Redaktor serii

Małgorzata Cebo-Foniok

Korekta

Barbara Cywińska

Hanna Lachowska

Projekt graficzny okładki

Małgorzata Cebo-Foniok

Zdjęcie na okładce

© bluecrayola/Shutterstock

Tytuł oryginału

Nattskärran

Copyright © by Kjell Eriksson 2004

Published by agreement with Ordfronts Förlag AB,

Stockholm and Leonhardt & Høier Literary Agency A/S, Copenhagen.

All rights reserved.

For the Polish edition

Copyright © 2014 by Wydawnictwo Amber Sp. z o.o.

ISBN 978-83-241-5326-8

Warszawa 2014. Wydanie I

Wydawnictwo AMBER Sp. z o.o.

02-952 Warszawa, ul. Wiertnicza 63

tel. 620 40 13, 620 81 62

www.wydawnictwoamber.pl

Konwersja do wydania elektronicznego

P.U. OPCJA

juras@evbox.pl

1

Sobota, 10 maja, 1.26

Gdybym zjawił się chwilę wcześniej, być może do niczego by nie doszło. I byłoby jak zawsze. Nie twierdzę, że dobrze, ale jak zawsze.

Nikt nie ucieknie przeznaczeniu, mawiał mój dziadek, ojciec mojej matki. Może to prawda? Może to wszystko i tak by się wydarzyło, tylko w innym miejscu i w innym czasie? Może właśnie taka śmierć była mu pisana? Bo on chyba nie żył? Takie rany są śmiertelne.

Ali wiedział, że ta scena zostanie w nim na zawsze. Kołyszące się jeszcze lekko krzesło, rany na głowie i krew, wszędzie krew. Nagle jego niewiele znacząca osoba stała się częścią czegoś większego, czegoś, co go przerażało.

Gdybym przyszedł chwilę wcześniej. Wtedy wszystko byłoby jak zawsze. Nie twierdzę, że dobrze, ale jak zawsze.

Krzesło leżało obok ciała. Krzesło. Fakt, że coś tak pospolitego jak zwykłe krzesło mogło nieść ze sobą śmierć, zakrawało na kpinę. Ali wyobraził sobie pierwsze uderzenie i poczuł ból. Potem drugie, pewnie silniejsze. Mimowolnie się skulił. Trzecie uderzenie i było po wszystkim. Ciało leżało bezwładnie, chociaż nadal wstrząsały nim drgawki, jakby wzdrygało się przed kolejnym ciosem w czoło. Pomyślał, że tak musiało to wyglądać.

Dlatego zaczął biec. Biegł jak wszyscy, krzycząc z podniecenia. Z daleka dobiegały go nawoływania i wrzaski, i chyba wycie syren. Wszyscy gdzieś biegli. Podnieceni, w euforii, przestraszeni. Zaczął płakać. Czuł szkło pod stopami, potknął się, wstał i nawet nie poczuł bólu, gdy odłamek zranił mu rękę. Zobaczył kapiącą krew i zwymiotował.

Chciał uciec od wszystkiego, co działo się wokół niego, ale wiedział, że to zostanie już w nim na zawsze, wypalone w jego oczach. W oczach, które widziały za dużo.

Wszyscy żyjemy obok śmierci, zwykł mawiać jego dziadek. A dziadek widział już niejedno, więc chyba wiedział, co mówi. Ali był przekonany, że mówiąc te słowa, myślał o swoich dwóch synach, a jego wujkach. Myślał o nich codziennie. Dziadek mówił cicho, modlił się mamrocząc, płakał bez łez i śmiał się, mając oczy pełne smutku.

Nigdy nie bój się śmierci, mawiał dziadek. Śmierć jest naszym przeznaczeniem.

Ale Ali rozumiał, że to nie była prawda. Początkowo dał mu się nabrać, słowa dziadka zamieniły się w sagę o kraju, którego Ali nigdy nie widział, o losie rodziny naznaczonym śmiercią. Ali zawsze się dziwił, że dziadkowi udało się przeżyć, że on sam żyje. Bał się. Bo skoro wszyscy umierali tak szybko jeden po drugim, w tak młodym wieku, niemal w trakcie wszystkiego, to może żyje w darowanym czasie, pomyślał.

Im był starszy, tym więcej rozumiał. Potrafił przejrzeć starca. Dziadek mówił jedno, a potem całym sobą temu zaprzeczał. Ciało nie potrafiło kłamać. Zdradzały go gesty, mimika.

Ale Ali nie czuł pogardy dla kłamstwa, przeciwnie, przyjmował je jak opowieść o rodzinie, dumnym rodzie, który potrafił przeciwstawić się śmierci. Czuł się związany z dziadkiem, zdecydowany żyć tak, by dać mu powód do dumy i ulżyć jego cierpieniom. W głębi duszy miał też nadzieję, że to właśnie on, Ali, przerwie ten zły krąg. Nie tylko stawi czoło losowi, ale rzuci mu wyzwanie.

Pokażę im, mruczał pod nosem. Zobaczysz dziadku, i wy wszyscy zmarli, pokażę wam, co potrafię.

Kiedy się odwrócił, było już po wszystkim. Ulica była pusta. Ktoś przy moście coś krzyczał, ryk wojownika, ktoś inny gestykulował, ale Ali nie chciał już ani niczego słuchać, ani na nic patrzeć.

Skuter stał tam, gdzie go zostawił, co prawdę mówiąc, go zdziwiło. Jego stary skuter. Gdy go tu zostawiał, jeszcze nic nie zdążyło się wydarzyć.

Wykonał kilka ciosów w powietrzu. Jedną serię, drugą, kilka wymierzonych w korpus, a potem, kiedy opuścił ręce, jeszcze jeden cios, w brodę. Tak właśnie by postąpił, gdyby przyszedł pół minuty wcześniej. Miał dobry lewy sierpowy, wszyscy mu to mówili.

