Spis treści

Karta redakcyjna

Dedykacja

Wstęp

Rozdział pierwszy.
Jak dochodziłem do tego, by ruszyć w drogę...

Zamień garnitur na sztormiak

Redakcja: ELŻBIETA MORAWSKA / Melanż

Redaktor prowadzący: MAGDALENA CHORĘBAŁA

Korekty: MELANŻ

Projekt okładki oraz projekt typograficzny: NATALIA BARANOWSKA / manukastudio.pl

Skład: PLUPART

Dyrektor produkcji: ROBERT JEŻEWSKI

Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie w urządzeniach przetwarzania danych, odtwarzanie, w jakiejkolwiek formie oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych tylko za wyłącznym zezwoleniem właściciela praw autorskich.

© Copyright by Wydawnictwo Zwierciadło Sp. z o.o., Warszawa 2013
Text and photos © Copyright by Kacper Godycki-Ćwirko, Anita Werner 2013

ISBN 978-83-63014-75-9

Wydawnictwo Zwierciadło Sp. z o.o.
ul. Karowa 31a, 00-324 Warszawa
tel. (+48 22) 312 37 12
Dział handlowy: handlowy@zwierciadlo.pl

Konwersja: eLitera s.c.

Podziękowania dla Przyjaciół,
którzy dzielili z Kacprem pasję życia,
a także tych, którzy przyczynili się
do wydania tej książki.

Rodzice i Siostra

Wstęp

„Żeby tak wyruszyć w świat, trzeba być szalonym – usłyszałem kiedyś po tym, co opowiedziałem na jednym ze spotkań. – Nie, trzeba być szalonym, by tu zostać – pomyślałem”.

Marzycielem może być każdy. Ale nie każdy ma odwagę, żeby spełnić swoje marzenia. Zaryzykować. Działać. Zmieniać. Widzieć więcej. I wiedzieć więcej. Ruszyć w świat. Poznać. Poczuć. Doświadczyć. Uwierzyć, że wszystko jest możliwe.

Czy kiedykolwiek w swoim życiu powiedzieliście: „Hmm, też bym tak chciał”? Czy choć raz skrycie właśnie tak pomyśleliście? Czy kiedyś ktoś stał przed wami, wyrzucając z siebie potok słów układających się w opowieść jak z przygodowego filmu, a wy słuchaliście tych słów, nie wierząc, że opisują prawdziwe życie, a nie filmową fikcję? Czy chcieliście kiedyś gdzieś pojechać, ale wydawało się wam, że to za daleko, za drogo, za długo? Czy kiedykolwiek zrezygnowaliście z tego, na co mieliście ochotę? Czy choć przez moment chcieliście znaleźć się na przysłowiowym „końcu świata”? Czy ten koniec świata wydawał się wam tak odległy i nieosiągalny jak horyzont, do którego nie można dojść?... Jeżeli choć na jedno z tych pytań odpowiedzieliście TAK, to lepiej zacznijcie pakować plecak, bo ta książka jak rakieta wyniesie was na wymarzoną orbitę.

W tej książce nie ma tras z przewodników ani sklasyfikowanych w turystycznych rankingach restauracji. Nie ma luksusowych hoteli i fakultatywnych wycieczek. Jest droga, przygoda, żywioł. Są spotkani po drodze ludzie, którzy zapraszają do domu i dają w prezencie swój czas. Są smaki kolczastych owoców, liści koki, kolorowych ziemniaków i wątroby świeżo złowionego tuńczyka. Jest dzika przyroda, która pozuje przed obiektywem aparatu tak, jakby chciała na wszystkich zrobić piorunujące wrażenie. Jest świat na wyciągnięcie ręki. Nieziemska mieszanka liter i pikseli, która jest jak koktajl pełen witamin szczęścia.

A w tym wszystkim jest Odkrywca. Jego pasja i talent. Ciekawość. Energia, która mogłaby uruchomić potężny reaktor. Inspiracja, która działa jak nowo odkryta przez naukowców pobudzająca tabletka.

Ta książka to zapis podróży liczonej ludźmi, smakami i przygodami, nie kilometrami. To totalne zanurzenie w poznanie i przeżywanie. To delektowanie się chwilą. Szczęście. Nauka siebie samego. Przemiana. I wnioski: „Bo największą pasją powinno być życie”.

