Dla Armando

Podziękowania

Przede wszystkim pragnę podziękować Armandowi, Armandowi seniorowi, Delfinie, Brandonowi, Antoniowi, Elizie oraz Melanie.

Mam ogromny dług wdzięczności wobec mojej agentki, Andrei Cirillo, oraz całej ekipy Agencji Jane Rotrosen: Jane Berkey, Dona Cleary’ego, Meg Ruley, Annelise Robey, Christiny Hogrebe, Peggy Gordijn, Christiny Prestii, Carlie Webber, Danielle Sickles, Rebeki Scherer, Donalda W. Cleary’ego, Brooke Fox, Ellen Tischler oraz Liz Van Buren.

Dziękuję wszystkim z Pamela Dorman Books/Viking and Penguin, a zwłaszcza Pam Dorman, Kiki Koroshetz, Clare Ferraro, Kathryn Court, Julie Miesionczek, Dickowi Heffernanowi, Normanowi Lidofsky’emu oraz tamtejszym agentom handlowym – Lindsay Prevette, Carolyn Coleburn, Nancy Sheppard, Andrew Duncanowi, Patrickowi Nolanowi, Johnowi Faganowi, Maureen Donnelly, Halowi Fessendenowi, Leighowi Butlerowi, Roseanne Serra oraz Jeannette Williams.

Ogromne wyrazy wdzięczności należą się Deborah Dwyer, która zredagowała już niejedną powieść mojego autorstwa. Dziękuję Jermainowi Rengifowi za sprawdzanie i poprawianie mojego hiszpańskiego. Veronique de Turenne to wspaniała pisarka oraz cudowna przyjaciółka. Jej blog, Here in (the) Malibu, pomógł mi zaznajomić się z historią, przyrodą oraz sekretnymi miejscami w Malibu.

Dziękuję też Ashy Randall za niekończące się pokłady życzliwości oraz za to, że pokazała mi Adamson House.

Serdeczne dzięki dla Bernarda Wolfsdorfa za jego dogłębną znajomość prawa imigracyjnego oraz gotowość do dzielenia się wiedzą w tym temacie.

Na wyrazy wdzięczności zasługują również: Jim Weikart, Tim Donnelly, Jay Tsao, Ted O’Gorman, Injae Choe, Lauren Gardner, Elvira de Leon, Delsy Hermosa, Oscar Castillo oraz Nick Chambers.

Pozostaję pod niezmiernym wrażeniem genialnej książki Luisa Alberto Urrea The Devil’s Highway. Lektura tej pozycji zmieniła sposób, w jaki patrzę na świat – jestem przekonana, że pozostanie jedną z najważniejszych i najbardziej inspirujących książek, które miałam okazję przeczytać. Luis otworzył mi oczy na blaski i cienie życia wzdłuż granicy i już zawsze będę mu za to wdzięczna.

Pragnę również podziękować Maureen, Oliverowi oraz Mii Onorato; Molly, Alexowi i Willowi Feinsteinom; Robertowi oraz Audrey Loggia, a także Williamowi Twiggowi Crawfordowi.

Na koniec chciałabym podziękować swojej rodzinie, składającej się z imigrantów po obu stronach – za ich wiarę, nadzieję, zmagania i miłość.

Prolog

Luty 2007

Tak to sobie wyobrażam: jedenasta rano w mroźny i słoneczny lutowy dzień, ona za kierownicą, ręce ułożone na za dziesięć druga, bo jest grzeczną dziewczynką i tak chce jej tata, który siedzi obok z dużą czarną kawą z Kendall’s w ręku, a ona uważa, żeby jej nie wylał i nie poparzył się. Kombi ma dwanaście lat i cuchnie psem; gdyby spojrzała teraz w lusterko wsteczne, zobaczyłaby miejsce, gdzie zwykliśmy zapinać jej pasy.

Bonnie Blue, nasza siedmioletnia suczka, najnowszy dodatek do długiej listy blue merle[1] border collie, jedzie ze mną, bo wciąż jest hałaśliwa i lubi lizać z tylnego siedzenia uszy kierowcy, co – jak uznaliśmy z Peterem – mogłoby rozpraszać Jenny. Znajdujemy się raptem parę kilometrów za nimi i mamy jeszcze jedną rzecz do załatwienia – odebrać tort czekoladowy z Piekarni Hoffmana, na którym Viola i Norma umieściły dekoracje w postaci słupków i linii pięćdziesięciu jardów, pamiętając, żeby każdą warstwę przełożyć konfiturą malinową, tak jak Jenny lubi najbardziej.

Moja córka, Jenny Hughes. Ma na sobie ten ogromny sweter w skandynawskie wzory, który wydziergała dla Timmy’ego z włóczki zawierającej kawałki rzepów i jeżyn prosto z owczej wełny. Lubiła nosić go w taki sposób, żeby zalotnie odkrywał jedno ramię. To właśnie była cała Jenny – założyła go już w dwa dni po tym, jak Timmy zwrócił prezent w ramach rozstania, razem z teleskopem i wysłużonym egzemplarzem The Stars H.A. Reya.

Dzień jest chłodny, ale jasny, i choć zostało jeszcze sporo śniegu po zeszłotygodniowej zamieci, drogi nie są oblodzone. Jenny rozmyśla o imprezie. Żadna z nas nie interesuje się sportem, ale Peter grał w futbol amerykański na uniwerku i co roku pozwalamy sobie zaszaleć z okazji Super Bowl. Jenny kocha gotować, a dziś planujemy przyrządzić razem chili, skrzydełka Buffalo i guacamole. W zeszłym roku wpadł do nas Timmy i młodzi tulili się na sofie, szeptając sobie do ucha i śmiejąc się, otoczeni przez Petera i naszych znajomych. Nie przypominam sobie, żebym obejrzała choć jedną pełną minutę programu – byłam zbyt zaabsorbowana widokiem mojej zakochanej córki.

Jenny skończyła szesnaście lat w listopadzie, dopiero co zdała prawo jazdy i podchodzi do prowadzenia auta bardzo odpowiedzialnie, jak do wszystkiego. Same piątki w poprzednim semestrze, talent do gry na skrzypcach, błękitna wstęga w zeszłorocznych zawodach jeździeckich; uwielbia opiekować się naszymi zwierzakami i ma w sobie tak wiele życzliwości – i czystej determinacji, by dostać się na Uniwersytet Browna, jak jej rodzice. Zastanawiam się, czy wybierając to miejsce, próbuje w jakiś sposób zbliżyć Petera i mnie do siebie, przypomnieć nam, gdzie się poznaliśmy, i wiem, że żałuje, że wyszła dziś wściekła z domu, wyzywając mnie od hipokrytek, bo zapraszam ludzi i podejmuję rodzinę właśnie wtedy, kiedy Peter planuje się wyprowadzić. Mamy teraz w domu ciocię i wujka z Californii. Zawitali do Connecticut, bo on jest profesorem i przyjechał na wykłady gościnne do Yale, gdzie uczę antropologii kulturowej jako wykładowca kontraktowy. Jenny obawia się, że wujostwo wyczuło napiętą atmosferę i niesłusznie osądza Petera.

I tak jedzie do domu wzdłuż Shore Road, mija brązowe, połyskujące w słońcu moczary, zmrożone potoki – czysta biel w blasku dnia. Jej ojciec jest tuż obok, sączy kawę i rozwodzi się na temat tego, jak jego córka dobrze prowadzi tego ranka, jak trzyma łokcie przy sobie i pięty na podłodze, jak ładnie omija wszelkie nierówności na drodze.

