żeby je uzyskać. Wiele jest cierpienia i bólu. I z powodu bólu i cierpienia ludzie lubią żyć głupio – trzeba zrozumieć, dlaczego tak wiele ludzi chce żyć w hipnozie, dlaczego Budda i Jezus mówili ludziom, żeby się przebudzili, ale nikt ich nie słuchał.. Widocznie są w nią głęboko zaangażowani, istnieje jakaś blokada. Na czym polega ta blokada?

Trzeba zrozumieć cały ten mechanizm, w przeciwnym przypadku będziesz mnie słuchał, ale nigdy nie staniesz się świadomy. Będziesz słuchał i stanie się to częścią twojej wiedzy – „Tak, ten człowiek mówi, żeby być świadomym i dobrze jest być świadomym, i ci, którzy są świadomi, stają się dojrzali…”. Ale ty sam nie staniesz się świadomy, pozostanie to tylko twoją wiedzą. Możesz przekazać swoją wiedzę innym, ale w ten sposób nikomu to nie pomoże.

Dlaczego? Czy kiedykolwiek zadawałeś sobie to pytanie? Dlaczego nie stajesz się świadomy? Jeżeli prowadzi ona do nieskończonej ekstazy, do osiągnięcia satczitananda, do absolutnej prawdy, to dlaczego nie chcesz być świadomym? Dlaczego upierasz się przy śnie? Istnieje tu pewna blokada i polega ona na tym, że jeżeli staniesz się świadomym, to będziesz świadomy bólu, a w takim przypadku wolałbyś wziąć środek uspokajający i iść spać.

Takie przeżywanie życia we śnie działa jako ochrona przed bólem. Ale cały problem polega na tym, że kiedy przesypiasz życie, żeby pozbyć się bólu, przesypiając je, pozbywasz się również przyjemności. Wyobraź sobie, że są dwa kurki, na jednym jest napisane „ból”, a na drugim „przyjemność”. Chciałbyś zakręcić kurek z napisem „ból” i odkręcić ten z „przyjemnością”. Ale cała gra polega na tym, że kiedy zamkniesz kurek bólu, natychmiast zamknie się również kurek przyjemności, ponieważ z tyłu za nimi znajduje się jeszcze jeden kurek z napisem „świadomość”. Albo obydwa pozostają otwarte, albo obydwa zamknięte, ponieważ obydwa są dwoma aspektami tego samego zjawiska.

I na tym polega sprzeczność występująca w umyśle: umysł chce być coraz bardziej i bardziej szczęśliwy – szczęście jest możliwe tylko wtedy, kiedy jesteś świadomy. Umysł też pragnie coraz mniej i mniej bólu – ale zmniejszenie bólu jest możliwe tylko wtedy, kiedy jesteś nieświadomy. Na tym polega dylemat. Jeżeli nie chcesz bólu, natychmiast przyjemność znika z twojego życia, znika szczęście. Jeżeli chcesz szczęścia, otwierasz kurek – natychmiast wypływa z niego również ból. Jeżeli jesteś świadomy, musisz być świadomym obydwu. Życie jest bólem i przyjemnością. Życie jest szczęściem i nieszczęściem. Życie jest dniem i nocą, życie jest życiem i śmiercią. Musisz być świadomy obydwu.

Tak więc pamiętaj, jeżeli boisz się bólu, pozostaniesz w hipnozie, postarzejesz się i umrzesz. Przegapisz okazję. Jeżeli chcesz być świadomy, musisz być świadomy zarówno bólu, jak i przyjemności – nie są one dwoma oddzielnymi zjawiskami. I człowiek, który jest świadomy, staje się bardzo szczęśliwy, ale również dopuszcza wielkie nieszczęście, którego ty nie dopuszczasz.

Pewnego razu zdarzyło się, że umarł mistrz zen i jego główny uczeń zaczął płakać. Uczeń ten sam stał się sławny, nawet bardziej niż mistrz. W rzeczywistości to mistrz stał się sławny dzięki uczniowi. Siedział na stopniach świątyni i płakał, a łzy spływały mu po policzkach. Zebrały się tysiące ludzi i nie mogli oni uwierzyć, ponieważ nikt nie widział żadnego oświeconego człowieka, który płakałby rzewnymi łzami. Zapytali go: „Nie możemy uwierzyć – co się stało? Płaczesz, a sam mówiłeś nam, że najgłębsza istota nigdy nie umiera, że śmierć nie istnieje – dlaczego więc płaczesz? Twój mistrz wciąż żyje, w swojej najgłębszej istocie”.

Uczeń otworzył oczy i powiedział: „Nie przeszkadzajcie mi. Pozwólcie mi płakać. Nie płaczę za mistrzem i jego istotą. Płaczę za jego ciałem. Jego ciało było piękne. Nigdy więcej nie będzie już istniało”.

