Redaktor serii

Małgorzata Cebo-Foniok

Redakcja stylistyczna

Dorota Kielczyk

Korekta

Renata Kuk

Hanna Lachowska

Projekt graficzny okładki

Małgorzata Cebo-Foniok

Zdjęcie na okładce

© Sacrifice Film Productions LLC

Zdjęcie autorki

© Michael Webberley

Tytuł oryginału

Sacrifice

Copyright © S.J. Bolton 2008

All rights reserved.

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żadna część tej publikacji nie może być reprodukowana

ani przekazywana w jakiejkolwiek formie zapisu

bez zgody właściciela praw autorskich.

For the Polish edition

Copyright © 2016 by Wydawnictwo Amber Sp. z o.o.

ISBN 978-83-241-6150-8

Warszawa 2016. Wydanie I

Wydawnictwo AMBER Sp. z o.o.

02-954 Warszawa, ul. Królowej Marysieńki 58

www.wydawnictwoamber.pl

Konwersja do wydanie elektronicznego

P.U. OPCJA

juras@evbox.pl

Sacrifice to wytwór wyobraźni zainspirowany legendami Szetlandów. Choć ze względu na autentyczność użyłam powszechnych na wyspach nazwisk, żadna z szetlandzkich postaci nie jest wzorowana na prawdziwej osobie, żyjącej czy zmarłej. Szpital Franklin Stone to nie Gilbert Bain, a wyspa Tronal, tak jak ją opisałam, nie istnieje.

Nie mam żadnych podstaw wierzyć, że jakiekolwiek zdarzenie z mojej powieści kiedykolwiek miało miejsce na Szetlandach.

Bywają noce, gdy wilki milczą i tylko księżyc wyje.

George Carlin Brain Droppings, 1997

1

Ze zwłokami bym sobie poradziła. To okoliczności mną wstrząsnęły.

My, którzy żyjemy z kruchości ludzkiego ciała, godzimy się – jakbyśmy mieli to wpisane w umowę o pracę – z rosnącą wciąż zażyłością ze śmiercią. Dla większości ludzi odejście duszy z jej ziemskiego domu z kości, mięśni, tłuszczu i ścięgien osnuwa mgiełka tajemnicy. Dla nas ta robota w śmierci i rozkładzie odziera je powoli, lecz nieubłaganie z wszelkiej tajemnicy, a zaczyna się to już na wstępnych zajęciach z anatomii, z pierwszym rzutem oka na okryte białymi prześcieradłami ludzkie kształty w sali błyszczącej kliniczną stalą.

Przez te wszystkie lata widziałam śmierć, kroiłam śmierć, wąchałam śmierć, nakłuwałam, ważyłam i pobierałam próbki śmierci, a czasem nawet ją słyszałam (te ciche, szepczące dźwięki, jakie wydają zwłoki, gdy opadają płyny ustrojowe) – więcej razy, niż mogłabym zliczyć. I doskonale oswoiłam się ze śmiercią. Po prostu nigdy się nie spodziewałam, że skoczy na mnie znienacka i krzyknie „Buu!”

Ktoś zapytał mnie kiedyś, w pubie, podczas lunchu i dyskusji o wiarygodności filmów detektywistycznych, jak bym zareagowała, gdyby zwłoki nagle przy mnie ożyły. Świetnie wiedziałam, co ten ktoś miał na myśli, a on nawet się uśmiechał, kiedy zadawał to głupie pytanie. Odpowiedziałam, że nie wiem. Ale od czasu do czasu się nad tym zastanawiałam. Co bym zrobiła, gdyby Joe Umarlak mnie zaskoczył? Czy włączyłby się zawodowy dystans, podpowiedział, żebym sprawdziła oznaki życia, zrobiła w pamięci notatki o stanie zwłok i okolicznościach badania, czy wrzasnęłabym i uciekła?

A potem przyszedł dzień, kiedy się dowiedziałam.

Właśnie zaczynało padać, gdy wdrapywałam się na minikoparkę, którą wypożyczyłam tego ranka. Krople były delikatne, prawie przyjemne, ale ciemna chmura nad głową mówiła mi, żeby się nie spodziewać wiosennej mżawki. Może i mieliśmy początek maja, ale tak daleko na północy ulewne deszcze wciąż były niemal codziennością. Przeleciało mi przez myśl, że kopanie w deszcz może być niebezpieczne, ale i tak włączyłam silnik.

Jamie leżał na boku, jakieś dwadzieścia metrów dalej. Dwie nogi, prawe tylna i przednia, były na ziemi. Lewe sterczały w powietrzu, kopyta wisiały trzydzieści centymetrów nad darnią. Gdyby spał, poza wydawałaby się komiczna; martwy wyglądał groteskowo. Roje much brzęczały wokół jego łba i odbytu. Rozkład zaczyna się w chwili śmierci i wiedziałam, że już nabiera rozpędu w ciele Jamiego. Niewidoczne bakterie będą stopniowo pożerały wewnętrzne organy. Muchy złożą jaja. W ciągu kilku godzin wyklują się larwy i zaczną przegryzać sobie drogę przez tkankę. A do tego obok na ogrodzeniu przysiadła sroka; i łypała to na Jamiego, to na mnie.

Cholerne ptaszysko chce jego oczu, pomyślałam, jego pięknych, łagodnych brązowych oczu. Nie byłam pewna, czy dam radę pochować Jamiego sama, ale nie mogłam tak po prostu siedzieć i patrzeć, jak sroki i larwy zamieniają mojego najlepszego przyjaciela w danie na wynos.

Prawą ręką odciągnęłam drążek przepustnicy, żeby zwiększyć obroty. Poczułam, jak hydraulika dostaje kopa, pchnęłam oba drążki sterownicze. Koparka chybotliwie ruszyła do przodu i zaczęła się wspinać po zboczu.

Dotarłam na bardziej stromą część wzgórza i zrobiłam szybkie obliczenia. Dół musi być duży, może z półtora, dwa metry głęboki. Jamie był dużym koniem, wysokim w kłębie, z długim grzbietem. Trzeba wykopać dziurę wielkości dwóch metrów sześciennych na spadzistym terenie. To dużo ziemi, warunki dalekie od idealnych, a ja nie jestem operatorem koparki. Duncan miał wrócić następnego dnia, więc zaczęłam się zastanawiać, czy jednak nie lepiej poczekać. Sroka na płocie zaskrzeczała ironicznie i dała kilka zuchwałych kroczków w bok. Zacisnęłam zęby i znów pchnęłam drążki.

Na padoku po prawej przyglądali mi się Charles i Henry; ich piękne smutne pyski wisiały nad ogrodzeniem. Niektórzy ludzie wam powiedzą, że konie to głupie stworzenia. Nigdy w to nie wierzcie! Te szlachetne zwierzęta mają dusze, a te dwa dzieliły mój ból, gdy koparką wtaczałam się pod górę w stronę Jamiego.

Dwa metry przed nim zatrzymałam się i zeskoczyłam na ziemię.

Część much była na tyle przyzwoita, że odfrunęła na odpowiednią odległość, gdy przyklęknęłam przy Jamiem i pogładziłam jego czarną grzywę. Miałam tego konia od dziesięciu lat i bardzo go kochałam.

Jamie, piękny Jamie, szybki jak wiatr i silny jak tygrys. Jego wspaniałe kochające serce w końcu się poddało, ostatnią rzeczą, jaką mogłam dla niego zrobić, to wykopać mu cholerny wielki dół.

Weszłam z powrotem na koparkę, podniosłam ramię i opuściłam łyżkę. Wyciągnęłam załadowaną do połowy. Nieźle. Obróciłam koparkę, zrzuciłam ziemię, wróciłam do poprzedniego ustawienia i powtórzyłam cały cykl. Tym razem łyżka była cała zapełniona zwartą ciemnobrązową ziemią. Torf pokrywał naszą posesję na głębokość od metra do trzech i – nawet mimo koparki – bardzo utrudniał pracę.

Kopałam dalej.

Po godzinie deszczowe chmury spełniły swoją obietnicę, sroka się poddała, a mój dół miał ze dwa metry głębokości. Opuściłam łyżkę, a kiedy ją przyciągałam, poczułam, że o coś zahaczyła. Zerknęłam w dół, próbowałam coś zobaczyć przez ramię maszyny. Trudna sprawa – narobiło się już pełno błota. Trochę podniosłam łyżkę i znowu spojrzałam. Coś tam na dole zawadzało. Opróżniłam łyżkę i podniosłam ramię. Wyskoczyłam z kabiny, podeszłam do skraju dołu. Koparka do połowy wyciągnęła z ziemi jakiś duży przedmiot, owinięty w materiał zabarwiony na brązowo przez torf. Już zamierzałam wskoczyć do dołu, ale w porę sobie uświadomiłam, że zostawiłam koparkę bardzo blisko skraju i że torf – do tego czasu bardzo już namoknięty – obsuwa się na bokach.

Zły pomysł. Nie chciałam utknąć w dziurze w ziemi, w deszczu, z półtoratonową koparką, która na pewno runęłaby na mnie. Wróciłam do szoferki, cofnęłam kilka metrów, wysiadłam i wróciłam do dziury, żeby znów do niej zajrzeć.

A potem do niej wskoczyłam.

Nagle zrobiło się ciszej i ciemniej. Nie czułam już wiatru i nawet deszcz jakby osłabł – na górze pewnie bardziej go nawiewały podmuchy. Nie słyszałam też wyraźnie chlupotu fal rozbijających się o brzeg pobliskiej zatoki ani od czasu do czasu warkotu samochodów. Stałam w dziurze w ziemi, odcięta od świata, i nie bardzo mi się to podobało.

To było płótno. Tej gładkoszorstkiej faktury nie da się pomylić z niczym innym. Brunatne, brązowe od ziemi, ale splot rozpoznawałam. Co kawałek wystawały postrzępione brzegi – zorientowałam się, że materiał został pocięty na trzydziestocentymetrowe pasy, a potem nimi coś owinięto jak gigantycznym bandażem. Na jednym końcu tobół był dość szeroki, ale prawie zaraz zwężał się i znowu robił szerszy. Koparka odgrzebała jakiś metr tego pakunku, reszta nadal była zakopana.

Miejsce zbrodni, powiedział głos w mojej głowie; głos, którego nie rozpoznawałam, nigdy go wcześniej nie słyszałam. Nic nie rusz, wezwij policję.

Opanuj się, odpowiedziałam. Nie wzywa się policji do starych gałganów albo szczątków psa.

Siedziałam w kucki w siedmiocentymetrowej warstwie błota, która gwałtownie stawała się dziesięciocentymetrowa. Deszcz ściekał mi po włosach i leciał do oczu. Zerknęłam w górę – szara chmura nade mną zgęstniała. O tej porze roku słońce nie zachodziło przed dwudziestą drugą, ale wątpiłam, żebyśmy jeszcze tego dnia je oglądali. Znów spojrzałam w dół. Jeśli to pies, musiał być bardzo duży.

Starałam się nie myśleć o mumiach egipskich, ale to, co do tej pory odkryłam, miało identyczny kształt jak człowiek i było niezwykle starannie owinięte. Czy ktokolwiek zadałby sobie aż tyle trudu, żeby zakopać stare gałgany? Może ukochanego psa. Tylko że pakunek nie miał kształtu psa. Spróbowałam wsunąć palce między bandaże. Nic z tego; wiedziałam, że bez noża ich nie poluzuję. To oznaczało wyprawę do domu.

Opuszczenie dołu okazało się o wiele trudniejsze niż wskoczenie do niego. Gdy po trzeciej próbie znów się stoczyłam, ogarnęła mnie lekka panika. Jak puenta kiepskiego dowcipu do głowy przyszła mi myśl, że wykopałam sobie grób, który okazał się zajęty. Za czwartym razem wygramoliłam się wreszcie i pognałam do domu. Przy tylnych drzwiach uświadomiłam sobie, że kalosze mam całe w mokrym czarnym torfie; wiedziałam, że wieczorem nie będę w nastroju myć podłogi w kuchni. Na tyłach naszej posiadłości stoi mała szopa. Poszłam tam, ściągnęłam kalosze, założyłam stare trampki, odszukałam ogrodową łopatę i wróciłam do domu.

Telefon w kuchni łypał na mnie. Odwróciłam się do niego plecami i z szuflady na sztućce wyciągnęłam ząbkowany nóż do warzyw. Potem wróciłam do… mój umysł powtarzał „grobu”.

