Redakcja stylistyczna

Dorota Kielczyk

Korekta

Barbara Cywińska

Hanna Lachowska

Zdjęcie na okładce

© Colleen Drummond

Tytuł oryginału

Haatchi and Little B

Copyright © Wendy Holden and Owen Howkins 2014

First published as Haatchi and Little B by Transworld Publishers.

All rights reserved.

For the Polish edition

Copyright © 2015 by Wydawnictwo Amber Sp. z o.o.

ISBN 978-83-241-5407-4

Warszawa 2015. Wydanie I

Wydawnictwo AMBER Sp. z o.o.

02-952 Warszawa, ul. Wiertnicza 63

tel. 620 40 13, 620 81 62

www.wydawnictwoamber.pl

Konwersja do wydania elektronicznego

P.U. OPCJA

juras@evbox.pl

Tym, którzy są inni, oraz zwierzętom i ludziom, którzy ich dlatego jeszcze bardziej kochają

Od Autorki

Raz na jakiś czas – jeśli dopisze nam szczęście – spotykamy w życiu tych, którzy w naszych sercach odciskają ślad (stopy lub łapy), i potem nigdy już nie jesteśmy tacy jak przedtem. Właśnie taki wpływ wywarli na mnie Haatchi i Owen – zwany Little B (Mały Kumpel), kiedy pod koniec 2012 roku po raz pierwszy poznałam ich historię.

W wyrazie oczu obu było coś, co chwyciło mnie za serce, żądało mojej uwagi. Jako zagorzała miłośniczka zwierząt i obrończyni najsłabszych czułam się głęboko poruszona, gdy przeczytałam więcej o niecodziennych doświadczeniach życiowych tej dwójki i o tym, jak los ich połączył. To materiał na wspaniałą książkę, powiedziałam sobie.

Kilka miesięcy później adopcyjna matka Haatchiego, Colleen, i jej przyszły mąż Will, ojciec Little B, niespodziewanie zwrócili się do mnie z pytaniem, czy bym tej książki nie napisała. Trudny projekt, nad którym od dawna pracowałam, upadł, więc nie tylko byłam wolna, ale wręcz spragniona świeżej inspiracji. Los, który już odegrał tak wielką rolę w życiu pewnego psa i jego małego pana, zawiódł mnie do jednej z najbardziej pozytywnych rodzin, jaką kiedykolwiek dane mi było spotkać.

Ta książka to nie tylko opowieść o niewypowiedzianym okrucieństwie wobec bezbronnego zwierzęcia. To historia o ocaleniu, o tym, co potrafi uczynić bezwarunkowa miłość, zaufanie i przebaczenie. I w jaki sposób najgorsze przejawy ludzkiej natury mogą w efekcie wydobyć z człowieka coś najlepszego.

Niezwykły mały chłopiec i jego rodzina uratowali psa bez łapy, a on odpłacił im za to tysiąckrotnie, odmieniając ich los.

Tej historii daleko do końca. Będzie trwała, by inspirować i odmieniać życie każdego, kto ma na tyle szczęścia, że zetknie się rodziną Howkinsów. Wiem, bo moje już odmieniła. I teraz serce mam pokryte ich śladami…

Wendy Holden

Do rzeczy, z którymi jesteś losem sprzężony, staraj się dostosować. Ludzi też, z którymi cię los złączył, miłuj, a szczerze[1].

Marek Aureliusz

Prolog

Uniósł łeb i wilgotnym czarnym nosem wciągał zimne powietrze nocy. Spróbował się poruszyć, ale zbyt mocno zabolało, więc osunął się z powrotem tam, gdzie leżał, pomiędzy tory kolejowe. Wodząc to w prawo, to w lewo bursztynowymi ślepiami, rozmyślał, gdzie też podział się jego pan i dlaczego porzucił go tutaj, w ciemnościach. Czy zrobił coś złego? Czy ktoś przyjdzie na pomoc?

Wyczuł pociąg znacznie wcześniej, niż usłyszał.

Z początku szyny zaczęły niemal niezauważalnie wibrować. Wibracje narastały, aż w końcu falami przeszywały go jak prąd, wprawiając w drżenie od łba aż po czubek ogona.

Wiercąc się i wykręcając, raz jeszcze spróbował wstać, ale nadal nie dawał rady. Im bardziej walczył, tym większy ból go przeszywał.