Anita Werner

rozdział pierwszy

Jak dochodziłem do tego,
by ruszyć w drogę...

Byłem jednym z mieszkających w São viajante, podróżników owładniętych potrzebą wolności.

Zamień garnitur na sztormiak

Wychłodzone, pogrążone w letargu, ale budzące się do życia po zimie mieszkanie powitało ze zdziwieniem moją spaloną na czarno skórę i sól pomieszaną z piaskiem wysypującą się z plecaka

Był maj 2008 roku. Wróciłem właśnie z Brazylii, gdzie przez kilka tygodni mieszkałem w niewielkim drewnianym domu u wrót szalejącego oceanu. Nadchodziła zima. Bielona, przypominająca karaibskie konstrukcje stała na plaży walczącej o każdy centymetr z gęstwiną dżungli i wodą. Jeżeli tylko nie było sztormu, pływaliśmy na desce, paliliśmy ognisko i rywalizowaliśmy, kto zrobi lepszą pelerynę z worków na śmieci. Pokonywałem strach, zanurzając się nocą w gęstą jak rtęć wodę, uzbrojony jedynie w gasnącą co chwila latarkę. Dookoła było czarno, traciłem orientację, czasem coś ocierało się o moje nogi. Gdy mieliśmy szczęście, nasze światła przyciągały niewielkie polvos, ośmiornice, które łapaliśmy i piekliśmy w ognisku. Byłem jednym z mieszkających w São viajante, podróżników owładniętych potrzebą wolności. Zjadałem ze zwęglonego patyka mięsiste macki przypominające sprężynę, a zerwane z krzaka soczyste limonki były jedyną przyprawą. Rozmawialiśmy godzinami, dookoła z ręki do ręki krążyła kolejna butelka cachaçy. Ten bimber naprawdę pali gardło! Uciekliśmy z parnego zatłoczonego miasta, największego w Ameryce Południowej. Tutaj, na plaży, było kompletnie pusto. Rano toczyłem z olbrzymimi papugami bój o owoce. Po łazience, którą od świata oddzielała tylko wyszczerbiona krzywa okiennica, biegały kolorowe jaszczurki, patrolując przestrzeń. Nie zbliżaliśmy się po zmroku do wilgotnego tropikalnego lasu w obawie przed powszechną tu nieuleczalną dengą, gorączkę krwotoczną roznoszoną przez niewielkie komary...

Od trzech godzin byłem w Warszawie. Na tapecie telefonu nadal miałem zdjęcie tego małego, czarnego owada w białe kropki, jako ostrzeżenie. Gdy przesiadałem się we Frankfurcie, dostałem świeżą gazetę. Tym razem nie posłuży do rozpalenia ogniska... Przebiegłem wzrokiem nagłówki i kolejny raz poczułem, że wracam do gniazda węży dużo bardziej niebezpiecznych niż te z dżungli. Obserwowałem w lustrze swoją opaleniznę. Wyglądałem jak miś panda w negatywie – to od okularów słonecznych. Wiązałem wąski, czerwony krawat. Za chwilę czeka mnie kilkunastopiętrowa podróż błyszczącą windą na spotkanie z zamieszaniem rodem z Wall Street. Odwlekałem w myślach moment, kiedy wejdę do firmy.

Zadzwonił telefon. To mój przyjaciel, praktycznie brat. Pupil. „Kac, jak było? Pamiętasz, że mamy łódkę w marinie pod Barceloną, płyniemy na Baleary, wylot w czwartek o szesnastej z Wrocławia, przyjeżdżaj, opowiesz jak było w Brazylii, no!”

Wielkimi krokami zbliżał się długi weekend. Wszystko było przygotowane, zostało mi parę dni urlopu, który mogłem wykorzystać. To miał być mój pierwszy prawdziwy rejs. Garnitur znowu zamieszkał na dłużej w szafie.