Dołu, poprawiłam się w myślach stanowczo. To tylko dół.

Wróciłam do dołu, znowu kucnęłam i długo przyglądałam się swojemu niezwykłemu znalezisku. Miałam dziwne przeczucie, że za chwilę wkroczę na nieuczęszczaną dotąd ścieżkę i że – jak już postawię pierwszy krok – moje życie zmieni się całkowicie i niekoniecznie na lepsze. Myślałam nawet o tym, żeby wygrzebać się z dołu i wykopać dla Jamiego nowy grób, i nikomu nic nigdy nie powiedzieć o tym, co widziałam. Siedziałam w kucki i rozmyślałam, aż zesztywniałam i zrobiło mi się tak zimno, że musiałam się ruszyć. Potem sięgnęłam po łopatę.

Ziemia była miękka, dlatego dość szybko udało mi się odkryć kolejne dwadzieścia centymetrów tobołu. Chwyciłam go w najszerszej części i ostrożnie pociągnęłam. Wyszedł w całości z cichym pluśnięciem.

Sięgnęłam do końca, który odsłoniłam jako pierwszy, i szarpnęłam za materiał, żeby go poluzować. Wsunęłam pod niego czubek ostrza, mocno przytrzymałam bandaż lewą ręką, pociągnęłam nóż w górę.

I zobaczyłam ludzką stopę.

Nie krzyknęłam. Właściwie nawet się uśmiechnęłam. Bo kiedy płótno odpadło, poczułam przede wszystkim olbrzymią ulgę: musiałam odkopać jakiegoś krawieckiego manekina, bo przecież skóra człowieka nigdy nie ma takiego koloru jak ta, na którą patrzyłam. Odetchnęłam głęboko i zaczęłam się śmiać.

Potem przestałam.

Bo skóra wyglądała identycznie jak płótno okrywające ciało i jak torf, w którym leżało. Dotknęłam jej. Bardzo zimna: bez wątpienia naturalna. Delikatnie przesuwałam dłonią – wyczuwałam strukturę kości, odcisk na małym palcu, płat szorstkiej skóry na pięcie. Prawdziwe ciało, tylko zabarwione na ciemnobrązowo przez torf.

Stopa trochę mniejsza od mojej, paznokcie przycięte. Kostka szczuplejsza. Znalazłam kobietę. Domyśliłam się, że młoda, dwudziesto-, góra trzydziestokilkuletnia.

Popatrzyłam na resztę ciała w płótnie. Na piersi, tam gdzie serce, widniała duża plama, okrągła, z trzydzieści pięć centymetrów średnicy. Płótno było tu ciemniejsze, prawie czarne. Albo w ziemi było coś dziwnego i zabarwiło ten kawałek, albo płótno miało już tę plamę, jeszcze zanim kobieta została zakopana.

Naprawdę nie chciałam oglądać niczego więcej; wiedziałam, że powinnam wezwać policję. Ale jakoś nie mogłam się powstrzymać, zaczęłam rozcinać płótno w tym ciemniejszym miejscu. Pięć centymetrów, dziesięć, piętnaście. Rozłożyłam materiał, żeby zobaczyć, co jest pod spodem.

Nawet wtedy nie krzyknęłam. Poderwałam się i na miękkich nogach zaczęłam się cofać, aż uderzyłam plecami w bok dołu. Potem się odwróciłam i wdrapałam na górę tak szybko, jakby od tego zależało moje życie. Tam zaskoczył mnie widok martwego konia zaledwie kilka metrów dalej. Zapomniałam o Jemiem. Ale sroka nie zapomniała. Siedziała na łbie i z furią waliła w niego dziobem. Spojrzała na mnie, z poczuciem winy; potem, przysięgam, posłała mi szyderczy uśmieszek. Z jej dzioba zwisała grudka lśniącej zakrwawionej tkanki: oko Jamiego.

To wtedy krzyknęłam.

Siedziałam obok Jamiego i czekałam. Deszcz wciąż padał, byłam przemoczona do suchej nitki, ale już mnie to nie obchodziło. W jednej z naszych szop znalazłam zielony brezent. Nakryłam nim Jamiego. Tylko głowę zostawiłam odsłoniętą. Mój biedny stary koń nie miał zostać pochowany tego dnia. Gładziłam kasztanową sierść, zaplatałam warkocze z grzywy i czuwałam w milczeniu przy dwójce moich martwych przyjaciół.

Gdy nie mogłam już dłużej patrzeć na Jamiego, spojrzałam w stronę morskiej zatoki zwanej Tresta Voe. Zatoki, albo zalane wodą doliny, to typowa cecha tej części świata.

Byłam na Szetlandach, prawdopodobnie najbardziej odosobnionej i najmniej znanej części Wysp Brytyjskich. To grupa blisko stu wysp położonych niecałe dwieście kilometrów od północno-wschodniego krańca Szkocji. Piętnaście z nich jest zamieszkane przez ludzi; wszystkie przez maskonury, mewy trójpalczaste, wydrzyki i inne gatunki dzikich zwierząt.

Społecznie, ekonomicznie i historycznie wyspy są niezwykłe; geograficznie – to prawie kuriozum. Kiedy po raz pierwszy staliśmy razem w tym miejscu, Duncan objął mnie i wyszeptał do ucha legendę, że dawno temu między masywnymi lodowcami i pradawnymi granitowymi skałami doszło do straszliwej bitwy. Jej pokłosiem były Szetlandy – kraina mórz, jaskiń, zatok, targanych sztormami klifów. Wtedy opowieść mi się podobała, ale teraz sądzę, że Duncan się mylił: walka trwa nadal. A tak naprawdę to czasami sobie myślę, że Szetlandy i ich mieszkańcy poświęcili wieki na bój z wiatrem i morzem… i przegrali.

Zajęło im to dwadzieścia minut. Pierwszy na podwórko wjechał biały samochód z charakterystycznym niebieskim paskiem, celtyckim symbolem i napisem „Dion is Cuidich”, Chronić i Służyć. Za nim pojawiły się duża czarna terenówka i nowy, bardzo czysty srebrny sportowy mercedes. Z radiowozu wysiadło dwóch funkcjonariuszy, ale moją uwagę przykuły osoby z tych dwóch pozostałych pojazdów. Szły w moją stronę.

Kierowca mercedesa – kobieta, tak drobna, że aż dziw, że policjantka. Ciemne włosy do ramion cieniowanymi warstwami opływały jej twarz Podeszła bliżej. Ładna, rysy delikatne, oczy piwnozielone. Idealna cera koloru kawy z mlekiem, lekko piegowaty nos. Nowe zielone kalosze marki Hunter, nieskazitelnie czysta kurtka firmy Barbour i karmazynowe spodnie z wełny. W uszach złote kolczyki i kilka pierścionków na palcach prawej ręki.

Przy niej mężczyzna z terenówki wydawał się olbrzymi. Jakieś sześćdziesiąt dwa, trzy lata, barczysty. On też był w kurtce Barbour i zielonych kaloszach, ale zniszczonych i upaćkanych; wyglądały jak stuletnie. Włosy gęste, barwy imbiru, twarz zaczerwieniona z popękanymi naczynkami, jak u ludzi o jasnej karnacji, którzy dużo przebywają na powietrzu. Dłonie olbrzymie i zrogowaciałe. Wyglądał jak farmer. Kiedy podeszli, wstałam i naciągnęłam Jamiemu płachtę na łeb. Mówcie, co chcecie, ale jak dla mnie konie też mają prawo do prywatności.

– Tora Guthrie? – Mężczyzna zatrzymał się metr przede mną i spojrzał w dół na wielki, okryty brezentem kształt u moich stóp.

– Tak – potwierdziłam, gdy znowu podniósł wzrok. – Myślę, że bardziej was zainteresuje to tam. – Pokazałam na dół. Kobieta stała już przy nim i zaglądała. Ponad jej ramieniem zobaczyłam, że na podwórko wjeżdżają kolejne dwa wozy policyjne.

Policjant farmer dwoma zamaszystymi krokami znalazł się nad dołem. Zajrzał do niego i odwrócił się do mnie.

– Andy Dunn, inspektor tutejszej policji – przedstawił się. – Z wydziału zabójstw. A to sierżant Dana Tulloch. Zabierze panią teraz do domu.

– Jakieś pół roku – odpowiedziałam. Zastanawiałam się, kiedy przestanę dygotać.

Byłyśmy w kuchni. Sierżant Tulloch i ja siedziałyśmy przy sosnowym stole, a umundurowana funkcjonariuszka stała w rogu pokoju. Zwykle nasza kuchnia jest najcieplejsza w domu, dzisiaj jednak tak się nie wydawało. Sierżant Tulloch rozpięła kurtkę, ale nie zdjęła. Nic dziwnego, choć od patrzenia na nią, taką okutaną, wcale nie robiło mi się cieplej. Posterunkowa też została w kurtce, tyle że ona przynajmniej zrobiła nam kawę; ciepło kubka w moich dłoniach trochę pomagało.

Nie pytając o pozwolenie, sierżant Tulloch podłączyła notebook do gniazdka w ścianie i zasypując mnie pytaniami, stukała w klawiaturę z prędkością, którą z pewnością zaimponowałaby sekretarkom z lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku.

W domu byłyśmy mniej więcej od pół godziny. Policjantki pozwoliły mi się przebrać z mokrych ciuchów, a w zasadzie nalegały, żebym to zrobiła. Wszystko, co miałam na sobie, zabrali, zapakowali i wynieśli do jednego z wozów. Wykąpać mi się jednak nie dali i trochę się krępowałam, że mam plamy od torfu na dłoniach i ciemnobrązowe podkówki z ziemi pod paznokciami. Z miejsca, gdzie siedziałam, nie widziałam terenu przed domem, ale słyszałam, że na podwórku parkują kolejne samochody.

Już trzy razy – z najdrobniejszymi szczegółami, co było straszliwie męczące – opisałam wydarzenia ostatniej godziny. Teraz chyba nadeszła pora na inne pytania.

– Jakieś pięć, sześć miesięcy – powtórzyłam. – Przeprowadziliśmy się tu na początku grudnia zeszłego roku.

– Dlaczego? – spytała sierżant Tulloch. Już wcześniej zwróciłam uwagę na jej miękki, słodki akcent ze wschodniego wybrzeża. Nie pochodziła z Szetlandów.

– Dla pięknej scenerii i dobrej jakości życia. – Zastanawiałam się, co mnie tak irytuje w tej policjantce. W zasadzie nie miałam się czego czepiać: była uprzejma, chociaż trochę zdystansowana, profesjonalna, choć zarazem dość oziębła. Zdecydowanie oszczędzała słowa, z jej ust nie padło ani jedno, które nie byłoby konieczne. Ja z kolei gadałam za dużo i z każdą minutą coraz bardziej się denerwowałam. Przy tej drobnej, ładnej kobiecie czułam się gruba, źle ubrana, brudna i przede wszystkim… winna. – No i Szetlandy to podobno jedno z najbezpieczniejszych miejsc w Wielkiej Brytanii – dodałam z ponurym uśmiechem. – Przynajmniej tak pisali w ulotce, w której zachęcali, żeby podjąć tu pracę. – Nachyliłam się ponad stołem. Spojrzała na mnie, ale nic nie powiedziała. – Pamiętam, pomyślałam, że to trochę dziwne – trajkotałam dalej. – Chodzi o to, że jak chcesz się zatrudnić w nowym miejscu, to o co pytasz? Czy dobrze płacą, ile dają urlopu, jakie są godziny pracy, ile kosztują miejscowe domy i czy w okolicy są dobre szkoły? Ale „czy jest bezpiecznie”? Kto o to pyta? Można by pomyśleć, że ktoś starał się coś tu udowodnić.

Sierżant Tulloch miała ten rodzaj opanowania, o jakim mogłabym tylko pomarzyć. Przerwała kontakt wzrokowy i spojrzała na swoją kawę, jak dotąd nietkniętą. Potem podniosła kubek, wzięła ostrożny łyk i odstawiła kubek z powrotem na stół.

I znowu przeniosła wzrok na mnie. W oczach miała jakiś błysk, którego nie potrafiłam określić. Była albo wkurzona, albo rozbawiona.