I ktoś zaczął mu tłumaczyć, że w ten sposób zaszkodzi swojej opinii: „Tylu ludzi się zebrało, pomyślą, że nie jesteś oświecony”.

Uczeń odpowiedział: „Niech sobie myślą, co chcą. Od dnia, kiedy uzyskałem oświecenie, zacząłem odczuwać nieskończoną ekstazę, ale równocześnie stałem się nieskończenie wrażliwy na ból i cierpienie”.

Wygląda na to, że tak powinno być. Jeżeli uderzysz Buddę, będzie on więcej cierpiał, niż kiedy ktoś uderzy ciebie – ponieważ stał się on nieskończenie wrażliwy. Jego wrażliwość jest bardzo delikatna, jest jak płatki lotosu. Twój kamień dosięgnie go bardzo głęboko, wywoła w nim wielkie cierpienie. Oczywiście będzie on tego świadomy, będzie pozostawał z boku. Oczywiście przekroczy to, będzie wiedział, co się wydarza i nie stanie się tego częścią, będzie to tylko zjawiskiem podobnym do chmury przepływającej obok niego – ale to się wydarzy.

Nie jesteś w stanie być wrażliwym na ból i szybko zasypiasz. Zachowujesz się jak pijak, który upadł na ulicę głową do rynsztoku. Ale dla niego nic się nie dzieje, gdyby był świadomy, odczuwałby ból.

Budda cierpi nieskończenie i odczuwa nieskończoną radość. Zapamiętaj sobie na zawsze, że kiedy osiągasz wysoki szczyt, natychmiast powstaje głęboka dolina. Jeżeli chcesz dosięgnąć niebios, twoje korzenie muszą sięgnąć samego piekła. Ale ponieważ boisz się bólu, nie możesz stać się świadomy i dlatego niczego się nie nauczysz.

Wygląda to tak, jak kiedy, obawiając się wrogów, zamykasz drzwi swojego domu. Wtedy nawet przyjaciel nie może wejść ani kochanka. Kochanka nie przestaje pukać do drzwi, ale ty się boisz, bo myślisz, że to wróg. Więc pozostajesz zamknięty. Tak cię widzę – zamkniętego, bojącego się wroga i nie wpuszczającego nawet przyjaciela. Z przyjaciela robisz sobie wroga – teraz nikt nie może wejść, tak się boisz.

Otwórz drzwi. Kiedy wpłynie świeże powietrze, może również pojawić się wróg. Kiedy przychodzi przyjaciel, zjawia się również wróg, ponieważ dzień i noc są nieoddzielne od siebie, tak jak ból i przyjemność, życie i śmierć. Nie bój się bólu. Bo w przeciwnym przypadku spędzisz życie w narkozie. Chirurg używa narkozy, ponieważ podczas operacji odczuwałbyś wielki ból, którego byś nie zniósł. Twoja świadomość musi zostać przyćmiona, zaciemniona, wtedy można pociąć całe twoje ciało i nie będziesz cierpiał.

Z powodu strachu przed bólem zmuszasz się do życia z przyćmioną świadomością, prawie nie żyjesz – to lęk. Musisz porzucić ten lęk i stanąć twarzą w twarz z bólem, musisz przejść przez cierpienie – tylko wtedy pojawi się możliwość, że przyjdzie przyjaciel.

A kiedy poznasz obydwa, natychmiast staniesz się czymś trzecim. Kiedy poznasz obydwa – ból i przyjemność, dualizm, dzień i noc – nagle wyjdziesz poza nie.

Dojrzałość jest świadomością. Starzenie się jest utratą siebie.

NAJBRDZIEJ PODSTAWOWĄ RZECZĄ DO ZAPAMIĘTANIA jest to, że życie jest dialektyczne. Istnieje dzięki dualności, to rytm wywołany przez przeciwieństwa. Nie możesz być wiecznie szczęśliwy, bo szczęście straciłoby swoje znaczenie. Nie możesz żyć w wiecznej harmonii, bo stałbyś się jej nieświadomy. Po harmonii musi następować dysharmonia, a po szczęściu – nieszczęście. Każda przyjemność ma swój własny ból, a każdy ból swoją przyjemność.

Dopóki nie zrozumie się dualizmu egzystencji, niepotrzebnie cierpi się z powodu nieszczęść.