Przechylił głowę. Jego wyostrzony słuch wychwytywał dudnienie kół, a szyny pod brzuchem drżały i dygotały. Potem w oddali, niczym światła nadjeżdżającego samochodu, zamajaczyły reflektory lokomotywy towarowej, maszyny nie do zatrzymania. Celem jej podróży była ogromna stacja rozrządowa w sąsiedztwie New Spitalfields, owocowo-warzywnego targu we wschodnim Londynie.

Dysząc kłębami pary, duży pies wciąż napinał mięśnie, próbował swoją masą i siłą pokonać ból, który przygważdżał go do szlaku stalowego potwora. Ale bez względu na to, jak bardzo się wyrywał, nie mógł uciec.

Skomląc, odwrócił łeb i pytająco popatrzył w górę na maszynistę w jasno oświetlonej kabinie, który w ogóle nie zdawał sobie sprawy, co za chwilę nastąpi. Sznur rozpędzonych trzydziestotonowych wagonów zbliżał się do miejsca, gdzie leżał pies.

Później maszynista nie potrafił powiedzieć, jakim cudem akurat wtedy zerknął w dół, na tory. Może to było spojrzenie psich oczu, a może ostatnie rozpaczliwe szczeknięcie?

Tak czy inaczej, nie mógł już nic zrobić; z ust wydarł mu się tylko zdławiony krzyk, kiedy pociąg lekko szarpnął, zanim z turkotem odjechał w noc.

Rozdział 1

Cała ciemność świata nie zdoła stłumić blasku jednej świecy.

Święty Franciszek z Asyżu

Do tej pory nie ma pewności, jak pies, którego później nazywano „Bezpański: E10”, zimną nocą 9 stycznia 2012 roku znalazł się w tamtym miejscu. Mało kto potrafi pojąć, co za człowiek zostawia pięciomiesięcznego owczarka anatolijskiego na szczelnie ogrodzonym terenie ruchliwej linii kolejowej, bez możliwości ucieczki. Ci, którzy uratowali psa, uważali, że najpierw go pobito, a dopiero potem wyrzucono na tory. Niektórzy twierdzili, że mógł zostać przywiązany do szyn. Spekulowano, czy to aby nie koła rozcięły więzy, dzięki czemu uniknął jeszcze większych obrażeń.

Tylko jedna osoba zna całą prawdę – człowiek z obcą wymową, który tej nocy odpowiadał za bezbronne stworzenie. Dyżurny ruchu widział go przelotnie na torach niedługo przed tym, jak znaleziono psa, ale facet rozpłynął się w mroku, zanim padły bardziej dociekliwe pytania. Nic dziwnego, że nigdy nie zgłosił się po porzucone zwierzę.

Bez względu na szczegóły okoliczności wydarzeń, które o mało nie doprowadziły do śmierci ładnego młodziutkiego owczarka, wszyscy są zgodni co do jednego: to było barbarzyńskie okrucieństwo.

Może to była robota szaleńca albo wynik jakiejś nieudanej transakcji? Może długonogie zwierzę nie okazało się na tyle atrakcyjne, żeby przynieść swojemu hodowcy tych ponad pięćset funtów, jakie osiągają na rynku anatoliany? Mimo że rozmiarów labradora, pies był jeszcze szczeniakiem, a szczeniaki są wymagające i drogie.

Nikt też dokładnie nie wie, co wydarzyło się później. Maszynista, który pierwszy zgłosił, że na torach zostało potrącone zwierzę, z początku nie był nawet pewny, czy to pies, i absolutnie nie wierzył, by przejechana przez pociąg ofiara mogła przeżyć. W głębi duszy miał tylko nadzieję, że śmierć nastąpiła szybko i bezboleśnie.

A jednak jakimś cudem pies nie zginął. Kiedy wagony towarowe toczyły się prosto na niego, przylgnął płasko do torowiska i uniknął śmiertelnych ran. Niestety, nie wyszedł z tego całkiem bez szwanku – koła niemal odcięły mu tylną lewą łapę.

Kolejny cud – to, że wiedziony wrodzonym instynktem poharatany owczarek zdołał dźwignąć się z ziemi i na trzech zdrowych łapach pokuśtykał, ciągnąc za sobą wyraźny krwawy ślad.

Z pewnością cierpiał straszny ból, kiedy człapał do miejsca, które pewnie uważał za bezpieczne, do sąsiednich torów – dopiero tam się osunął. Nie domyślał się, że w tym ruchliwym kolejowym korytarzu, z wąskimi żwirowymi poboczami, nadal przebywa na trasie pociągów towarowych i pasażerskich.