Włączył skuter, dźwięk silnika go zdziwił, bo wokół panowała cisza. Był majowy poranek, dziadek zamierzał dzisiaj rozpocząć swoje podróżowanie, zapowiedział to poprzedniego wieczoru. Zamierzał wstać wcześnie rano, wypić herbatę, zamienić kilka słów z Alim, życząc mu dobrego dnia, a potem wrócić na równiny w pobliżu Lar, które teraz musiały mu zastąpić łąki pod Uppsalą.

– Chcę do domu – wymamrotał Ali po persku.

Nagle naszły go wątpliwości. A jeśli tamten chłopak jednak żyje? Co prawda wyglądał na martwego, ale może po prostu był nieprzytomny? Przyszło mu do głowy, że może powinien wrócić. Nie chciał brać skutera, żeby szkło nie pocięło opon. Odstawił go i nagle znów poczuł mdłości. Jego drżącym ciałem zaczęły targać konwulsje. Zwrócił chipsy i colę. W końcu nie miał już czym wymiotować, z ust leciała zielona ciecz, która paliła mu przełyk.

2

Sobota, 10 maja, 6.45

Gazeciarz zatrzymał wózek, stanął i zdziwiony przyglądał się zniszczeniom. Powróciło wspomnienie pisku tramwajów i maniakalne gwizdanie policjanta, kierującego ruchem na ulicy nazwanej imieniem marszałka Tito. Tuż po tym, jak autobus się zatrzymał, doszło do gwałtownej wymiany strzałów. Dźwięk tłuczonego szkła. I ciemne mury starych koszar, których ściany dziurawiły salwy z broni wroga albo przyjaciół, nikt nie wiedział, z której strony padły. Odłamki szkła wirowały w powietrzu niczym konfetti, ludzie krzyczeli, wołając swoich bliskich, z przewróconego wózka z zakupami wyleciała cebula. Scena pozostała mu w pamięci: krzyki i główki żółtej cebuli, toczące się po ulicznym bruku.

Martin Nilsson, którego córka o włos uniknęła śmierci podczas zamachu bombowego na Bali, zahamował gwałtownie tuż przed mostem Nybron. Kiedy zobaczył zniszczenia na Drottninggatan, wspomnienie tamtego październikowego poranka sprzed roku powróciło niczym uderzenie pięścią w brzuch.

– Lina – wyszeptał. – Lina żyje. Śpi w swoim łóżku. Zaraz wrócę do domu i ją obudzę.

Stojący przed bankiem policjanci sprawiali wrażenie zdezorientowanych. Martin Nilsson wysiadł z samochodu. Jeden z funkcjonariuszy spojrzał na niego.

– Co tu się stało?

– To, co widzisz – odburknął policjant niezbyt przyjaźnie.

– To była bomba?

– Lepiej stąd jedź.

Martin Nilsson pokręcił głową. Został jeszcze kilka sekund, po czym wrócił do wozu. Przez radio usłyszał, że ktoś zamawia taksówkę na Trädgårdsgatan. Mógł być na miejscu w ciągu pół minuty, ale nie zareagował. Wspomnienie ubiegłej jesieni nie dawało mu spokoju. W pewnej chwili miał nawet ochotę opowiedzieć stojącym przed bankiem funkcjonariuszom o przeżyciach Liny, uzmysłowić im, jak niewiele brakowało, ale ich niechęć sprawiła, że stłumił odruch. Ruszył dalej, jednak uczucie zgwałconego miasta nie opuszczało go. Na moście zobaczył walające się pachołki.

Przed sklepem z odzieżą stał gazeciarz i przyglądał się rozbitej szybie wystawowej. Na brudnym chodniku leżały garnitury i przewrócony manekin. Gazeciarz schylił się i podniósł go. Martin miał wrażenie, że chłopak tuli białą postać, jakby to był człowiek z krwi i kości. Przez ramię gazeciarza manekin patrzył na niego niewidzącymi oczami.

Powinien zatrzymać wóz, wysiąść i pocieszyć chłopaka, ale nie zrobił tego, tylko powoli ruszył dalej.

To nie może być prawda, pomyślał, ale dźwięk rozjeżdżanego szkła, świadczył o tym, że jednak to była prawda. Wszystko było rozbite, niczego nie oszczędzono. Nagle poczuł złość.

To moje miasto, pomyślał.

– Zgwałcone, zhańbione. Wojna, wojna – wyszeptał.

Chwycił mikrofon i wziął kurs z Trädgårdsgatan. W oknie Ekocaffe zobaczył znak drogowy. Ktoś musiał go tam wrzucić. Tu przyjmuje mój dentysta, pomyślał Martin, przyglądając się drzwiom kamienicy, jakby widział je po raz pierwszy w życiu. I nagle poczuł w nozdrzach zapach rękawiczek dentystycznych.

Klientem okazał się mężczyzna w średnim wieku. Martin Nilsson zawahał się, spojrzał na zegarek.

– Spieszy mi się – powiedział mężczyzna.

Miał na sobie kapelusz z szerokim rondem, Nilsson ledwie widział jego twarz.

– Nie wiedziałem, że to kurs na lotnisko – powiedział. – Wkrótce kończę zmianę.

– Spieszy mi się – powtórzył mężczyzna.

Nilsson miał wrażenie, że rozpoznaje głos.

– Wezwę inną taksówkę – zaproponował. – To zajmie chwilę. O której odlatuje pana samolot?

– Nie twoja sprawa. Zamówiłem taksówkę, przyjechałeś, nie ma o czym dyskutować.

– Jakiś problem? – usłyszał głos Agnes po drugiej stronie słuchawki.

– Nie, tylko niedługo kończę, a mam kurs na lotnisko. Muszę wracać do domu. Do Liny.

– To skandal! – wrzeszczał mężczyzna.