Zaakceptuj całość istnienia ze wszystkimi jego agoniami i ekstazami. Nie tęsknij za tym, co niemożliwe. Przestań pragnąć, żeby była tylko ekstaza, a nie agonia. Ekstaza nie może istnieć sama, potrzebuje swego przeciwieństwa. Kiedy agonia jest czarną tablicą, wtedy ekstaza staje się bardzo wyraźna i intensywna, tak jak w ciemności nocy gwiazdy są bardzo jasne. Im ciemniejsza jest noc, tym jaśniejsze są gwiazdy. Nie znikają one w dzień, tylko po prostu stają się niewidzialne, nie widzisz ich, ponieważ nie ma kontrastu.

Zaakceptuj całość istnienia ze wszystkimi jego agoniami i ekstazami. Nie tęsknij za tym co niemożliwe. Przestań pragnąć, żeby była tylko ekstaza, a nie agonia.

Pomyśl o życiu bez śmierci, byłoby ono nieznośnym bólem, egzystencją nie do zniesienia. Niemożliwym byłoby żyć bez śmierci – śmierć określa życie, nadaje mu intensywności. Ponieważ życie szybko przemija, każdy moment staje się cenny. Gdyby życie było wieczne, kto by się o nie troszczył? Można zawsze czekać na jutro – ale wtedy kto będzie żył teraz i tutaj? Ponieważ jutro nadejdzie śmierć, jesteś zmuszony żyć tutaj i teraz. Musisz zanurzyć się w obecnej chwili, musisz dotrzeć do jego głębi, ponieważ – kto wie? Następny moment może nadejść albo nie.

Znając ten rytm, można się rozluźnić i ze spokojem podchodzić i do życia, i do śmierci. Kiedy pojawia się nieszczęście, zostaje powitane, kiedy pojawia się szczęście, zostaje powitane, bo wiadomo, że są elementami tej samej gry. Jest to coś, o czym trzeba zawsze sobie przypominać. Jeżeli będziesz o tym zawsze pamiętać, twoje życie nabierze zupełnie nowego smaku – smaku wolności, smaku braku lgnięcia, braku przywiązania. Cokolwiek się pojawi, pozostaniesz spokojny, cichy, akceptujący.

A ktoś, kto potrafi być spokojny, cichy, akceptujący ból, frustrację i nieszczęście, przekształca samą naturę nieszczęścia. Dla niego, nieszczęście również staje się skarbem, ból nawet dodaje wyrazistości. Dla niego nawet ciemność posiada swoje własne piękno, głębię, nieskończoność. Dla niego nawet śmierć nie jest końcem, tylko początkiem czegoś nieznanego.

Dojrzałość ducha

Cechy dojrzałej osoby są bardzo dziwne. Po pierwsze, nie jest już dłużej osobą. Nie ma już „ja” – jest obecna, ale nie jest osobą.

Po drugie, jest bardzo podobna do dziecka, prosta i niewinna. Dlatego też powiedziałem, że cechy dojrzałej osoby są bardzo dziwne, ponieważ dojrzałość daje poczucie, jakby było się doświadczonym, starym. Fizycznie można być starym, ale duchowo jest się niewinnym dzieckiem. Dojrzałość nie jest tylko doświadczeniem uzyskanym w ciągu życia. Wtedy nie byłoby się jak dziecko, nie byłoby obecności – byłaby tylko doświadczona osoba, uczona, ale niedojrzała.

Dojrzałość nie ma nic wspólnego z życiowymi doświadczeniami, tylko z wewnętrzną podróżą, twoimi doświadczeniami swojego wnętrza.

Im bardziej człowiek zagłębia się w siebie, tym bardziej staje się dojrzały. Kiedy dosięga samego centrum swojej istoty, jest całkowicie dojrzały. Ale w tym momencie znika osoba, pozostaje tylko obecność. Znika „ja”, pozostaje tylko cisza. Znika wiedza, pozostaje niewinność.

Dojrzałość nie ma nic wspólnego z życiowymi doświadczeniami, tylko z wewnętrzną podróżą, twoimi doświadczeniami swojego wnętrza. Dojrzałość posiada swój zapach. Dodaje niezwykłego piękna jednostce. Daje inteligencję albo ją wyostrza.

Dla mnie dojrzałość jest inną nazwą na urzeczywistnienie – doprowadzasz do całkowitego wykorzystania swego potencjału, zostaje on zaktualizowany. Ziarno odbyło długą drogę i zakwitło.

Dojrzałość posiada swój zapach. Dodaje niezwykłego piękna jednostce. Daje inteligencję albo ją wyostrza. Sprawia, że staje się ona niczym innym jak tylko miłością. Jej działania są miłością, jej nie–działanie jest miłością, jej życie jest miłością, jej śmierć jest miłością. Jest tylko kwiatem miłości.