Nikt nie wie, ile czasu porzucony pies leżał na zimnie, bez jedzenia i wody i się wykrwawiał; może obwąchiwał i lizał swoje rany. Kolejni maszyniści, którzy zauważyli go w pobliżu punktu zwanego Ruckholt Road Junction (na skraju Hackney Marsh i Leyton), zaalarmowali personel sterowni. Potem ktoś stamtąd skontaktował się z dyżurnym ruchu Nigelem Morrisem i poprosił, żeby zbadał sytuację. Jednak postanowiono nie wstrzymywać ruchu na tym ważnym odcinku, dopóki nie uda się zlokalizować rannego zwierzęcia i potwierdzić, że jeszcze żyje.

Przez metalową, zamykaną na klucz bramkę Nigel przeszedł na teren chroniony i z latarką w ręku zaczął przeszukiwać linię kolejową. W okolicy, gdzie widziano psa, panował tamtej nocy duży ruch – ogółem to były cztery trakcje łączące lotnisko London’s Stansted z Cambridge i ze stacją towarową.

Początkowo Nigel pomaszerował w stronę Temple Mills, skąd słychać było szczekanie, ale okazało się, że to tylko psy, które pilnują zamkniętej strefy przemysłowej. Właśnie zawrócił i ruszył w przeciwnym kierunku, gdy nagle zauważył mężczyznę. Nieznajomy w ciemnościach zbliżał się ku niemu wzdłuż torów. Zwalistej postaci towarzyszyły dwa duże psy, wilczur i mastif, oba na krótkich smyczach. Nigel nie mógł zrozumieć, w jaki sposób z tymi dwoma brytanami intruz zdołał pokonać liczne płoty i ścisłe zabezpieczenia. Jednak w tej chwili miał większy problem: nadal mijały ich pociągi, więc pospiesznie zgłosił przez radio obecność człowieka na torach i poprosił o wstrzymanie ruchu.

Kiedy nieznajomy podszedł bliżej, Nigel zawołał go i zapytał, co tutaj robi. Mężczyzna – koło czterdziestki, ponad metr osiemdziesiąt wzrostu, wschodnioeuropejski akcent – wyglądał na zupełnie niewzruszonego. Twierdził, że szuka swojego psa. Jednak, co dziwne, oddalał się od miejsca, gdzie maszyniści podobno widzieli ranne zwierzę.

Ponieważ Nigelowi przede wszystkim zależało na tym, żeby bezpieczne sprowadzić intruza z torów, wypuścił faceta i jego brytany przez najbliższą bramkę i szybko zameldował o tym przez radio, żeby pociągi mogły ruszyć. Potem zawołał za nieznajomym – chciał mu powiedzieć, że będzie szukał zaginionego psa. Jednak, o dziwo, nieznajomy nie tylko nie okazał zainteresowania, ale wręcz rzucił się do ucieczki. Nigel patrzył za nim, jak znika w ciemnościach. Po chwili z latarką w ręku ruszył dalej przeszukiwać teren. Wreszcie zauważył coś, co później opisywał jako „cień pomiędzy torami”.

To był pies. Leżał nieruchomo na brzuchu. Nigel podchodził ostrożnie, chociaż przypuszczał, że pies zginął i trzeba będzie uprzątnąć martwe ciało. Ale kiedy znalazł się bliżej, ku swojemu wielkiemu zdumieniu zobaczył, że zwierzę żyje, chociaż lewą tylną łapę ma zalaną krwią.

Szybko zdał sobie sprawę, że biedne stworzenie jest łagodne i zbyt mocno pokiereszowane, żeby go zaatakować. Spróbował ściągnąć je z torów, ale tylko zakrwawił sobie całe ubranie i buty. Było jasne, że sam nie da rady. Zadzwonił więc do sterowni, żeby skontaktowali się z RSPCA[2] i poprosili o przysłanie mu kogoś do pomocy. Potem stanął obok rannego psa i czekał.

W tamtą zimową noc dyżurnym RSPCA we wschodnim Londynie była Siobhan Trinnaman, więc to ona tuż po siódmej wieczorem otrzymała wezwanie do „psa na torach”. Zanotowała kod pocztowy – gdzieś na obszarze E10 – wskoczyła do citroena berlingo z logo RSPCA na boku i pojechała w rejon ogromnego nowego kompleksu olimpijskiego.

