STEVE JOBS

CZŁOWIEK, KTÓRY MYŚLAŁ

INACZEJ

W fascynującej, wypełnionej zdjęciami biografii Steve’a Jobsa Karen Blumenthal, znana amerykańska autorka i dziennikarka „The Wall Street Journal”, pokazuje, kim był i skąd czerpał pomysły, które zrewolucjonizowały nasze życie. Pasjonująco opisuje jego wynalazki, i opowiada, jak powstały pierwsze komputery osobiste, odtwarzacze muzyczne i tablety. Przedstawia Jobsa jako ucznia, studenta, męża, ojca, buddystę, wynalazcę, prezesa Apple’a, i odsłania jego ekscentryczne zwyczaje, obsesje, napady wściekłości. Ale taki naprawdę był geniusz, który osiągnął sukces ciężką pracą, niespożytą energią, niesamowitą pomysłowością, wiernością swoim marzeniom i odwagą, by zawsze iść za głosem serca i intuicji. Może najważniejszą wskazówką, którą pozostawił, są słowa skierowane w 2005 roku do studentów Uniwersytetu Stanforda: „Bądź wciąż głodny. Głodny wiedzy.”

Strona redakcyjna

Redakcja stylistyczna

Dorota Kielczyk

Korekta

Barbara Cywińska

Renata Kuk

Projekt graficzny okładki

Katie Cline

Zdjęcia na okładce

przód: © Shaun Curry/AFP/Getty Images

tył: © Norman Seeff

Tytuł oryginału

Steve Jobs: The Man Who Thought Different

STEVE JOBS: THE MAN WHO THOUGHT DIFFERENT

Text Copyright © 2012 by Karen Blumenthal

Published by arrangement with Feiwel & Friends.

All rights reserved.

Uwaga: Biografia nie została zatwierdzona przez Apple.

Nieautoryzowana/nieoficjalna biografia.

For the Polish edition

Copyright © 2012 by Wydawnictwo Amber Sp. z o.o.

ISBN 978-83-241-4895-0

Warszawa 2013. Wydanie II

Wydawnictwo AMBER Sp. z o.o.

02-952 Warszawa, ul. Wiertnicza 63

tel. 620 40 13, 620 81 62

www.wydawnictwoamber.pl

Publikację elektroniczną przygotował: azymut

Bradowi

fot. Paul Grover/Rex USA, dzięki uprzejmości Everett Collection

Wstęp

Trzy historie

W ciepły czerwcowy dzień w 2005 roku Steve Jobs poszedł na swoją pierwszą uroczystość wręczenia dyplomów ukończenia studiów — jako mówca. Miliarder, założyciel i szef Apple Computer nie był po prostu kolejnym biznesmenem w opiętym garniturze. Ten zaledwie pięćdziesięcioletni człowiek, którego kiedyś wyrzucono ze studiów, był technologiczną gwiazdą rocka, żywą legendą dla milionów ludzi na całym świecie.

Miał niewiele ponad dwadzieścia lat, kiedy zaprezentował światu pierwszy komputer, który mieścił się na biurku, a do tego naprawdę potrafił coś sam zrobić. Zrewolucjonizował muzykę i „uszy” całego pokolenia sprytnym małym odtwarzaczem o nazwie iPod i ogromnym wyborem piosenek w sklepie iTunes. Założył i dbał o rozwój firmy Pixar, która zrobiła najbardziej niesamowite komputerowe filmy animowane — Toy Story, Auta i Gdzie jest Nemo? — powołując do życia takie postacie, jakich dotychczas nikt nie widział.

Chociaż nie był ani inżynierem, ani maniakiem komputerowym, pomagał tworzyć kolejne urządzenia, bez których czujemy się jak bez ręki; za każdym razem projektował je pod kątem ciebie czy mnie, czyli użytkowników. Słuchający go tamtego dnia nie wiedzieli, że trwają już prace nad jeszcze bardziej niezwykłą technologią, między innymi iPhone’em. Ta technologia pozwalała korzystać z wielu możliwości komputera za pomocą urządzenia, które mieści się w dłoni. Ten ojciec czwórki dzieci był wielokrotnie porównywany do wynalazcy Thomasa Edisona i potentata samochodowego Henry’ego Forda. Obaj wprowadzili na rynek przystępne cenowo produkty, które zmieniły styl życia wszystkich.

Jednak oprócz tych wielkich sukcesów Jobs poniósł też kilka bardzo głośnych porażek. W wieku trzydziestu lat z dnia na dzień został pozbawiony stanowiska w Apple’u za to, że był zbyt konfliktowy i za dużo wymagał od innych. Postanowił stworzyć inną firmę komputerową, ale nie trafił w rynek i przepadły miliony dolarów inwestorów. Potrafił być nieprzewidywalny — wrzeszczał na współpracowników, konkurentów i dziennikarzy. Czasami płakał, gdy sprawy nie toczyły się po jego myśli, i ciągle przypisywał sobie pomysły innych. Mógł być zarówno uroczy, jak i okropnie zgryźliwy, delikatny i zaskakująco podły.