– Mój mąż jest brokerem statków – wyjaśniłam. – Pracował w Baltic Exchange w Londynie. Gdzieś w połowie zeszłego roku zaproponowano mu stanowisko starszego wspólnika w tutejszej firmie. Oferta zbyt dobra, żeby ją odrzucić.

– Spory przewrót w pani życiu. Przeprowadzka aż z południa Anglii.

Skinęłam głową. Wylądowałam bardzo daleko od łagodnych, żyznych wzgórz angielskiego hrabstwa, w którym się wychowałam; daleko od zakurzonych, hałaśliwych ulic Londynu, w którym ja i Duncan mieszkaliśmy i pracowaliśmy przez ostatnie pięć lat; daleko od rodziców, braci, przyjaciół – jeśli nie liczyć koni. Tak, byłam bardzo daleko od domu.

– W moim być może – odpowiedziałam w końcu. – Ale Duncan jest wyspiarzem. Dorastał na Unst.

– Piękna wyspa. Dom jest państwa?

Znowu skinęłam głową. Dom znalazł Duncan. Potem podczas jednego z kilku pobytów w poprzednim roku, kiedy przyjeżdżał dogadać szczegóły zatrudnienia w nowej firmie, złożył właścicielom ofertę kupna. Dzięki pieniądzom z funduszu powierniczego, które dostał na trzydzieste urodziny, nie musieliśmy się nawet ubiegać o kredyt hipoteczny. Pierwszy raz oglądałam nowy dom, gdy był już nasz, gdy podjechaliśmy tu za ciężarówkami firmy przewozowej. Zobaczyłam duży stuletni budynek z kamienia, z gilotynowymi oknami, które od frontu wychodziły na zatokę Tresta, a z tyłu na wzgórza Weisdale. Gdy świeciło słońce (a zapewniam, że czasami to się zdarza), widoki były niesamowite. Na zewnątrz mnóstwo miejsca dla naszych koni; wewnątrz wystarczająco dużo pokoi dla nas dwojga i ewentualnie dla kogoś jeszcze, gdyby się pojawił.

– Od kogo go kupiliście?

Pytanie było ważne, więc otrząsnęłam się z mojego małego snu na jawie.

– Nie bardzo wiem – przyznałam się.

Sierżant Tulloch nic nie odpowiedziała, tylko uniosła brwi. Zrobiła to nie po raz pierwszy. Zastanawiałam się, czy to taka technika śledcza: samemu mówić jak najmniej i pozwalać paplać podejrzanemu. To wtedy sobie uzmysłowiłam, że jestem podejrzaną w śledztwie o morderstwo; a także, że można jednocześnie odczuwać strach, gniew i rozbawienie.

– Mąż się tym zajmował – wyjaśniłam.

Jej brwi pozostały uniesione.

– Ja ogarniałam sprawy w Londynie – dodałam, żeby nie pomyślała, że jestem jedną z tych kobiet, które wszelkie sprawy finansowe zwalają na głowę męża, choć w zasadzie tak właśnie było. – Ale wiem, że wcześniej od dawna nikt tu już nie mieszkał. Dom był w dość kiepskim stanie, jak się wprowadzaliśmy.

Sierżant rozejrzała się po mojej niezbyt czystej kuchni, potem znów popatrzyła na mnie.

– Z tego, co kojarzę, poprzednim właścicielem był jakiś fundusz. Chyba coś związanego z kościołem. – Tak mało się tym interesowałam. Byłam zawalona pracą, niechętna przeprowadzce, miałam na głowie mnóstwo… innych rzeczy. Wysłuchałam tego, co miał mi do powiedzenia Duncan, przytaknęłam i podpisałam się tam, gdzie prosił, żebym się podpisała. – Tak, zdecydowanie mieli coś wspólnego z kościołem – dodałam. – Bo musieliśmy złożyć zobowiązanie, że będziemy się zachowywali stosownie.

Oczy policjantki jakby trochę pociemniały.

– To znaczy?

– Taka jakaś bzdura. Musieliśmy obiecać, że nie będziemy wykorzystywać domu jako miejsca kultu, że nie urządzimy w nim pubu ani kasyna i że nie będziemy tu uprawiali czarów.

Zwykle ludzie się śmiali, gdy im o tym mówiłam. Mina sierżant Tulloch wyrażała znudzenie.

– Czy taka umowa jest w ogóle prawnie do wyegzekwowania? – spytała.

– Prawdopodobnie nie. Ale że nie paramy się czarami, ta kwestia nie była dla nas problemem.

– Dobrze to słyszeć – rzuciła bez cienia uśmiechu.

Pomyślałam, że może czymś ją uraziłam, ale zaraz uznałam, że jeśli nawet, to trudno. Jeśli jest aż tak wrażliwa, powinna wybrać inny zawód. W kuchni robiło się coraz zimniej, czułam, że sztywnieją mi nogi i ręce. Przeciągnęłam się, wstałam i odwróciłam do okna.

A tam miejsce zbrodni: przyjechało jeszcze więcej policjantów, łącznie z kilkoma w kombinezonach, które wyglądały jak uszyte z białych plastikowych worków na śmieci. Nad wykopanym przeze mnie dołem pojawił się namiot. Wzdłuż naszego ogrodzenia z drutu kolczastego rozciągnięto taśmę w czerwono-białe pasy, wyznaczała wąskie przejście z podwórka na pole. Jeden z mundurowych stał odrobinę zbyt blisko Jamiego. Na moich oczach strzepnął popiół z papierosa na brezent. Odwróciłam się od okna.

– Ale biorąc pod uwagę stan zwłok, to może jednak ktoś w okolicy zajmuje się czarną magią.

Sierżant się wyprostowała, już nie wyglądała na znudzoną.

– Co pani ma na myśli?

– Powinniście zaczekać do sekcji. Mogę się mylić. Specjalizuję się w obszarach miednicy, nie klatki piersiowej. Och, i czy mogłaby pani poprosić kolegów, żeby bardziej uważali. Lubiłam tego konia.

– Myślę, że moi koledzy mają teraz ważniejsze sprawy na głowie, niż pani koń, doktor Guthrie.

– Pani Hamilton. Mimo wszystko mogliby okazać trochę szacunku.

– Nie rozumiem?

– Mówię o szacunku dla mojej własności, ziemi i moich zwierząt. Nawet tych martwych.

– Nie, miałam na myśli „panią Hamilton”.

Westchnęłam.

– Jestem konsultantem chirurgicznym, zwłaszcza przy porodach. A Guthrie to nazwisko męża. Jako lekarz jestem zarejestrowana pod panieńskim.

– Postaram się zapamiętać. A tymczasem musimy zrobić coś z tym koniem.

Wstała od stołu, a ja poczułam szybsze uderzenie serca.

– Musimy pozbyć się tych zwłok – ciągnęła. – Tak szybko, jak to tylko możliwe.

Patrzyłam na nią i milczałam.

– Jeszcze dzisiaj – dorzuciła z emfazą.

– Pochowam go sama, jak skończycie – odparłam tak stanowczo, jak tylko potrafiłam.

Pokręciła głową.

– Obawiam się, że to niemożliwe. Wkrótce przyjadą tu ludzie z jednostki wsparcia technicznego. Będą musieli przeczesać cały teren. Niewykluczone, że zostaniemy tu na wiele tygodni. Nie możemy pracować obok rozkładających się końskich zwłok.

Myślę, że to dobór słów, trafnych, lecz nietaktownych, sprawił, że w mojej piersi pojawił się ucisk, ten, który mi mówi, że jestem wściekła jak diabli i naprawdę, naprawdę muszę bardzo uważać, co powiem w następnych kilku minutach.

– I jak zapewne pani wie, grzebanie koni na własną rękę jest nielegalne już od kilku lat – kontynuowała.

Łypnęłam na nią wściekle. Oczywiście, że wiedziałam: moja matka trzydzieści lat prowadziła szkółkę jeździecką. Ale nie zamierzałam dyskutować z sierżant Tulloch i tłumaczyć, jak dużo kosztuje na Szetlandach wywiezienie konia. Nie zamierzałam też mówić o mojej potrzebie – przyznaję sentymentalnej – żeby mieć Jamiego blisko siebie.

Tulloch wyprostowała się i rozejrzała. Zauważyła telefon na ścianie obok lodówki i podeszła do niego.

– Załatwi to pani? – spytała. – Czy woli pani, żebym ja to zrobiła?

Słowo honoru, w tym momencie omal jej nie przyłożyłam. Nawet ruszyłam w jej stronę, przy czym kątem oka widziałam, że posterunkowa też daje krok do przodu. Na szczęście dla nas obu, zanim Tulloch zdążyła podnieść słuchawkę, telefon sam zadzwonił. Ku mojemu coraz większemu poirytowaniu Tulloch go odebrała, potem wyciągnęła słuchawkę do mnie.

– Do pani – oznajmiła.

– Serio?! – Nie ruszyłam się z miejsca.

Tulloch cofnęła rękę.

– Odbierze pani czy nie? Zdaje się, że to coś ważnego.

Posłałam jej swoje najwścieklejsze spojrzenie, chwyciłam słuchawkę i odwróciłam się plecami. Po drugiej stronie rozległ się głos, którego nigdy wcześniej nie słyszałam.

– Pani Hamilton, mówi Kenn Gifford. Mamy tu pacjentkę, lat dwadzieścia osiem. W trzydziestym szóstym tygodniu ciąży. Przyjechała kwadrans temu, z dużym krwotokiem. Są oznaki nieznacznego zagrożenia życia płodu.

Siłą woli zmusiłam się, żeby się skupić. Kim, do diabła, jest Kenn Gifford? Zupełnie go nie kojarzyłam; może to jeden ze stażystów albo ktoś na zastępstwie.

– O którą pacjentkę chodzi?

Gifford chwilę nie odpowiadał. Usłyszałam szelest przerzucanych kartek.

– Janet Kennedy.

Zaklęłam pod nosem. Pilnie obserwowałam Janet. Dwadzieścia kilo nadwagi, łożysko przodujące i na dobitkę Rh minus. Za sześć dni miała zaplanowaną cesarkę, ale najwidoczniej zaczęła rodzić wcześniej. Spojrzałam na zegar. Piętnaście po piątej. Chwilę się zastanawiałam.

Łożysko przodujące, placenta praevia, to powikłanie ciąży, nieprawidłowo niskie zagnieżdżenie łożyska w macicy. Jeden z najczęstszych powodów krwawień z dróg rodnych w drugim i trzecim trymestrze ciąży oraz krwotoków w ostatnich dwóch miesiącach.

Wzięłam głęboki wdech.

– Zabierzcie ją na salę operacyjną. Może być krwotok śródoperacyjny, zawiadomcie bank krwi. Będę za dwadzieścia minut.

Mój rozmówca rozłączył się akurat w chwili, gdy sobie przypomniałam, że Kenn Gifford to główny chirurg i ordynator szpitala Franklin Stone w Lerwick. Innymi słowy, mój szef. Przez pół roku był na urlopie, mniej więcej w czasie, gdy przyjechałam na Szetlandy. Chociaż to on zatwierdzał moje przyjęcie, nigdy się nie spotkaliśmy. Teraz miał patrzeć, jak przeprowadzam trudną operację, a istniało duże prawdopodobieństwo, że pacjentka jej nie przeżyje.

I co ja sobie wyobrażałam? Że ten dzień gorszy już być nie może?

2

Dwadzieścia minut później byłam przebrana, odkażona i szłam na drugi blok operacyjny, kiedy nagle zatrzymał mnie stażysta.

– O co chodzi?

– Nie mamy krwi – odparł młody Szkot. – Brakuje AB minus.

Wybałuszyłam oczy. Do cholery, co jeszcze może pójść nie tak?

– Kpisz sobie – wydusiłam z siebie.

Nie kpił.

– To rzadka grupa. Dwa dni temu mieliśmy duży wypadek drogowy. Została nam tylko jedna jednostka, więcej nie ma.

– No to, na rany boskie, ściągnijcie skądś. – Do wszystkiego, przez co przeszłam już tamtego dnia, doszło zdenerwowanie zabiegiem. W takich okolicznościach niestety nie stać mnie na uprzejmość.

– Nie traktuj mnie jak idioty. Już zamówiliśmy. Ale helikopter nie może wystartować. Za bardzo wieje.

Obrzuciłam go wściekłym spojrzeniem i pchnęłam drzwi do sali operacyjnej. W tym samym momencie potężny mężczyzna w niebieskim kitlu wykonał ostatnie nacięcie krocza Janet.