Nigel Morris spotkał się z nią na ulicy. Kluczem otworzył bramkę w ogrodzeniu wzniesionym jako część olimpijskiego „stalowego kręgu” i po chwili Siobhan stała na niebezpiecznie wąskim żwirowym poboczu ruchliwej linii kolejowej, którą ludzie i towary podróżują przez kraj i za granicę. Chociaż w pobliżu stale przejeżdżały pociągi, ostrożnie ruszyli po nierównym gruncie w stronę miejsca, gdzie Nigel znalazł psa. Siobhan świeciła latarką to na lewo, to na prawo, aż wreszcie dostrzegła leżące na torach zwierzę. Od razu się zorientowała, że pies jest w złym stanie i mocno krwawi. Przystanęła w bezpiecznej odległości, przesunęła snopem światła po bezwładnym ciele. Stwierdziła, że to samiec z poważnymi obrażeniami tylnych łap. Kamień spadł jej z serca, kiedy psiak uniósł łeb i popatrzył prosto na nią.

Ale właśnie wtedy dobiegł ją charakterystyczny odgłos. Gwałtownie wciągnęła powietrze. Odskoczyła w stronę ogrodzenia. Nadjeżdżał kolejny pociąg.

Nigel natychmiast rozwiał jej obawy.

– Spokojnie – powiedział. – Proszę spojrzeć. To zwierzę wie, co ma robić. Po prostu nad nim przejeżdżają. Wystarczy mu miejsca, byle tylko nie próbował wstawać.

Jeszcze bardziej odsunęli się od torów i wstrzymali oddech, bo z prędkością około siedemdziesięciu kilometrów na godzinę zbliżał się ku nim pociąg pasażerski. Kobieta obserwowała zdumiona, jak pies skulił uszy, przywarł do ziemi i tak leżał, gdy wagony dudniły mu nad głową. A kiedy tylko się oddaliły, znowu uniósł łeb, zastrzygł uszami i popatrzył na nich, jakby chciał się upewnić, że wciąż tam są.

Na widok błagalnego wyrazu bursztynowych ślepi, Siobhan zaczęła prosić Nigela, żeby jak najszybciej zamknięto linię.

Ruchliwe tory kolejowe codziennie przemierzało sporo miejskich lisów, bezpańskich psów i kotów, dlatego brytyjska Network Rail przyjęła zasadę, by nie wstrzymywać ruchu z powodu żadnego zwierzęcia i nawet nie ostrzegać maszynistów. Jednak jeśli ktoś stwierdzi, że ludziom lub zwierzętom grozi bezpośrednie niebezpieczeństwo, można polecić nastawniczemu wprowadzić tak zwaną blokadę. Nigel skontaktował się przez radio ze sterownią i – po raz drugi tego wieczoru – uzyskał zgodę na tymczasowe zamknięcie linii, by razem z Siobhan mogli spokojnie przejść do miejsca, gdzie leży pies. Kiedy tylko mieli już pewność, że pociągi w obu kierunkach zostały zatrzymane na dalszych odcinkach torów, pospieszyli do rannego zwierzęcia.

Siobhan od razu rzuciła się w oczy opuchlizna na psiej głowie. W ciągu pięciu lat służby w RSPCA kobieta widziała niezliczoną ilość ofiar maltretowania, więc doświadczenie podpowiadało jej, że zwierzę zostało czymś uderzone – najprawdopodobniej jakimś tępym narzędziem. Pociąg spowodowałby znacznie poważniejsze rany. Tylna łapa i ogon były mocno okaleczone i zwłaszcza z ogona uszło mnóstwo krwi. Siobhan nie potrafiła stwierdzić, czy pies ma jakieś wewnętrzne obrażenia. Kiedy go pobieżnie badała, nie wydawał się aż tak bardzo obolały. Ale wiedziała, że dopiero weterynarze zdołają ustalić, co dokładnie mu się stało.

Mimo dramatycznych przejść owczarek był łagodny, w przeciwieństwie do tylu innych zwierząt, z którymi musiała, w ramach swoich obowiązków, sobie radzić. Niejeden pies tak poturbowany jak on warczałby, gdy tylko podeszła bliżej. I niemal na pewno próbowałby ją ugryźć – dlatego na wszelki wypadek nosiła ze sobą kaganiec. Ale temu spokojnemu olbrzymowi najwyraźniej nie przeszkadzało, że go dotyka, i tylko trochę skomlał, kiedy to robiła.

Siobhan miała prawo zadecydować o natychmiastowym uśpieniu zwierzęcia, które cierpiało lub było poważnie ranne, gdyby uznała, że nie można mu pomóc. Ale ponieważ owczarek nie wyglądał na okaleczonego w innych miejscach, a w dodatku, jak później wspominała, był taki „śliczny i przyjazny”, od razu postanowiła, że spróbuje go uratować.