Nilsson przyglądał mu się. Zaczerpnął powietrza, chciał mu coś powiedzieć, ale tylko machnął ręką.

Stojący na chodniku mężczyzna przyglądał mu się, jakby był stworem z księżyca. Nilsson zasunął szybę i ruszył przed siebie. Włączył radio i po chwili głos Solomona Burke’a wypełnił samochód.

Przy cukierni Fågelsången jakiś chłopak stał nachylony nad skuterem i wymiotował. Podniósł głowę, kiedy zobaczył mijającego go Martina. Jego wzrok był równie pusty jak wzrok manekina ze sklepu z ubraniami. Zanim Martin skręcił, kątem oka zauważył, jak chłopak oparł ręce o fasadę kamienicy.

Martin skręcił przy stawie Svandammen, jechał za szybko, samochód zakołysał się na boki. Na moście Islandsbron jakiś mężczyzna stał wychylony przez poręcz i wpatrywał się w spienioną wodę. Coś w jego skulonej sylwetce sprawiło, że Martin się zatrzymał. Mężczyzna wyglądał, jakby zgubił coś w potoku, i teraz wypatrywał zguby we wzburzonej wodzie. Chłopak, bo tak naprawdę był to jeszcze chłopak, nie mężczyzna, kręcił głową i poruszał wargami. Mówił coś do rzeki, przeklinał. Nagle wyprostował się, jakby przeszedł go prąd, powiódł wzrokiem po spienionej wodzie, zwrócił oczy do nieba, by po chwili pustym wzrokiem znów wpatrywać się w wodę.

Martin wysiadł z samochodu, zastanawiając się, czy powinien zagadać do chłopaka, a jeśli tak to jak. To nie twoja sprawa, tłumaczył sobie, ale wiedział, że nie odjedzie stąd, dopóki nie dowie się czegoś więcej.

– Wszystko w porządku?

Chłopak odwrócił się powoli, spojrzał na Martina i pokiwał głową. Płakał.

– Podrzucić cię?

– Nie mam pieniędzy.

– Za darmo – powiedział Martin i natychmiast tego pożałował. Po się w to miesza? Żeby usłyszeć kolejną długą i smutną opowieść? Żeby chłopak zarzygał mu wóz? Chłopak co prawda nie wyglądał na pijanego, ale przecież nigdy nie wiadomo.

– Gdzie mieszkasz?

– W Svartbäcken.

– Wskakuj. Właśnie skończyłem zmianę i jadę w tamtym kierunku.

Chłopak przyglądał mu się chwilę, po czym wsiadł do samochodu.

– Fajnie – rzucił.

Miał około dwudziestu lat, pachniał potem, na głowie miał wełnianą czapkę z nausznikami. Ubrany był w T-shirt, ale na kolanach trzymał kurtkę. Martin spojrzał na niego spod oka.

– Widziałeś, co się dzieje na mieście?

– A niby co?

– Jacyś idioci powybijali szyby w sklepach. Jakby bomba w nie trafiła.

– Wracam od dziewczyny.

– Miło.

– Zerwała ze mną.

– O cholera.

– Może i dobrze. Nie pasowaliśmy do siebie.

– To jej słowa?

Młody chłopak uśmiechnął się po raz pierwszy od momentu, kiedy się spotkali, ale w jego oczach nie było radości.

– Jak masz na imię?

– Sebastian, to znaczy Marcus.

– Nie jesteś pewien?

– Marcus.

– Długo byliście ze sobą?

Zdążyli dotrzeć do Kungsgatan, zanim chłopak odpowiedział.

– Trzy lata.

– Nie jest lekko.

Nagle Marcus jakby odzyskał siłę, odwrócił się w stronę kierowcy, kładąc jednocześnie dłoń na desce rozdzielczej.

– Najpierw powiedziała, że już nie chce. Że chce przerwy. Że mnie kocha, ale chce wszystko przemyśleć.

– Powód dobry jak każdy inny – stwierdził Martin.

Nie podobało mu się, że palce Marcusa zostawiły ślad na desce, ale rozmowa go rozbudziła.

– Ale ona mnie kocha. Ja to wiem.

– Pewnie chciałbyś, żeby tak było – stwierdził Martin obcesowo. Przyglądał się chłopakowi z lekkim politowaniem.

Marcus westchnął i opadł na siedzenie.

– Może rzeczywiście potrzebuje chwili do namysłu – rzucił Martin, kiedy mijali Luthagsleden.

– Bez przerwy nic tylko myśli.

– Ja też jestem samotny, chociaż mam córkę, Linę. Ma osiemnaście lat.

– Najgorsze, że kręci z kimś na boku. Zrozumiałem to dzisiaj w nocy.

– Nie jest pewna.

– Chciałbym tak po prostu jechać, uciec, pojechać E4 na północ.

– Osobiście wolałbym udać się na południe.

– Po prostu jechać przed siebie – powtórzył Marcus.

– Gdzie mieszkasz?

– Zaraz za skrzyżowaniem.

Martin zerknął w lusterko i się zatrzymał.

– Jeśli chcesz, możemy napić się kawy. Po nocnej zmianie potrzebuję chwili, żeby dojść do siebie. Mieszkam kilka przecznic stąd. Na północ.

Marcus posłał mu szybkie spojrzenie.

– Nie jestem gejem. – Martin się roześmiał.

– Nawet mi to do głowy nie przyszło – obruszył się chłopak. – W porządku – dodał. – Niech będzie kawa.

3

Sobota, 10 maja, 7.50

Rozległo się pukanie, po chwili drzwi się uchyliły i do środka zajrzał Riis.

– Słyszeliście? Na mieście trwa prawdziwy karnawał.

Ottosson skinął głową.

– Co takiego?

Ann Lindell wydawała się autentycznie zdziwiona.

– Jakaś banda przeszła przez centrum, tłukąc szyby w oknach wystawowych – powiedział Haver.