– Ssak – rzucił. Odebrał od instrumentariuszki rurkę i wsunął w kanał rodny, żeby odciągnąć płyn owodniowy.

Pomimo maski i czepka, które miał założone, od razu zauważyłam, że Kenn Gifford to mężczyzna wyjątkowej urody; nie przystojny, w zasadzie wręcz przeciwnie, ale jednak pociągający. Skóra nad maską jasna, taka, na której widać naczynka i która z wiekiem jest stale zaróżowiona. Gifford jeszcze tego wieku nie osiągnął, ale w sali było gorąco, więc i twarz miał czerwoną. Oczy małe i głęboko osadzone, z daleka ledwie widoczne, o trudnym do określenie kolorze, nawet z bliska. Nie były niebieskie ani brązowe, ani zielone, ani piwne. Raczej ciemne niż jasne, szare to chyba najbliższe prawdy. Pod nimi widniały duże półkoliste sińce.

Dostrzegł mnie. Trzymając ręce na wysokości ramion, dał krok w tył i przywołał mnie ruchem głowy. Żeby Janet i jej mąż nie musieli oglądać drastyczniejszych fragmentów zabiegu, ustawiono przed nimi ekran. Spojrzałam w dół. Musiałam skupić się wyłącznie na swoim zadaniu; z pewnością nie na Giffordzie, który stał krępująco blisko, tuż za moim lewym ramieniem.

– Potrzebny będzie ucisk na podstawę – powiedziałam. Gifford obszedł stanowisko i stanął naprzeciwko mnie.

Przebiegłam w myślach rutynową listę kontrolną: pozycja dziecka, ułożenie pępowiny. Podłożyłam ręce pod ciało i delikatnie je podważyłam. Gifford zaczął naciskać na brzuch Janet, ja w tym czasie drugą rękę wsunęłam pod pośladki dziecka. Lewą dłoń przesunęłam w górę, pod główkę i szyję, potem delikatnie – upominając się, że mam się nie spieszyć – wydobyłam na świat małego ludzika pokrytego śluzem i krwią. Poczułam tę sekundę czystych emocji – tryumfu, uniesienia i smutku jednocześnie – przez które szczypie mnie twarz, oczy zachodzą łzami, a głos drży. Ten stan szybko mija. Być może pewnego dnia tak przyzwyczaję się do sprowadzania na świat nowego życia, że ta energia w ogóle się nie pojawi, chociaż mam nadzieję, że tak nie będzie.

Dziecko zaczęło płakać, a ja pozwoliłam sobie na uśmiech i sekundę rozluźnienia, zanim podałam je Giffordowi – który bardzo uważnie mnie obserwował. Wróciłam do Janet. Przecięłam pępowinę.

– Chłopiec czy dziewczynka? W jakim jest stanie? – przypłynął głos matki zza ekranu.

Gifford zaniósł dziecko Kennedym, żeby mogli je przytulić. Gdy już się przywitali z synem, zaczęło się badanie małego. Ja miałam zająć się matką.

Ponad stołem pediatrycznym Gifford wykrzykiwał liczby do położnej, która wpisywała je do karty.

– Dwa, dwa, dwa, jeden, dwa.

Sprawdzał stan dziecka według skali Apgar, która pozwala ocenić stan noworodka zaraz po porodzie. Maleństwo Kennedych dostało dziewięć punktów; badanie miało być powtórzone jeszcze dwukrotnie, ale ja nie musiałam poznawać wyników. Wiedziałam, że mały Kennedy jest w całkiem niezłej formie.

Tego samego nie mogłam powiedzieć o matce. Straciła dużo krwi, więcej niż byliśmy w stanie uzupełnić. I nadal krwawiła. Natychmiast po porodzie anestezjolog wstrzyknął Janet syntocinon. To lek podawany rutynowo, aby zapobiec krwotokom w połogu. W większości przypadków działał. W bardzo nielicznych nie. Ten przypadek miał być jednym z tych nielicznych. Dopilnowałam porodu łożyska, a potem poprosiłam na bok swojego przełożonego.

Przemierzył salę i stanęliśmy w pewnej odległości od Kennedych.

– Ile krwi pana zdaniem straciła pacjentka? – Patrzyłam w bok, moje oczy były na wysokości barku Gifforda.

– Kilka jednostek, może więcej.

– W magazynie została nam dokładnie tylko jedna.

Zaklął cicho.

– Pacjentka ciągle krwawi – dodałam. – Nie może stracić więcej krwi.

Podszedł do Janet. Popatrzył na nią, potem na mnie. Kiwnął głową. Obeszliśmy ekran i stanęliśmy przed małżeństwem. John trzymał syna, radość tryskała z każdego mięśnia w jego twarzy. Jego żona niestety nie wyglądała najlepiej.

– Janet, słyszy mnie pani?

Odwróciła się i nawiązała kontakt wzrokowy.

– Janet, traci pani zbyt wiele krwi. Lek, który pani podaliśmy, nie powstrzymał krwawienia, będzie pani coraz bardziej słabła. Muszę przeprowadzić histeroktomię.

Jej oczy rozszerzyły się w szoku.

– Teraz? – spytał mąż; zrobił się biały jak ściana.

Skinęłam głową.

– Tak, teraz. Trzeba to zrobić jak najszybciej. – Spojrzał na Gifforda.

– Pan też tak uważa?

– Tak – odparł Gifford. – Pańska żona może umrzeć, jeśli tego nie zrobimy.

Dość obcesowo, nawet na moje standardy, ale nie mogłam się nie zgodzić.

Świeżo upieczeni rodzice popatrzyli na siebie. Potem John ponownie zwrócił się do Gifforda.

– Może to zrobić pan?

– Nie – odparł Gifford. – Pani Hamilton zrobi to lepiej.

Jakoś w to wątpiłam, ale to nie był właściwy moment na dyskusję. Obejrzałam się na anestezjolożkę. Skinęła głową, była już przygotowana, żeby zrobić znieczulenie ogólne, przy tym zabiegu nieodzowne. Pielęgniarka przyniosła formularz na zgodę na operację, John Kennedy i jego syn opuścili salę. Na krótko zamknęłam oczy, wzięłam głęboki wdech i zabrałam się do roboty.

Dwie godziny później Janet Kennedy była osłabiona, ale w stabilnym stanie, wiatr się uspokoił i krew, której Janet nadal bardzo potrzebowała, już do nas leciała. Przypuszczałam, że z Janet będzie wszystko w porządku. Mały Kennedy, teraz już z imieniem Tamary, też czuł się dobrze i wyglądał świetnie, a John drzemał w krześle przy łóżku żony. Wzięłam prysznic i przebrałam się, ale czułam potrzebę, żeby zostać w szpitalu, aż dostaną krew. Zadzwoniłam do domu, ale Duncan nie dzwonił. Nie miałam pojęcia, czy policja wciąż u nas jest, czy nie.

Gifford był w sali przez całą operację. W rozmowie z Kennedymi sprawiał wrażenie, że jest pewny moich umiejętności, ale podczas operacji cały czas bacznie mnie obserwował. Tylko raz się odezwał, rzucił ostro: „Proszę sprawdzić kleszcze, pani Hamilton”, w chwili gdy na sekundę straciłam koncentrację. Po operacji opuścił salę bez słowa; ufał mi przynajmniej na tyle, że uznał, iż dam sobie radę sama z zaszyciem.

Naprawdę nie wiedziałam, czy jest ze mnie zadowolony, czy nie. Operacja przebiegła dość gładko, ale trudno określić, że przeprowadziłam ją zręcznie, a już na pewno nie elegancko. Wykonałam ją na miarę tego, kim byłam: zdenerwowaną lekarką świeżo po specjalizacji, która za wszelką cenę nie chce popełnić błędu.

Nagle ogarnęła mnie złość na Gifforda. Powinien coś powiedzieć, nawet krytyka byłaby lepsza niż to, że wyszedł. Może nie przeprowadziłam operacji genialnie, ale na pewno spisałam się całkiem nieźle. Byłam zmęczona i niepocieszona i bardzo chciałam, żeby ktoś poklepał mnie po plecach w ramach wsparcia.

Poszłam do siebie. Stanęłam przy oknie i przyglądałam się ludziom i samochodom na parkingu poniżej. Nagle zadzwonił telefon. Wzdrygnęłam się i szybko podeszłam do biurka. Pewnie krew przyjechała szybciej, niż się spodziewałam – tak sądziłam.

– Pani Hamilton, tu Stephen Renney.

– Witam – odpowiedziałam dopiero po krótkiej chwili, żeby zyskać na czasie. Renney, Renney, powinnam znać to nazwisko.

– Słyszałem, że panią ściągnięto. Jeśli nie jest pani zbyt zajęta, mam tu coś, w czym mogłaby mi pani pomóc. Istnieje szansa, żeby pani do mnie zajrzała?

– Oczywiście – odparłam. – Coś ze sobą przynieść?

– Nie, nie, wystarczy pani wiedza. Niech to pani nazwie dumą zawodową, a nawet zawodowym zarozumialstwem, ale wolałbym oddać kompletny raport, gdy przyjadą tutaj te szychy. Mam pewne podejrzenia, które mogą być istotne, i nie chcę, żeby jutro rano zgraja zadufanych dupków z kontynentu wyskoczyła mi z czymś, jakby dokonali wielkiego odkrycia.

Nie miałam pojęcia, o czym mówi, ale już to wszystko słyszałam. Mieszkańcy wysp tak bardzo nie chcą być uważani za gorszych od specjalistów ze stałego lądu, że na Szetlandach dążenie do doskonałości, a nawet nadgorliwość, stały się normą.

– Już do pana idę. – Gdzie pana znajdę?

– W sali 103, na parterze – odpowiedział.

Odłożyłam słuchawkę i wyszłam na korytarz. Dotarłam do schodów, zeszłam na sam dół i zaczęłam szukać numeru 103; po drodze minęłam radiologię, oddział pediatryczny i ostry dyżur. Nie umiałam sobie umiejscowić tej sali i nie miałam pojęcia, jaką dziedziną medycyny zajmuje się Stephen Renney. Wreszcie znalazłam. Weszłam do środka.

Po drugiej stronie, całkowicie tarasując przejście, stali inspektor Dunn, sierżant Tulloch i Kann Gifford – nadal w stroju operacyjnym, choć już bez maski i czepka. Był tam też niski facet w okularach, z rzedniejącymi włosami, którego gdzieś już wcześniej widziałam. Domyśliłam się, że to Stephen Renney. Poczułam się jak skończona idiotka, w końcu sobie przypomniałam, że to szpitalny patolog.

A w sali numer 103 mieści się kostnica.

3

Ten niski wyszedł naprzód i wyciągnął kościstą dłoń. Na nadgarstku miał ślady egzemy. Uścisnęłam mu rękę; była tak zimna, że ledwie się powstrzymałam, żeby się nie wzdrygnąć.

– Pani Hamilton, Stephen Renney. Bardzo dziękuję, że pani przyszła. Właśnie tłumaczyłem detektywom, że w interesie rzetelności naprawdę potrzebuję…

Drzwi otworzyły się znowu i sanitariusz wtoczył nosze na kółkach. Żeby mógł nimi przejechać, wszyscy musieliśmy przesunąć się pod ścianę. Odezwał się Gifford. Teraz, już bez napięcia z sali operacyjnej, zwróciłam uwagę, że głos ma głęboki, szlachetny, po góralsku melodyjny. Zanim się tu przeprowadziłam i zaczęłam regularnie słyszeć podobne głosy, zawsze wywoływały mrowienie na mojej skórze i uśmiech na twarzy. To taki głos typu „och, tylko nie przestawaj mówić”.

– Może na chwilę przenieślibyśmy się do twojego gabinetu, Stephen?

Gabinet Renneya był mały, bez okna i nieskazitelnie czysty. Na ścianie wisiało kilka obrazków. Przed biurkiem stały, zbyt blisko siebie, dwa pomarańczowe plastikowe krzesła. Renney wskazał na nie, zerkając od sierżant Tulloch do mnie i z powrotem. Tulloch pokręciła głową. Ja też nie usiadłam. Ze sztywnym uśmiechem Renney klapnął na fotel za biurkiem.

– To całkowicie wbrew zasadom. – Tulloch zwracała się do inspektora, a jednocześnie pokazywała na mnie. Prawdopodobnie miała rację, ale nie lubię, kiedy mówi się o mnie „to”; od razu się najeżam.