Nie bez trudu we dwoje z Nigelem dźwignęli psa, przytrzymując z obu stron, żeby stanął na trzech łapach, a potem przetaszczyli go kilkaset metrów do miejsca, gdzie był zaparkowany citroen. Zwierzę nie wydało prawie żadnego odgłosu, tylko trochę zaskomlało, kiedy je podnosili i kładli na posłaniu z tyłu furgonetki. Nie będąc weterynarzem, Siobhan nie woziła ze sobą żadnych środków przeciwbólowych, więc tylko ułożyła psa na zdrowym boku i podziękowała dyżurnemu ruchu za pomoc.

Chociaż Nigel Morris pracował w Network Rail już od dwunastu lat, tamtej styczniowej nocy 2012 roku po raz pierwszy musiał poradzić sobie z rannym psem na torach. Jako miłośnik zwierząt, którego rodzice w ojczystym Trynidadzie mieli dwa ukochane psiaki, mówił później, że chętnie zaadoptowałby okaleczonego owczarka anatolijskiego, gdyby tylko tryb pracy pozwalał mu trzymać w domu pupila. W tym zwierzęciu było coś, co naprawdę chwyta za serce. Patrząc w ślad za znikającą furgonetką, Nigel miał szczerą nadzieję, że biednemu stworzeniu uda się przeżyć.

Najszybciej jak mogła, Siobhan jechała do Harmsworth Memorial Animal Hospital, szpitala RSPCA w Holloway, w północnym Londynie. Placówka ta zapewnia całodobową niedrogą pomoc weterynaryjną. Powstała w 1968 roku dzięki darowiźnie magnata prasowego, sir Harolda Harmswortha, pierwszego wicehrabiego Rothermere. Szkolą się tu studenci weterynarii i każdego roku personel udziela pomocy medycznej ponad dziewięciu tysiącom zwierząt, w tym wielu bezpańskim psom.

Jazda do szpitala trwała dwadzieścia pięć minut. W czasie tej podróży znaleziony na torach owczarek kilkakrotnie zaskomlił, zwłaszcza gdy ogonem lub ranną łapą otarł się o ścianę furgonetki, ale poza tym był zdumiewająco spokojny. Kiedy Siobhan, nadal w zakrwawionym ubraniu, dotarła wreszcie na miejsce, z pomocą dwóch pielęgniarek przeniosła psa na szpitalny wózek i wwiozła do budynku.

Stan McCaskie, dyrektor medyczny Harmsworth Hospital, a zarazem weterynarz, który tamtej nocy miał dyżur, natychmiast zajął się pacjentem w izbie przyjęć, zbadał jego rany i zrobił, co mógł, by zatamować krwawienie.

– Nigdy nie zapomnę chwili, kiedy zobaczyłem, jak ten duży pies, wieziony do mnie na wózku, wpół siedząc, rozgląda się dookoła – opowiadał później. – Wydawał się całkiem spokojny, niemal odprężony. Kiedy usłyszałem, że potrącił go pociąg, nie mogłem uwierzyć. Modliłem się, żeby miał obie tylne łapy, które w takim przypadku zwierzęta zwykle tracą. Na szczęście jedna łapa ocalała. Ale druga była całkiem odarta ze skóry i zmiażdżona od miejsca powyżej pięty do czubka stopy.

Stan, który w 1989 roku w ramach stypendium przyjechał z Barbadosu do Anglii na studia weterynaryjne, przepracował w Harmsworth dwadzieścia cztery lata, więc dobrze wiedział, jak ważne jest ustabilizowanie stanu zwierzęcia po przeżytym szoku. Dał psu kroplówkę, żeby go nawodnić, zaaplikował środki przeciwbólowe i antybiotyk, a potem przemył i opatrzył rany, w tym wymagające szycia rozcięcie na wardze i stłuczenie albo obicie na czubku łba. Ogon był niemal całkiem oderwany. Weterynarz wiedział, że zwierzę straci go, tak jak tylną łapę, ale po takiej traumie przede wszystkim należało zadbać o to, żeby pies przetrwał kilka następnych dni. To było decydujące, inaczej mógłby nie przetrzymać narkozy.

Personel szpitala ułożył zwierzę na kołdrze w ciepłym, cichym boksie. Dyżurne pielęgniarki miały zaglądać tam przez całą noc. Nie było pewności, czy psiak w ogóle przeżyje. Te nieliczne osoby, które go wtedy widziały, sądziły, że raczej nie da rady.