– Skąd wiadomo, że to banda? – dopytywał się Sammy.

– Trudno mi uwierzyć, że jedna osoba mogłaby rozbić setkę wystaw sklepowych – odpowiedział Haver.

– Napijemy się kawy, zanim ruszymy z robotą? – zaproponował Ottosson.

– Jedziemy tam – oświadczyła Ann Lindell, spoglądając na Havera. – Berglund i Fredriksson, pojedziecie własnym samochodem.

Zerknęła spod oka na Ottossona. Wyglądał na zdezorientowanego. Spodziewał się normalnego, miłego zebrania przy filiżance kawy i kawałku ciasta, które kupił rano. Właściwie nie była to sprawa dla wydziału kryminalnego, więc nagłe zainteresowanie Lindell mogło zostać przez Ottossona odczytane jako próba uniknięcia wspólnej kawy.

– Kawę wypijemy później – powiedziała Ann Lindell, kładąc rękę na jego szerokich barach.

Skinął głową.

– Szkoda, że dzień tak się zaczyna – westchnął rozżalony.

– Rozumiem, że właśnie tego ci brakowało, prawda Ann? – odezwał się Berglund.

Sobota, dziesiąty maja. Komenda policji w Uppsali, czwartym co do wielkości mieście w Szwecji. Dziesięć drożdżówek. Siedmiu policjantów z wydziału kryminalnego. Przez chwilę w niewielkiej salce zapanowała cisza. Czuć było słaby zapach kawy.

Dwie minuty później pomieszczenie było puste. Pierwszy wyszedł Fredriksson, rozmyślając o filmie dokumentalnym o Kamczatce. Obejrzał tylko połowę i miał nadzieję, że po południu obejrzy resztę. Przypomniał sobie słowa starszego mężczyzny, jednego z bohaterów: „Nie jesteśmy dumni, ale wierzymy w prawdę”.

Ottosson nie mógł przeboleć straconej chwili przy kawie. Podjął już decyzję. Odejdzie na wcześniejszą emeryturę. Domek w Jumkil czekał na niego. Właśnie zamierzał o tym powiedzieć w trakcie przerwy na kawę.

Ann Lindell czuła dziwne podniecenie. Było to pierwsze poważne zdarzenie od jej powrotu z urlopu wychowawczego. „Co jest takiego nadzwyczajnego w tej pracy”, zdziwiła się jej matka, kiedy Ann powiedziała jej, że cieszy się z powrotu do pracy. „Kupa nieszczęścia”, dodała.

Nieszczęścia, oczywiście, ale też i mnóstwa innych rzeczy. Przez ostatnie dwa lata dużo o tym myślała. Zastanawiała się, dlaczego właśnie nieszczęścia tak ją pociągają? I doszła do wniosku, że może wcale nie chodzi o sprawiedliwość czy przyzwoitość, tylko o zwykłą ludzką ciekawość. To właśnie sprawiało, że tak brakowało jej pracy w komendzie. No i oczywiście brakowało jej też kolegów. Tu jednak sytuacja nieco się zmieniła. Wcześniej dopingowali ją do działania głównie młodsi pracownicy, ludzie w jej wieku, teraz bardziej ceniła sobie tych starszych, Berglunda, Fredrikssona, no i oczywiście Ottossona.

Być może wpłynął na to pewien incydent, chwila słabości, gdy ona i Ola Haver spotkali się w rozpaczliwym pocałunku zimą w jej kuchni. Nie chciała tego typu napięcia w pracy. Sammy Nilsson i inni mężczyźni w jej wieku przypominali jej o tym, że jest sama. W obecności Berglunda czy Fredrikssona nigdy o tym nie myślała.

– Mam prowadzić? – spytał Haver, przerywając jej rozmyślania.

– Nie, ja poprowadzę – powiedziała, biorąc kluczyki z jego ręki.

Spojrzał na nią spod oka. Nigdy nie wracali do tego pocałunku, nie rozmawiali o tym, co miał oznaczać. Nic nie mów, pomyślała w duchu Ann. Właściwie nie miała powodu do niepokoju. Wiedziała, że Ola nigdy nie pozwoli, żeby ten epizod wpłynął na ich relacje zawodowe.

– Dobrze znów być w ruchu – rzuciła lekko, ale nieco cieplej niż zamierzała.

Spojrzeli na siebie nad dachem wozu. Kiedy wsiedli do środka, powróciła atmosfera pracy.

– Drottninggatan – stwierdziła Lindell.

– Od razu przejęłaś dowodzenie – zauważył Haver.

– Co?

– Tam na górze, w sali odpraw. Od razu zdecydowałaś, kto ma jechać.

– Tak? Nie myślałam o tym.

– Pewnie powinienem się cieszyć, że zostałem uwzględniony – burknął Haver, posyłając jej niejednoznaczne spojrzenie.

– Czujesz się skrępowany?

– Nie, nie to miałem na myśli.

– Jesteś zły?

Haver machnął ręką, a Ann poczuła narastającą złość. Nie wróciła po to, żeby wysłuchiwać bzdurnych uwag, wiedziała jednak, że musi się opanować.

– Zajmijmy się tym, co nas czeka – powiedziała i skupiła się na ruchu drogowym.

4

Sobota, 10 maja, 7.55

Marcus skupił wzrok na kubku z kawą. Jeszcze go nie tknął, ani sucharków, które Martin postawił na stole.

– Może jesteś głodny?

Marcus spojrzał na niego zdziwiony i pokręcił głową, próbując zdobyć się na uśmiech.

– Ciemna czy blondynka?

– Ciemna.

– Są podstępne – stwierdził Martin. – Napij się kawy.