Niektóre fragmenty jego życia wyglądały jak bajka, sceny wzięte prosto z filmu — obietnica złożona w dzieciństwie, romanse, zaskakujące powroty i oszałamiające bogactwo. Inne fragmenty były tak paskudne i pokręcone, tak bardzo ludzkie, że nigdy nie uznałoby się ich za odpowiedni materiał na kino familij ne.

Kochano go i nienawidzono, podziwiano i odrzucano. Ludzie określali go najmocniejszymi słowami: Wizjoner. Pozer. Artysta. Tyran. Geniusz. Wariat.

Pod togą ubrany w niebieskie dżinsy i sandały, Jobs podszedł do mikrofonu, żeby przemówić tak, jak mówił zawsze — z pasją i przejęciem. W krótkim wystąpieniu dla 23 tysięcy studentów, rodziców i przyjaciół otwarcie podzielił się niezwykle osobistymi refleksjami o swoim życiu.

— Chcę wam dziś opowiedzieć trzy historie ze swojego życia — oznajmił.

I tyle. Tylko trzy historie, które ukazywały to niesamowite życie i stanowiły przewodnik przeznaczony dla młodych ludzi u progu ich dorosłego życia. Aby zrozumieć, kim był i czym się stał Steve Jobs, najlepiej zacząć od pierwszej z tych trzech historii.

Część I

Podróż jest nagrodą.

Steve Jobs (pierwszy z lewej) wygłupia się z kolegami z siódmej klasy

(fot. Otis Ginoza)

1. Ziarna

Ziarna

Pierwsza historia Steve’a Jobsa wiązała się z łączeniem kropek i zaczynała od niezwykle nietypowej obietnicy.

Joanne Schieble miała zaledwie dwadzieścia trzy lata i studiowała w Wisconsin, gdy okazało się, że jest w ciąży. Ojciec nie akceptował jej związku ze studentem pochodzącym z Syrii, a w latach pięćdziesiątych XX wieku niezamężną kobietę, która miała dziecko, traktowano jak wyrzutka. By uniknąć napiętnowania, Schieble przeniosła się do San Francisco, gdzie zaopiekował się nią lekarz, który zajmował się niezamężnymi matkami i pomagał organizować adopcje.

Początkowo dziecko zamierzał wziąć pewien prawnik z żoną. Ale gdy 24 lutego 1955 roku chłopiec się urodził, zmienili zdanie.

Clara i Paul Jobsowie — skromna para z San Francisco, ze średnim wykształceniem — czekali na dziecko.

Kiedy w środku nocy zadzwonił telefon, oboje natychmiast zgodzili się adoptować noworodka i nazwali go Steven Paul.

Schieble chciała, aby jej syna wychowywali wykształceni rodzice. Ale zanim doprowadzono do końca proces adopcyjny, dowiedziała się, że żadne z Jobsów nie skończyło studiów. Zaczęła się wahać i dopiero kilka miesięcy później zgodziła się podpisać papiery, „gdy moi rodzice zapewnili, że pójdę na studia”, powiedział Jobs.

Z nadzieją, że zapewnią swojemu dziecku szczęśliwą przyszłość, Jobsowie osiedlili się w nowym miejscu, a kilka lat później adoptowali córkę Patty. Mały Steve okazał się bardzo ciekawski i trudny do upilnowania. Raz włożył spinkę do włosów w gniazdko elektryczne, przez co zafundował sobie wycieczkę na ostry dyżur z poparzoną ręką. Dobrał się do trucizny na mrówki i znów wylądował w szpitalu, tym razem na płukaniu żołądka. Aby czymś zająć małego Steve’a, gdy wstanie, zanim obudzi się reszta domowników, rodzice kupili mu konia na biegunach, gramofon i kilka płyt Little Richarda. Jego matka stwierdziła kiedyś, że jako maluch sprawiał tyle kłopotów, że czasem zastanawiała się, czy decyzja o adopcji była jednak słuszna.

Gdy Steve miał pięć lat, Paul Jobs został przeniesiony do Palo Alto, jakieś czterdzieści pięć minut na południe od San Francisco.

Podczas drugiej wojny światowej Paul służył w Straży Wybrzeża, potem był mechanikiem i sprzedawcą używanych samochodów, a w tamtym czasie pracował w firmie ściągającej długi. W wolnym czasie naprawiał, a potem z zyskiem sprzedawał stare auta, a pieniądze odkładał na studia Steve’a.

Tereny na południe od San Francisco były raczej słabo rozwinięte i poprzecinane morelowymi i śliwkowymi sadami. Rodzina kupiła dom w Mountain View. Gdy Paul organizował w garażu swój warsztat, część oddzielił i powiedział swojemu synowi: „Steve, od tej pory to będzie twój stół do pracy”. Pokazał mu, jak używać młotka, i podarował zestaw mniejszych narzędzi. Ojciec przez lata „spędził ze mną wiele czasu. Uczył mnie, jak budować, rozkładać i składać rzeczy z powrotem”, wspominał Steve. Staranność ojca, jego mistrzostwo i dbałość o nawet najdrobniejsze szczegóły zrobiły na Stevie duże wrażenie. Był „swego rodzaju geniuszem rzemiosła. Potrafił naprawić i przywrócić do stanu używalności wszystko, i rozłożyć każdy mechanizm, a potem złożyć go z powrotem”, powiedział prowadzącemu wywiad w 1985 roku. Jego ojciec podkreślał też, jak ważne jest, aby robić rzeczy porządnie.

Na przykład Steve dowiedział się, że „kiedy robisz piękną komodę, nie możesz z tyłu użyć kawałka sklejki, nawet jeśli będzie przy ścianie i nikt nigdy jej nie zobaczy. Ty będziesz wiedział, że ona tam jest, i dlatego z tyłu też użyjesz pięknego kawałka drewna”.

Tę lekcję Jobs przywoływał za każdym razem, gdy tworzył nowe produkty Apple’a.

Patty Jobs, zdjęcie z księgi pamiątkowej z pierwszej klasy, 1972

(dzięki uprzejmości Seth Poppel/Yearbook Library)

— Abyś mógł spać spokojnie, estetyka i jakość muszą być zachowane w każdym calu — powtarzał.

Clara także wspierała synka — wieczorami opiekowała się dziećmi przyjaciół, żeby opłacić jego lekcje pływania. A że Steve był nad wiek rozwinięty i bardzo ciekawski, nauczyła go czytać, dzięki czemu miał potem w szkole dużą przewagę.

Niestety umiejętność czytania okazała się dla Steve’a pewnym problemem. W szkole „tak naprawdę chciałem robić tylko dwie rzeczy”, wspominał. „Czytać książki, bo kochałem czytać książki, i wyjść na dwór ganiać za motylami”. Nie chciał natomiast podporządkowywać się zasadom. Nie odpowiadał mu rozkład zajęć w szkole, a w klasie szybko się nudził. Czuł się inny niż jego koledzy.

Gdy miał sześć czy siedem lat, powiedział dziewczynce, która mieszkała po drugiej strony ulicy, że został adoptowany.

— To znaczy, że twoi prawdziwi rodzice cię nie chcieli? — zapytała.

To niewinne pytanie było dla niego jak cios w żołądek i zasiało przerażającą myśl, która nigdy wcześniej się nie pojawiała. Pobiegł z płaczem do domu. Rodzice natychmiast zaczęli go pocieszać i wybijać mu z głowy takie myśli.

— Byli bardzo poważni i patrzyli mi prosto w oczy — stwierdził. — Powiedzieli: „Właśnie ciebie wybraliśmy, bo jesteś wyjątkowy”.

Jego rodzice naprawdę uważali, że jest wyjątkowy — niezwykle inteligentny, ale też strasznie uparty. Później jego przyjaciele i koledzy mówili, że ta ciągła chęć i potrzeba kontroli wynikała u niego z głęboko zakorzenionego poczucia opuszczenia. Ale on tego tak nie widział.

— Świadomość, że jestem adoptowany, mogła sprawić, że byłem bardziej niezależny, ale nigdy nie czułem się opuszczony — powiedział biografowi. — Zawsze czułem się wyjątkowy. Dzięki swoim rodzicom.

Natomiast niektórzy z jego nauczycieli uważali go raczej za nieznośne, a nie wyjątkowe dziecko. Dla Jobsa szkoła była tak nudna i beznadziejna, że największą przyjemność sprawiało mu rozrabianie z kolegą. Dużo dzieciaków przyjeżdżało do podstawówki Monta Loma na rowerach i przypinało je łańcuchami do stojaków przed wejściem. W trzeciej klasie Jobs i jego kumpel wymienili się kodami do kłódek z wieloma uczniami. A potem pewnego dnia wyszli i pozamieniali kłódki.

— Do jakiejś dziesiątej wieczorem rozplątywali te wszystkie rowery — wspominał.

Ale najgorsze zachowanie było zarezerwowane dla nauczycielki. Jobs z kolegą wypuścili w klasie węża i spowodowali pod jej krzesłem mały wybuch.

— Przyprawiliśmy ją o tik nerwowy — przyznał trochę później.

