Wersja Demonstracyjna

Wydawnictwo Psychoskok
Konin 2016

Olga Oleniec
„Motylem byłaś”

Copyright © by Olga Oleniec, 2016

Copyright © by Wydawnictwo Psychoskok Sp. z o.o. 2016

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część niniejszej publikacji nie

może być reprodukowana, powielana i udostępniana w

jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody wydawcy.

Skład: Agnieszka Marzol

Projekt okładki: Robert Rumak

Zdjęcie okładki: Olga Oleniec

Korekta: Marianna Umerle, Marta Gralińska

ISBN: 978-83-7900-705-9

Wydawnictwo Psychoskok sp. z o.o.

ul. Spółdzielców 3, pok. 325, 62-510 Konin

tel. (63) 242 02 02, kom. 695-943-706

http://www.psychoskok.pl/
e-mail:wydawnictwo@psychoskok.pl

MOTYLEM BYŁAŚ

albo jeszcze jedna wizja pewnej podróży

Mój Boże, jak ten czas leci!

Tak niedawno

król Salomon jeszcze żył, a to już trzy tysiące lat...

Jose Saramago

Celem naszego życia jest zostawić po sobie

jak najwięcej dobrego, jak najwięcej miłości,

żeby potem tym, którzy zostają, było łatwiej

wspominać tych, którzy odeszli.

Aby było im łatwiej żyć.

Irena Jarocka[1]

Ta mała książeczka poświęcona będzie amerykańskiemu okresowi życia Ireny Jarockiej - czyli głównie latom 1989-2008/2009.

Będzie to zbiór wspomnień o niej i wywiadów z nią, które w tym danym przypadku posłużą jedynie (ale nie wyłącznie) jako wsparcie opisywanych w niniejszej publikacji notek biograficznych. To także zestaw refleksji i aforystycznych uwag innych imigrantów. Na początku miała to być książka opowiadająca wyłącznie o emigranckich (amerykańskich) latach polskiej piosenkarki Ireny Jarockiej. Takie było założenie. Cóż, im bardziej zagłębiałam się w ten temat, zrozumiałam, że jest on mi szalenie bliski, i że nie potrafię napisać o tym zupełnie obiektywnie. Czyli wszystko, co dotyczy pani Ireny, ma być i będzie obiektywne, no bo jak inaczej można o niej pisać, jeśli się rzeczywiście wierzy w życie po śmierci? Natomiast nie potrafię nie mieć czegoś na kształt déjà-vuw odniesieniu do tego tematu - chodzi o wspólne dla wszystkich emigrantów przeżycia. Właśnie te wspólne emigranckie doświadczenia pomagały mi w niektórych momentach zrozumieć „to niedopowiedziane”. Pomagały mi również jej doświadczenia i - w miarę uzmysłowienia sobie ich przez moje „ja” - pomagają mi iść dalej. Zacznijmy więc.

Powody emigracji są różne. I od tego jaki powód jest wiodący zależy barwa naszej emigracji, widoczna tylko dla nas, emigrantów. Smutnym faktem jest to, że człowiek, który raz w życiu odważy się na emigrację, już do końca pozostanie emigrantem - nawet gdy wróci.

Wyjechałam do Polski dziewięć lat temu. (Jak to szybko zleciało!). Turystycznie, na cztery dni. I zostałam, na wiele lat. Z miłości, lecz nie do Polski, bo ona przyszła znacznie później. Wróciłam na jakiś czas do swego kraju, ale jedynie po to, żeby się rozwieść i porzucić naprawdę dobrze płatną pracę. Zostałam w Polsce. Bez znajomości języka. Jako ruska, bądź jako ktoś ze Wschodu, gdyż dla większości młodych Polaków te pojęcia są identyczne. Bez kolegów i koleżanek. Bez uznawanego tutaj wykształcenia. Koszmar. Przejdźmy jednak do refleksji na temat podróży bohaterki mojej książki.