Marcus posłuchał go niemal automatycznie. Jego krótkie włosy sterczały, na czole miał czerwone plamy i drobne białe punkciki. Martin mimowolnie pomyślał o delikatnej skórce jabłka wystawionej za długo na słońce. Kiedy Marcus uniósł kubek, wokół ust pojawiło się kilka zmarszczek, które sprawiły, że natychmiast jakby się postarzał.

– Może chcesz kanapkę?

– Nie, dziękuję.

– A w ogóle to co robisz?

– Uczę się. Zapisałem się na kurs mediów.

– Lina studiuje fotografię.

Chłopak nie okazał żadnego zainteresowania. Martin poczuł narastające zmęczenie. Powinien obudzić Linę, porozmawiać z nią kwadrans, kiedy będzie jadła śniadanie, a potem przespać się kilka godzin, ale wciąż nie mógł pozbyć się dręczącego niepokoju.

– Zanim cię zabrałem, miałem kurs, który odrzuciłem.

– Można tak?

– Rzadko mi się to zdarza. Chyba że ktoś rozrabia.

– Był naprany?

– Nie, właściwie nie. Można powiedzieć, że był to mój dawny kumpel. Chodziliśmy razem do szkoły. Przez parę lat trzymaliśmy się razem.

– I nie chciałeś z nim jechać?

– Miał na imię Magnus. Pewnie nadal ma. Chyba mnie nie poznał. A może tylko udawał.

– Dlaczego miałby udawać? Pokłóciliście się?

Po raz pierwszy tego ranka Marcus przejawił jakieś zainteresowanie. Wypił kawę i zjadł sucharka.

– Muszę obudzić Linę – oświadczył Martin.

– A ja wracam do domu i rzucę się na wyro – stwierdził chłopak, używając określenia, którego używał ojciec Martina.

Martin wstał, ale nie ruszył się od stołu.

– Rzeczywiście pokłóciliśmy się – powiedział cicho. Wziął kubek i postawił go na blacie obok zlewu. – Zaczął okropnie zadzierać nosa. Chodziliśmy do tej samej świetlicy. Jego stary miał sklep z zabawkami, ale popełnił samobójstwo. Matka wyszła ponownie za mąż za właściciela knajpy, ale facet zrobił manko i zniknął z miasta.

– I to jest powód, żeby zadzierać nosa?

– Raczej nie. Teraz jest politykiem, jakąś szychą w samorządzie. Widuję go w telewizji.

Martin zaczął obracać w ręku kubek. Po co o tym mówi?

– Kiedy chodzi się do szkoły, niewiele się jeszcze wie. Wtedy wszystko jest jeszcze możliwe. Wszystko stoi otworem. A może nie?

– Wtedy jesteśmy jeszcze dziećmi – powiedział Marcus nieco zarozumiale.

– Większość wyrasta na rozsądnych ludzi.

– Nie każdy może zostać politykiem – stwierdził Marcus. – No i na pewno bardzo przeżył samobójstwo ojca.

– Palnął sobie w łeb. A teraz muszę już iść obudzić Linę, ale ty możesz tu zostać – dodał, widząc, że Marcus zaczyna wstawać. Gdybym wziął kurs na lotnisko, nie poznałbym tego chłopaka, pomyślał.

Lina miała równie ciemne włosy jak ojciec. Kiedy zaspana weszła do kuchni, Marcus pomyślał, że stoi przed nim Ulrika. Zniszczony szlafrok, senny wyraz twarzy, leniwe ruchy. Mimowolnie znów zaczął się podnosić z krzesła. Chciał do niej podejść, wyciągnąć rękę, objąć ją i przytulić, Ulrikę, ale to nie była ona.

Mimo zmęczenia Lina musiała zauważyć jego reakcję, bo nagle zatrzymała się i spojrzała na niego zdziwiona i nieco zalękniona.

– Kim jesteś?

– Zabrałem się z twoim tatą. Mam na imię Marcus.

– Ach tak – stwierdziła dziewczyna, jakby obcy człowiek w kuchni o tej porze dnia był czymś normalnym.

Przyglądała się chwilę Marcusowi wyraźnie zaciekawiona, po czym sięgnęła po jogurt i płatki. Wzięła talerz i usiadła naprzeciwko niego.

Martin wrócił i nastawił radio.

– Może coś powiedzą – rzucił.

Zdewastowane sklepy na Drottninggatan w Uppsali były jedną z pierwszych wiadomości. Po krótkim wprowadzeniu oddano głos dziennikarzowi, który znajdował się w centrum Uppsali. Zniszczona została część miasta od mostu Nybron do Carolinabacken. Dziennikarz opisywał poetycko szkło na chodnikach, porównując widok ulic ze scenami wojennymi. Policja wyłączyła z ruchu samochodowego całą ulicę, tylko autobusom pozwolono jechać środkiem jezdni, gdzie uprzątnięto już szkło.

Wokół zebrało się sporo gapiów. Jakaś młoda kobieta twierdziła, że wybuchła bomba, stojący obok mężczyzna obwiniał o wszystko imigranckie gangi. Rzecznik policji opisywał sucho zniszczenia, zapewniając, że policja już zajęła się sprawą i że będzie obiektywna.

Dziennikarz wydobył od swojego rozmówcy wszystko, co chciał, i zaczął podsumowywać sytuację, kiedy nagle zamilkł w połowie zdania. Słychać było tylko jego przyspieszony oddech.

Martin nachylił się i nastawił głośniej.

– Co tam się dzieje, do licha?

– Za chwilę wracamy – odezwał się głos w radiu.

Nagle rozległ się przerażający krzyk. W tysiącach domów i miejscach pracy w Uppsali ludzie usłyszeli rozpaczliwy krzyk kobiety.

– Coś się dzieje! – krzyknął dziennikarz wyraźnie podniecony.

– Tyle możemy się domyślić – wysyczał Martin.

– Przed jednym ze zdemolowanych sklepów na Drottninggatan stoi kobieta – opowiadał głos w radiu. – Najwyraźniej wydarzyło się coś przerażającego. Do kobiety podbiega policjant. Podchodzę bliżej.