Odkąd tylko pamiętam, Petera i Jenny łączyła niezwykła więź. Gdy była niemowlakiem i budziła się w nocy, zanosząc się płaczem, uspokajała się tylko wtedy, gdy to właśnie on ją kołysał. Tulił ją mocno i nucił wymyślone przez siebie piosenki, przemierzając tam i z powrotem pokój dziecięcy, z którego widać było łąkę i ten jeden, samotny wiąz, sprawiający upiorne wrażenie w blasku księżyca.

I nawet kiedy Jenny miała dziesięć i jedenaście lat, a ja wreszcie wróciłam na studia zdobyć dyplom magistra, gdy chodziłam na zajęcia w New Haven, uczyłam się i pisałam o antropologii ruchu, a stół w jadalni co wieczór zagracały moje książki i papiery – gdy Peter wracał z biura, razem z Jenny jedli kolację przed telewizorem w salonie, śmiejąc się głośno. Oboje uwielbiali komedie i bajki, zwłaszcza te francuskie – Asterix i Tintin byli przebojem w naszym domu.

A teraz Jenny jedzie do domu i do tej łąki migoczącej od zmrożonego śniegu. Droga jest prosta i pusta, żadnego ruchu w którymkolwiek kierunku, asfalt posypany piaskiem i nieoblodzony, gałęzie drzew splatają się nad ich głowami i rzucają poranne cienie, a jej wiąz – lubi myśleć, że należy do niej – majaczy już na horyzoncie. Shore Road skręca ostro w lewo, zakręt o dziewięćdziesiąt stopni, tuż obok miejsca, gdzie zaczyna się nasz podjazd.

Drogę okalają stare kamienne mury wzniesione przez pierwszych osadników Connecticut, którzy przybyli tu z Anglii koło 1600 roku – kolejny dowód migracji i życia w ciągłym ruchu oraz tego, jak historia świata w dużej mierze składa się z momentów, kiedy ludzie opuszczali jedno miejsce, by udać się gdzie indziej, w poszukiwaniu jedzenia, wolności wyznania, lepszego życia. Jak była mała, uwielbiała chodzić po tych murach do przystanku autobusowego i z powrotem. Czasami zostawiałyśmy sobie tam wiadomości w formie liścików, ukryte w szczelinie pokrytej mchem, którą nazywałyśmy naszą skrzynką pocztową. Jenny pamięta to nasze sekretne miejsce, ten dreszczyk podniecenia, kiedy znajdywała liścik, i ma na sobie sweter Timmy’ego – jego zapach nierozerwalnie powiązany z uczuciem zakochania. I właśnie w tym momencie naciska pedał gazu.

Słońce odbija się od śniegu, od żyłek jasnej miki i kwarcu wplecionych w granitowe mury, oślepiając Jenny na ułamek sekundy. Droga jest pusta, zna tę trasę, jest naprawdę dobrym kierowcą, tata jest przy niej, sam nauczył ją prowadzić samochód, nigdy by go nie skrzywdziła, nigdy nie skrzywdziłaby samej siebie, kocha swoją rodzinę, kocha swoje życie – nie miałaby więc ku temu żadnych powodów.

Dziesięć minut później razem z Bonnie docieramy w końcu na miejsce, załatwiwszy wszystkie sprawy. Mamy jeszcze parę godzin, zanim znajomi przyjdą oglądać mecz, a mnie bardzo zależy na tym, żeby spędzić trochę czasu z Jenny – poranek należał do jej taty, a teraz ja będę miała wczesne popołudnie, żeby zaopiekować się naszym dzieckiem i jej złamanym sercem, żeby tylko przy niej być, bo wiem, że słowa niczego nie zmienią – nie da się wytłumaczyć, że z czasem wszystko będzie okej, że któregoś dnia przestanie boleć.

Black Hall to małe miasteczko, więc człowiek wstrzymuje oddech, kiedy słyszy syreny, bo wie, że niezależnie od tego, co się stało, na pewno dotyczy to kogoś znajomego. Jadąc Shore Road, zwalniam, żeby przepuścić straż pożarną. Na tylnym siedzeniu Bonnie niespokojnie drepta tam i z powrotem. Mówię jej, żeby się uspokoiła, wszystko w porządku, zaraz będziemy w domu. Włączam kierunkowskaz, żeby zjechać z głównej drogi i skręcić w nasz podjazd, i nagle zauważam migające światła.

Są myśli zbyt przerażające, żeby dopuścić je do siebie. Widzę, jak lokalny posterunkowy nakazuje wszystkim pojazdom zawrócić, więc opuszczam szybę i tłumaczę mu, że mieszkam tu, zaraz obok – wciąż nie pozwalając sobie na choćby przebłysk myśli, że ten wypadek może dotyczyć naszej rodziny. Ale Bonnie wie i szczeka, a gdy posterunkowy poznaje, kim jestem, i podchodzi do samochodu z wyrazem twarzy, którego żaden człowiek nie chce ujrzeć, moje serce zamiera. Bo on też wie.

Otwieram drzwi samochodu, a on próbuje zatarasować mi drogę, ale nie ma takiej siły na świecie, mogącej mnie zatrzymać. Jestem tuż za Bonnie, która biegiem mija rząd wozów należących do policji, straży pożarnej i służb ratunkowych. Słyszę, jak ktoś mówi: „Nie wcisnęła nawet hamulców, musiała jechać przynajmniej osiemdziesiąt na godzinę…”, na co ktoś inny odpowiada: „Cicho bądź, to jej matka”. Promienie słońca odbijają się od ośnieżonych pól i wód cieśniny Long Island, ale nie oślepiają mnie – widzę wszystko jasno i wyraźnie, a mój umysł rejestruje to, co znajduje się przed nami, i to, co ukryte przed naszym wzrokiem.

Ten widok nigdy nie przestanie mnie nawiedzać, nawet wtedy, kiedy będę pięć tysięcy kilometrów stąd. Odległość nie może się mierzyć z tym, co zobaczyłam. Z wbitym w mur, zgniecionym samochodem, z kłębami czarnego dymu, z ratownikami niemającymi kogo ratować, rozstępującymi się przede mną. Z pajęczynami krwi pokrywającymi twarz mojej córki i mojego męża, leżących na ośnieżonej ziemi. Z Bonnie skamlającą cicho przy ich ciałach. I z ukochanym wiązem i jego nagimi gałęziami odznaczającymi się na tle błękitnego nieba – najpewniej ostatnim obrazem, jaki Jenny i Peter widzieli przed śmiercią.

[1] Blue merle – oznacza dosłownie „niebieski marmurkowy” i odnosi się do umaszczenia sierści psów rasy border collie. Przedstawiciele tej rasy często mają też niebieskie oczy. Imię Bonnie Blue nawiązuje do tego koloru sierści.

Rozdział 1

Roberto

Wrzesień 2012

Tuż przed świtem powietrze pachniało cytrynami. Roberto spędził noc w małej chatce znajdującej się na terenie sadu w Górach Santa Monica – słony wiatr znad Pacyfiku osładzał zapach gorzkich owoców i wypełniał jego sny wspomnieniami rodzinnego domu. Znów był w Meksyku – zanim przybył do Stanów Zjednoczonych w poszukiwaniu dobrych warunków życia dla swojej rodziny – w innym huerto de limones. Sad aż tętnił od brzęczenia pszczół oraz głosów rozmawiających pracowników. Rosa bawiła się swoją ukochaną lalką Marią, która miała przezroczyste skrzydełka anioła. Babcia Roberto zwykła szeptać Rosie na ucho, że Maria posiada magiczne moce i potrafi latać.