Spędziliśmy kilka dni w Barcelonie i w niedzielę wieczorem, po uzupełnieniu zapasów, wypłynęliśmy. Obraliśmy kurs na Minorkę. Ciemną nocą, na mojej wachcie, rozszalał się piekielny sztorm. Pupil tylko na to czekał, uwielbia takie wyzwania. Nie mogliśmy zwinąć grota, żagiel zaciął się, a przelewająca się przez pokład woda odrywała nas coraz bardziej od rzeczywistości. W ostateczności zdecydowaliśmy się go odciąć. Byliśmy przygotowani, każdy wiedział co ma robić.

Po godzinie prób przyzwyczailiśmy się, że prujemy przez fale niczym torpeda. Dopóki miałem ręce zajęte zwijaniem lin czy osłanianiem sternika od zalewających pokład fal, trzymałem fason, kiedy na chwilę siadałem, by odpocząć i wylać wodę z kaptura, lądowałem zemdlony z głową za burtą, wypłukując wnętrzności. Góra, dół, góra, dół... Wznosiliśmy się na wysokość paru metrów, by za chwilę opaść. Głuchy dźwięk łódki walącej dnem o fale odmierzał rytmicznie, jak w muzycznym tempie, sekundy. Zacinający deszcz sprawiał, że nic nie było widać. W życiu nie czułem się tak źle, kręciło mi się w głowie, marzyłem o tym, by poczuć beton pod stopami, nie miałem już czym wymiotować, chciałem wysiąść. Nie było o tym mowy, robota aż paliła się w rękach. „Jesteś tylko ty i sternik. Nikt za ciebie tego nie zrobi” – myślałem. Przyzwyczaiłem się po kilku godzinach. W tym, co mnie otaczało, dostrzegłem niesamowite piękno, czułem potęgę natury i zrozumiałem, że jesteśmy intruzami. Patrzyłem jak rozcinane na połowy fale unoszą łódź, rzucają nią i pchają z niesamowitą siłą do przodu. Byliśmy zupełnie sami, otoczeni kilkumetrowymi murami. I choć to zabrzmi paradoksalnie, poczułem, że do tej pory nie miałem takiego czasu dla siebie na myślenie, doświadczanie i przeżywanie. Zrozumiałem, że ziemia naprawdę w większości składa się z wody, a tam, na lądzie, jest za ciasno i zbyt wiele już zepsuliśmy.

Do portu wpływaliśmy wykończeni, mokrzy i przemarznięci na kość. Wiedziałem jednak, co chcę zrobić – opłynąć Ziemię. Odkryliśmy to z Pupilem równocześnie, uzupełniając o poranku elektrolity lokalną Estrellą i Sangrią, wyciskając z cytrusów soki starą, drewnianą łyżką. Postanowiliśmy, że zaraz po powrocie rozpoczynamy projekt. Projekt Miliona Pasji. Tych kilka dni spędzonych na morzu zupełnie mnie odmieniło. Uświadomiłem sobie jak wiele tracę w życiu, poświęcając wszystko, by tak naprawdę nie dostać nic w zamian.

Nazajutrz po powrocie Pupil zdjął z półki „Poradnik dla żeglarzy”, z którego uczył się do egzaminu na sternika, zanotował nazwisko autora, znamienitego polskiego kapitana, włączyliśmy internet i po godzinie byliśmy umówieni na spotkanie. Mieliśmy niesamowite szczęście, bo nie dość, że kapitan wrócił właśnie z rejsu po Karaibach i zgodził się z nami spotkać, to w dodatku mieszkał pod Wrocławiem. Umówiliśmy się na kawę w Rynku.

Siedzieliśmy przy niewielkim stoliku tuż przy witrynie. Do środka wpadało mocne już, wiosenne słońce. O ćwierć sążnia od nas siedział ogorzały, zaprawiony w bojach prawdziwy wilk morski, a my byliśmy jak wędzone sardynki w pomidorowym sosie. Kapitan wysłuchał naszych historii, ze spokojem przetrwał pełne emocji machanie rękami i zaczął zadawać pytania. Jakie posiadamy uprawnienia; czy mamy już sponsora i łódkę; czy zdajemy sobie sprawę, że dysponując zerowym doświadczeniem, chcemy opłynąć Ziemię „pod prąd” – ze wschodu na zachód; że wpisywanie do dziennika pokładowego przylądka Horn może być ostatnią z rzeczy, jaką wpiszemy, jeżeli tylko uda się nam jakimś cudem tam dotrzeć, i tak dalej. Pupil kontrargumentował: „Liczy się pasja, potrzebujemy pomocy, jesteśmy gotowi, w odpowiednim miejscu, zdecydowani na każde poświęcenie i bez względu na wszystko zrobimy to”.