Słychać było pospieszne kroki mężczyzny i podniecone głosy w tle.

– W środku, w sklepie, jest martwy chłopak – rozległ się w eterze wyraźny kobiecy głos.

– Słyszysz? – spytał Martin, patrząc na Marcusa.

– Spadaj stąd! – krzyknął ktoś, ale dziennikarz nie dał się tak łatwo spławić.

Zaczął opisywać kobietę, wskazując ręką na wystawę sklepową, mówił o porozrzucanych wszędzie książkach i stopach wystających zza lady. Po chwili powiedział, że umundurowany funkcjonariusz wszedł już na zaplecze i właśnie pochyla się nad ciałem.

Sprawozdanie zostało przerwane, gdy dziennikarzowi, który głośno protestował, stanowczo nakazano odejść.

– Dla dziennikarskiej hieny nic nie jest święte – wymamrotał Martin.

– To bomba? – spytała cicho Lina, która do tej pory cały czas milczała.

Martin zerknął na nią i chwycił ją za rękę.

– Nie martw się – powiedział.

– Kto zginął?

– Jeszcze nie wiadomo. Przed chwilą go znaleźli.

– To dzieło terrorystów?

– Nie sądzę. Bo niby jakich?

Marcus siedział i przysłuchiwał się rozmowie ojca z córką. Czuł ich wzajemną bliskość, ale zaczął się zastanawiać, gdzie jest matka Liny. Może umarła, a może Lina sama zdecydowała, że woli mieszkać z ojcem, a może mieszkała raz z matką, raz z ojcem?

– Pojedźmy tam – odezwała się nagle dziewczyna.

– Musisz się uczyć – przypomniał jej ojciec.

– Uczyć będę się później.

– Posłuchaj – powiedział Martin, patrząc z miłością na córkę. Ona żyje, pomyślał i zaczął się zastanawiać, że może rzeczywiście powinna zobaczyć zniszczoną ulicę. Co prawda rozmawiali o Bali, ale nie dość. Na pewno wiele nadal tłumiła w sobie.

– Potraktujmy to jako część edukacji – stwierdziła Lina. – Pojedziesz z nami? – zwróciła się do Marcusa.

Chłopak pokręcił głową, wyglądał na bardzo zmęczonego. Martin poklepał go zachęcająco po ramieniu. Chciał go mieć na oku, ponieważ miał wrażenie, że chłopak nadal jest jakby nie do końca obecny. Odpowiadał na pytania, ale w jego głosie nie było życia. Nawet Lina, za którą wszyscy chłopcy się oglądali, nie zdołała wzbudzić w nim żadnego zainteresowania.

Martin miał wrażenie, że puste oczy chłopaka nadal wpatrują się w nurt rzeki. Co w nim zobaczył? Czy rzeczywiście chciał do niej wskoczyć? Martin był coraz bardziej przekonany, że tak właśnie było. Spojrzał na niego z wielką czułością.

– Chodź z nami – powtórzyła Lina.

Marcus spojrzał na nią nieco zagubiony i w końcu skinął głową.

Martin zaparkował na Fyristorg. Wokół mostu zebrała się spora grupka ciekawskich. Policja wygrodziła ulicę plastikową taśmą, która ciągnęła się od biurowej dzielnicy do sklepu odzieżowego Bergmana, przed którym nadal leżał manekin.

Nastrój był napięty, pełen oczekiwania, jakby ludzie przyszli obejrzeć paradę czy powitać powracającego z podróży sportowca czy jakąś znaną osobę. Ludzie, którzy nie mogli dostać się do swoich miejsc pracy, przystawali i czekali, innych zwabiły tu wiadomości radiowe. Wzrok wszystkich był skierowany na nadjeżdżający ulicą samochód. Dwóch umundurowanych funkcjonariuszy uniosło taśmę, przepuszczając auto. Martin miał wrażenie, że funkcjonariusze unieśli lekko ręce, jakby chcieli zasalutować.

Z wozu wysiadło trzech mężczyzn i jedna kobieta.

– To Lindell – powiedział Martin. – Wiozłem ją kiedyś.

Policyjny kwartet zatrzymał się na środku jezdni. Rozmawiali z jednym z funkcjonariuszy, którego Martin też rozpoznał.

– Były zapaśnik – poinformował zebranych.

Spojrzał na Marcusa. Chłopak przypatrywał się wszystkiemu zafascynowany, podobnie jak inni. Wyraz jego twarzy się zmienił. W jego jeszcze przed chwilą zmęczonych oczach widać było teraz pełne podniecenia napięcie. Martin zerknął na Linę i ich spojrzenia się spotkały. Wiedział, że czują to samo: obrzydzenie wymieszane z ciekawością, ucieleśnioną przez milczenie i wyciągnięte szyje gapiów. Tam w sklepie, jakieś sto metrów stąd, leżał martwy człowiek.

Radiowy reporter nadal był na miejscu, tyle że za wygrodzeniem. Chodził i bez przerwy mówił coś do mikrofonu.

Jeden z policjantów próbował bezskutecznie przekonać gapiów do rozejścia się. Jego działania były z góry skazane na niepowodzenie, skoro cała jego uwaga też była skupiona na sklepie.

– Co to za sklep? – odezwał się ktoś z tłumu.

– Księgarnia dla dzieci – powiedziała stojąca obok kobieta. – Często tu zaglądam – dodała, jakby to dawało jej jakąś specjalną wiedzę.

– Księgarnia?

Kobieta skinęła głową.

– Jeśli się nie mylę, prowadzi ją jakiś cudzoziemiec. W każdym razie ma ciemną karnację. Ale dobrze mówi po szwedzku. Może to… – zaczęła i nagle przerwała przerażona. – Zawsze był taki uprzejmy – dodała, patrząc na Martina oczami pełnymi łez. – To okropne – rzuciła i zaczęła iść w stronę plastikowej policyjnej taśmy.