Dziewczynka miała na sobie ulubioną sukienkę, białą w różowe kwiaty, uszytą przez jej prababcię. Roberto stał wysoko na drabinie – znacznie większej we śnie, niż to możliwe w rzeczywistości. Mógł stąd zobaczyć krajobraz rozpościerający się ponad czubkami drzew, wodził więc wzrokiem wzdłuż doliny w kierunku Popocatépetl i Iztaccíhuatl – dwóch ośnieżonych wulkanicznych szczytów wznoszących się na zachodzie. Jego babcia opowiadała mu legendę, jakoby góry te były parą kochanków – wyglądały jak chłopak, który osłaniał dziewczynę. Wysoko na swojej drabinie Roberto czuł się najsilniejszym człowiekiem na świecie. Słyszał, jak jego córka rozmawia ze swoją lalką.

Zgodnie z magicznymi prawami, jakimi rządzą się sny, jego koszyk wypełniały dorodne cytryny. Ześlizgnął się z drabiny i wziął małą Rosę na ręce. Miała pięć lat, radosne, śmiejące się piwne oczy, a jej twarz otulały kaskady ciemnych loków. Zarzuciła swoje chudziutkie ramiona wokół jego szyi i schowała twarz w ramionach taty. We śnie Roberto był mądry i wiedział, że nie ma lepszego życia niż to, które właśnie wiedzie, nie ma większego dobra niż to, co już posiada. Przytulił ją i obiecał, że nic złego jej nigdy nie spotka, i gdyby mógł trwać w wiecznym śnie, te słowa stałyby się prawdą. Sen przedłużał wizję. Jego oczy, mocno zamknięte, nie dopuszczały do siebie światła poranka, a zapach limones wzmagał tylko halucynację, w której Rosa była przy nim, teraz i na zawsze.

Kiedy się obudził, nie marnował czasu na rozczulanie się nad wskrzeszonymi emocjami. Zniknęły równie prędko, jak się pojawiły. Jego dzień zaczął się szybko. Mieszkał czterdzieści kilometrów na wschód, w Boyle Heights, ale zostawał czasem na terenie sadu, kiedy było wyjątkowo dużo rzeczy do zrobienia albo w sezonie pożarów. Miał pod sobą trzech pracowników, a w razie potrzeby zatrudniał również dodatkowych robotników ze Społecznego Ośrodka Zatrudnienia w Malibu lub z parkingu Home Depot[1] w Woodland Hills. Zjawiali się na terenie sadu o ósmej rano.

Rodzina Rileyów mieszkała w ogromnym domu, utrzymanym w typowo hiszpańskim, kolonialnym stylu – z łukowymi oknami i czerwoną dachówką – nieco powyżej chatki Roberta, na grzbiecie wzgórza. Żyli na terenie Gór Santa Monica w zachodnim Malibu od połowy XX wieku. Podczas gdy inne rodziny posiadały zaniedbane, stare, mniej dochodowe sady i winnice, Rileyowie pozostawali wierni rodzinnej tradycji uprawiania cytrusów. Roberto szanował ich poczucie lojalności wobec przodków i ziemi.

Gaj zajmował czterdzieści akrów, na każdym akrze rosło po sto dwudziestoletnich drzew, posadzonych w prostych liniach na południowym zboczu, w tych samych rowach, w których stały kiedyś starsze drzewa. Dwadzieścia lat temu wiatry Santa Ana roznieciły pożar, który strawił cały sad, oszczędzając Casa Riley, ale pochłaniając sąsiednie posiadłości po obu stronach wzgórza. Blisko domu i basenu wyłożonego ogromnymi płytami znajdowały się jeszcze wystające skały i trzystuletnie żywe dęby – z pniami o średnicy prawie dwóch i pół metra – które wciąż nosiły ślady tego potężnego pożaru. Ogień był czymś mistycznym i choć w kolejnych latach jeszcze nie raz nawiedził Malibu, posiadłość Rileyów pozostała nietknięta.

Obecnie od Pacyfiku wiała jedynie chłodna bryza, ale Roberto wiedział, że mogło się to w każdej chwili zmienić. Lato dobiegło końca, a to oznaczało, że niedługo zaczną wiać pustynne wiatry – Santa Any ryczące w górskich przełęczach, nagrzewające się w trakcie swojej podróży z wyższych stref w stronę wybrzeża. Wystarczy najmniejsza iskra, choćby z elektronarzędzia, i cały kanion stanie w płomieniach. Od dwóch miesięcy nie spadła ani kropla deszczu. Roberto wszedł do stodoły, gdzie mieścił się panel kontrolny, i włączył zraszacze.

Woda trysnęła, łapiąc po drodze tęcze, podczas gdy słońce powoli wyzierało zza gór na wschodzie. Szumiała, miękko i bez końca, a w głowie Roberta formowała się wizja marnowanych pieniędzy. Woda była doprowadzona do sadu kanałem i nie należała do tanich udogodnień. Rileyowie powtarzali mu, że najważniejsza była dobra kondycja drzew i cytryn i ochrona ziemi przed pożarami.

Miał jednak jeszcze ważniejsze zadanie do wykonania, nim pojawią się jego współpracownicy – zabezpieczyć ścieżkę wzdłuż wybrzeża. Chwycił młot kowalski i przeciął zagajnik, kierując się w stronę klifu. Wysuszone przez lato zbocza biegły wzdłuż migotającego basenu i w dół, w stronę Pacyfiku. Turyści przechodzili czasem przez tereny należące do Rileyów, żeby dostać się do Trasy Backbone oraz innych ścieżek turystycznych rozsianych po paśmie górskim. Lata temu ktoś zadbał o słupki i łańcuch – prowizoryczny płot, który miał przypominać ludziom, że zbocze jest tu bardzo strome, a od podłoża kanionu dzieli ich ponad sto pięćdziesiąt metrów.

Sprawdził słupki i odkrył kilka luźniejszych. Lawiny błotne i trzęsienia sprawiały, że podłoże było niestabilne. Chciał, żeby nigdy się tutaj nie zapędzała, żeby wyprowadzała psa na terenie sadu – tym sposobem mógłby mieć na nich oko. Albo żeby chociaż korzystała ze ścieżek wijących się z dala od oceanu. Ale ona kochała wielką wodę. Widział, jak spacerowała tą trasą w oba poranki od jej przyjazdu, przystawając, by nacieszyć oczy widokiem morza, podczas gdy pies buszował w gęstej dąbrowie i nadmorskiej szałwii.

Przyklepał pierwszy słupek, żeby wycelować, po czym wziął wielki zamach młotkiem. Metal uderzył o metal niczym w gong. Poczuł siłę uderzenia w kościach nadgarstka i ramion. Słupek za słupkiem, wbijał je kilka centymetrów głębiej, do momentu, aż były solidnie osadzone. Wiatr wiał w kierunku domu. Miał nadzieję, że ten dźwięk nie będzie jej przeszkadzał, i domyślił się, że raczej nie powinien. Wstawała o brzasku, podobnie jak on.

Rileyowie wyjechali na parę miesięcy do Irlandii, zostawiając dom w rękach siostrzenicy. Przyjechała trzy dni temu – sama, za towarzysza mając jedynie psa z ciapkami w kolorze bieli, brązu i szarości i jednym okiem brązowym, a drugim niebieskim.