Zachód posiada definicje dojrzałości, które są bardzo dziecinne. Zachód uważa, że jesteś dojrzały, kiedy nie jesteś już niewinny, kiedy przeżyłeś wiele życiowych doświadczeń, kiedy niełatwo cię oszukać albo wykorzystać, kiedy masz w sobie coś podobnego do twardej skały służącej ci za oparcie, dającej bezpieczeństwo. Ta definicja jest bardzo prymitywna, bardzo światowa. Ale ja uważam dojrzałość za coś zupełnie innego, diametralnie różnego od tej definicji. Dojrzałość, o której mówię, nie zrobi z ciebie skały, ale sprawi, że będziesz wrażliwy, delikatny i prosty.

Przypomniałem sobie… Złodziej wszedł do chaty mistyka. Była noc z księżycem w pełni i wszedł tam przez pomyłkę, bo cóż można znaleźć w chacie mistyka? Złodziej patrzył i był bardzo zdziwiony, że nie ma tam niczego, ale nagle zauważył człowieka idącego w jego kierunku ze świecą w ręku. Człowiek powiedział: „Czego szukasz po ciemku? Dlaczego mnie nie zbudziłeś? Spałem przy drzwiach i mogłem pokazać ci cały dom”. Wyglądał tak prosto i niewinnie, jak gdyby nie przypuszczał, że ktoś może być złodziejem.

W obliczu takiej prostoty i niewinności, złodziej powiedział: „Może nie zauważyłeś, że jestem złodziejem?”.

Mistyk odparł: „To nie ma znaczenia, każdy musi kimś być. Chodzi o to, że mieszkam w tym domu przez trzydzieści lat i nic tu nie znalazłem. Może więc poszukamy razem! A jeżeli coś znajdziemy, zostaniemy wspólnikami. Ja nic nie znalazłem w tym domu – on jest po prostu pusty”. Złodziej trochę się przestraszył – ten człowiek dziwnie się zachowywał! Albo jest szalony, albo… kto wie, co to za człowiek? Chciał już uciec, poza tym na zewnątrz zostawił rzeczy wyniesione z dwóch innych domów.

Mistyk miał tylko jeden koc – było to wszystko, co posiadał. Ponieważ noc była chłodna, powiedział złodziejowi: „Nie możesz tak odejść, nie obrażaj mnie, bo nigdy nie będę w stanie wybaczyć sobie, że kiedy biedny człowiek w środku nocy przyszedł do mojego domu, pozwoliłem mu odejść z pustymi rękami. Weź chociaż ten koc. Przyda ci się – na zewnątrz jest tak zimno. Ja zostanę w domu – tutaj jest cieplej”.

Owinął złodzieja swoim kocem. A ten mało nie zwariował! Powiedział: „Co robisz? Przecież jestem złodziejem!”.

Mistyk odpowiedział: „To nieważne. Na tym świecie każdy musi kimś być, musi coś robić. To, że kradniesz, nie ma znaczenia – zawód jak każdy inny. Tylko rób to dobrze – daję ci moje błogosławieństwo. Rób to perfekcyjnie i nie daj się złapać, bo będziesz miał kłopoty”.

Złodziej powiedział: „Jesteś dziwny. Jesteś nagi i nie masz nic”.

Mistyk na to: „Nie martw się, pójdę z tobą! Tylko ten koc zatrzymywał mnie w domu, bo nie ma w nim nic oprócz niego, a teraz oddałem go tobie. Idę razem z tobą – będziemy razem! Wygląda na to, że masz dużo rzeczy, będziesz dobrym wspólnikiem. Ja oddałem ci wszystko, więc teraz ty też możesz mi coś dać – tak będzie sprawiedliwie”.

Złodziej nie wierzył własnym uszom. Chciał jak najszybciej uciec z tego miejsca i od tego człowieka. Powiedział: „Nie, nie mogę cię zabrać ze sobą. Mam żonę i dzieci. A moi sąsiedzi, co powiedzieliby na to, kiedy przyprowadziłbym do domu nagiego człowieka?”.

Mistyk odpowiedział: „Masz rację. Nie chcę cię postawić w kłopotliwej sytuacji. Więc idź, a ja zostanę w tym domu”. A kiedy złodziej wychodził, mistyk krzyknął: „Hej! Wracaj!”. Złodziej nigdy nie słyszał tak silnego głosu, który był ostry jak nóż. Musiał wrócić. Mistyk powiedział: „Powinieneś nauczyć się trochę grzeczności. Dałem ci swój koc, a ty mi nawet nie podziękowałeś. A więc, po pierwsze, podziękuj mi – to ci na pewno nie zaszkodzi. A po drugie, jak będziesz wychodził, to zamknij drzwi! Nie widzisz, że noc jest zimna, a ja jestem nagi, bo dałem ci swój koc? To, że jesteś złodziejem, to żaden problem, ale jeżeli chodzi o twoje maniery, to nie mogę ich tolerować. No więc podziękuj”.

Złodziej musiał powiedzieć: „Dziękuję ci, panie”, zamknął drzwi i uciekł. Nie mógł uwierzyć w to, co się wydarzyło! Nie spał przez całą noc. Cały czas sobie przypominał… nigdy nie słyszał tak silnego głosu, posiadającego taką moc. I ten człowiek nie miał nic!

Na drugi dzień zaczął się dopytywać i dowiedział się, że ten człowiek jest wielkim mistrzem. Źle postąpił – paskudnie zrobił, idąc do takiego biedaka, który nic nie miał. Ale był wielkim mistrzem.

Złodziej powiedział: „Nie mogę tego zrozumieć – to bardzo dziwny człowiek. W swoim życiu spotkałem najróżniejszych ludzi, od najbiedniejszych do najbogatszych, ale nigdy takiego… Kiedy go sobie przypominam, ciarki przechodzą mi po grzbiecie. Kiedy mnie zawołał, nie mogłem uciec. Byłem całkowicie wolny. Mogłem zabrać swoje rzeczy i uciec, ale nie byłem w stanie. W jego głosie było coś, co mnie powstrzymywało”.

Po kilku miesiącach złodziej został złapany i w sądzie sędzia zapytał go: „Czy znasz tu kogoś, kto mógłby za ciebie zaświadczyć?”.

Złodziej odpowiedział: „Jedna osoba mnie tu zna” i wymienił mistrza.

Sędzia odparł: „To wystarczy – zawołajcie mistrza. Jego świadectwo warte jest świadectw dziesięciu tysięcy ludzi. To, co o tobie powie, wystarczy, żeby wydać wyrok”.

Sędzia zapytał mistrza: „Czy znasz tego człowieka?”.

Ten odpowiedział: „Czy go znam? Jesteśmy wspólnikami! On jest moim przyjacielem, nawet odwiedził mnie w środku pewnej nocy. Było zimno i dałem mu swój koc. On go dalej używa, wystarczy spojrzeć. Ten koc jest sławny w całej okolicy, wszyscy wiedzą, że był mój”.

Sędzia zapytał: „Jest twoim przyjacielem? A czy kradł?”.

Mistrz na to: „Nigdy! Nigdy nic nie ukradł. To dżentelmen, kiedy dałem mu koc, jeszcze mi podziękował. Kiedy wychodził z mojego domu, cicho zamknął drzwi. To bardzo uprzejmy, miły gość”.

Sędzia zadecydował: „Jeżeli tak mówisz, wszystkie zeznania świadków oskarżające go o złodziejstwo zostają wycofane. Jest wolny”. Mistyk wyszedł, a złodziej za nim.

Mistyk zapytał go: „Co robisz? Dlaczego idziesz za mną?”.

Ten odpowiedział: „Teraz nigdy cię już nie opuszczę. Nazwałeś mnie swoim przyjacielem. Nikt nigdy nie potraktował mnie z szacunkiem. Jesteś pierwszym, który powiedział, że jestem dżentelmenem, miłym gościem. Będę siedział u twoich stóp i uczył się, żeby być takim jak ty. Skąd uzyskałeś taką dojrzałość, tę moc, widzenie rzeczy w zupełnie inny sposób?”.

Mistyk odpowiedział: „Czy wiesz, jak źle się czułem tamtej nocy? Odszedłeś i było tak zimno, że bez koca nie mogłem zasnąć. Siedziałem przy oknie, patrzyłem na księżyc w pełni i napisałem poemat: <<Gdybym był wystarczająco bogaty, dałbym ten doskonały księżyc biedakowi, który przyszedł szukać po ciemku w domu biednego człowieka. Dałbym księżyc, gdybym był wystarczająco bogaty, ale sam jestem biedakiem>>. Pokażę ci ten poemat, chodź ze mną”.

„Płakałem tamtej nocy, że złodzieje nie nauczyli się pewnych rzeczy. Przynajmniej powinni dzień albo dwa wcześniej poinformować, że przyjdą, aby taki człowiek jak ja mógł coś zorganizować, żeby nie musieli odchodzić z pustymi rękami. Dobrze, że przypomniałeś sobie o mnie w sądzie, bo ci ludzie są niebezpieczni i mogli cię źle potraktować. Tamtej nocy zaproponowałem ci, żebyśmy zostali wspólnikami, ale odmówiłeś. Teraz chcesz iść ze mną. Nie ma sprawy, możesz iść ze mną, podzielę się z tobą wszystkim, co mam. Ale nie jest to materialne, to coś niewidzialnego”.

Złodziej powiedział: „Tak to odczułem – to coś niewidzialnego. Ale uratowałeś mi życie, które teraz jest twoje. Zrób z nim, co zechcesz, bo ja je po prostu marnowałem. Kiedy cię widzę, patrzę w twoje oczy, wiem na pewno jedną rzecz – możesz mnie zmienić. Zakochałem się tamtej nocy”.

Dla mnie dojrzałość jest duchowym zjawiskiem.

DOJRZAŁOŚĆ DUCHA TO DOTKNIĘCIE SWOJEGO WEWNĘTRZNEGO NIEBA. Kiedy tylko zamieszkasz w swoim wewnętrznym niebie, znajdziesz tam swój dom, a wielka dojrzałość będzie się przejawiać w twoich działaniach i zachowaniu. Wtedy cokolwiek będziesz robić, będzie samo w sobie poematem. Będziesz żył poezją, twój chód stanie się tańcem, a cisza muzyką.

Dojrzałość oznacza, że dotarłeś do swojego domu. Nie jesteś już dłużej dzieckiem, które musi rosnąć – jesteś dorosły. Sięgnąłeś szczytu swoich możliwości. Po raz pierwszy w dziwny sposób nie ma cię, a jednak jesteś. Nie pozostajesz już zamknięty w swoich starych ideach, wyobrażeniach, w starych wyobrażeniach siebie – wszystko to spłynęło rynsztokiem. Teraz powstaje w tobie coś nowego, całkowicie nowego i dziewiczego, coś, co przekształca całe twoje życie w radość. Stajesz się obcym w nieszczęśliwym świecie – nie wywołujesz nieszczęścia ani dla siebie, ani dla nikogo innego. Przeżywasz swoje życie w absolutnej wolności, bez zwracania uwagi na to, co powiedzą inni.

Ludzie, którzy zawsze oglądają się na innych i na ich opinie, są niedojrzali. Są uzależnieni od opinii innych. Nie potrafią niczego zrobić w sposób autentyczny, szczery, nie są w stanie powiedzieć tego, co chcą powiedzieć – mówią to, co inni chcą usłyszeć. Politycy mówią wszystko to, co chcesz posłyszeć. Składają ci takie obietnice, których pragniesz. Doskonale wiedzą, że nie spełnią tych obietnic ani też nawet nie mają takiego zamiaru. Ale gdyby mówili precyzyjnie, zgodnie z prawdą, jak wygląda sytuacja, i uświadomili ci, że rzeczy, o które prosisz, są niemożliwe do zrealizowania, zostaliby pozbawieni władzy. Więc nie wybierzesz polityka, który jest uczciwy.

Ludzie, którzy zawsze oglądają się na innych i na ich opinie, są niedojrzali. Są uzależnieni od opinii innych. Nie potrafią niczego zrobić w sposób autentyczny, szczery, nie są w stanie powiedzieć tego, co chcą powiedzieć – mówią to, co inni chcą usłyszeć.

To bardzo dziwny świat. Jest prawie jak dom wariatów. Jeżeli w tym domu wariatów staniesz się czujny i świadomy swojej wewnętrznej istoty, jesteś błogosławiony.

2. SIEDMIOLETNIE CYKLE ŻYCIA

Życie posiada swój wewnętrzny wzorzec i dobrze jest go zrozumieć. Jak mówią fizjologowie, co siedem lat ciało i umysł przechodzą przez pewien kryzys i zmieniają się. Co siedem lat wszystkie komórki ciała zmieniają się i całkowicie odnawiają. W rzeczywistości, jeżeli żyjesz siedemdziesiąt lat, tyle, ile wynosi przeciętna długość życia, twoje ciało umiera dziesięć razy. Co siedem lat wszystko się zmienia – tak jak pory roku. Po siedemdziesięciu latach krąg zostaje zamknięty. Linia rozpoczynająca się od urodzin dochodzi do śmierci, krąg zamyka się po siedemdziesięciu latach. Można go podzielić na dziesięć części.

W rzeczywistości życia człowieka nie powinno się dzielić na dzieciństwo, młodość i starość. Nie jest to za bardzo naukowy podział, ponieważ co siedem lat rozpoczyna się nowy okres, rozpoczyna się nowy etap.

Przez pierwsze siedem lat dziecko jest skoncentrowane na sobie, jakby było środkiem całego świata. Cała rodzina kręci się wokół niego. Wszystkie jego potrzeby muszą być natychmiast spełniane, w przeciwnym przypadku wpada w furię, złości się i wścieka. Żyje jak król, prawdziwy król – matka, ojciec, wszyscy są jego służbą, a cała rodzina istnieje tylko dla niego. I oczywiście wydaje mu się, że to dotyczy całego świata. Księżyc wschodzi dla niego, słońce wschodzi dla niego, pory roku zmieniają się dla niego. Przez siedem lat dziecko pozostaje absolutnym egoistą, skoncentrowanym na sobie. Jeżeli zapytasz psychologów, powiedzą, że dziecko przez pierwsze siedem lat jest w fazie masturbacyjnej, usatysfakcjonowane z samego siebie. Niczego ani nikogo nie potrzebuje. Czuje się kompletne.

Przez pierwsze siedem lat dziecko jest skoncentrowane na sobie, jakby było środkiem całego świata. Cała rodzina kręci się wokół niego. Wszystkie jego potrzeby muszą być natychmiast spełniane, w przeciwnym przypadku wpada w furię, złości się i wścieka.

Po siedmiu latach następuje przełom. Dziecko nie jest już dłużej egocentryczne, staje się ekscentryczne. Dosłownie ekscentryczny znaczy „wychodzący z siebie”. Porusza się w kierunku innych. Inni stają się ważnym zjawiskiem – przyjaciele, drużyna… Teraz nie tak bardzo interesuje się sobą, jak innymi, większym światem. Wyrusza w poszukiwaniu przygody, żeby dowiedzieć się, kim jest ten „inny”. Zaczynają się pytania.

Po upływie pierwszych siedmiu lat dziecko staje się wielkim wątpiącym. Wszystko kwestionuje. Staje się wielkim sceptykiem, ponieważ wszystko bada. Zadaje miliony pytań. Zanudza rodziców na śmierć, staje się nie do wytrzymania. Interesuje się innymi i wszystko, co jest na świecie, staje się przedmiotem jego zainteresowania. Dlaczego drzewa są zielone? Dlaczego Bóg stworzył świat? Dlaczego tak jest? Staje się coraz bardziej filozoficzne – badania, sceptycyzm, tym się teraz zajmuje.

Zabija motyla, żeby zobaczyć, co jest w środku, niszczy zabawkę, żeby dowiedzieć się, jak działa, rzuca zegarem, żeby zajrzeć do środka i przekonać się, co tam tyka i wybija godziny – co jest w środku? Zaczyna się interesować innymi – ale innymi o tej samej płci. Chłopca nie interesują dziewczynki. Jeżeli inni chłopcy interesują się dziewczynami, to uważa, że są maminsynkami. Dziewczynki nie interesują się chłopcami. Jeżeli jakaś dziewczyna wykazuje zainteresowanie chłopcami i bawi się z nimi, to uchodzi za narwaną, nienormalną, z którą coś jest nie w porządku. Drugą fazę rozwoju psychologowie nazywają homoseksualną.

Po czternastu latach otwierają się trzecie drzwi. Chłopak nie interesuje się już więcej chłopcami, a dziewczyna dziewczynami. Są dla nich uprzejmi, ale nie interesują się nimi. Dlatego każda przyjaźń nawiązana między siódmym, a czternastym rokiem życia jest najtrwalsza, wtedy umysł jest homoseksualny, i już nigdy więcej w życiu nie będzie takiej przyjaźni. Ale ta przyjaźń pozostanie na zawsze, oparta jest na bardzo głębokiej więzi. Możesz później przyjaźnić się z wieloma ludźmi, ale będzie to tylko znajomość, nie tak silny związek, który nawiązuje się między siódmym a czternastym rokiem życia.

Po skończeniu czternastu lat chłopiec nie interesuje się już chłopcami, jeżeli wszystko przebiega normalnie, jeżeli nie zostanie w coś uderzony – zainteresuje się dziewczynami. Teraz staje się heteroseksualny – nie tylko interesuje się innymi, ale zupełnie innymi, ponieważ kiedy chłopiec interesuje się chłopcami, chłopcy mogą być „inni”, ale wciąż są to chłopcy, tacy sami jak on, nie zupełnie inni. Kiedy zaczyna interesować się dziewczynami, rzeczywiście interesuje się swoim przeciwieństwem, tym, co jest zupełnie inne. Kiedy dziewczyna zainteresuje się chłopcem, wchodzi w świat.

Czternasty rok życia jest rokiem wielkiej rewolucji. Seks dojrzewa, zaczyna się myśleć w kategoriach seksu, seksualne fantazje dominują w marzeniach. Chłopiec staje się wielkim Don Juanem, zaczyna zaloty. Rodzi się poezja, romans. Wtedy wkracza w świat.

W wieku dwudziestu jeden lat – jeżeli wszystko przebiega normalnie i człowiek nie zostaje zmuszony przez społeczeństwo do czegoś, co nie jest naturalne – wtedy ważniejsze stają się ambicje niż miłość. Chce rolls–royce’a, wielkiego pałacu. Chce sukcesów, chce być Rockefellerem, premierem. Ambicje stają się najważniejsze, zainteresowanie przyszłością, tym, jak odnieść sukces, jak rywalizować, jak walczyć, tylko to się liczy.