Irena Jarocka zdecydowała się na emigrację do USA w roku 1989. Planowała zostać tam na dwa lata, jednak jej pobyt trwał aż do roku 2011. Zadecydowały o tym w jej przypadku miłość, rodzina i dom.

Dom... jest tam, gdzie jest rodzina? Może tam, gdzie jest serce? Czy tam, gdzie wszystko jest rodzinne, swoje, a może - swoje, bo rodzinne? Dylemat, który zawsze wiąże się z rozdartym sercem - i nie chodzi w tym zdaniu wyłącznie o Irenę. Nie pojechała tam w celach zarobkowych, politycznych bądź naukowych. „W roku 1989 Michał dostał propozycję wyjazdu do Stanów Zjednoczonych. Pracował wówczas w PAN, był bardzo zdolny i miał mnóstwo międzynarodowych publikacji, które wpłynęły na to, iż został wybrany przez Amerykanów. Po rozmowach kwalifikacyjnych zaproponowano mu pracę w centrum naukowo-badawczym Uniwersytetu Zachodniej Wirginii. Przyjął propozycję. Przez blisko rok Irena z córką mieszkały same”[2]. „Gdy w 1989 jako pracownik Instytutu Podstaw Informatyki PAN otrzymałem propozycję pracy w centrum naukowo-badawczym Uniwersytetu Zachodniej Wirginii, Irena ucieszyła się bardzo. Z pewnością rozumiała, jak ten wyjazd służbowy na dwa lata jest ważny dla mnie, jednocześnie była to dla niej bolesna decyzja do podjęcia. Pół roku po moim wyjeździe, gdy Monika (nasza córka) ukończyła pierwszą klasę, dołączyły do mnie”[3].

•     1989 rok. Irena Jarocka bierze ślub z Michałem Sobolewskim. Z oficjalnej strony artystki dowiadujemy się, iż ślub był podyktowany jedynie wyjazdem Michała do Stanów Zjednoczonych w tym samym roku, by Irena z córką Moniką mogły dołączyć do niego później jako członkowie rodziny.

•     1990 rok. Tego roku, 7 lipca, Irena z córką wyjechały na dwa lata (wedle planów) do Stanów Zjednoczonych, dołączywszy tym samym do Michała (Morgantown, WV).

Te informacje „z chmurki” są wzięte z nowojorskiego wywiadu z 2001 roku, który przeprowadził z Ireną Jarocką Janusz M. Szlechta. Później jeszcze nie raz powrócę do tego wywiadu, ale rozpocząć chciałabym wywiadem z 1992[4] roku, który postanowiłam przytoczyć tu w całości. Z Ireną Jarocką rozmawia Jan M. Fijor.

-               J.F.:To nie jest pani pierwsza wizyta w Stanach?

-               Nie, przyjeżdżałam tutaj wiele razy, ale na krótko, na występy. Po raz pierwszy mam okazję pobyć w Ameryce dłużej. Jestem tu już prawie dwa lata i będziemy jeszcze jakiś czas; może cztery, pięć lat...

-               Przyjechała pani do Ameryki dorobić się, zrobić karierę?

-               Nie. W Polsce nieźle mi się wiodło, i nadal nieźle wiedzie, nie narzekam. Nie mam ambicji bycia milionerką, mam to, czego potrzebuję. Nie przyjechałam na podbój Ameryki, wojować o swoją karierę... Przyjechałam tutaj zupełnie w innym celu, żeby być ze swoją rodziną; z mężem i córką. Nareszcie mam na to czas.

Pracuję rzadko, i tylko dla przyjemności... Jestem szczęśliwa, bo wreszcie mam dla swych najbliższych czas. Moja córka Monika ma 9 lat, chodzi do trzeciej klasy i tak się szybko amerykanizuje, że zaczęłam się obawiać o jej język polski.

Waldemar Rogalski oraz Irena Jarocka z córką Moniką. Zdjęcie pochodzą z archiwum Ewy i Waldemara Rogalskich

Irena Jarocka i Państwo Rogalscy (rodzina ze strony ojca). Zdjęcia pochodzą z archiwum Ewy i Waldemara Rogalskich

-               Czy żeby być z rodziną musiała pani wyjechać do Ameryki?