– Zabili jakiegoś cudzoziemca? – spytał ktoś z tłumu.

– Nie wiem – odpowiedział Martin.

Po chwili kolejni gapie powtarzali zasłyszane informacje.

– Może już pójdziemy? – zwrócił się Martin do Liny.

– Jeszcze chwilę. Chcę zobaczyć tę policjantkę.

– Tam w środku jest młody chłopak – usłyszał Martin czyjś głos i się odwrócił.

– Ktoś rozmawiał z gliniarzami – ciągnął dalej mężczyzna.

Ludzie słuchali go uważnie.

– To Jugosłowianin – rzucił inny. – Poszło o narkotyki.

– O prochy?

Mężczyzna skinął głową.

– Ludzie gadają bzdury – obruszył się ktoś inny.

– Dlaczego miałbym kłamać?

– Wszędzie są hieny.

– Ty też tu jesteś!

– Jestem szklarzem – powiedział mężczyzna i się roześmiał.

Policjanci z wydziału kryminalnego czekali na Eskila Rydego. Stali przed sklepem, niecierpliwiąc się, jakby za chwilę miała się rozpocząć długo oczekiwana wyprzedaż. Sammy zajrzał do środka, próbując coś dojrzeć, rzucił jakiś komentarz, ale nikt go nie słuchał.

Po czternastu minutach zjawili się technicy. Ann zobaczyła, jak Ryde i Oskarsson idą szybko ulicą. Ryde wydawał się bardziej zły niż zwykle. Pewnie dlatego, że musiał torować sobie drogę wśród tłumu gapiów zebranych przy moście, pomyślała.

Wymienili kilka słów. Ryde był jak pies gończy, który złapał trop i teraz skupiał się wyłącznie na nim, nie pozwalając, by cokolwiek go rozpraszało. Jeszcze na ulicy przebrał się w niebieski kombinezon roboczy, włożył rękawice i bezgłośnie wszedł do środka. Oskarsson podążył za nim, targając potrzebny im sprzęt. Ryde rzadko cokolwiek nosił. Był to jego przywilej jako najstarszego wiekiem, ale też jedyny, na jaki sobie pozwalał.

Ann już chciała spytać, ile czasu potrzebują, ale szybko zrozumiała, że pytanie nie ma sensu. Widziała plecy Rydego i Oskarssona. Stali obok lady. Ryde mówił coś do kolegi, który kiwał głową. Następnie rozpoczęło się polowanie na włókna, odciski palców, stóp, dziwne przedmioty, wszystko, co mogło wydać się niezwykłe i mogło mieć związek z popełnioną zbrodnią.

Po dwudziestu pięciu minutach, Anna dokładnie mierzyła czas, mężczyźni skończyli. Zabezpieczyli niewielką część pomieszczenia sklepowego, żeby móc wpuścić kolegów. Potem mieli kontynuować pracę, zapewne przez cały dzień.

– Dzwoniłem do Lyksella – oznajmił Ryde.

Lyksell, lekarz medycyny sądowej, który kilka lat temu wyraźnie podrywał Ann, ale potem szybko się ożenił i teraz był już ojcem małej córeczki, należał do osób, z którymi najczęściej współpracowali.

– Kiedy przyjedzie? – spytała Ann.

– A niby skąd mam wiedzieć – wycedził Ryde przez zęby.

Ann Lindell pochyliła się nad ciałem. Haver, Riis i Sammy stali w kręgu obok niej. Młody chłopak, pomyślała zła, zerkając na kolegów. Haver sprawiał wrażenie autentycznie zmartwionego, na twarzy Riisa malowała się chęć zemsty, a Sammy przyglądał się zmasakrowanemu ciału z wyraźnym smutkiem w oczach.

– Prawie dzieciak – powiedział.

W ciasnym pomieszczeniu zapadła cisza. Z ulicy dochodziły ciche głosy. Ann odczytała napis na koszulce chłopaka: „Dreamland”. Żółte litery poplamione krwią.

– Kto to jest? – zastanawiał się głośno Haver.

– Johansson sprawdził, czy nie ma portfela albo jakichś dokumentów, ale niczego nie znalazł.

– Funkcjonariusz Johansson był tu? – powiedział Riis. – W takim razie możemy odpuścić sobie dalszą pracę.

Ann Lindell spojrzała na niego, ale nic nie powiedziała, po chwili znów skupiła się na ofierze. Nie było żadnych wątpliwości, że chłopak został zamordowany. Otrzymał kilka silnych ciosów, przede wszystkim w głowę. Prawdopodobnie krzesłem, które leżało obok ciała. Widać było ranę na czole, jedno ucho było mocno nadszarpnięte, zapewne miał też uszkodzony tył głowy, ale na razie nie chcieli ruszać ciała.

Na kamiennej posadzce była duża kałuża krwi, co najmniej metr kwadratowy. Chłopak był blondynem, ale teraz jego włosy były pokryte krwią. Tuż nad nim była półka z maskotkami. Jedna z nich zleciała i leżała teraz obok ciała.

Ile on może mieć lat, zastanawiała się Ann. Siedemnaście, osiemnaście. Delikatne rysy, drobna budowa ciała, nie wyglądał na wojownika. Miał na sobie T-shirt, cienką krótką kurtkę i jasne spodnie, pobrudzone zapewne uryną. Na stopach miał sandały. Dłonie były drobne, paznokcie zadbane. Dobrze wychowany synek mamusi, pomyślała Ann i wstała.

– Niech to szlag. Kiedy przyjedzie Lyksell? – spytała.

Jej koledzy zauważyli, że po powrocie z urlopu wychowawczego Ann zrobiła się bardziej niecierpliwa. Sammy i Haver wymienili spojrzenia.