Stan McCaskie nie miał już więcej do czynienia ze swoim pacjentem. Wrócił do innych obowiązków na nocnej zmianie i musiał jeszcze zoperować rannego kota.

– Często tak jest, że trafiają do nas zwierzęta, którym udzielamy pomocy, a później nigdy ich nie widzimy ani o nich nie słyszymy – powiedział. – Nie badałem już potem tego anatoliana, ale o nim nie zapomniałem. Był taki ciepły.

Siobhan Trinnaman czuła to samo. Kiedy psa, którego wpisała do oficjalnej ewidencji jako „Bezpański: E10”, zostawiła tamtej nocy pod szpitalną opieką, zdawała sobie sprawę, że być może zwierzę nie przeżyje. Ta myśl ją przygnębiała.

– Naprawdę zapadł mi w serce, i to nie tylko w związku z tym, gdzie i w jakich okolicznościach został znaleziony – wspominała później. – Miał w oczach coś takiego, co kazało mi o nim jeszcze długo myśleć.

Nawet pracownicy Harmsworth, nawykli do widoku okrutnie traktowanych zwierząt – szacunkowo piętnaście procent przypadków, jakie do nich trafiają, to ofiary przemocy lub zaniedbania – byli zaszokowani tym, co przydarzyło się ich najnowszemu pacjentowi. Lekarze, którzy ratowali już psy wystawiane do walk, dźgane albo bite aż do połamania kości, robili wszystko, co tylko się da, żeby również rannego owczarka utrzymać przy życiu. Było jasne, że pies został uderzony w głowę; musiał zostać pozbawiony przytomności albo może nawet przywiązany i dlatego nie mógł uciec, kiedy nadjeżdżał pociąg. Widok pięknego, młodego zwierzęcia w tak strasznym stanie był niesamowicie smutny. Bezpański: E10 zdobył sobie serca wszystkich, którzy się z nim zetknęli, zwłaszcza że – chociaż był bardzo chory i na środkach uspokajających – ufnie patrzył na każdego, kto do niego podchodził.

Michelle Hurley jako jedna z pierwszych zobaczyła rannego psa wkrótce po tym, gdy tamtej nocy został ułożony w boksie. Pracowała jako wolontariuszka dla organizacji charytatywnej All Dogs Matter z siedzibą w północnym Londynie i dwa, trzy razy w tygodniu odwiedzała szpital Harmsworth i inne przytuliska dla zwierząt. Opierając się w dużej mierze na pracy ochotników, All Dogs Matter ratuje około 250–300 psów rocznie i w całym kraju szuka dla nich nowych opiekunów. Organizacja przyjmuje tyle bezpańskich pacjentów Harmsworth, ile tylko może. W ramach pomocy przy szukaniu dla nich domu Michelle robi zdjęcia, które są zamieszczane w Internecie na różnych stronach „ratunkowych”. Ilekroć akcja kończy się sukcesem, All Dogs Matter zestawia zdjęcia „przed i po”, żeby lepiej uwypuklić okrucieństwo wobec zwierząt. Jednak w związku z tym często trzeba fotografować obrazy naprawdę przygnębiające. Michelle Hurley pstryknęła kilka ujęć owczarkowi anatolijskiemu, kiedy jeszcze miał zmiażdżoną łapę i wyglądał jak ostatnie nieszczęście.

Ranny pies przetrwał pierwszą noc w szpitalu, potem następną. Ludzie, którzy się nim opiekowali, zaczęli nabierać nadziei. Nikt się po niego nie zjawił ani nie zgłosił zaginięcia. Zwierzę nie miało też mikroczipu, co dziwne w przypadku takiej drogiej i stosunkowo rzadkiej rasy. Zdaniem personelu szpitala to wszystko coraz bardziej wskazywało na rozmyślne okrucieństwo.

Po kilku dniach Fiona Buchan, kolejny weterynarz ze szpitala RSPCA, spotkała się ze swoimi kolegami po fachu, żeby przedyskutować dalsze losy pacjenta. Był przyjazny i łagodny, ale wiedzieli, że wyrośnie na wielkiego psa; poza tym zastanawiali się, jak taki olbrzym poradzi sobie na trzech łapach. Debatowali, czy nie byłoby lepiej w tym momencie go uśpić. Gdyby stracił przednią łapę, niemal na pewno by to zrobili, ale ponieważ chodziło o tylną, w końcu zadecydowali, że dadzą mu szansę.