-              Mogłabym być i w Polsce, ale mąż akurat dostał tak wspaniały kontrakt w Stanach...

-               Kontrakt?

-               Mój mąż jest informatykiem, specjalistą od komputerów, zajmuje się problemami tzw. sztucznej inteligencji i takich możliwości naukowych, technologicznych, jakie ma w Stanach, nie miałby nigdzie indziej, a tym bardziej w Polsce. To co zrobił tutaj w ciągu tych pierwszych dwóch lat pobytu, nie zrobiłby w Polsce w ciągu wielu lat. Nie mówiąc o tym, że tutaj to on pracuje 24 godziny na dobę.

-               Więc nie jest pani z rodziną a tylko z córką...

-               Tak było na początku, teraz się poprawiło. Mąż mniej pracuje. Weekendy już prawie całe spędzamy razem, wyjeżdżamy, bawimy się. W ciągu tygodnia mąż traktuje dom jak hotel.

-               Nie męczy pani ten amerykański styl pracy męża?

-               Nie, przeciwnie. Należę do gatunku samotników, lubię trochę być sama[5]. Jeżeli zatem w ciągu dnia mam mnóstwo swoich własnych zajęć i on ma swoje, to może i lepiej, że sobie nie przeszkadzamy, nie męczymy się nawzajem.

-               Ma pani udane małżeństwo?

-               Wspaniałe!

-               Jak długo jest pani z mężem?

-               Piętnaście lat.

-               Ładny wynik!

-               Nasze małżeństwo jest wspaniałe, bo jak nie ja, to znowu on gdzieś podróżował. Spotykaliśmy się od czasu do czasu i to wszystko było świeże , nowe. Do takiego modelu małżeństwa jesteśmy z mężem przyzwyczajeni. Zanim przyjechałam do męża do Ameryki byłam przerażona - jak to będzie - 24 godziny na dobę razem! Okazuje się na szczęście, że on jest zapracowany, ja też mam masę obowiązków, zajęć, przede wszystkim uczę się języka co mnie bardzo pochłania i pasjonuje. Zwłaszcza że język jest jednym z elementów mego bycia z rodziną; uczę się również ze względu na moją córeczkę, żeby nie stracić z nią kontaktu. Ona wychowana tutaj, siłą rzeczy, będzie należała do tego świata anglosaskiego. Gdybym ja go nie rozumiała, przestałabym rozumieć moje własne dziecko.

-               A język polski?

-               Pilnujemy, żeby Monika mówiła, czytała po polsku. Chcę by mówiła płynnie po polsku, zresztą ona ciągle tęskni za tym co w Polsce zostawiła, chce tam wracać.

-               Plotka głosi, że porzuciła pani swego męża, swój kraj i wyjechała do Ameryki za jakimś ukochanym...

-               To jest rzeczywiście moje drugie małżeństwo, ale tamto skończyło się 15 lat temu.

-               Podobno jak ktoś się rozwiedzie raz, to rozwodzi się drugi raz. Jeśli nawet się nie rozwodzi, to kolejne małżeństwa nie są wcale bardziej udane.

-               Nie zgadzam się - drugie małżeństwo może być bardzo udane, gdyż unikamy błędów z pierwszego. Moim pierwszym mężem był człowiek z show-biznesu. Małżeństwo rozpadło się, bo ja myślałam zupełnie inaczej niż on. To prawda, robiliśmy w tym okresie tzw. karierę i jej wyłącznie podporządkowane było nasze życie, ale ja miałam inne tęsknoty - chciałam rodziny, dzieci. Męczyło mnie to straszne napięcie, tempo życia. Poza tym, byliśmy ze sobą 24 godziny na dobę. Wszystko razem: dom, praca, tournée... A ja, jak już wspomniałam, należę do gatunku kobiet, które lubią czasem pobyć same, które chcą być od czasu do czasu samotne, mieć czas dla siebie. To chyba ostatecznie zaważyło na naszym małżeństwie.