Była to kobieta niska i blada. Miała siwe włosy i niebieskie oczy. Zupełnie nie przypominała przedstawicielek płci pięknej, które Roberto widywał w Kalifornii. Wszystkie tu wydawały się pełne szyku, prawie idealne, z piękną, brązową opalenizną i włosami pofarbowanymi na cudny odcień brązu lub jasny blond, z perfekcyjnym manikiurem i makijażem. Nigdy nie udało mu się uświadczyć pani Riley bez szminki na ustach. Ale siostrzenica była zupełnie inna.

Przedstawiła się od razu, jak przyjechała. Był właśnie w szopie, zmieniając ustawienia zraszaczy na cztery litry na godzinę na każde drzewo, kiedy weszła i bezceremonialnie uścisnęła jego dłoń – nie bacząc na fakt, że była tłusta, a jego twarz nie należała do najczystszych.

– Roberto, jak mniemam? Jestem Julia Hughes, siostrzenica Gracieli i Johna. A to jest Bonnie.

– O, hej, Julia. Miło mi – odpowiedział zakłopotany, wycierając ręce o spodnie. Za późno. – Dotarłaś bezpiecznie na miejsce. Długa podróż?

– Tak, dziękuję. Na szczęście Bonnie jest zaprawionym podróżnikiem.

Ich wzrok spotkał się na sekundę czy dwie i, nie wiedzieć czemu, włoski na szyi Roberto stanęły dęba. Próbując odpędzić od siebie to krępujące uczucie, przykucnął, żeby pogłaskać Bonnie, i zatopił dłonie w jej aksamitnej szarej sierści. Suczka miała radosną, przyjacielską mordkę, ale przez te nietypowe oczy babcia Roberto z pewnością nazwałaby ją perra bruja: psem czarownicy. Błękitne oczy Julii przyprawiały go o jeszcze większy niepokój – kiedy spojrzał w jej kierunku, poczuł się tak, jakby poraził go prąd. Jakby spojrzał właśnie w lustro.

– No, dobrze, nie przeszkadzam już w pracy – odezwała się, wyczuwszy jego zmieszanie.

– Dzięki – odpowiedział. – Daj znać, jeśli będziesz czegoś potrzebowała.

Wyszła. Bonnie poprowadziła ją w stronę ścieżki przy klifie. Po pierwszym spotkaniu widział, jak wracała tamtędy ponownie. Nie mógł uratować wszystkich na tym świecie, ale mógł zrobić, co w jego mocy, aby trasa była dla niej bezpieczna.

Pracując nad słupkami, doszedł do wniosku, że będzie musiał wzmocnić przy pomocy betonu te, które są zbyt chybotliwe. Lekkim kopnięciem buta posłał kamyki i grudki gliny prosto na dno kanionu. Chwycił garść zarośli ze zbocza i zablokował ścieżkę. Zwykł zostawiać ją w takim stanie – czasem nawet używał dodatkowo żółtej taśmy bezpieczeństwa – dopóki nie naprawił wszystkich niebezpiecznych elementów.

W drodze powrotnej do stodoły usłyszał nadjeżdżające ciężarówki i podniesione głosy. Przybyła ekipa do nawadniania i przycinania sadu, ale Roberto myślami był wciąż przy niebezpiecznych miejscach przybrzeżnej ścieżki. Były wszędzie. Niektóre niewielkie i zabezpieczone odpowiednimi znakami ostrzegającymi – krótkie odcinki klifu wzdłuż trasy turystycznej, łatwe do naprawienia przy pomocy odpowiednich narzędzi i wiaderka cementu. Inne ciągnęły się całymi kilometrami, od jednego horyzontu po drugi, przez tereny, które przemierzało tysiące ludzi. Ci, którym dopisywało szczęście, uchodzili z życiem.

Najmłodsi z tych, którzy nie przeżyli, byli teraz aniołami. Nawiedzali szlak pielgrzymkowy – wyschnięte koryta strumieni i wąskie kaniony – wypełniając powietrze swoimi upiornymi lamentami. Niektórzy z nich zostali porwani przez La Lloronę, legendarną płaczkę, która kradła cudze dzieci, żeby wypełnić pustkę po stracie własnych. Opuszczona przez niebiosa za to, że utraciła swoje pociechy w wodach rzeki Santa Fe, błąkała się po kresach i porywała dzieci, których nikt nie pilnował w nocy.

– Hola, como estas? – spytał Serapio, parkując samochód w cieniu.

– Bien, y tú? – odpowiedział Roberto.

– Bien. Dziś znów pracujemy nad odprowadzaniem wody?

– Tak jest. Kontynuujcie z chłopakami tam, gdzie wczoraj skończyliśmy. Zaraz do was dołączę – stwierdził Roberto.

Serapio przytaknął, nie zadając żadnych pytań. Roberto mógł poprosić ekipę, żeby pomogła mu szybciej zakończyć wzmacnianie szlaku, ale podświadomie czuł, że to jego robota, jego obowiązek. Raz na jakiś czas doznawał przypływu inspiracji – czy to odpowiednie słowo? Pewnie nie. Uczucie to przypominało raczej ulgę, jaką niesie ze sobą zwolnienie z kary, szansa na to, by uczciwą pracą odkupić swoje grzechy. Nie był już nawet wierzący. Jego matka umarła w trakcie porodu, a babka wychowała go w duchu katolicyzmu. Wciąż nosił w kieszeni jej ręcznie wykonany różaniec z ciemnego drewna, choć to raczej z sentymentu i miłości niż z powodów religijnych.

Kiedy pojawiało się to uczucie – ulokowane gdzieś w jego trzewiach, a nie w głowie – zawsze był mu wierny. Chwycił worek zaprawy cementowej, napełnił pierwsze wiadro wodą i przewiesił spory zapas żółtej taśmy ostrzegawczej przez ramię. Pszczoły brzęczały w ciemnoróżowych bugenwillach, które porastały boki stodoły, a kiedy wracał w kierunku brzegu klifu, czuł, jak chłodna morska bryza muskała szałwię i przybrzeżne zarośla. Przyjemnie koiła jego rozgrzaną skórę, wywołując gęsią skórkę w porannym słońcu.

Pacyfik ciągnął się w nieskończoność, równie błękitny, co niebo, ale zdecydowanie nie tak głęboki. Wiatr smagał powierzchnię wody, tworząc niewielkie białe fale, które pędziły w stronę brzegu, aż w końcu roztrzaskiwały się u stóp klifu. Ich uderzenia były bezlitosne. Ten ciągły hałas sprawiał, że nie mógł spać po nocach, które spędzał na terenie sadu, i budził tęsknotę za jego własnym rolniczym miastem u podnóża gór. Zanim przyjechał do Los Angeles, nigdy nie widział żadnego oceanu. Jeśli upadek z klifu by go nie zabił, zrobiłaby to dzika toń – nie potrafił pływać.

Po wyrobieniu cementu wypełnił nim dziury, które wykopał, i umieścił w nich słupki. Były wykonane z litego metalu, więc po tym, jak zostały porządnie osadzone w ziemi, tworzyły wytrzymały i efektywny łańcuch. To wszystko, co mógł zrobić, by ochronić ją przed tym niebezpiecznym terenem. Słońce wdrapywało się coraz wyżej po nieboskłonie, sprawiając, że krople potu, które formowały się na jego brwiach, spływały mu prosto do oczu. Choć piekły niemiłosiernie, nie tracił czasu na wycieranie czoła – nie chciał przerywać pracy. Uderzał młotem tak mocno, że prąd, który czuł w kościach, nie pozwalały mu myśleć o stracie, niebezpieczeństwie i czymkolwiek innym.