Kilka razy odesłano go do domu za złe zachowanie, ale nie przypominał sobie, aby został jakoś ukarany. A ojciec zawsze go bronił. Mówił nauczycielom: „Jeśli nie możecie go czymś zainteresować, to wasza wina”.

W czwartej klasie uratowała go niezwykła nauczycielka Imogene „Teddy” Hill. Była na tyle dobra, że zajęła się nim, gdy dla jego domu nastał wyjątkowo trudny czas.

Paul Jobs, pod wrażeniem sukcesów sąsiada, który — jak się zdawało — doskonale zarabiał w handlu nieruchomościami, poszedł na kursy wieczorowe i zrobił licencję pośrednika. Niestety marnie wybrał moment, bo akurat kiedy zaczynał działalność, spadło zapotrzebowanie na nieruchomości.

Pewnego dnia pani Hill zapytała uczniów:

— Czego nie rozumiecie we wszechświecie?

A młody Jobs na to:

— Nie rozumiem, czemu tata nagle w ogóle nie ma pieniędzy.

Clara podjęła pracę na pół etatu w dziale płac w miejscowej firmie, a rodzina zaciągnęła drugą pożyczkę pod zastaw domu. Przez jakiś rok u Jobsów było bardzo krucho z gotówką.

Kilka tygodni po tym, jak Jobs zaczął chodzić na lekcje do pani Hill, ta zabrała się ostro za nietypowego ucznia. Zaproponowała mu układ — jeśli sam w domu zrobi wszystkie ćwiczenia z matematyki i przynajmniej osiemdziesiąt procent z nich będzie prawidłowych, to da mu pięć dolarów i wielkiego lizaka.

— Spojrzałem na nią tak, jakby zwariowała — powiedział Jobs.

Ale podjął wyzwanie. Jego podziw i szacunek dla pani Hill szybko wzrosły do tego stopnia, że nie musiała go już przekupywać. Odwzajemniła to uwielbienie, dając w prezencie swojemu uzdolnionemu uczniowi zestaw do samodzielnego zrobienia aparatu fotograficznego z soczewkami obiektywu do szlifowania. Ale to wcale nie znaczyło, że Jobs stał się łatwym dzieckiem. Wiele lat później pani Hill, rozmawiając ze współpracownikami Jobsa, pokazała im zdjęcie swojej klasy w Dniu Hawajskim. Steve stał na środku w kwiecistej koszuli. Ale fotografia ukazywała tylko część tej historii — tamtego dnia Jobs nie przyszedł do szkoły w hawajskim stroju, za to zdołał przekonać jednego z kolegów, by oddał mu własną koszulę.

Ta nauczycielka to jedna „ze świętych w moim życiu”, wyznał Jobs. „Tamtego roku nauczyłem się więcej niż kiedykolwiek w szkole”. I stwierdził, że to jej zawdzięcza powrót na właściwą drogę.

— Jestem na sto procent pewny, że gdyby nie pani Hill w czwartej klasie i kilkoro innych nauczycieli, skończyłbym w więzieniu — wyznał kiedyś.

Jobs znów zainteresował się szkołą i podciągnął w nauce. To sprawiło, że uzyskał z testów tak dobre oceny, że nauczyciele zaproponowali, by przeskoczył parę klas. Jego rodzice zgodzili się, aby ominął tylko jedną.

W gimnazjum stawiano więcej wymagań, a on wciąż chciał ganiać za motylami. W opinii z szóstej klasy napisano, że jest „wspaniałym czytelnikiem”, ale „ma olbrzymie problemy ze zmotywowaniem się i nie widzi celu w nauce o literaturze”. Miewał też „problemy z dyscypliną”.

W siódmej klasie było już zupełnie inne towarzystwo. Często zdarzały się bójki. Niektórzy uczniowie terroryzowali o rok młodszego, chuderlawego chłopaka. Jobs był nieszczęśliwy i po pierwszym semestrze postawił rodziców w trudnej sytuacji.

Powiedział, „że jeśli jeszcze raz każę mu się pójść do tej szkoły, to tego nie zrobi”, wspominał jego ojciec. Uwierzyli mu na słowo. „Uznaliśmy więc, że lepiej się przeprowadzić”, stwierdził Paul.

Jobsowie wysupłali wszystkie oszczędności, jakie mieli, i kupili dom z trzema sypialniami w Los Altos, gdzie szkoły były na wysokim poziomie, a do tego bezpieczne. Liczyli na to, że przynajmniej tam ich zdolny syn zdoła skupić się na nauce. Ale w połowie lat sześćdziesiątych czasy się zmieniały. Już niedługo Jobs miał się zainteresować czymś zupełnie innym.

Czasy się zmieniają.

Bob Dylan

2. Woz

Woz

Koniec wersji demonstracyjnej.