– Biedny chłopak – odezwał się nagle Riis.

– Trzeba go zidentyfikować – wszedł mu w słowo Sammy.

– Kiedy to się stało? – spytał Haver.

– Zawiadomienie o rozróbie dostaliśmy o 1.21 – odpowiedział Sammy. – Chodziło o zorganizowanie sprzątania, zabezpieczenie ewentualnych śladów, skontaktowanie się z gospodarzami domów i właścicielami sklepów.

– Nie było żadnych napisów?

– Niczego nie zauważyliśmy.

– Jak można zdemolować całą ulicę i po prostu zniknąć? – dziwił się Riss, który powrócił już do swojego charakterystycznego cholerycznego tonu.

– Spytaj Księżniczkę – rzucił Sammy beznamiętnie. – Na pewno ma już jakąś teorię.

Księżniczką nazywał szefa policji. Ksywka powstała podczas nieobecności Ann, a ona nie próbowała dociec, dlaczego tak się stało.

– To pewnie jakaś hołota z osiedli wielokulturowych – rzucił Riis.

Ann się rozejrzała. Nigdzie nie było śladów zniszczeń czy walki, tylko na podłodze leżały porozrzucane książki.

– Kto jest właścicielem sklepu? – spytała.

– Jakiś facet, Fridell. Ale to nie on znalazł chłopca, tylko kobieta, która tu na co dzień pracuje. Jest w samochodzie Bei.

– Bea jest tutaj?

– Natychmiast przyjechała. Zdaje się, że dostała informację od dyżurnego – odparł Haver wymijająco.

– Zadzwonił do niej?

– Tak, są chyba rodziną.

– Rodziną? – powtórzyła Ann zdziwiona. – Przyprowadź ją tutaj.

– Jest w szoku – powiedział Haver.

– Może go rozpozna.

– Twierdzi, że go nie rozpoznaje – wtrącił Haver.

– Może nie przyjrzała mu się dokładnie – upierała się Lindell.

Birgitta Lundeberg, czerwona na twarzy, weszła do sklepu w towarzystwie Beatrice Andersson. Ann Lindell rzuciła coś, że rozumie, że jest w szoku i że policja jest wdzięczna, że chce rozmawiać. Kobieta patrzyła na nią, jakby spadła z księżyca.

– To może być Thomas – odezwała się cicho.

– Thomas?

– Mój siostrzeniec. Czasem nam pomaga.

– Ile ma lat?

– Jesienią skończy dziewiętnaście. Dwudziestego trzeciego września.

– Wcześniej go pani nie rozpoznała?

– Nie. Widziałam tylko stopy – powiedziała kobieta.

Haver zerknął na Ann, która skinęła głową.

– Będziemy wdzięczni, jeśli zechce pani przyjrzeć mu się dokładniej – zwróciła się do kobiety.

Birgitta Lundeberg podniosła głowę i spojrzała na Johanssona, który obok jej drobnej postaci wyglądał jak skała. Skinął jej głową i kobieta weszła do środka. Haver zauważył, że stąpnęła na książeczkę dla dzieci, taką samą, jaką sam kiedyś kupił swoim dzieciom.

– Jest ranny? – spytała kobieta.

Nie żyje – chciał powiedzieć Sammy, ale się powstrzymał.

– Tak, ma rany na ciele – odezwała się Ann Lindell. – Będziemy bardzo wdzięczni, jeśli pani nam pomoże.

Birgitta Lundeberg zrobiła kilka chwiejnych kroków i przerażona spojrzała na ciało chłopaka. Nagle zaczerpnęła powietrza i byłaby upadła, gdyby Johansson nie stał tuż obok niej.

Funkcjonariusze przyglądali się jej w napięciu.

– To nie jest Thomas – odezwała się po dłuższej chwili.

– Na pewno?

Kobieta skinęła głową.

– Rozpoznaje pani jego twarz?

– To nie jest ktoś, kogo znam – wyszeptała kobieta biała jak kreda.

– Dziękuję – powiedziała Ann. – Była pani bardzo dzielna.

– Dzielna – powtórzyła kobieta cicho, prowadzona przez Johanssona. – Mam dosyć śmierci – powiedziała, wychodząc na ulicę.

– O co jej chodziło? – zdziwił się Haver.

Kiedy Ann usłyszała głos kobiety, przyszła jej na myśl wschodnia Götland. Zastanawiała się, czy sprawił to akcent kobiety, czy może śmierć spowodowała, że pomyślała o rodzicach. W ich rozmowach śmierć i choroby były ciągle obecne, miała wrażenie, że ostatnio ich znajomi umierali jedno po drugim. Podejrzewała, że matka podnosiła temat, żeby przypomnieć jej, jak kruche jest życie, i że musi się liczyć z tym, że ona i ojciec w każdej chwili mogą umrzeć. Dawała jej tym samym do zrozumienia, że niedostatecznie się nimi interesowała.

Ryde przywrócił ją do rzeczywistości.

– Jeśli skończyliście, prosiłbym o opuszczenie lokalu.

Funkcjonariusze wyszli, Anna poczuła na twarzy powiew świeżego powietrza. Zarządziła przeszukanie pobliskich sklepów. Zobaczyła, że kilku kolegów stoi przed pobliską kawiarnią i rozmawia z mężczyzną, który energicznie gestykulował.

Kilka metrów dalej stała kobieta i cicho płakała.

– Musimy sprawdzić, czy zgłoszono czyjeś zaginięcie – powiedziała Ann Lindell. – Być może znajdziemy chłopaka wśród poszukiwanych.

– Wygląda za młodo jak na studenta – stwierdził Sammy.

– Może mieć tu rodzinę – wszedł mu w słowo Haver.

Lindell odeszła kawałek od kolegów. Na rogu Trädgårdsgatan zobaczyła Beę. Była za kwadrans dziesiąta.

Koniec wersji demonstracyjnej.