Kiedy ustąpił szok spowodowany potrąceniem przez pociąg, pies zaczął bardzo cierpieć z powodu ran na tyle ciężkich, że weterynarze nawet nie robili prześwietleń. Nie było sensu, łapa i ogon zostały zmiażdżone na krwawą miazgę, więc i tak nie dało się ich ocalić.

Wreszcie stan pacjenta ustabilizował się na tyle, że można było przeprowadzić poważną operację. Fiona dała psu narkozę i usunęła ogon niemal u podstawy kręgosłupa i łapę w okolicy biodra. Gdyby czekała z tym dłużej, mogłoby się wdać zakażenie. Zgodnie ze szpitalnymi zasadami odnoszącymi się do bezpańskich zwierząt owczarka również wykastrowała.

– Miałam tylko nadzieję – mówiła później – że uda się znaleźć dla niego odpowiedni dom. Wiedziałam, że to nie będzie łatwe, ale, o dziwo, zapewne dzięki temu, co mu się przydarzyło i że miał tylko trzy łapy, stał się bardziej interesujący. To wyróżniało go z tłumu.

Przy całej swojej, jak to nazwała, często niewdzięcznej pracy, pamiętała o tym psim pacjencie jeszcze długo po operacji.

– Miał w sobie coś, co sprawiało, że warto było o niego walczyć.

Nikt nie wiedział, jak wabi się ten duży pies, ale pracownicy szpitala, jeden po drugim, tracili dla niego głowy, nazywali go „milutkim miśkiem”. Chociaż tak okrutnie potraktowany, ich nowy pacjent stale łaknął ludzkiej czułości. Nadal – niemal od pierwszej chwili, gdy doszedł do siebie po narkozie – próbował wstawać, żeby powitać każdego, kto się do niego zbliżył. Ci, którzy bywali świadkami, jak bite przez większość swojego życia psy machają ogonem na widok człowieka, uznali, że wielkoduszny anatolian z londyńskim kodem pocztowym zamiast imienia zasługuje, by go porządnie nazwać. Bezpański: E10 brzmiało zbyt zimno, a miano „Trójnóg” (nagminnie używane przez RSPCA w odniesieniu do psów o trzech łapach) było niesprawiedliwe.

Wreszcie pewien mężczyzna, Alex, który pracował razem z Michelle w All Dogs Matter, wymyślił owczarkowi imię: Haatchi. Jednogłośnie uznano, że doskonale ono pasuje i tak się przyjęło. To wariant słowa „hachi” – tak wołano na żyjącego w latach 20. XX wieku rasowego japońskiego akitę[3] o imieniu Hachikō. Pies ten był niezmiernie oddany swojemu panu. Codziennie czekał na stacji kolejowej, aż ten wróci z pracy. Nawiasem mówiąc, „hachikō” znaczy „wierny pies numer osiem” – był ósmym szczenięciem w miocie – ale także „książę”. Jednak pewnego dnia w maju 1925 roku właściciel Hachiego, profesor Hidesaburō Ueno, który wykładał na Uniwersytecie Tokijskim, miał w pracy udar mózgu i nigdy już nie wrócił do domu. Przez następnych dziesięć lat, do końca swojego życia, Hachi zjawiał się na stacji dokładnie w porze przyjazdu wieczornego pociągu i daremnie czekał na pana. Pasażerowie podmiejskich kolei, którzy widywali tam akitę każdego wieczoru, zaprzyjaźnili się z nim i zaczęli go dokarmiać, a wieść o jego bezgranicznym przywiązaniu szerzyła się po kraju.

Kiedy w prasie pojawiły się artykuły na ten temat, pies zaczął wzbudzać sensację. Jego przykład przytaczano uczniom jako wzór wierności, którą powinni okazywać rodzicom i cesarzowi. Wkrótce Hachi stał się przedmiotem narodowej dumy.

By uczcić tego wspaniałego psa, ustawiono na stacji – w jego obecności – figurę z brązu, dzieło znanego rzeźbiarza. I chociaż później trzeba ją było przetopić, żeby wykorzystać brąz na potrzeby wojny, po latach syn autora stworzył replikę posągu. Pomnik wiernego akity stał się popularnym punktem spotkań na stacji, pobliskie wyjście nosi imię Hachikō, a zwrot „umówić się przy Hachikō” nadal jest zrozumiały dla większości mieszkańców Tokio. Natomiast dokładnie w tym miejscu, gdzie pies czekał na peronie, widnieją odlane z brązu ślady łap.