Kapitan, zgodnie z tym, czego oczekiwaliśmy, był ekstremalnie konkretny i profesjonalny w każdym calu, a do tego niespotykanie empatyczny. Opowiadał nam o niezbędnym wyposażeniu, szkoleniach, dokładnym rozplanowaniu trasy, zapasach, o łodziach mogących przetrwać podróż oceaniczną i o tym, że stamtąd do normalnego życia już nigdy się nie wraca... Wszystko notowałem. Od razu wydał nam się niesamowitym człowiekiem. Skromnym, doświadczonym i bezwzględnie szczerym. Ale kiedy wyznałem mu, że tydzień temu pierwszy raz w życiu wsiadłem na łódkę, a Pupil dodał, że chcemy startować za kilka miesięcy, zobaczyłem, jak przez jego twarz przetoczył się sztorm. Zaczęliśmy go tracić. Zapadła cisza. Powoli dopijał kawę, a nasz czas się kończył. Przedzieraliśmy się na drzwiach od stodoły z dziurawą koszulą zatkniętą na kiju przez biały szkwał, a on patrzył na nas jak na wariatów. Główki portu nikły nam z oczu. Zdałem sobie sprawę, że wszystko co opowiadaliśmy wyglądało nierealnie. I wtedy przypomniała mi się przeczytana niedawno historyjka o trzmielu.

– Widział Pan trzmiele, prawda? – zapytałem. – Amerykańscy uczeni po długich badaniach stwierdzili, że są one za duże, zbyt ciężkie i za mało aerodynamiczne w stosunku do powierzchni swoich skrzydeł, żeby latać.

– I w dodatku latają – powiedział kapitan z uśmiechem.

– A wie Pan, dlaczego?

– Hmm... No właśnie, dlaczego?

Milczałem przez chwilę, podtrzymując napięcie, ważyły się przecież nasze losy.

– Bo nikt im dotąd nie powiedział, że nie mogą latać!

Kapitan parsknął śmiechem i w jednej sekundzie atmosfera się rozluźniła. Popatrzył na nas z niedowierzaniem i powiedział:

– Jesteście kompletnymi wariatami. Wiecie, że to, co zaplanowaliście, praktycznie nie może się udać?

– Nie chcemy odkładać marzeń na później, to nie ma sensu. Życie jest zbyt krótkie, jak nam się uda, może będziemy inspiracją dla innych, chcemy przeżyć w pełni każdą sekundę! Nie jesteśmy zawodowymi żeglarzami, jesteśmy tacy jak inni. Mamy swoje pasje, pracujemy, studiujemy, mamy rodziny, przyjaciół. I staramy się przeżyć życie tak, aby nie uronić żadnej chwili. Kochamy je. Jesteśmy grupą osób ciekawych świata i ludzi. I jesteśmy gotowi zostawić wszystko i wyruszyć choćby jutro – wyrzucił z siebie jednym tchem Pupil.

– Skoro nikt wam nie powiedział, że nie macie prawa pływać, pomogę wam – odparł kapitan. – Na początek opracujemy trasę, zrobię listę niezbędnych szkoleń. Myślę, że nawet widziałem odpowiednią dla was łódź, mocno wysłużoną, ale pewną. Opłynęła z sukcesem świat. Jest na Kanarach, mam ostatnią ofertę. Bardzo trudno znaleźć jacht oceaniczny, bo tylko kilka procent produkowanych na świecie łódek nadaje się do tego, co chcecie zrobić. Przyjedźcie do mnie do domu w przyszłym tygodniu, obgadamy passage planning, rozpiszę konieczne modyfikacje łodzi. Zapraszam.