[1] Home Depot – sklep z materiałami do budowy domu oraz wyposażeniem wnętrz; amerykański odpowiednik Obi lub Leroy Merlin.

Rozdział 2

Julia

To Malibu nie ma nic wspólnego z Malibu, o którym mówi się na Wschodnim Wybrzeżu. Żyjąc tam, słyszy się w kółko o gwiazdach filmowych i skandalach, o opalonych blondynkach w najnowszych modelach porsche, na widok których człowiek zachodzi w głowę – czy są to dobrze rokujące młodziutkie aktorki występujące w programach telewizyjnych, które nie miały jeszcze premiery, czy może tylko piękne puste lale, utrzymywane przez starszych facetów, którzy są na tyle bogaci i samotni, że godzą się kupować drogie prezenty w zamian za odrobinę uwagi i czułości.

Wiedziała co nieco na ten temat. Odwiedzała te strony już jako mała dziewczynka – choć teraz zawitała tu po raz pierwszy od pięciu lat – i zdążyła się nasłuchać najróżniejszych plotek od Liona, z którym umówiła się tego wieczora na kolację.

Bardzo go kochała, ale nie była dziś w nastroju i wolałaby zostać w domu. Tutejszy krajobraz sprawiał, że czuła się bezpiecznie. Dziwne odczucie, zważywszy że trudno o bardziej nieprzyjazne miejsce niż Malibu – z tymi wszystkimi trzęsieniami ziemi, lawinami błotnymi i niekontrolowanymi pożarami.

Być może to zewnętrzne niebezpieczeństwo w pewnym sensie było dla niej źródłem pocieszenia, może wzmagało u niej przeświadczenie o przemijalności wszystkich rzeczy. Wystarczy popatrzeć na Czumaszów, którzy żyli na tych ziemiach przez dziesięć tysięcy lat, zajmując się zbieractwem, łowiectwem, budową statków i wytwarzaniem koszyków. Julia była antropologiem, więc z łatwością potrafiła sobie wyobrazić żywot, jaki tu pędzili. Życie musiało się wtedy wydawać czymś wiecznym i niezmiennym – aż do roku 1542, kiedy do brzegów przybił Juan Rodriguez Cabrillo i zawłaszczył te ziemie w imię Hiszpanii.

Antropologia okazała się dla niej idealnym kierunkiem studiów – uczyła się tu o kosmologii cywilizacji, które zostały wykorzenione z jednego miejsca, by z czasem osiedlić się w innym. Tak bardzo tęskniła za Jenny – za specyfiką ich wspólnych dni, za konstelacjami, które znaczyły ważne momenty w ich życiu, za ich własną utraconą kulturą. To, kim były – Julia i Jenny, matka i córka – nigdy nie odejdzie w zapomnienie. Ale to, kim Jenny mogła się jeszcze stać i co jeszcze mogły razem przeżyć – to wszystko obróciło się wniwecz w dniu wypadku.

W swoim zawodzie Julia miała do czynienia z tym, co realne i namacalne, ze śladami, które ludzie po sobie zostawiają. Jeszcze jako studentka uwielbiała chować się w swoim ulubionym kącie w głównej bibliotece na uniwersytecie i przy pomocy niedawno odkrytych artefaktów tworzyć w swojej głowie wizje życia, jakie wiedli niegdyś ludzie. To była jej odwieczna pasja – utrzymywać zmarłych przy życiu poprzez naukę o tym, jak się zachowywali i gdzie musieli zawędrować w poszukiwaniu pożywienia, wody i miłości.

Była wrażliwą i uczuciową dziewczyną – i to się nigdy nie zmieniło. W pierwszej klasie podstawówki chodziła na zajęcia z dziećmi, które mieszkały w domu dziecka – ceglanym budynku stojącym na szczycie wzgórza. Znalazły się tam z wielu powodów: ich rodzice nie żyli, znęcali się nad nimi lub z jakiegoś powodu nie byli w stanie opiekować się dziećmi. Julia widziała ten dom z okna swojego pokoju.

Chłopiec, który siedział z nią w ławce, był tam jednym z podopiecznych. Billy miał piegi i uparty kosmyk włosów, który wiecznie opadał mu na czoło. Kiedy wybrali się na wycieczkę do siedziby lokalnej straży pożarnej, nauczycielka wyznaczyła go, żeby szedł z nią w parze, więc siłą rzeczy trzymali się za ręce. To był sam środek jesieni i, idąc wzdłuż ulicy, przedzierali się przez warstwy czerwonych i żółtych liści. Billy nie rozmawiał z nikim poza wychowawczynią. Przebyli drogę w ciszy, choć cały czas ściskał ją za rękę, zupełnie jakby chciał jej coś przekazać alfabetem Morse’a.

Miał brudne nadgarstki i dziurę w rękawie swetra. Wystarczyło popatrzeć na tę poszarpaną włóczkę i dodać do tego dojmujące milczenie, żeby zrozumieć, że chłopak nie miał łatwego życia.

W czwartej klasie Julia obejrzała film o Margaret Mead, która pracowała z dziećmi w Samoa. Jednak gdy dostała się do liceum, to Ruth Benedict, mentorka Margaret, stała się jej główną fascynacją, i to ona sprawiła, że Julia zapragnęła zostać antropologiem.

Ruth badała plemiona na południowym zachodzie i była pierwszą kobietą, która mogła się poszczycić sporymi osiągnięciami w tej dziedzinie. Pisała o związkach pomiędzy kulturą, językiem i osobowością. Interesowały ją schematy ludzkiego zachowania i to, w jaki sposób kształtują je tradycje i rytuały. Julia pragnęła dokładnie zgłębić normy postępowania człowieka, również w odniesieniu do własnej rodziny.

A jak zachowywała się sama Jenny? Była huraganem miłości. Miała to po matce. Często zdarzało się, że gdy Julia wracała z pracy do domu, zahaczając po drodze o sklep spożywczy, Jenny od progu wpadała jej w ramiona i mocno przytulała, pytając:

– Dlaczego tak długo cię nie było?

– Wróciłam z pracy prosto do domu.

– Zapomniałaś? Planowałyśmy zorganizować sobie dzisiaj piknik i podziwiać razem wschód księżyca.

…Albo zachód słońca, albo tasergale[1] w szale żerowania, albo motyle monarchy przygotowujące się do swojej długiej podróży na południe, do Meksyku, albo jaskółki, które każdej nocy o zmierzchu tworzyły formacje przypominające trąby powietrzne.

Tej wrześniowej nocy padło akurat na wschód księżyca. Jenny przyszykowała kanapki – przepyszne mieszanki wędzonego tasergala i tego, co było pod ręką w ogródku. Peter był w domu – Julia właśnie sobie o tym przypomniała – ale nie chciał do nich dołączyć. Pracował nad jakąś sprawą albo planował obejrzeć mecz Red Sox. Nie miały zamiaru wykluczać go z tych prywatnych wspólnych chwil, ale on nigdy nie przejawiał większych chęci, żeby w nich uczestniczyć. On i Julia wydawali się wieść dwa osobne życia, i był to główny powód, dla którego zdecydowali się na separację.

Julia i Jenny pospieszyły wzdłuż wijącej się leśnej ścieżki z karłowatymi dębami i sosnami pochylającymi się nad piaszczystą trasą. Dotarły na plażę o zachodzie słońca. Przysiadły na gładkim, szarym pniu drzewa, które lata morskich sztormów, wiatrów i nawiewanego piasku już dawno pozbawiły kory. Skierowały wzrok na wschód.