-               Wyszła pani wtedy za mąż dla kariery?

-               Wręcz odwrotnie! Ale nie chcę wchodzić w szczegóły...

-               Swego obecnego męża poznała pani w jakichś niezwykłych okolicznościach, czy tak?

-               To dość romantyczna historia. Z obecnym mężem, Michałem Sobolewskim, poznałam się podczas moich występów w dawnym

Związku Radzieckim; on tam przebywał na studiach. Byłam wtedy jeszcze wolną kobietą, dziewczyną można powiedzieć, chociaż spotykałam się właśnie z Marianem, moim późniejszym mężem; on był moim pierwszym w życiu chłopakiem. Było to już po festiwalu opolskim, po którym PAGART zaproponował mi opiekę artystyczną, w ramach której wyjechałam właśnie z zespołem „Polanie”, którego gwiazdami była wtedy Dana Lerska i Włodek Wander a ja tam śpiewałam jako debiutantka, na tournée po ZSRR. Podczas zwiedzania leningradzkiego (wówczas) Ermitażu, podszedł do nas młody człowiek i zaoferował, że oprowadzi nas po muzeum. Był to właśnie Michał Sobolewski, student informatyki Politechniki Gdańskiej wysłany w nagrodę na studia do Leningradu (Petersburgu). Był to okres Bożego Narodzenia, studenci polscy urządzali wspólną Wigilię, zaprosili nasz zespół. Zaprzyjaźniliśmy się wtedy z Michałem i kiedy wróciłam do Polski, od czasu do czasu korespondowaliśmy ze sobą. Po powrocie z Rosji, PAGART wysłał mnie do Paryża i nasz kontakt się urwał - odległość, czas, zrobiły swoje.

-               A bardzo się już ten kontakt w Rosji zadzierzgnął?

-               Nie, nie bardzo - zwykła znajomość; przesympatyczny chłopak, przystojny, zrobił na mnie duże wrażenie zwłaszcza tym, że był strasznie mądry. Miałam jednak innego chłopaka a jestem kobietą bardzo konserwatywną. Po powrocie z Francji wyszłam za mąż za Mariana. Bardzo dobry i miły człowiek, ale mieliśmy rozbieżne wyobrażenia o życiu. Kończąc tę historię z Michałem, to po dziewięciu latach od Wigilii w Leningradzie, spotkaliśmy się przypadkiem w Warszawie, gdzieś po moim koncercie. Spotkaliśmy się w kryzysowym momencie mego małżeństwa.

-               Skorzystała pani z okazji porzucenia męża?

-               To nie zdarzyło się tak szybko, tak nagle. Nie rzuciłam męża od razu. Poczułam do Michała sympatię, zaczęliśmy się spotykać i...

Mój były mąż twierdzi, że gdybym wtedy tego wypadku nie było, to nie rozeszlibyśmy się. Może, nie wiem.

-               Wypadku?

-               Wypadek wydarzył się gdy wracałam z koncertu do domu samochodem. Prowadził mój obecny mąż, Michał. Jemu nic się nie stało, ja wypadłam przez przednie okno „malucha”. Byłam prawie oskalpowana, miałam połamane żebra i inne kości, rozbite kolana. Ciężko poturbowana wylądowałam w szpitalu. Przez kilka godzin ważyło się: przeżyje czy nie. Pamiętam był to październik[6], środek sezonu, nareszcie doczekałam się kontraktu z Friedrichstadt Palace w Berlinie i miałam tam śpiewać, miałam zorganizowaną turę koncertową z Gustawem Bromem po Czechosłowacji, w końcu listopada miałam jechać do Tokio na festiwal, w RFN miałam właśnie nagrywać płytę.

-               Była pani w prawdziwym „szwungu”...

-               Właśnie... I raptem okazało się, że leżę w szpitalu a świat się nie wali. Najważniejszą rzeczą dla mnie wtedy było, żeby nie zostać kaleką, żeby dla nikogo nie być ciężarem i jak najprędzej z tego wyjść cała i zdrowa. Był to dla mnie swoisty szok; sprawy, które do tej pory były dla mnie najważniejsze - koncert, płyta, festiwal, trasy - okazały się drugorzędne czy nawet nieważne. Zerwanie kontraktu czy koncertu, przedtem nie do pomyślenia, okazało się teraz nagle dziecinnie łatwe. Po wypadku Michał roztoczył nade mną bardzo troskliwą opiekę. Bywał w szpitalu codziennie - mimo iż odwiedziny odbywały się tylko dwa razy w tygodniu; mój były mąż miał o to pretensje, bo jego tak często do szpitala nie wpuszczano. Michał stworzył mi wtedy w szpitalu inny świat; spokój, ciepło, bezpieczeństwo - coś, czego mi bardzo do tej pory brakowało. Stał się dla mnie opoką, dawał pewność, oparcie. Poczułam się z nim dobrze. Zasmakowałam w tym, powoli rany się zagoiły i wróciłam bez większego szwanku dość szybko do zdrowia, czemu dziwili się sami lekarze, bo uszkodzenia miałam poważne. Kilka dni po wyjściu ze szpitala - jeszcze ze szramami na twarzy, obolała - pojechałam podpisać kontrakt z firmą płytową do RFN, stamtąd do Paryża na rozmowy z impresario i wreszcie do Tokio na festiwal[7]. Niby znów rzuciłam się w wir, ale już zupełnie z innym nastawieniem. Pomyślałam wtedy, że coś z sobą muszę zrobić. Pół roku później rozwiodłam się ostatecznie, choć jeszcze przez jakiś czas współpracowałam z moim byłym mężem. Zostałam z Michałem i rozpoczęłam nowe życie. Zaczęłam odkrywać siebie, raptem zaczęłam odkrywać przyrodę, pomagała mi w tym moja malutka, dostrzegłam inne wspaniałe sprawy wokół mnie, których dotychczas nawet nie zauważałam. Malutka urodziła się w 1982 roku; wyczekane, wymarzone dziecko, bo ja strasznie chciałam mieć dziecko a długo nie mogłam zajść w ciążę.

-               A estrada, śpiew?

-               Starałam się być na rynku, śpiewać, ale to był początek mego dystansu do mojej pracy; pracowałam „falami” i tak na zmianę: albo cierpiał mój dom, albo moje śpiewanie.

-               Wie pani co się o pani w Polsce plotkowało?

-               Że jestem bardzo bogata, że mam kilka kamienic, że porzuciłam swoje dziecko.

Irena Jarocka na okładce Polonijnego magazynu "Kobieta", rok 1992, czerwiec.

Zdjęcie: Zosia Żeleska-Bobrowski

Koniec Wersji Demonstracyjnej

[1]  Z czatu z Ireną Jarocką dla portalu www.wp.pl z dnia 21.11.2007 (12:00) http://czat.wp.pl/id_czata,3051,zapis video.html.

[2]   Ze wspomnień Renaty Bieleckiej, „Irena Jarocka. Tam, gdzie serce, tam mój dom”, PETRUS, 2015.

[3]   Ze wspomnień Michała Sobolewskiego, „Irena Jarocka. Tam, gdzie serce, tam mój dom”, PETRUS, 2015.

[4]  Magazyn „Kobieta”, czerwiec 1992.

[5] W jednym z wywiadów z roku 1989 dla tygodnika „Veto” zwierzyła się nawet, że chętnie spędziłaby kilka dni na bezludnej wyspie, po czym równie chętnie wróciłaby do świata, który „przecież sama sobie stworzyła”.

[6] Rok 1976.

[7]   Yamaha Music Festiwal. Piosenka, z którą wystąpiła - „Kawiarenki” - odniosła na nim sukces i znalazła się wśród 25 piosenek zakwalifikowanych do finału tego festiwalu.

Dziękujemy za skorzystanie z oferty naszego wydawnictwa i życzymy miło spędzonych chwil przy kolejnych naszych publikacjach.

Wydawnictwo Psychoskok