Zostaliśmy Drużyną Trzmieli a Kapitan Andrzej Pochodaj – naszym kapitanem prowadzącym. Pracowaliśmy dzień i noc przez kilkanaście dni. Tak powstał profesjonalny plan rejsu wraz z ofertą dla potencjalnych sponsorów. Prace szły pełną parą. Ania w Warszawie, Jasiek w Stuttgarcie, my we Wrocławiu. W naszej czteroosobowej drużynie byli specjaliści od zarządzania, komunikacji, marketingu i sprzedaży. Docieraliśmy wszędzie, wykorzystując nasze dotychczasowe doświadczenia biznesowe. Pukaliśmy do drzwi banków, firm i instytucji. Byliśmy już prawie o krok. Niestety właśnie zaczął się kryzys...

Minęły dwa lata. Rozkręcaliśmy organizację pożytku publicznego i wdrażaliśmy nowe pomysły. Byliśmy gotowi sprzedać to, co mamy, by ruszyć w drogę. Niestety, wszystko się odwlekało, a ja nie mogłem już usiedzieć na miejscu. Ze względu na warunki pogodowe start mógł się odbyć tylko w ostatnim kwartale roku. A kończył się właśnie grudzień... Od wielu miesięcy żyłem podróżą. Przygotowywałem się do tego i nie mogłem myśleć już o niczym innym. Na zegarze rejsowego kalendarza przeskoczył kolejny rok oczekiwania, a ja właśnie obchodziłem trzydzieste trzecie urodziny. W jednej sekundzie postanowiłem: wyjeżdżam.

Ryzyko większości z nas kojarzy się źle. Z niepewnością, potencjalnym zniszczeniem, z motocyklistami, ciągłą destabilizacją i jest przeciwieństwem spokojnego, miarowego życia, do którego wszyscy podobno dążymy. Przynajmniej tak nas uczą reklamy, w których uśmiechnięte rodziny bawią się z psem w ogródku i nie wyobrażają sobie swojej drogi ku szczęściu bez kilkuset „niezbędnych” produktów, dziesiątków lekarstw i suplementów diety. Kiedy oglądam telewizję, mam wrażenie, że wszyscy są permanentnie chorzy i żeby poprawić sobie samopoczucie, muszą łykać zieloną tabletkę trzy razy dziennie, żeby zjeść obiad bez komplikacji – koniecznie czerwoną, a dobry wygląd zapewni im niebieska kapsułka. Wydaje się, że nie ma innej drogi. A przecież nikt nie lubi być odmieńcem, prawda? Do tego trzeba odwagi. Ona pozwala na niebezpieczne, z pozoru, decyzje i życie. Jedynie ciągłe zmiany, zadawanie sobie pytań, trzeźwa ocena, gdzie się znajdujemy, rozwijanie się gwarantują prawdziwy sukces. Każda zmiana jest dobra, jest błogosławieństwem w przeciwieństwie do pozostawania w tym samym, z pozoru bezpiecznym miejscu i otaczania się rzeczami, które tylko przez chwilę przynoszą nam radość. Stajemy się niewolnikami tego, co gromadzimy. Im więcej posiadamy, tym trudniej się jest nam od tego uwolnić.

Uwielbiam patrzeć na lotniskach na wyładowane walizami wózki – przeczące prawom fizyki konstrukcje, i na ich właścicieli mozolnie pchających swój dobytek, z którym za nic nie mogą się rozstać choćby na dwa tygodnie. Czują się dobrze i bezpiecznie tylko w jego otoczeniu. „Będzie jak w domu” – mówią, równo układając i foliując pakunki. Siedzę wtedy nad moim sześćdziesięciolitrowym plecakiem i myślę, że zostawiłem w mieszkaniu mnóstwo kompletnie niepotrzebnych mi rzeczy, które kiedyś z lubością kupowałem. Tylko po co? Nie wiem.

Zrezygnowałem z większości gratów, nie znaczy to jednak, że jestem włóczykijem oderwanym od wszelkich spraw materialnych. Posiadłem wiele, prawie wszystko, co w danym momencie życia chciałem i mogłem kupić za pieniądze. Obrosłem nadwagą niepotrzebnych rzeczy i przestałem się na chwilę ruszać. Mentalny zawał dopadł mnie niedawno, parę lat temu. W porę dostrzegłem tę ślepą uliczkę i zacząłem się zmieniać. Myślę, że uratowałem sobie życie.