Czternasty rok życia jest rokiem wielkiej rewolucji. Seks dojrzewa, zaczyna się myśleć w kategoriach seksu, seksualne fantazje dominują w marzeniach. Chłopiec staje się wielkim Don Juanem, zaczyna zaloty. Rodzi się poezja, romans. Wtedy wkracza w świat.

Teraz człowiek nie tylko wkracza w świat natury, ale także w świat ludzkości, w świat komercji. Teraz wkracza w świat szaleństwa. Teraz rynek staje się najważniejszą rzeczą. Cała istota człowieka kieruje się na rynek – pieniądze, władza, prestiż.

Jeżeli wszystko przebiega właściwie – a nigdy tak nie jest, mam na myśli absolutnie naturalny proces – po dwudziestym ósmym roku życia człowiek już wcale nie stara się prowadzić życia pełnego przygód. Od dwudziestego pierwszego roku do dwudziestego ósmego żyje przygodami. Po dwudziestym ósmym roku zaczyna sobie uświadamiać, że nie wszystkie jego pragnienia mogą być spełnione. Lepiej rozumie, że wielu jego pragnień nie da się zrealizować. Jeżeli jesteś głupcem, będziesz dalej za nimi podążał, ale ludzie, którzy są inteligentni, po dwudziestym ósmym roku życia przechodzą przez następne drzwi. Stają się bardziej zainteresowani bezpieczeństwem i komfortem, mniej przygodami i ambicjami. Zaczynają się stabilizować. Dwudziesty ósmy rok życia to koniec hippisostwa.

W wieku dwudziestu ośmiu lat hippisi stają się spokojniejsi, rewolucjoniści nie są już rewolucjonistami, pragną się ustatkować, wieść komfortowe życie i posiadać konto bankowe. Nie chcą być Rockefellerem – nie odczuwają już takiej potrzeby. Chcą małego domku i stabilizacji, przytulnego miejsca do życia w poczuciu bezpieczeństwa – przynajmniej na tyle zawsze mogą sobie pozwolić, na małe konto w banku. W wieku dwudziestu ośmiu lat ludzie udają się do najbliższej firmy ubezpieczeniowej. Zaczynają się stabilizować. Teraz włóczęga przestaje być włóczęgą. Kupuje dom, zamieszkuje w nim, staje się cywilizowany. Słowo cywilizacja pochodzi od civis, „obywatel”. Teraz człowiek staje się częścią miasta, establishmentu. Nie jest już włóczęgą. Nie wybiera się do Kathmandu ani na Goa. Nigdzie się nie wybiera – ma dość podróży, dość wiedzy, teraz chce osiąść i trochę odpocząć.

W wieku dwudziestu ośmiu lat ludzie udają się do najbliższej firmy ubezpieczeniowej. Zaczynają się stabilizować. Teraz włóczęga przestaje być włóczęgą.

W trzydziestym piątym roku twoja energia życiowa osiąga punkt omega. Krąg jest już do połowy zamknięty i energie zaczynają opadać. Teraz człowiek jest już nie tylko zainteresowany bezpieczeństwem i komfortem, ale staje się torysem, ortodoksem. Nie tylko przestaje się interesować rewolucją, ale też staje się kontrrewolucjonistą. Teraz występuje przeciwko wszelkim zmianom, jest konformistą. Występuje przeciwko wszelkim rewolucjom, chce utrzymać status quo, ponieważ się ustabilizował, i gdyby coś się zmieniło, utraciłby tę stabilizację. Teraz występuje przeciwko hippisom, sprzeciwia się buntowi, teraz rzeczywiście staje się częścią establishmentu.

I jest to całkiem naturalne – jeżeli nie pójdzie źle – człowiek nie powinien być przez całe życie hippisem. Jest to pewna faza, dobrze przez nią przejść, ale nie dobrze w niej utkwić. Oznacza, że możesz zatrzymać się w pewnej fazie. Dobrze być homoseksualistą pomiędzy siódmym, a czternastym rokiem życia, ale jeżeli pozostaje się homoseksualistą przez całe życie, znaczy to, że się nie dorosło, że nie jest się dorosłym. Trzeba się kontaktować z kobietami, to należy do życia. Konieczne jest zaznajomienie się z drugą płcią, ponieważ tylko wtedy można poznać harmonię przeciwieństw, konflikt, nieszczęście, ekstazę – zarówno agonię, jak i ekstazę. Jest to trening, niezbędny trening.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

1. W USA, pokolenie urodzone w czasie wyżu demograficznego lat 1945–64. ↩