Starały się organizować taki wieczór każdego miesiąca, kiedy akurat wypadała pełnia, ale nie zawsze było to możliwe. Tej nocy ujrzały jednak brzoskwiniowy księżyc nad wschodnim przylądkiem, który powoli zalewał swoim magicznym światłem cieśninę Long Island – tak pojawiła się jaśniejąca ścieżka wiodąca tuż pod ich stopy.

– Tak się cieszę, że wpadłaś na ten pomysł, Jenny.

– Mamo, przecież to ty wymyśliłaś księżycowe pikniki.

– Naprawdę? – Julia zapytała zdziwiona, choć było to pytanie retoryczne. Odkąd tylko pamiętała, zawsze kochała naturę i magię, którą świat przyrody wnosił do ludzkiego życia. Jako dziecko bardzo przypominała Jenny: była zakochana dosłownie we wszystkim. Nie wierzyła, że miłość może się pojawić z czasem – to musiał być taki wielki „bum!”, niczym narodziny wszechświata.

Entuzjazm, jakim pałała Jenny, był lustrzanym odbiciem pasji, jaką nosiła w sercu Julia. Pod tym względem nie mogła się bardziej różnić od Petera. On z wiekiem stawał się coraz bardziej wyważony i przezorny, przez co coraz trudniej było Julii znaleźć coś, co by ich łączyło – poza wspólnie przeżytymi latami i córką. Minęło mnóstwo czasu, zanim Julia potrafiła przyznać się przed samą sobą, że była ogromnie nieszczęśliwa w małżeństwie, które wszyscy uważali za wyjątkowo udane. I kiedy tak podziwiała pełnię księżyca i trzymała swoją córkę za rękę, po policzkach zaczęły spływać jej łzy, gdyż zaczęła już nie tylko myśleć, ale podejmować odpowiednie kroki, by rozwieść się z Peterem.

Jak się okazało, rozwód nie był wcale konieczny.

***

Góry Santa Monica rozciągają się od wschodu do zachodu, na północ od doliny Los Angeles, aż po Ocean Spokojny. Posiadłość tkwiła bezpiecznie w kanionie, z którego rozciągał się widok na niekończący się, migotliwy błękit oceanu. W kilka dni po tym, jak Julia i Bonnie zjawiły się w Connecticut, suczka przejęła rolę królowej domostwa. Miała już swoje lata, więc fakt, że znów wyglądała na szczęśliwą, mocno wzruszył Julię.

Collie są wrażliwe na nastroje właścicieli. Julia wiedziała, że jest panią Bonnie – czy jej się to podoba, czy nie. Wprawdzie była najszczęśliwsza, gdy nikt jej nie zauważał, lubiła być nisko w każdej hierarchii, ale z czworonogami łączyła ją szczególna więź. Już od pięciu lat były tylko we dwie, Bonnie i Julia, i wiedziała, że należały do siebie. Pogodziła się już z faktem, że suczka była całkowicie od niej zależna – aż do tej podróży ich życie ograniczało się do ścian sypialni i kuchni i do jak najrzadszych wycieczek do sklepu.

Bonnie leżała na łóżku obok niej i patrzyła smutnym wzrokiem, jak Julia wracała myślami do Jenny i kolejny raz panicznie próbowała złapać oddech. Pięć lat po całym zdarzeniu wciąż miała wrażenie, że wszystko wydarzyło się raptem wczoraj. Oddychanie ciągle przypominało próbę połknięcia żyletki – bolesny wdech i równie bolesny wydech. Dlaczego to właśnie Julia mogła nabierać powietrza w płuca, a Jenny już nie? Dziecinna myśl, która nigdy jej nie opuściła. Żałowała, że nie mogła zamienić się z córką miejscami. To Jenny powinna być tu z Bonnie, to Jenny powinna być teraz na studiach, to ona powinna doglądać domu w tym tajemniczym kanionie, który pachniał kwiatami, cytrynami i morskim powietrzem.

Nie znosiła spotykać się z ludźmi. Nie chodziło o żaden konkretny uraz, o nic osobistego – od śmierci córki stała się kimś innym, obcym. Jenny kochała Bonnie. Uwielbiała głaskać suczkę, tulić ją, rzucać jej piłkę do tenisa, podnosić zabawkę, całą obślinioną, i znów rzucać. Biegły razem przez pole aż do martwego drzewa, przez skarpę prosto na plażę, po czym pływały w wodach cieśniny Long Island, wracały do domu i przy pomocy szlaucha zmywały z siebie piasek, sól i strzępki glonów. Ponieważ Jenny tak często tuliła się do ukochanej suczki, kiedy Julia głaskała Bonnie, wiedziała, że w pewnym sensie dotyka jakiejś części swojej córki.

Spoglądając przez okno, wzdłuż długiej połaci trawnika i ogrodu aż do sadu, zauważyła Roberto wbijającego słupki tuż przy klifie i poczuła wzbierające w niej niezrozumiałe uczucie złości. Dlaczego naprawiał ścieżkę? Z pewnością widział, jak wyprowadzała tam wczoraj Bonnie na spacer i, cholera jasna, mogłaby przysiąc, że odczytał jej myśli w tej ulotnej chwili, kiedy zastanawiała się, jak łatwo byłoby po prostu stanąć na krawędzi i pozwolić sobie zapomnieć o wszystkim, odpuścić i pofrunąć w dół na spotkanie z morzem.

Mimo że unikała kontaktu z innymi ludźmi, niespodziewanie opanowało ją przeświadczenie, że zaraz pójdzie zobaczyć się z Roberto. Jak to możliwe, że po tym krótkim pierwszym spotkaniu nie klasyfikowała go jako kolejnego spośród „innych ludzi”?

Był najnowszym zarządcą sadu, kolejnym imigrantem na tym stanowisku – a było ich już całkiem sporo. Julia znała większość z nich, żartowała z nimi, poznała ich rodziny, a jako dziecko pozwalała im podsadzać się do gałęzi, by móc zbierać cytryny. Przybyli z Meksyku w poszukiwaniu lepszego życia.

W swoich najwcześniejszych wspomnieniach pamiętała, jak wujek John tłumaczył jej, że Meksykanie i Irlandczycy – zwłaszcza jej własna irlandzka rodzina – byli spokrewnieni w znacznie głębszy sposób niż przez więzy krwi. Obie liczne grupy wyemigrowały do Stanów Zjednoczonych w poszukiwaniu tego samego: życia wolnego od głodu i biedy, miejsca, w którym mogliby założyć rodzinę i stworzyć dla swoich dzieci warunki umożliwiające budowanie lepszej przyszłości.

Opowiedział jej o Johnie Rileyu, ich przodku, który przybył z Irlandii, by dołączyć do amerykańskich sił wojskowych w trwającej właśnie wojnie z Meksykiem. Będąc jednak świadkiem niesprawiedliwości i krzywd, zmienił strony i uformował Batalion Świętego Patryka, by walczyć w obronie Meksyku. Ostatecznie Amerykanie złapali go i wypalili mu na policzku „D”, co znaczyło: „dezerter”, a Meksyk przegrał wojnę.

Wujek John mocno popierał wybór antropologii jako kierunku studiów. Kiedy Julia przyjechała tu z wizytą w wieku siedemnastu lat, podarował jej klasyczną pozycję Renégo Grousseta The Empire of the Steppes, opublikowaną w 1939 roku. W ten sposób narodziła się jej fascynacja bułgarskimi plemionami żyjącymi na terenie południowej Rosji i tym, jak ruchy migracyjne nomadów stepowych w kierunku wschodnim i zachodnim wpłynęły na rozwijające się społeczeństwa w Europie, Chinach, Azji Środkowej oraz Indiach. Każde miejsce na świecie zawdzięczało swoją tożsamość ludziom, którzy zawędrowali tam, opuściwszy inne miejsce.

Zrealizowała swoje marzenie i dostała się na antropologię kulturową na Uniwersytecie Browna, gdzie planowała zdobyć tytuł magistra. Zamiast pójść od razu na studia doktoranckie, postanowiła zrobić przerwę. Razem z Peterem nie mogli sobie pozwolić za podwójne opłaty za studia, więc to on pierwszy uzyskał tytuł doktora prawa.

A potem przyszła na świat Jenny. Julia nigdy nie przestała czytać i podsycać swojej ciekawości na temat ruchów migracyjnych plemion oraz diaspor. Kiedy Jenny poszła do czwartej klasy i zaczęła wypytywać o swoich przodków, Julia zdobyła kopię filmu o Margaret Mead i pokazała go córce. Zainspirowało to dziewczynkę do wykonania szkolnego projektu o krewnych Julii, którzy przybyli z Irlandii, oraz o przodkach taty z Anglii.

Julia rozumiała, że nić porozumienia, jaką poczuła, gdy rozmawiała z Roberto, miała coś wspólnego z błyskiem w jego oczach, kiedy zapytała, czy ma dzieci. Wyglądał tak, jakby nie wiedział, co odpowiedzieć. W końcu stwierdził: „Tak, córkę”, ale odwrócił przy tym wzrok, tak jak to robią ludzie, kiedy kłamią. Ona też tak robiła. Nie potrafiła rozmawiać z nikim na temat Jenny.

Dom przynosił ukojenie. Jej wujek był wykładowcą, ciocia aktorką. Matka Gracieli była Meksykanką, jej ojciec rdzennym mieszkańcem Los Angeles, który miał małe studio tuż za górami w północnym Hollywood. John i Graciela poznali się w barze na plaży kilka kilometrów dalej – John pracował nad naukami o Meksyku na UCLA[2]; Graciela dostała rolę w westernie, który kręcili akurat na ranczu Paramount.

Oboje dorastali w Wielkim Los Angeles i pomimo dzielących ich różnic od razu połączyła ich wzajemna fascynacja. John oświadczył się, zanim pierwsze zdjęcia na planie zostały ukończone. Pobrali się w cytrynowym sadzie i wprowadzili do domu – Casa Riley – dzieląc go z jego rodzicami do momentu, aż oboje odeszli.

Ta konkretna gałąź rodziny Rileyów uwielbiała hiszpańską architekturę kolonialną, co można było łatwo zauważyć, patrząc na ich posiadłość. Ściany pokryto grubą warstwą szlachetnego tynku, łukowe okna były zbyt małe, aby podziwiać przez nie pełne piękno otaczającego krajobrazu, a czerwone płytki podłogowe wyróżniały się na tle białego gipsu i kolumn oraz framug z ciemnego drewna. Ojciec Julii, William, wychował się w tym domu, ale studiował na Harvardzie, w końcu osiadł na Wschodnim Wybrzeżu i nie oglądał się za siebie. Ignorował meksykańską część ich rodzinnej historii na rzecz tego, co irlandzkie, pomieszkując i pisząc w Connemara[3] tak często, jak to tylko było możliwe.

Wujek John bardzo cenił lokalną historię i przez te wszystkie lata razem z Gracielą udało mu się zebrać całkiem pokaźną kolekcję wyrobów ceramicznych legendarnej i nieodżałowanej Malibu Potteries, fabryki, która znajdowała się na plaży raptem kilka kilometrów stąd, idąc wzdłuż wybrzeża. Niestety, pracowała tylko przez sześć lat, od 1926 do 1932 roku, nim strawił ją pożar. Do ich zdobyczy należały piękne glazurowane płytki w łazienkach i kuchni, podpórki na książki w kształcie psotnych mnichów i wielobarwna fontanna wyściełana płytkami na dziedzińcu, przyozdobiona głową króla plującego stabilnym strumieniem wody. Kolekcjonowanie tak starych i pięknych rzeczy stało się ich wspólnym hobby, które wynagradzało im fakt, że nie posiadali dzieci. Graciela sama się do tego przyznała.

Bonnie była właśnie na dziedzińcu i chłeptała wodę z fontanny.

– No chodź, maleńka. Idziemy na spacer – zaproponowała Julia.

Nie zważając na artretyzm, który zaatakował jej biodra, suczka błyskawicznie czmychnęła z dziedzińca, kierując się w stronę ich zwyczajowej trasy. Julia dotrzymywała jej kroku, co nie było już takie trudne, odkąd Bonnie była coraz powolniejsza.

Spacerowali wzdłuż trawnika, który przywodził na myśl wypielęgnowany raj: białe róże rozkwitały przy ścieżkach, tuż obok słodkiej smagliczki i ciemnoniebieskiej lobelii. Koralowe pelargonie wypełniały okrągłe doniczki zrobione z muszelek – tysiące pustych zwójek ułożonych w niekończące się kręgi. Ciemnoróżowe bugenwille zwisały kaskadami z ogrodzenia przy stodole, a jaskrawozielone kolibry unosiły się nad soczyście czerwonymi kwiatami, przelatując ze świstem koło głowy Julii, kiedy przechodziła obok.

Usłyszała metaliczny odgłos, jaki wydawał młot Roberta. Przez chwilę biła się z myślami, rozważając, czy nie lepiej by było, gdyby udała się w przeciwnym kierunku, nie przeszkadzała mu i pozwoliła na kontynuowanie pracy. Przystanęła w cieniu powykrzywianej przez wiatr sosny i patrzyła, jak mężczyzna całkowicie skupia się na swoim zadaniu. Miał na sobie biały T-shirt i workowate, niebieskie jeansy, z kieszeni zwisał mu ciężki łańcuch na klucze, a na nogach miał zdarte buty. Już chciała się oddalić, kiedy Roberto spojrzał nagle w jej kierunku.

Minęła chwila, nim na jego ustach zagościł uśmiech, ale kiedy już tak się stało, dotarło do niej, jak bardzo był przystojny. Miał smutek wypisany na twarzy. Ujęła ją ulga, jaka przepełniła jego oczy, kiedy ją zobaczył – zupełnie tak, jakby jej widok przyniósł mu ukojenie. Jego brązowoczarne włosy były krótko ostrzyżone, a twarz zdobił starannie przycięty wąs oraz dwu-, trzydniowy zarost. Jego skóra była jasnobrązowa, a mięśnie długie i smukłe.

Wokół jego ust i oczu można było dostrzec parę zmarszczek, ale do Julii właśnie dotarło, że mężczyzna był młodszy, niż z początku zakładała. Mógł mieć koło trzydziestu paru lat, nie więcej. Podeszła do niego.

– Hola, Julia!

– Hola, Roberto. Jak się masz?

– Bien, bien. A Ty? Cześć, Bonnie…

Przyglądała się, jak suczka ociera się o jego nogi. Przykucnął, by ją pogłaskać. Jego dłonie gładziły miękką sierść.

– Dziękuję, że naprawiłeś słupki – zaczęła nieśmiało. – Razem z Jenny miałyśmy w zwyczaju… – przerwała, nie mając siły dokończyć.

– Nie ma sprawy – odpowiedział. – Chcę, żebyś czuła się tu bezpiecznie. Obecnie mało osób się tutaj zapuszcza.

– Wybacz, że wyrwałam cię z sadu. Z pewnością masz tam masę do zrobienia.

– Nic się nie stało. Serapio z resztą ekipy mają wszystko pod kontrolą. Niedługo do nich dołączę.

Stał wyprostowany, trzymając w ręku młot, zamiast się na nim opierać, jednak po chwili odłożył go na ziemię i otarł pot z czoła, sygnalizując, że robi sobie przerwę.

– Spragniony? Może skoczę po coś do picia? – spytała, po czym zrobiło jej się głupio. Mogła od razu przynieść ze sobą dzbanek zimnej wody, tak jak to robiła, gdy sadem zajmował się Tonio, a potem Ricardo, poprzednicy Roberto.

– Nie trzeba, dziękuję – odpowiedział.

– Więc teraz to ty tutaj zarządzasz?

– Tak.

– Widać, że świetnie ci to wychodzi – stwierdziła.

Słońce wzeszło już nad górami, a cytryny mieniły się białym światłem. Pył z kanionu pokrył woskowe zielone liście, sprawiając, że wyglądały jak zmatowiałe srebro.

– Dziękuję. Mam szczęście, że twój wujek mnie zatrudnił. To dobra, stabilna posada.

Przytaknęła mu, zaintrygowana doborem słów: „dobra, stabilna posada”.

– I mieszkasz tu, na terenie sadu?

– Nie. Czasami zostaję tu na noc, ale mieszkam gdzie indziej.

– To znaczy gdzie? – spytała odrobinę zaskoczona. Tonio wraz z rodziną mieszkali w chatce. Była to dodatkowa zaleta tej pracy.

Wydawał się zmieszany. Przez chwilę żałowała, że zadała to pytanie, obawiając się, że mógł odebrać je jako niekulturalne czy wścibskie.

– We wschodnim Los Angeles – odpowiedział.

– Aha…

Nie znała tego miasta zbyt dobrze, ale każdy kojarzył stereotyp związany ze wschodnim L.A. i jego złą reputację – gangi i handlarze narkotyków. Pomyślała o jego córce – jeśli faktycznie takową posiadał – i o tym, kto się nią teraz zajmował. Roberto nie nosił obrączki.

– Sporo myślałam o naszej wczorajszej rozmowie. Twoja córka…

– Rosa – wtrącił.

– Czy ona z tobą mieszka?

– Nie – odpowiedział. – Mieszka w Meksyku.

– Ach, tak. – Może to dlatego zdawał się unikać tego tematu. – Często się z nią widujesz?

– Chciałbym, ale to niewykonalne.

Ta odpowiedź bardzo ją zaskoczyła i sprawiła, że zaczęła rewidować pierwsze wrażenie, jakie zrobił na niej mężczyzna. Myśl, że mógłby mieć dziecko i nie utrzymywać z nim większego kontaktu, błyskawicznie odbiła się na jej opinii na jego temat.

– Dlaczego?

– To nie takie proste – odpowiedział.

– Na pewno bardzo za nią tęsknisz.

– To prawda.

– Nie dogadujesz się z jej matką? – Nie przestawała dopytywać.

– To nie dlatego nie widuję się z Rosą.

I już wszystko wiedziała. Nie była to żadna wielka tajemnica – pod wieloma względami taka właśnie była historia L.A., a przynajmniej robotników, których praca napędzała to miasto.

– Nie masz papierów – stwierdziła. – Nie możesz przekroczyć granicy.

Jego spojrzenie było niezachwiane i pełne dumy. Milczenie oznaczało, że miała rację. Wujek zawsze zatrudniał nielegalnych robotników. Choć w jego przypadku okoliczności były inne, on również był imigrantem i szanował u ludzi pragnienie lepszego życia. Podziwiała empatię, jaką wykazywał się jej wujek, ale w tej chwili potępiała Roberto za to, że wyżej cenił swoją pracę i nowe życie w Stanach niż własną córkę. A jednak, kiedy spojrzała mu głęboko w oczy, dostrzegła bezdenną rozpacz, która przyprawiła ją o gęsią skórkę.

– Dlaczego nie widujesz się z Rosą? – spytała ponownie.

– Wydarzyło się coś złego – odpowiedział.

– Kiedy?

– Pięć lat temu.

Ten nieoczekiwany zbieg okoliczności zaparł jej dech w piersiach. Cofnęła się o krok do tyłu, schodząc z zakurzonej ścieżki.

– Kim jest Jenny? – zapytał.

Dźwięk jej imienia wywołał ból, który ogarnął całe ciało. Zupełnie jak schodzące płaty poparzonej skóry. Roberto powtórzył pytanie:

– Kim jest Jenny?

– To moja córka – odpowiedziała.

Odwróciła się. Bonnie odpoczywała w cieniu, ale zauważywszy ruch Julii, podniosła się niezgrabnie i zaczęła człapać wzdłuż ścieżki. Julia bez słowa poszła za nią, znikając wkrótce za zakrętem.

Dalsza część rozdziału dostępna w pełnej wersji

[1] Tasergal – jeden z najbardziej drapieżnych gatunków ryb oceanicznych; tasergale poławia się m.in. na zachodnim Atlantyku.

[2] Skrót od ang. University of California, Los Angeles (Uniwersytet Kalifornijski, kampus Los Angeles).

[3] Region znajdujący się w zachodniej Irlandii.

Rozdział 3

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 4

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 5

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 6

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 7

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 8

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 9

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 10

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 11

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 12

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 13

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 14

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 15

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 16

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 17

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 18

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 19

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 20

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 21

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 22

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Rozdział 23

Rozdział dostępny w pełnej wersji

Spis treści

Karta tytułowa

Podziękowania

Prolog

Rozdział 1

Rozdział 2

Rozdział 3

Rozdział 4

Rozdział 5

Rozdział 6

Rozdział 7

Rozdział 8

Rozdział 9

Rozdział 10

Rozdział 11

Rozdział 12

Rozdział 13

Rozdział 14

Rozdział 15

Rozdział 16

Rozdział 17

Rozdział 18

Rozdział 19

Rozdział 20

Rozdział 21

Rozdział 22

Rozdział 23

Karta redakcyjna

TYTUŁ ORYGINAŁU:

The Lemon Orchard

Redaktor prowadząca: Aneta Bujno

Redakcja: Paulina Rynkiewicz

Korekta: Adrian Kyć

Projekt okładki: Krzysztof Kibart

Zdjęcie na okładce: 371819 (depositphotos.com)

Skład: skladigrafika@gmail.com

Copyright © 2013 by Luanne Rice

Copyright © 2016 for Polish edition by Wydawnictwo Kobiece,

an imprint of ILLUMINATIO Łukasz Kierus

Copyright © for Polish translation by Alicja Laskowska

Wszelkie prawa do polskiego przekładu i publikacji zastrzeżone. Powielanie i rozpowszechnianie z wykorzystaniem jakiejkolwiek techniki całości bądź fragmentów niniejszego dzieła bez uprzedniego uzyskania pisemnej zgody posiadacza tych praw jest zabronione.

ISBN 978-83-65506-31-3

www.wydawnictwokobiece.pl

Wydawnictwo Kobiece
E-mail: redakcja@wydawnictwokobiece.pl
Pełna oferta wydawnictwa jest dostępna na stronie
www.wydawnictwokobiece.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com