Zdałem sobie sprawę, że pod tą gigantyczną skorupą złożoną z równo maszerujących ludzi-robotów istnieje inny, równoległy świat. Nie neguje on wszystkiego, nie jest w stanie buntu czy wojny, jest po prostu inny.

Miliony wakacyjnych zdjęć wielkich głów na rozmazanym tle krążą między ludźmi-robotami wraz z informacją, ile co kosztowało. Tak naprawdę nie wiedzą, po co jadą. Oczekują, że ktoś ich zabawi, poświęcają kolejny dzień, żeby uzupełnić swój wizerunek ludzi sukcesu kolejnymi trofeami.

Prawdziwe życie jest gdzie indziej. Jest pod powierzchnią. Trzeba się schylić, często uklęknąć, dziurawiąc jeansy, a potem naklejać na starte kolana plastry. Nie znajdziemy tego w katalogu usług biur turystycznych. Nie będzie zdjęć z lokalną zadeptaną atrakcją, wklejonych z dumą do albumu. Nie złowimy marlina na nowoczesnej łódce w firmowej czapeczce jachtklubu. Nie będzie klimatyzowanej windy, estetycznych pojemników na lód i meleksa wiozącego nas alejkami rodem z Disneylandu na kolację suto posypaną „E” dodatkami, błyszczącego kontuaru i drinka z palemką. Znudzonego masażysty z brylantyną na włosach i leżaka... Będzie prawdziwie, prosto i pysznie, wejdziemy między ludzi i poznamy największą tajemnicę szczęśliwego życia. Czekają nas niekończące się rozmowy przy wyciosanej czekanem kostce stuletniego lodu, zalanej kroplą whiskey noszonej na piersi. Gorzki, palący smak rozlewający się po przełyku i rozmowy o życiu, wartościach i pragnieniach. Wysoko, na pustkowiu, w obłokach gęstwiny schodzących chmur i dźwiękach orkiestry złożonej ze sprasowanych w lodowych bryłach bąbelków, haust świeżego letniego powietrza zawróci nam w głowie. Ale przecież takie zdjęcie mógłby zrobić każdy na pagórku w pobliżu domu! Tylko nie byłoby na nim niczego, co zaimponowałoby kolegom. Dopóki nie opowiemy o tym, co nas spotkało, czego doświadczyliśmy, jakie to było proste w swej wymowie i jakie ziarno w nas zasiało. Ziarno wątpliwości. Ja w takim miejscu zacząłem zastanawiać się, gdzie jest prawdziwe życie. I wtedy to wszystko się zaczęło...

Kiedy idealnie gram swoją rolę menedżera w dużej międzynarodowej korporacji, przez większość czasu moje neurony umierają z nudów. Ciągle słyszę o „poważnych wyzwaniach”, „walce” i „sukcesach”. A przecież życie to doskonała zabawa, przygoda, permanentny ciąg zmian. Każdy stan pozornego bezpieczeństwa, jeśli nie znajdujemy go w sobie, zabija nas i oddala od życia. Burzmy go rozsądnie, mądrze i z odwagą. Szukajmy siebie.

Jak chcemy dać szczęście innym, przyjaciołom, rodzinie, jeżeli nie jesteśmy spełnieni? Nie odkładajmy, nie odsuwajmy od siebie myśli o prawdziwym szczęściu, nic wyjątkowego nie zdarzy się ani w długie jesienne wieczory, ani na emeryturze, ani kiedy zarobimy dużo pieniędzy. Przy takim myśleniu zawsze jest ich przecież za mało. Pozorny luksus łatwego życia potwornie kusi. Wydaje nam się, że jest na wyciągnięcie ręki. A przecież pełne bezpieczeństwo jest i tak nieosiągalne. Trzeba odciąć z życia tkankę tłuszczu, którym obrastamy, nim stanie nam serce, bo takie właśnie życie jest naprawdę niebezpieczne.

Zapewnij sobie wszystko, co jest ci potrzebne, ale tylko to, czego tak naprawdę potrzebujesz. A potem zacznij patrzeć poza linię horyzontu. Tam wszystko zwalnia, a człowiek zaczyna rozumieć, co naprawdę jest najważniejsze. Bo nie ma miejsca na kompromis, jeżeli chodzi o nasze życie.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki