Korekta

Jolanta Kucharska

Barbara Cywińska

Projekt graficzny okładki

Courtesy of J.C. Lattès

Zdjęcie na okładce

© Ilona Wellmann/Trevillion Images

Zdjęcie autorów

© Mikkel Østergaard

Tytuł oryginału

Den sidste gode mand

Copyright © by A.J. Kazinski 2010

Published by agreement with Leonhardt & Høier Literary Agency

A/S, Copenhagen

For the Polish edition

Copyright © 2011 by Wydawnictwo Amber Sp. z o.o.

ISBN 978-83-241-4327-6

Warszawa 2012. Wydanie I

Wydawnictwo AMBER Sp. z o.o.

02-952 Warszawa, ul. Wiertnicza 63

tel. 620 40 13, 620 81 62

www.wydawnictwoamber.pl

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o. o.

Ostatni dobry człowiek

Przypowieść o „sprawiedliwych ludziach Boga”, do której nawiązuje powieść, pochodzi z Talmudu, zbioru pism religijnych spisanych w Izraelu i Babilonie. Według Żydów są one bezpośrednim przekazem tego, co Bóg powiedział Mojżeszowi.

A miał mu między innymi powiedzieć, że na świecie zawsze będzie trzydziestu sześciu sprawiedliwych. To oni będą nas wszystkich chronić. Bez nich ludzkość zginęłaby.

Oni jednak nie wiedzą, że zostali wybrani.

Jedenastego września 2008 roku w siedzibie głównej ONZ-etu w Nowym Jorku odbył się największy na świecie międzynarodowy kongres, poświęcony przeżyciom z pogranicza śmierci. Przewodniczył mu doktor Sam Parnia. Podczas kongresu omawiano coraz liczniejsze na całym świecie przypadki takich doświadczeń. Przywróceni do życia ludzie opisują niezwykłe przeżycia, których doświadczali. Zjawisk tych nauka nie potrafi wyjaśnić.

Część I
Księga Umarłych

O ziemio, nie zakrywajże mojej krwi!

I niech nie ustanie moja skarga!

Księga Hioba, 16

Ludzie umierają cały czas. Najczęściej w szpitalach. Dlatego plan był genialny. Prosty, niemal banalny:

Wszystkie znane lekarzom przeżycia z pogranicza śmierci miały zostać zweryfikowane. Jak? Oczywiście na szpitalnym oddziale ratunkowym, bo wszystkie przekazy ludzi, którzy przeżyli śmierć kliniczną, których oddech się zatrzymał, których serce przestało bić, układały się w pewien określony wzór. Unosili się do góry i, zawieszeni gdzieś pod sufitem, spoglądali w dół na swoje ciała. Często byli w stanie opisać szczegóły, których ich mózg nie mógł sobie wymyślić w chwili śmierci. Opisywali, jak jakiś lekarz przewrócił wazon, co lekarz czy lekarka mówili do pielęgniarki, kto wchodził do sali bądź z niej wychodził i kiedy. Niektórzy potrafili nawet opowiedzieć, co się działo w sali obok. Ale nie było to naukowo dowiedzione.

I to właśnie miało się teraz zmienić.

W tym celu, w ramach międzynarodowego badania, na oddziałach ratunkowych i na OIOM-ach, gdzie najczęściej reanimowano ludzi, postanowiono zamontować niewielkie półeczki. Tuż pod sufitem. Na tych półeczkach położono zdjęcia, ilustracje odwrócone zadrukowaną stroną do góry. Można było je zobaczyć, tylko wisząc pod sufitem.

Agnes Davidsen była członkiem duńskiej grupy badawczej. Lekarze śmiali się z ich planów, ale nie protestowali. Wymogli jedynie, żeby badacze sami opłacili montaż półeczek. Agnes była obecna przy instalowaniu półeczki w Szpitalu Krajowym, Rigshospitalet, w Kopenhadze. Nawet osobiście trzymała drabinę, na którą wszedł dozorca z zapieczętowaną kopertą ze zdjęciem w ręku. Sama też zgasiła światło, kiedy złamano pieczęć i umieszczono zdjęcie na półce. Tylko ludzie z głównej siedziby organizacji wiedzieli, co jest na zdjęciu bądź na rysunku. Poza tym nikt. Gdzieś w tle słychać było włączony telewizor. W Kopenhadze miało się odbyć europejskie spotkanie na szczycie w sprawie klimatu. Francuski prezydent, Nicolas Sarkozy, powiedział, że Europa nie zaakceptuje wzrostu temperatury wynoszącego więcej niż dwa procent. Agnes, która właśnie pomagała dozorcy złożyć drabinę, pokręciła głową. Brzmiało to dość niedorzecznie. Nie zaakceptuje. Jakby człowiek mógł dowolnie obniżać bądź zwiększać temperaturę na Ziemi, jakby wystarczyło przekręcić termostat.

Podziękowała dozorcy i jeszcze raz spojrzała na półkę pod sufitem. Teraz pozostawało tylko czekać na telefon ze szpitala z wiadomością, że w sali właśnie ktoś umarł.

I powrócił.

1

Świątynia Yonghegong, Pekin, Chiny

Obudziły go wstrząsy, ale to nie ziemia drżała. Do takich wstrząsów przywykł. Pod świątynią Yonghegong prowadziła linia metra, będąca stałym zagrożeniem dla mającego trzysta pięćdziesiąt lat kompleksu świątyń w centrum chińskiej stolicy. Obudził się, bo gdy spał, ktoś się nad nim nachylił. Ktoś mu się przyglądał. Był tego pewien.

Mnich Ling usiadł na łóżku i rozejrzał się dookoła. Słońce dopiero zaczynało zachodzić, ból sprawił, że położył się wcześniej spać.

– Ktoś tu jest? – spytał.

Wszystko mu dokuczało, nie potrafił powiedzieć, czy bolą go plecy, żołądek, czy płuca. Słyszał, jak młodzi mnisi rozmawiają na dziedzińcu; ostatni zachodni turyści opuszczali świątynię.

Pokonał ból i wstał. Cały czas miał wrażenie, że w pomieszczeniu jeszcze ktoś jest. Ale nikogo nie widział. Nie mógł znaleźć swoich sandałów, ruszył więc boso po kamiennej posadzce. Było zimno. Może to zawał, pomyślał. Oddychał z trudem. Czuł, że ma spuchnięty język, zachwiał się. Już myślał, że upadnie, ale wiedział, że musi się utrzymać na nogach. Jeśli teraz upadnie, już nigdy się nie podniesie. Wziął głęboki wdech i poczuł silne pieczenie w tchawicy i płucach.

– Ratunku! – próbował wołać, ale jego głos był za słaby i nikt go nie słyszał. – Ratunku!

Ling wyszedł na wąski wilgotny korytarz i wszedł do pomieszczenia obok. Pomarańczowe słońce wdzierało się ostrożnie przez wysokie okno. Zaczął oglądać swoje ciało. Niczego nie dostrzegł. Ani na rękach, ani na brzuchu, ani na piersiach. Nagle zakręciło mu się w głowie. Na chwilę zamknął oczy. Przestał walczyć i zniknął w ciemnej otchłani bezgranicznego cierpienia. Chwila uspokojenia. Ból przychodził falami, za każdym razem silniejszy. Teraz miał chwilę wytchnienia.

Ręce mu drżały, kiedy otworzył szufladę i zaczął ją przeszukiwać błędnymi ruchami. W końcu znalazł to, czego szukał: niewielkie porysowane lusterko. Przejrzał się w nim. Twarz pełna strachu. Ling odciągnął nieco płócienną opaskę na biodrach i ustawił lusterko tak, żeby mógł obejrzeć dół swoich pleców. Wstrzymał oddech.

– Boże – wyszeptał. – Co to jest?

W odpowiedzi usłyszał, jak lusterko rozbija się o podłogę.

Zamontowany na ścianie stary automat telefoniczny na monety nie przypominał z daleka niosącego zbawienie anioła, ale to była jego jedyna szansa. Doczołgał się do niego. Kolejna fala bólu sprawiła, że musiał się na chwilę zatrzymać. Chwila ta wydała mu się wiecznością. Otworzył oczy i znów spojrzał na automat telefoniczny, któremu kiedyś był tak przeciwny. Władze zmusiły mnichów do zamontowania go ze względu na odwiedzających świątynię turystów. Jeśli komuś coś by się stało, musiała być możliwość wezwania pomocy. Z tego samego powodu na ścianie wypisany był wielkimi cyframi numer alarmowy, obok stała doniczka z monetami. Ling wyciągnął rękę, próbując jej dosięgnąć. Chwycił za jej brzeg, ale stracił równowagę i musiał ją puścić, żeby wesprzeć się ręką o ścianę. Doniczka upadła, rozbiła się, monety wysypały się na podłogę. Ling się zawahał. Nie wierzył, że zdoła się schylić. Poza tym miał się schylać po błyszczące monety, którymi gardził przez większą część swojego życia? Czy naprawdę to miała być jedna z jego ostatnich czynności tu na ziemi? Ale przecież nie chciał jeszcze umierać. Podniósł więc drżącymi dłońmi monetę, włożył ją do automatu i wykręcił trzy cyfry, wypisane na ścianie. Czekał.

– Odezwij się, odezwij się – powtarzał jak zaklęcie.

W końcu usłyszał głos kobiety.

– Centrum alarmowe.

– Musicie mi pomóc.

– Co się stało? Skąd pan dzwoni?

Głos w słuchawce był spokojny, opanowany. Niemal mechaniczny.

– Płonę. Ja…

Ling zamilknął i się odwrócił. Ktoś był w pobliżu. Był tego pewien. Ktoś cały czas go obserwował. Przetarł oczy, ale na darmo, nadal nikogo nie widział. Kto chciał go skrzywdzić?