– Ale pani Hamilton nie zalicza się chyba do grona podejrzanych? – zauważył Gifford i uśmiechnął się do mnie.

Byłam zaskoczona i zaintrygowana faktem, że jak na mężczyznę, a zwłaszcza jak na chirurga, nosi długie włosy. W świetle elektrycznych lamp były jasnozłote. Brwi i rzęsy miał płowe, co za jednym zamachem podważało wszelkie ewentualne roszczenia – do których inaczej miałby prawo – aby uważać go za atrakcyjnego faceta, w tradycyjnym sensie.

– Na Szetlandach jest dopiero od pół roku – kontynuował. – A z tego, co mówicie, wynika, że nasza koleżanka z sali obok to raczej kandydatka do Muzeum Brytyjskiego. Jak myślisz, Andy? Epoka brązu? Żelaza? – Uśmiechał się, chociaż niezbyt życzliwie.

Odnosiłam wrażenie, że Andy Dunn nie potrafiłby odróżnić epoki brązu od żadnej innej i że Gifford doskonale o tym wie.

– Cóż, właściwie… – zaczął Stephen Renney, dość cicho, jakby się bał Gifforda.

– Coś koło tego – potwierdził Dunn.

Uderzyło mnie, jak bardzo on i Gifford są do siebie podobni: potężni, z jasną karnacją, raczej brzydcy. Zresztą wielu innych znanych mi mężczyzn z Szetlandów wygląda jak oni. Jakby od czasów norweskich najazdów pula genetyczna przetrwała tu w stanie niemal nienaruszonym.

– To nie byłby pierwszy taki przypadek – tłumaczył Dunn. – Torfowiska mają złą sławę. Pamiętam sprawę z Manchesteru z lat osiemdziesiątych. Policja zidentyfikowała ciało jako zwłoki kobiety, którą ponoć dwadzieścia lat wcześniej zamordował mąż. Zatrzymali tego człowieka i on się przyznał. Ale na końcu okazało się, że zwłoki miały dwieście lat. I na dodatek były zwłokami faceta.

Spojrzenie sierżant Tulloch przeskakiwało od jednego wyspiarza do drugiego.

– Ale, jeśli mógłbym… – próbował wtrącić coś Renney.

– Kiedyś widzieliśmy człowieka z Tollund – przerwał mu Gifford. – Pamiętasz tę wycieczkę w liceum do Danii, Andy? Absolutnie niesamowite. Pochodził z okresu przedrzymskiego epoki żelaza, a miał zarost, widać było zmarszczki, no wszystko. Był świetnie zakonserwowany. Zachowała się nawet zawartość żołądka.

Nie byłam w najmniejszym stopniu zaskoczona tym, że Gifford i Dunn znają się już z liceum. Szetlandy są małe. Zdążyłam się przyzwyczaić, że tu wszyscy znają wszystkich.

– No właśnie – potwierdził Dunn. – Wezwaliśmy antropologa sądowego. Może potwierdzi nasze przypuszczenia. Byłoby dobrze ze względu na turystów.

– Panie inspektorze… – zaczęła Tulloch.

– Naprawdę uważam, że… – jęknął Renney.

– Och, na rany boskie! – warknęłam. – Ona nie jest z epoki żelaza.

Dunn odwrócił się w moją stronę, jakby dopiero sobie przypomniał, że tam jestem.

– Z całym szacunkiem… – zaczął.

– Proszę mnie poprawić, jeśli się mylę – przerwałam mu. – Ale o ile mi wiadomo, kobiety z okresu przedrzymskiego epoki żelaza nie malowały paznokci u nóg.

Dunn miał minę, jakbym go spoliczkowała. Tulloch leciutko się uśmiechnęła, ale szybko przywołała się do porządku. Gifford zesztywniał, wyrazu jego twarzy nie potrafiłam jednak odczytać. Stephen Renney wyglądał, jakby mu po prostu ulżyło.

– To właśnie chciałem państwu przez cały czas powiedzieć. To nie jest znalezisko archeologiczne. Zdecydowanie nie. Torf może wprowadzać w błąd. Macie państwo rację, że ma niezwykłe właściwości konserwujące, ale na palcach u nóg i u rąk zmarłej widnieją ślady po lakierze. I jest jeszcze uzębienie. Widać tam bardzo współczesną robotę dentystyczną.

Usłyszałam, że Gifford obok mnie ciężko wzdycha.

– W porządku, mów, co masz do powiedzenia, Stephen – rzucił.

Doktor Renney otworzył teczkę z dokumentami, jedyną, jaka leżała na jego biurku. Spojrzał w górę. Zastanawiałam się, czy czuje się niekomfortowo, że musi patrzeć na nas z dołu, ale był tak niski, że prawdopodobnie do takiej perspektywy przywykł.

– Rozumiecie państwo, że ciało przywieziono nam zaledwie trzy godziny temu. To bardzo wstępny raport.

– Oczywiście – uspokoił go Gifford, choć w jego głosie pobrzmiewało zniecierpliwienie. – Czego się dowiedziałeś jak dotąd?

Zauważyłam, że Dunn rzucił Giffordowi ostre spojrzenie; oficjalnie śledztwo prowadziła policja, ale szpital to teren Gifforda. Ciekawe, czy wkrótce zobaczymy starcie tytanów, pomyślałam.

Stephen Renney oczyścił gardło chrząknięciem.

– To, co tu mamy – zaczął – to szczątki kobiety w wieku między dwadzieścia pięć a trzydzieści pięć lat. Torf zabarwił skórę, ale dobrze przyjrzałem się twarzy, strukturze kości i czaszce… i jestem prawie pewien, że denatka była rasy białej. Mam również prawie stuprocentową pewność, że nie zmarła z przyczyn naturalnych.

Cóż, jeśli kiedykolwiek spotkałam się z niedopowiedzeniem, to właśnie w tym momencie.

– To z jakich? – spytał Gifford.

Odwróciłam się, żeby na niego spojrzeć. Chciałam widzieć, jak przyjmie odpowiedź.

Doktor Renney znowu odchrząknął. Kątem oka zobaczyłam, że zerka w moją stronę.

– Ofiara zmarła na skutek silnego krwotoku po tym, jak wycięto jej serce.

Giffordowi podskoczyła głowa, pobladł.

– Jezus Maria! – sapnął.

Dwoje policjantów nie zareagowało. Tak jak ja, widzieli już zwłoki.

Renney najgorsze miał już za sobą, więc trochę się rozluźnił.

– Seria cięć, jakieś dziesięć, może w sumie dwanaście, bardzo ostrym narzędziem – kontynuował. – Powiedziałbym: chirurgicznym, ale może to był nóż rzeźnicki.

– Przez klatkę piersiową? – spytał Gifford. Wiadomo, chirurg.

Nie przychodziło mi na myśl żadne zwykłe narzędzie chirurgiczne, którym dałoby się przedrzeć przez mostek. Giffordowi też nie, sądząc po tym, jak zmarszczył brwi.

Renney pokręcił głową.

– Klatka piersiowa została otwarta najpierw – wyjaśnił. – Hm… podważono ją jakimś tępym narzędziem.

Głęboko w gardle rosła mi gula. Pomarańczowe plastikowe krzesło przede mną nagle zaczęło wyglądać bardzo zachęcająco.

– Czy to serce mogło być ponownie wykorzystane? – spytała Dana Tulloch. – Czy zamordowano ją, bo ktoś potrzebował jej serca?

Patrzyłam na panią sierżant i w myślach podążałam za jej tokiem rozumowania. O takich rzeczach się słyszało: że porywano ludzi, którym usuwano narządy; że potajemnie organizowano nielegalne operacje, opłacane przez ludzi o słabym zdrowiu, ale z wypchanymi portfelami. To się zdarzało, ale tylko w odległych państwach o dziwnie brzmiących nazwach, gdzie ludzkie życie, zwłaszcza biedoty, się nie liczy. Nie tutaj. Nie w Wielkiej Brytanii i z pewnością w ogóle nie na Szetlandach, najbezpieczniejszym miejscu do życia i pracy w Zjednoczonym Królestwie.

Renney nie odpowiedział od razu; przez chwilę przeglądał notatki.

– Przypuszczam, że nie – odezwał się w końcu. – Żyła główna dolna została usunięta bardzo umiejętnie. Tak samo żyły płucne. Ale już pień płucny i aorta wstępująca są bardzo poszarpane. Jakby ktoś dokonał kilku nieudanych prób. To nie były żniwa. Widać tu rękę kogoś z podstawową znajomością anatomii, ale nie rękę chirurga.

– No to mi się upiekło – zażartował Gifford.

Tulloch zgromiła go wzrokiem. Ja, żeby powstrzymać chichot, przygryzłam bok dolnej wargi. Byłam zdenerwowana, to wszystko, bo naprawdę nic tu do żartów.

– Przeprowadziłem kilka szybkich testów. W krwi zmarłej jest bardzo wysoki poziom propofolu – ciągnął Renney. Spojrzał na inspektora Dunna. – Prawie na pewno była mocno odurzona, kiedy to się stało.

– I całe szczęście – rzuciła sierżant Tulloch, która nadal przeszywała wściekłym wzrokiem Gifforda. – Jak łatwo dostępny jest ten pro… – zaczęła.

– Propofol – pomógł Renney. – Cóż, w aptece się go nie kupi, ale to dość powszechnie stosowany dożylny środek usypiający. Każdy, kto pracuje w szpitalu, nie miałby większych problemów. Może ktoś z firmy farmaceutycznej.

– W tych czasach prawie wszystko można dostać na czarnym rynku – zauważył Dunn. Popatrzył na Tulloch. – Nie podążajmy tym tropem, bo to raczej ślepa uliczka.

– Znalazłem też ślady otarć na nadgarstkach, ramionach i na kostkach – ciągnął Renney. – Powiedziałbym, że przed śmiercią dość długo trzymano ją skrępowaną.

Miałam dość zgrywania bohaterki. Dałam krok i usiadłam. Renney przechwycił moje spojrzenie i się uśmiechnął. Chciałam się zrewanżować, ale nie wyszło mi najlepiej.

– W porządku, znamy sposób – rzucił Gifford. – Jakieś sugestie co do czasu?

Pochyliłam się. Jak tylko nie skupiałam się na czymś innym, to pytanie wracało i dręczyło mnie całe popołudnie. Zanim wybrałam położnictwo, przez jakiś czas rozważałam pomysł, żeby zająć się patologią, i nawet przeszłam podstawowe szkolenie. Dzięki temu miałam trochę lepsze pojęcie niż przeciętna osoba o procesie rozkładu.

Po pierwsze, żelazna zasad: rozkład zaczyna się z chwilą zgonu. Potem wszystko zależy od: stanu ciała – jego rozmiaru, ciężaru, ran i uszkodzeń; od tego, gdzie się znajduje – w pomieszczeniu czy na zewnątrz; od obecności padlinożerców i owadów; od tego, czy ciało było pogrzebane, czy zabalsamowane.

Weźmy dla przykładu zwłoki porzucone w lesie w klimacie umiarkowanym, takim, jaki panuje na Wyspach Brytyjskich. Po śmierci związki chemiczne i enzymy obecne w ciele wspólnie z bakteriami gnilnymi zaczną rozkładać tkankę. Między czwartym a dziesiątym dniem po śmierci zwłoki zaczynają gnić. Do wewnętrznych jam przedostają się płyny ustrojowe i następuje produkcja gazów. Ciśnienie, które się wtedy wytwarza, rozdyma ciało. Od dziesiątego do dwudziestego dnia zwłoki osiągają stadium rozkładu czarnego. Rozdęte ciało zapada się, odsłonięte części ciemnieją i zaczynają wydawać silną woń gnicia.

Gdzieś około pięćdziesiątego dnia znikają resztki tkanek, zwłoki wysychają, a kwas masłowy nadaje im serową woń. Części stykające się z podłożem fermentują i pokrywają pleśnią. W rok po śmierci zwłoki osiągają stadium rozkładu suchego, zostają z nich już tylko kości i włosy. W końcu również i włosy znikają, zjedzone przez ćmy i bakterie, i pozostaje sam szkielet.

Albo inny przykład. Ciało zamrożone w alpejskim lodzie, niewystawione na działanie promieni słonecznych ani nieuszkodzone przez ruchy lodowca, może się zachować w stanie idealnym setki lat. Z drugiej strony, złożone w nadziemnej krypcie podczas nowoorleańskiego lata najprawdopodobniej rozłoży się niemal doszczętnie w ciągu zaledwie trzech miesięcy.

A potem mamy torf.

Znowu mówił Stephen Renney.

– Tak, no właśnie: czas. Kiedy nastąpił zgon? Kiedy ją zakopano? Pytanie za milion dolarów.

Za plecami usłyszałam gwałtowne sapnięcie i trochę mi się zrobiło żal sierżant Tulloch. Stephen Renney bawił się naszym kosztem chyba odrobinę zbyt dobrze. Nie podobało mi się to i zgadywałam, że Tulloch też nie jest zachwycona.

– Zresztą również ogromnie interesujące, bo standardowe obliczenia dotyczące procesu rozkładu nie mają żadnego zastosowania, gdy do równania wprowadzimy czynnik „torf”. Widzicie państwo: w typowym torfowisku, zwłaszcza na tutejszych wyspach, mamy połączenie niskie temperatury, nieobecności tlenu, który, jak wiemy, jest niezbędny dla większości bakterii, żeby mogły się rozmnażać, i mamy również antybiotyczne właściwości substancji organicznych, łącznie z kwasem humusowym, obecnym w wodach torfowisk.

– Nie jestem pewna, czy za panem nadążam, panie Renney – wtrąciła się sierżant Tulloch. – W jaki sposób substancje organiczne mogą spowalniać rozkład?

Renney popatrzył na nią rozpromienionym wzrokiem.

– Cóż, weźmy choćby mech torfowiec. Gdy bakterie gnilne uwalniają enzymy trawienne, torfowiec wchodzi z nimi w reakcję i je blokuje. Proces nagle staje.

– Masz niezwykle rozległą wiedzę, Stephen – zauważył Gifford.

Renney spiekł raka.

– Cóż, trochę się interesuję archeologią. Jestem takim amatorskim Indianą Jonesem. Po części dlatego przyjąłem tę posadę. Obfitość znalezisk na tych wyspach jest, no cóż… tak czy owak byłem zmuszony lepiej się zapoznać z charakterystyką torfowisk. Po przyjeździe sporo się o nich naczytałem. Poza tym, jak tylko są prowadzone jakieś wykopaliska, zgłaszam się na ochotnika do pomocy.

Zaryzykowałam ukradkowe spojrzenie za siebie, na sierżant Tulloch. Chciałam się przekonać, jak przyjęła przyrównanie myszowatego Stephena Renneya do Harrisona Forda. Na jej twarzy nie dostrzegłam nawet cienia uśmiechu.

– Jestem pewien, że pani Hamilton mnie poprawi, jeśli coś poplączę – odezwał się nagle inspektor Dunn, a ja aż podskoczyłam – ale lakier do paznokci był chyba używany również przez cały miniony wiek. Czyli zwłoki kobiety mimo wszystko mogły leżeć w tym dole od kilku dekad?

Tulloch rzuciła swojemu szefowi szybkie spojrzenie; jej czoło przecinały cienkie bruzdy.

– Cóż, nie, nie sądzę – odpowiedział Renney tonem, nie wiedzieć czemu, jakby za coś przepraszał. – Widzi pan, choć torf faktycznie może konserwować tkankę miękką, to jednak nie odnosi się to do kości i zębów. Nieorganiczny składnik kości, hydroksyapatyt, w torfie jest rozkładany przez kwas humusowy. Zostaje kolagen kostny, który potem się kurczy i deformuje pierwotny kształt kości. Kolejna rzecz: palce dłoni i stóp – Renney zerknął na mnie – choć same w sobie zachowane, mogą się odłączyć od ciała. Pobrałem próbki kości i obejrzałem zęby i mogę w zasadzie stwierdzić, że nie natknąłem się na oznaki tego procesu. Paznokcie zmarłej są w stanie nienaruszonym. W oparciu choćby o tę jedną rzecz, powiedziałbym, że kobieta nie mogła leżeć w ziemi dłużej niż dekadę, prawdopodobnie było to krócej niż pięć lat.

– Wygląda zatem, że może pani jednak uchodzić za podejrzaną, pani Hamilton – wycedził Gifford za moimi plecami.

Postanowiłam go zignorować.

Zaalarmowany, Renney szybko na niego spojrzał.

– Nie, nie, naprawdę nie sądzę. – Znowu popatrzył w dół i zaczął wertować notatki. – Jest coś jeszcze, o czym muszę państwu powiedzieć. Ach tak, kiedy dowiedziałem się, że zwłoki przyjeżdżają, zrobiłem szybkie rozeznanie w Internecie na temat wsi, w której mieszka pani Hamilton. Tresta, tak się chyba nazywa?

Czekał, aż potwierdzę. Kiwnęłam głową.

– No tak. Cóż, chciałem sprawdzić, czy ten teren ma jakąś historię znalezisk na torfowiskach. Nie ma, ale natknąłem się na coś bardzo interesującego.

Czekał na naszą reakcję. Byłam ciekawa, które z nas się odezwie. Sama jakoś nie miałam na to ochoty.

– Cóż to było takiego? – Gifford teraz już nie krył zniecierpliwienia.

– Na tym obszarze w styczniu 2005 roku miała miejsce silna burza na morzu. Towarzyszyły jej potężne huragany i wysokie fale. Woda pokonała wały przeciwpowodziowe… słabe, bo słabe, ale pokonała. Cały teren na kilka dni zalało. Mieszkańców trzeba było ewakuować, zginęły setki zwierząt gospodarskich.

Pokiwałam głową. Słyszeliśmy o tym, kiedy z Duncanem kupowaliśmy dom. Ludzie mówili, że taka katastrofa występuje raz na tysiąc lat, więc się nie przejęliśmy.

– Jakie to ma znaczenie dla nas? – spytałam.

– Jeśli torfowisko zostanie zalane – zaczął wyjaśniać Renney – przez wodę morską lub z powodu obfitych opadów, jego właściwości konserwujące słabną. Tkanka miękka, organy wewnętrzne, psują się, a kości wapnieją. Gdyby nasz obiekt znajdował się w ziemi w czasie sztormu, spodziewałbym się, że byłby w dużo gorszym stanie, niż jest.

– Dwa i pół roku – zastanawiał się głośno Gifford. – Przedział czasowy nam się zawęża.

– To wszystko trzeba potwierdzić – wtrącił się Dunn.

– Oczywiście, oczywiście – z zapałem przytaknął Renney. – Zerknąłem też na zawartość jej żołądka. Jadła na kilka godzin przed śmiercią. Znalazłem ślady mięsa i sera, jakieś pozostałości po ziarnach, być może z pieczywa pełnoziarnistego. A także coś, czego identyfikacja trochę mi zajęła.

Przerwał; nikt się nie odzywał, ale tym razem wystarczała mu chyba nasza pilna uwaga.

– Jestem prawie pewien, że to pestki truskawek. Samych owoców nie znalazłem, szybko są trawione, ale co do pestek jestem prawie pewien. To, w moim przekonaniu, sugerowałoby zgon wczesnym latem.

– Truskawki są dostępne przez cały rok – zauważyłam.

– Właśnie – rzucił krótko Renney; był zachwycony. – Ale te pestki są niezwykle małe. Mniej niż ćwierć rozmiaru zwyczajnych pestek truskawek. Co może wskazywać…

Patrzył na mnie, a ja na niego, głupkowato, bo nie miałam zielonego pojęcia, do czego zmierza.

– Dzikie truskawki, poziomki – rzucił cicho Gifford.

– Właśnie – powtórzył Renney. – Maleńkie dzikie truskawki. Na wyspach rosną wszędzie, ale bardzo krótko. Krócej niż miesiąc.

– Późnym czerwcem i na początku lipca – dopowiedział Gifford.

– Początek lata 2005 roku – mruknęłam. Przy okazji pomyślałam, że błędnie oceniłam Renneya. Był zarozumiały i irytujący, mimo to bardzo sprytny.

– Tak, być może. Klucz do zagadki tkwi w procesie garbowania. Materia nie ulega zabarwieniu zaraz po umieszczeniu w torfie; cały proces trochę trwa. Ale nasz obiekt jest całkowicie zabarwiony, co oznacza, że kwasy miały czas, żeby przesiąknąć przez płótno i zabarwić skórę. Decydujące pytanie: ile taki proces trwa? Zamierzam się tym zająć już dzisiaj.

– Dziękujemy – rzuciła Tulloch takim tonem, jakby mówiła szczerze.

Poziomki. Jak na ostatni posiłek to całkiem nieźle. Kobieta jadła poziomki, a potem, kilka godzin później, ktoś wyciął jej serce. Zaczęło mnie mdlić. Zaspokoiłam makabryczną ciekawość i teraz chciałam wyjść. Niestety musiałam jeszcze odegrać swoją rolę.

– Do czego mnie pan potrzebuje, doktorze Renney? – spytałam.

– Stephen – poprawił. – Chciałbym coś z panią skonsultować. Coś z pani dziedziny.

– Zmarła była w ciąży? – szybko zareagowała Tulloch.

Pokręcił głową.

– Nie, to bym zauważył sam. Raczej trudno przeoczyć płód w macicy, nawet bardzo mały. – Wyglądało na to, że czeka, aż coś powiem.

– Jak duża jest? – spytałam.

– Mniej więcej piętnaście centymetrów średnicy.

Kiwnęłam głową.

– Prawdopodobne – rzuciłam. – Muszę ją obejrzeć, żeby mieć pewność, ale może…

Odwróciłam się do inspektora Dunna.

– O co chodzi? – zdezorientowany przeskakiwał wzrokiem ode mnie do Renneya.

– Ofiara urodziła dziecko – oznajmił Renney. – Czego nie potrafię ustalić, a co, mam nadzieję, będzie potrafiła pani Hamilton, to na ile przed śmiercią się to wydarzyło.

– Zaraz po porodzie macica zaczyna się kurczyć. Zwykle to trwa od tygodnia do trzech. Ogólnie im młodsza kobieta i im zdrowsza, tym szybciej to przebiega. Jeśli macica jest wciąż powiększona, oznacza to, że zmarła urodziła niedługo przed śmiercią – wyjaśniłam.

– Nie macie państwo nic przeciwko temu, żeby pani Hamilton obejrzała zwłoki? – spytał Renney.

Tulloch strzeliła oczami w stronę przełożonego. Ten uniósł nadgarstek, sprawdził godzinę i zerknął na Gifforda.

– Przyjeżdża nadinspektor Harris, żeby przejąć dowodzenie? – spytał Gifford.

Andy Dunn spochmurniał i kiwnął głową.

– Na kilka dni – mruknął.

Naturalnie nie miałam pojęcia, kto to jest nadinspektor Harris, ale zakładałam, że jakaś szycha ze stałego lądu. Sądząc po tym, jak szybko wcześniej zjawili się w moim domu, domyślałam się, że inspektor Dunn i sierżant Tulloch są miejscowi i że wkrótce zostaną odstawieni na boczny tor. Biorąc pod uwagę małą liczbę poważnych przestępstw na Szetlandach, musiało to być dla nich ogromnie frustrujące. Jedno spojrzenie na twarz Tulloch powiedziało mi, że mam rację. W przypadku Dunna nie byłam już taka pewna. Jego mina wyrażała strapienie.

– Nie zaszkodzi się dowiedzieć – stwierdził Gifford. – Czujesz się na siłach, żeby to zrobić, Toro?

Nigdy w życiu nie czułam się mniej na siłach.

Skinęłam głową.

– Oczywiście. Chodźmy.

Przebraliśmy się w fartuchy, umyliśmy ręce, każde patrzyło, czy pozostali dopełnili wymaganych procedur. Założyliśmy rękawiczki, maski i czepki i przeszliśmy za Stephenem Renneyem do prosektorium. Zajęło nam to kwadrans, a ja miałam absurdalne uczucie, że musimy się spieszyć, że czas ucieka, że musimy się z tym uwinąć, zanim przyjadą dorośli i położą kres naszym harcom.

Leżała na stalowych noszach na środku pokoju wyłożonego białymi kafelkami. Płócienny całun został usunięty i była naga. Wyglądała jak posąg, piękny brązowy posąg; prawie jak rzeźba z brązu, który nieco zmatowiał. Bez mojej woli nogi same poniosły mnie ku jej głowie.

Była piękna, pomyślałam, chociaż trudno było o pewność. Twarz miała drobną, rysy delikatne, bliskie perfekcji w swej regularności. Ale piękno to coś o wiele więcej niż idealne rysy; ta wyjątkowa mieszanka koloru, światła i ciepła, która nadaje twarzy piękno, u zwłok jest zupełnie nieobecna.

Miała bardzo długie włosy; tak długie, że spływały po bokach noszy. Skręcały się długimi spiralami; to był ten rodzaj włosów, o jakich posiadaniu marzyłam jako dziecko. Coraz trudniej mi było patrzeć na jej twarz, przeszłam dalej.

Chociaż w przeszłości uczestniczyłam w sekcjach zwłok – fundamentalna część studiów medycznych – jeszcze nigdy nie widziałam ofiary morderstwa. Ale nawet gdybym widziała, nie sądzę, żeby cokolwiek przygotowało mnie na widok takich obrażeń.

Doktor Renney wykonał na brzuchu nacięcie w kształcie litery Y, by zbadać organy wewnętrzne. Nacięcie było zaszyte niedbale, została brzydka, szpecąca szrama. Klatka piersiowa wyglądała jeszcze gorzej, ale w tym przypadku doktor Renney nie ponosił za to odpowiedzialności. Między piersiami widniała głęboka rana, okrągła, o średnicy mniej więcej pięciu centymetrów. Domyślałam się, że to w tym miejscu użyto tępego narzędzia. Spróbowałam sobie wyobrazić, ile siły trzeba, żeby zadać taki cios. Dobrze, że doktor Renney powiedział nam o propofolu. Z rany po obu stronach ciągnęły się wertykalne poszarpane rozcięcia, sięgały prawie do szyi i w dół aż do pasa, gdzie siłowe otwieranie klatki poszarpało skórę. Przełknęłam ślinę.

Kiedy ją znalazłam, klatka piersiowa nie była domknięta. Widziałam wewnętrzne okaleczenia, brak organu wyraźnie rzucał się w oczy. Skłaniałam się, żeby przyznać rację Renneyowi. Tak usunięte serce nie nadawało się do ponownego użytku.

W pomieszczeniu zaległa cisza. Uświadomiłam sobie, że wszyscy czekają na to, co powiem.

– Tu jest – powiedział Renney zza moich pleców. Trzymał stalowe naczynie. Zaniósł je na blat biegnący wzdłuż trzech ścian prosektorium.

Poszłam za nim. Tulloch stanęła po mojej lewej, Gifford krok za mną. Nad prawym uchem słyszałam jego oddech. Dunn trzymał się z dala.

Zebrałam się w sobie i podniosłam macicę. Była cięższa i większa, niż można było się spodziewać u tak drobnej kobiety. Położyłam ją na wadze. Pięćdziesiąt trzy gramy. Doktor Renney podał mi linijkę. Zmierzyłam długość i szerokość w najszerszym miejscu, na wierzchu. Już była nacięta, otworzyłam ją. Jama duża, warstwy mięśni grubsze i wyraźniejsze niż w macicy kobiety, która nigdy nie rodziła. Cały proces zajął około trzech minut. Kiedy uznałam, że zrobiłam wszystko, co należy, odwróciłam się do Renneya.

– Tak – powiedziałam. – Urodziła tydzień do dziesięciu dni przed śmiercią. Bardziej precyzyjna być nie mogę.

– Spojrzałaby pani jeszcze na jej piersi? – poprosił Renney zachwycony, bo wyszło, że miał rację.

Przełknęłam poirytowanie. To jego praca; nic dziwnego, że chce być dokładny.

Wróciłam do noszy. Ofiara była szczupła, ale teraz, gdy wiedziałam, czego szukam, dostrzegłam kilka wałeczków ciążowego tłuszczu na biodrach. Skóra na brzuchu rozciągnięta, piersi zbyt duże, biorąc pod uwagę posturę. Podeszłam bliżej i przeciągnęłam dłonią po prawej; lewa była za bardzo pokiereszowana. Kanały mlekowe powiększone, sutki duże i miejscami popękane.

Kiwnęłam głową.

– Karmiła – oznajmiłam. Głos mi drżał, ale miałam to gdzieś. Nie mogłam spojrzeć na nikogo z obecnych. – To wszystko? – spytałam.

Renney się zawahał.

– Cóż, zastanawiałem się… – Spojrzał na ciało.

O nie, nie zbadam pochwy. Wiedziałam, co bym znalazła.

– Może powinniśmy zostawić to już innym – zasugerowałam.

Przez chwilę milczał.

– Jest jeszcze jedno, co państwo detektywi powinni zobaczyć. Pomoże mi ją pani obrócić?

Gifford przechwycił moje spojrzenie.

– Ja to zrobię – zaoferował się i wysunął naprzód. Przeszedł do głowy noszy, dłonie w gumowych rękawiczkach wsunął pod ramiona zmarłej. Stephen Renney złapał ją w biodrach, odliczył: trzy, dwa, jeden, obracamy, i kobieta już leżała na brzuchu. Zobaczyliśmy jej szczupłe plecy, nakrapiane piegami ramiona, długie szczupłe nogi i krągłe pośladki. Nikt się nie odezwał. Dwoje policjantów podeszło bliżej i – nie mogłam się powstrzymać – ja również.

– A to co takiego, do diabła? – odezwał się w końcu Gifford.

Na plecach ofiary widniały wycięte symbole, trzy: pierwszy między łopatkami, drugi na wysokości talii i trzeci na krzyżu. Wszystkie kanciaste, składały się z prostych linii; dwa symetryczne w pionie, trzeci nie. Pierwszy, ten między łopatkami, przypominał mi trochę chrześcijański znak ryby.

Drugi, w pasie, tworzyły dwa trójkąty, które stykają się podstawami; trochę jak dziecięcy rysunek latawca na sznurku.

Trzeci to były tylko dwie proste linie, dłuższa biegnąca ukośnie od punktu tuż nad prawą kością biodrową do zagłębienia między pośladkami, krótsza ją przecinała.

Najdłuższa linia każdego symbolu miała około piętnastu centymetrów.

– Rany są bardzo płytkie – oznajmił Renney. Tylko jego nie sparaliżował widok nacięć. – Bolesne, ale nie zagrażałyby życiu. Zadane bardzo ostrym nożem. Znów przychodzi mi na myśl skalpel. – Zerknął na Gifforda. Ja też. Gifford wciąż wpatrywał się w plecy kobiety.

– Zadane za życia? – spytała Tulloch.

Renney skinął głową.

– O tak. Trochę krwawiły, później zdążyły się nieco zabliźnić. Powiedziałbym, że goiły się nawet dzień lub dwa, zanim zmarła.

– To by wyjaśniało, dlaczego musiała być skrępowana – zauważył Dunn.

Tulloch spojrzała w dół, potem na sufit, dłonie miała zaciśnięte w pięści.

– Ale co to są, te symbole? – znowu spytał Gifford.

– Runy – powiedziałam. Wszyscy odwrócili się do mnie.

Gifford przymrużył swoje już i tak głęboko osadzone oczy i przechylił głowę, jakby pytał: „Co takiego?”.

– Runy wikingów – rozwinęłam odpowiedź. – Mam takie w piwnicy u siebie w domu. Wyrzeźbione w kamieniu. Mój teść je zidentyfikował. Całkiem nieźle zna lokalną historię.

– Wie pani, co oznaczają? – spytała Tulloch.

– Nie mam pojęcia – przyznałam. – Wiem tylko tyle, że to jakieś starodawne pismo sprowadzone przez Norwegów. Można je zobaczyć w wielu miejscach na tych wyspach, kiedy ktoś się orientuje, jak wyglądają i czym są.

– Pani teść wiedziałby, co oznaczają? – pytała dalej Tulloch.

Kiwnęłam głową.

– Prawdopodobnie. Dam pani jego numer.

– Fascynujące – rzucił Gifford, najwyraźniej nie mógł oderwać wzroku od kobiety.

Ściągnęłam rękawiczki i pierwsza opuściłam prosektorium. Tulloch wyszła zaraz za mną.

– No to, co teraz? – zagaił Kenn Gifford, kiedy nasza czwórka szła korytarzem do szpitalnego wyjścia.

– Zaczniemy przeczesywać listę osób zaginionych – odparł Dunn. – Damy do przebadania lakier, sprawdzimy, gdzie został wyprodukowany, może nawet uda nam się dowiedzieć, z jakiej pochodził partii, gdzie go sprzedawano. To samo z płótnem, w które była zawinięta.

– Z DNA, danymi stomatologicznymi oraz informacją o ciąży, powinniśmy szybko ustalić, kim jest – dodała Tulloch. – Na szczęście mamy tu dość mało mieszkańców.

– Oczywiście mogła w ogóle nie pochodzić z wysp – zauważył inspektor Dunn. – Tyle że tu było wygodnie pozbyć się zwłok. Możliwe, że nigdy się nie dowiemy kto to.

Ścisnęło mnie w żołądku. Taka opcja wydawała mi się zupełnie nie do zaakceptowania. Nigdy nie zaznałabym spokoju, gdybym się nie dowiedziała, kim jest zmarła, i jakim cudem, do cholery, znalazła się na mojej ziemi.

– Z całym szacunkiem, sir, ale jestem przekonana, że ofiara pochodziła stąd – oświadczyła Tulloch. Na jej twarzy malowało się oczywiste zdumienie. – Po co ktoś miałby tu przyjeżdżać i zakopywać zwłoki, skoro między nami a stałym lądem są całe mile oceanu? Wystarczyło wrzucić ją do wody.

Przyszło mi na myśl, że gdybym to ja kogoś zamordowała, właśnie tak bym zrobiła. Szansa znalezienia obciążonych zwłok, wyrzuconych za burtę kilometr czy trochę więcej od brzegu, byłaby o wiele mniejsza niż odkrycia zwłok zakopanych na polu.

W tym momencie pagery, mój i Gifforda, odezwały się równocześnie. Przybyła krew dla Janet Kennedy. Policjanci podziękowali nam i odeszli. Pojechali na lotnisko, na spotkanie z ekipą ze stałego lądu.

Godzinę później, gdy już wszystko poszło dobrze, wróciłam do swojego gabinetu. Starałam się zebrać energię na powrót do domu. Przez okno patrzyłam, jak wraz z nadciągającą od morza nawałnicą chmur robi się coraz ciemniej. W szybie widziałam swoje niewyraźne odbicie. Między łopatkami umiejscowił mi się ostry, przeszywający ból. Obydwiema rękami sięgnęłam w tył, żeby rozmasować plecy.

W tej samej chwili na moje ramiona opadły dwie dłonie, ciepłe i duże. Zamiast się przestraszyć i, jak to się mówi, wyskoczyć ze skóry, rozluźniłam się i wysunęłam swoje dłonie spod tych większych.

– Wyciągnij ręce w górę tak wysoko, jak tylko możesz – polecił znajomy głos.

Zrobiłam to. Gifford zaczął okrężnymi ruchami masować mi barki. Trochę bolało. Nie, nie trochę, bardzo. Chciałam zaprotestować, zarówno przeciwko niestosowności sytuacji, jak i fizycznemu dyskomfortowi. Nie zrobiłam tego.

– A teraz na boki – powiedział.

Rozłożyłam ramiona zgodnie z poleceniem. Objął moją szyję dłońmi i pociągnął w górę. Znowu chciałam zaprotestować, ale nie mogłam mówić. Potem obrócił mi głowę w prawo, tylko raz, i puścił.

Stanęłam do niego przodem. Ból zniknął, barki mrowiły, czułam się świetnie; jakbym przespała całą noc.

– Jak to zrobiłeś? – Byłam bez butów, górował nade mną. Dałam krok do tyłu i walnęłam mocno w parapet.

Uśmiechnął się.

– Jestem lekarzem, zapomniałaś? Idziemy na drinka?

Poczułam, że się czerwienię. Nagle skrępowana, spojrzałam na zegarek: osiemnasta czterdzieści pięć.

– Muszę omówić z tobą kilka spraw – wyjaśnił. – A przez następne kilka dni będę zawalony robotą. Poza tym wyglądasz tak, jakby coś mocniejszego dobrze ci zrobiło.

– Tu masz rację. – Odszukałam płaszcz i buty i wyszłam za nim. Gdy zamykałam drzwi, zastanawiałam się, jak mu się udało je otworzyć i przejść po podłodze bez wykładziny tak, że tego nie usłyszałam. A w ogóle, jak to możliwe, że nie widziałam jego odbicia w szybie? Musiałam być bardzo, ale to bardzo zamyślona.

Dwadzieścia minut później znaleźliśmy stolik przy oknie w zajeździe w Weisdale. Zatoka za oknem była szara: szare morze, szare niebo, szare wzgórza. Odwróciłam się do tego widoku plecami, spojrzałam za to na ogień w kominku

– Słyszałem, że podobno nie pijesz alkoholu. – Gifford postawił przede mną duży kieliszek z czerwonym winem. Usiadł i palcami zaczesał włosy w górę i do tyłu, żeby nie opadały na twarz. Rozpuszczone sięgały do ramion. Dziwna fryzura jak na członka szanowanej Królewskiej Akademii.

– Nie piłam. – Podniosłam kieliszek. – To znaczy: nie piję. Przynajmniej nie dużo. I raczej rzadko. – Prawda była taka, że kiedyś piłam tyle co wszyscy, a nawet więcej, do czasu, aż z Duncanem zaczęliśmy się starać o powiększenie rodziny. Wtedy złożyłam przysięgę i próbowałam namówić Duncana, żeby zrobił to samo. Ale moja determinacja ostatnio znacznie osłabła.

– Myślę, że dziś masz całkiem dobrą wymówkę – stwierdził Gifford. – Czytałaś Ivanhoe Waltera Scotta?

Pokręciłam głową. Klasyka nigdy mnie specjalnie nie pociągała.

Gifford sięgnął po swojego drinka, dużą słodową whisky. Gdy on się rozglądał po sali, ja pozwoliłam sobie poprzyglądać się trochę jemu. Twarz miał owalną, dominującą cechą był nos: długi i duży, choć zarazem idealnie prosty i kształtny. Usta wydatne, dość wyraźnie zarysowane, pulchne, z idealnym wrąbkiem w górnej wardze. Tego wieczoru układały się w półuśmiech, od kącików nosa do brzegu warg biegły głębokie bruzdy. Gifford nie był przystojny według żadnych standardów. Z pewnością nie mógł się równać z Duncanem, ale mimo wszystko coś w sobie miał.

Odwrócił się do mnie.

– Paskudna sprawa – rzucił. – Dobrze się czujesz?

Byłam zdezorientowana.

– Hm, mówisz o znalezieniu zwłok, o tym, że zaciągnęli nas na sekcję, czy chodzi ci o to, że nie czytałam Ivanhoe? – spytałam.

W pubie robiło się coraz tłoczniej; głównie mężczyźni, głównie młodzi: robotnicy z platform wiertniczych, bez rodzin, szukają raczej towarzystwa niż alkoholu.

Gifford się roześmiał. Miał duże zęby, białe, ale nierówne, zwłaszcza siekacze.

– Przypominasz mi jedną z postaci – powiedział. – Jak ci tutaj jest?

– Dobrze, dziękuję. Wszyscy są bardzo pomocni. – Nie byli, ale chwila nie wydawała się odpowiednia do narzekania. – Oglądałam film – dodałam.

– Było kilka wersji. Ten jacht za bardzo wypłynął na mieliznę.

Ponad moim ramieniem patrzył przez okno. Odwróciłam się. Dziewięciometrowy westerly żeglował blisko brzegu. Miał mocny przechył i jeśli sternik nie uważałby, mógłby otrzeć kadłub.

– Za wysoko podnieśli grot – stwierdziłam. – Chodzi ci o tę kobietę, którą grała Elizabeth Taylor?

– Mówisz o Rebecce? Nie, o tę drugą, Rowenę Saksonkę.

– Och – mruknęłam. Miałam nadzieję, że powie coś więcej. Nie powiedział.

Westerly w zatoce wykonał nagły zwrot i pomknął pod kątem rozwartym do pierwotnego kursu. Załoga odzyskała kontrolę nad jachtem, który jeszcze sekundę wcześniej znajdował się o włos od katastrofy.

– Tak jest za każdym razem. – Gifford wyglądał na ucieszonego. – Wiatr spycha ich za daleko w stronę zachodniego brzegu. – Odwrócił się do mnie. – Masz za sobą spore przeżycie.

– Nie zaprzeczę.

– Ale już po wszystkim.

– Powiedz to tej armii ludzi przekopujących moją ziemię.

Uśmiechnął się, znów odsłaniając wystające siekacze. Strasznie się przy nim denerwowałam. Nie chodziło tylko o to, że jest potężny. Sama jestem wysoka i zwykle poszukuję towarzystwa dużych mężczyzn. Ale w nim było coś jeszcze.

– Słusznie, już się poprawiam. Wkrótce będzie po wszystkim. – Upił drinka. – Dlaczego wybrałaś położnictwo?

Kiedy poznałam Kenna Gifforda lepiej, zrozumiałam, że jego umysł pracuje dwa razy szybciej niż większości ludzi. W myślach przeskakuje z tematu na temat z absurdalną prędkością. Tak samo mówi. Z czasem się do tego przyzwyczaiłam, ale podczas tego pierwszego spotkania bardzo mnie to dezorientowało. Nie mogłam się rozluźnić. Chociaż, jak się nad tym zastanowić, to nie sądzę, żebym kiedykolwiek przy Kennie czuła się wyluzowana.

– Uważałam, że potrzeba więcej kobiet w tej specjalności – odparłam i znowu wzięłam łyk wina. Piłam o wiele za szybko.

– Ależ to przewidywalne. Chyba nie poczęstujesz mnie tym starym wyświechtanym frazesem o tym, że kobiety są delikatniejsze i bardziej empatyczne, co?

– Nie, zamierzałam użyć tego o tym, że są mniej aroganckie, mniej despotyczne i nie tak skore do zarozumiałych komentarzy na temat doznań, których mężczyźni nigdy osobiście nie doświadczą.

– Sama też jeszcze nie rodziłaś. Niby czym się różnisz od nas, facetów?

Zmusiłam się do odstawienia kieliszka.

– No dobra, powiem ci, co mnie podkusiło do tej decyzji. Na trzecim roku uczyłam się z podręcznika Tailora albo Tylera… jakiegoś ważniaka z położnictwa z Manchesteru.

– Chyba wiem, o kogo chodzi. Mów dalej.

– Mnóstwo w nim bzdur, głównie o tym, że wszystkie problemy, jakich doświadczają kobiety podczas ciąży, są wynikiem tego, że mają małe móżdżki i nie potrafią o siebie zadbać. Gifford się uśmiechał.

– Tak, kiedyś sam napisałem podobny artykuł.

Nie skomentowałam tego.

– Ale rzecz, która najbardziej wyprowadziła mnie z równowagi, to zalecenie, że karmiące matki powinny myć piersi przed i po każdym karmieniu.

Teraz już bardzo ubawiony Gifford odchylił się na oparcie krzesła.

– A to jest złe, bo…

– Masz pojęcia, jakie to trudne? – Kątem oka dostrzegłam, że ktoś zerknął w naszą stronę. Podniosłam głos jak zawsze, gdy coś oprotestowuję i dowodzę swoich racji. – Matki zaraz po porodzie karmią dziesięć razy na dobę albo nawet częściej. Tak więc dwadzieścia razy dziennie musiałyby rozbierać się do pasa, nachylać nad umywalką z ciepłą wodą, przemywać piersi, zaciskając zęby, bo mydło szczypie popękane sutki, wycierać się i znowu ubierać. A to wszystko, gdy dziecko się drze, bo jest głodne. Ten gość chyba upadł na głowę!

– Najwyraźniej. – Gifford omiótł wzrokiem salę.

Teraz przysłuchiwało się nam co najmniej kilka osób.

– I sobie pomyślałam: Nieważne, jak genialny jest ten facet, nie powinien być dopuszczany do zestresowanych i bezbronnych kobiet.

– W pełni się z tobą zgadzam. Każę wykreślić mycie piersi z zaleceń poporodowych.

– Dziękuję. – Wreszcie zaczęłam się uśmiechać.

– Każdy, z kim rozmawiałem, twierdził, że wywarłaś na nim duże wrażenie. – Nachylił się bliżej.

– Dzięki. – To była dla mnie nowość, ale, jakkolwiek na to patrzeć, miła nowość.

– Szkoda, gdybyś na tak wczesnym etapie wypadła z kursu.

No i koniec z uśmiechaniem się.

– Nie rozumiem…

– Takie znalezienie zwłok wytrąciłoby z równowagi każdego. Nie chcesz wziąć kilku dni urlopu? Może pojechałabyś do rodziców?

Nawet przez myśl mi to nie przeszło.

– Nie, dlaczego miałabym brać urlop?

– Przeżyłaś traumę. Dobrze to znosisz, ale na pewno jesteś wstrząśnięta. Musisz usunąć stres z systemu.

– Wiem. Usunę.

– Jeśli będziesz potrzebowała przegadać temat, lepiej to zrobić z dala od wysp. A w zasadzie najlepiej, jeśli w ogóle nie będziesz o tym z nikim rozmawiała.

– Najlepiej dla kogo? – W końcu załapałam, jaki jest prawdziwy powód naszej miłej pogawędki w pubie.

Gifford odchylił się na oparcie i przymknął oczy. Nie poruszał się przez kilka sekund, aż zaczęłam myśleć, że zasnął. Gdy mu się przyglądałam, jego usta, a nie nos, stały się najbardziej charakterystycznym elementem twarzy. Były niemal piękne. Przyłapałam się na myśli, żeby delikatnie przeciągnąć palcem po ich obrysie.

Gifford nagle wyprostował się i rozejrzał. Nasza wcześniejsza publiczność wróciła do własnych rozmów, mimo to ściszył głos.

– Tora, zastanów się, co my tam widzieliśmy. To nie jest zwyczajne morderstwo. Jak chcesz kogoś po prostu ukatrupić, podrzynasz mu gardło albo dusisz poduszką. Może strzelasz w łeb z dubeltówki. Nie robisz tego, co zrobiono tej biednej kobiecie. Nie jestem gliniarzem, ale ta cała sprawa śmierdzi jakimś dziwacznym zabójstwem rytualnym.

– Coś związanego z sektą? – Przypomniałam sobie swoją rozmowę z Daną Tulloch o czarnej magii.

– Kto wie? Nie mnie snuć jakieś domysły. Ale słyszałaś o tym, jak kilka lat temu molestowali dzieci na Orkadach?

Kiwnęłam głową.

– Coś tam mi się obiło o uszy. Chodziło o satanizm czy coś takiego.

– Jaki tam satanizm! Nigdy nie znaleziono żadnych dowodów, że działo się coś złego, że doszło do molestowania. A jednak ktoś włamywał się o świcie do domów i porywał małe dzieci, wydzierał je płaczące z ramion rodziców. Masz pojęcie, jak to wpłynęło na wyspy i na mieszkańców? Jaki nadal wpływa? Widziałem, co się dzieje na odległych wyspach, gdy plotki i histeria wymykają się spod kontroli. Nie chcę powtórki tego tutaj.

Zesztywniałam. I odstawiłam kieliszek.

– Właśnie to jest teraz ważne?

Gifford nachylił się do mnie tak bardzo, że czułam woń alkoholu w jego oddechu.

– Żebyś wiedziała – rzucił stanowczo. – Kobieta, którą tak czule zajmuje się doktor Renney, to nie nasze zmartwienie. Zostawmy sprawę policji. Andy Dunn nie jest głupcem, a tak bystrej śledczej jak sierżant Tulloch już dawno nie mieliśmy w naszym rejonie. Z drugiej strony moim zadaniem, a także twoim, jest dopilnować, żeby szpital nadal funkcjonował spokojnie i żeby na tych wyspach nie rozpętała się niedorzeczna panika.

Na jego podbródku dostrzegałam pierwsze igiełki zarostu. Zmusiłam się, żeby spojrzeć mu w oczy. Zielone. Barwy głębokiej oliwkowej zieleni.

– Przeżyłaś coś strasznego, ale chcę, żebyś zostawiła to za sobą. Dasz radę?

– Oczywiście – zapewniłam, bo nie miałam wyboru. Ostatecznie był moim szefem, a pytanie nie zabrzmiało jak prośba. Ale wiedziałam, że to wcale nie będzie takie łatwe.

Koniec wersji demonstracyjnej.