– Muszę wiedzieć, gdzie pan jest – powiedziała kobieta.

– Proszę mi pomóc…

Przy każdym słowie przeszywał go ból, czuł go w plecach, na szyi, w ustach i na spuchniętym języku.

– Pana nazwisko – przerwała mu kobieta, grzecznie, ale stanowczo.

– Ling, Ling Cedong. Ja… Proszę mi pomóc! Moja skóra… płonie!

– Panie Cedong… – przerwała mu znów kobieta, tym razem już wyraźnie zniecierpliwiona. – Gdzie pan się obecnie znajduje?

– Pomóżcie mi!

Nagle się zatrzymał. Coś w nim się załamało. Jakby świat wokół niego cofnął się o krok, zostawiając go w dziwnej nierzeczywistości. Dźwięki zniknęły. I dochodzące z dziedzińca śmiechy. I głos w słuchawce. Czas stanął w miejscu. Znalazł się w innym świecie. Czy raczej na progu do innego świata. Z nosa poleciała mu krew.

– Co się dzieje? – wyszeptał. – Tak tu cicho.

Puścił słuchawkę.

– Halo? – dał się słyszeć mechaniczny głos w słuchawce, która teraz kołysała się na kablu. – Halo?

Ale Ling już tego nie słyszał. Zrobił kilka chwiejnych kroków w stronę okna. Spojrzał na stojące na parapecie trzy szklanki. W jednej była woda. Może powinien się napić? Sięgnął po szklankę, ale nie był w stanie dobrze jej chwycić. Trącił ją tylko, wyleciała przez okno i rozbiła się na kamiennym dziedzińcu.

Zebrani na dole mnisi spojrzeli w górę. Ling próbował dać im jakiś znak. Widział, jak ich wargi się poruszają, ale nie słyszał ich głosów.

Czuł w ustach smak krwi. Nos mu krwawił.

– Dobry Boże – jęknął. – Co się ze mną dzieje?

Przez moment miał wrażenie, że zaraz przestanie istnieć. Że zostanie zredukowany do pionka we śnie innego człowieka; człowieka, który właśnie się budził. I nie mógł niczego zrobić. Dźwięki wokół niego zniknęły. Upadł. Wylądował na plecach, spojrzał do góry. Wokół niego panowała całkowita cisza. Uśmiechnął się i uniósł rękę. W miejscu, gdzie przed chwilą był sufit, widział teraz pierwsze blade jeszcze gwiazdy na wieczornym niebie.

– Jest tak cicho – wymamrotał. – Wenus. I Droga Mleczna.

Mnisi wbiegli do izby i pochylili się nad nim. Ale Ling ich nie widział. Jego wyciągnięta ręka była wiotka. Na ustach widniał uśmiech.

– Próbował dzwonić – powiedział jeden z mnichów, sięgając po słuchawkę. – Do centrum alarmowego.

– Ling!

Najmłodszy z mnichów, niemal jeszcze chłopiec, próbował z nim rozmawiać.

– Ling? Słyszysz mnie?

Żadnej odpowiedzi. Młody mnich spojrzał na pozostałych.

– Nie żyje – powiedział.

Wszyscy milczeli. Po chwili schylili głowy. Niektórzy mieli łzy w oczach. W końcu najstarszy z nich przerwał milczenie.

– Idźcie po kapłana. Nie mamy dużo czasu.

Któryś z mnichów chciał posłać po niego chłopca, ale najstarszy z nich go powstrzymał.

– Nie. Ty idź po niego. On nigdy jeszcze tego nie doświadczył. Oszczędźmy mu tego.

Mnich wybiegł. Chłopiec spojrzał na najstarszego z nich.

– Co teraz się stanie? – spytał przestraszony.

– Przyjdzie Phowa. Musimy posłać duszę… Zaraz tu będzie...

– Phowa?

– Pomoże duszy wyruszyć w drogę. Opuścić ciało przez głowę. Mamy zaledwie kilka minut.

– A jeśli nie zdążymy?

– Zdążymy. Phowa działa szybko. Chodź, pomóż mi. Nie może tak tu leżeć.

Nikt nie zareagował.

– Chwyćcie go.

Chłopiec i dwaj inni mnisi chwycili Linga za nogi. Podnieśli go i przenieśli na łóżko. Położyli na boku. Kiedy najstarszy z mnichów zaczął odwracać go na plecy, nagle znieruchomiał.

– Co to takiego? – spytał.

Pozostali mnisi podeszli bliżej.

– Tu, na jego plecach.

Wszyscy nachylili się teraz nad zmarłym mnichem.

– Co to jest? – spytał chłopiec.

Nikt nie odpowiedział. Stali w milczeniu, przyglądając się dziwnemu znakowi, który pojawił się na plecach Linga. Sięgał od łopatki do łopatki i w dół, do połowy pleców. Jakby tatuaż albo ślad po oparzeniu.

Jakby coś wypaliło mu plecy.