Hachi zdechł w marcu 1935 roku. Do końca życia cierpliwie wypatrywał powrotu swojego pana. Kiedy ciało psa zostało wypchane i wystawione w tokijskim Narodowym Muzeum Przyrody i Nauki, tysiące osób czekały w kolejce, żeby go zobaczyć. Niemal osiemdziesiąt lat później muzealny sklep nadal sprzedaje pamiątki z wizerunkiem Hachiego. A na stacji, gdzie niegdyś wyczekiwał, rokrocznie odbywa się uroczystość ku jego pamięci, w której uczestniczą miłośnicy psów z całego świata.

W roku 1959 japońskie radio państwowe po raz pierwszy wyemitowało dla milionów słuchaczy nieznane dotychczas nagranie ze szczekaniem wiernego akity, natomiast w roku 1987 Japończycy sfilmowali tę budującą historię. Jakiś czas później, w 2009 roku, w USA powstał znany na całym świecie film Mój przyjaciel Hachiko[4] z Richardem Gere’em. Hachi stał się również bohaterem licznych książek dla dzieci.

Młodego owczarka anatolijskiego, który osiemdziesiąt lat później na innym kontynencie dostał zmienioną wersję tego imienia, łączyło z wiernym akitą tylko jedno – kolej. Ale wszystko wskazywało na to, że Haatchi jest równie lojalny jak jego szlachetny imiennik i tak samo zjednuje sobie wszystkich.

Mimo że teraz miał już imię, daleko mu było do ocalenia. Nikt nie wątpił, że jeśli Haatchi przeżyje, czeka go kosztowne leczenie, co jeszcze utrudni znalezienie mu odpowiedniego domu. Każdy pies, który traci łapę i staje się „trójnogiem” – albo raczej „trójłapem” – potrzebuje czasu i przestrzeni, zanim przywyknie do swojego nowego kształtu, chodu i środka ciężkości. Może nagle stracić równowagę i stabilność, zwłaszcza na nierównej lub śliskiej powierzchni. Próbując zaadaptować się do tej przemiany, Haatchi ciągle się przewracał, a częste upadki mogły przeszkodzić w gojeniu kikutów.

Przy braku jednej tylnej łapy, ta druga powoli stawała się dużo bardziej obciążona i – jak to bywa u wszystkich trójnogów – pies ustawiał ją ku środkowi, żeby móc się na niej utrzymać. Dla lepszego podparcia zaczął też wysuwać stopę na zewnątrz. Wszystko to nieuchronnie prowadziło do zwyrodnienia stawów i innych problemów z biodrem, kolanem i poduszką stopy.

Jednak w miarę jak stopniowo uczył się utrzymywać równowagę, coraz bardziej chciał opuścić swój boks. Rozpaczliwie potrzebował przestrzeni większej niż ta ciasna kwatera; zestresowany ciągle wył i skomlał. Szpitalowi również zależało, żeby już owczarka przenieść. Oddziały mieli tak przepełnione, że część zwierząt musieli trzymać w klatkach na korytarzach, więc boksu Haatchiego potrzebowali dla innych, teraz bardziej naglących przypadków.

Haatchi trafił do Harmsworth Hospital jako niemal niezdolny do samodzielności szczeniak. Jednak musiał bardzo szybko dorosnąć. Doświadczył najgorszych chwil swojego życia, ale jakimś cudem wyszedł z tego silniejszy. Chociaż jeszcze całkiem nie wyzdrowiał, radził sobie na tyle dobrze, że przed znalezieniem dla niego stałego domu można już było pomyśleć o opiece zastępczej.

Personel szpitala poprosił o pomoc wolontariuszy All Dogs Matter. Podczas gdy szukano odpowiedniego miejsca, Siobhan Trinnaman przyszła odwiedzić uratowanego przez siebie psiaka, co – jak sądziła – robi po raz ostatni.

– Nadal był niesamowicie słodki – opowiadała. – Miał w sobie jakiś spokój i taką dobroć, które sprawiały, że ciągle o nim myślałam.

Żegnając się z nim, wiedziała, że jakakolwiek przyszłość go czeka, to jest już ona w rękach innych ludzi.

Koniec wersji demonstracyjnej.

Przypisy

[1] Marek Aureliusz Rozmyślania, ks. VI, pkt 39, przeł. M. Reiter.

[2] RSPCA – Royal Society for the Prevention of Cruelty to Animals – Królewskie Towarzystwo Zapobiegania Okrucieństwu wobec Zwierząt. Odpowiednikiem tej organizacji w Polsce jest Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami (wszystkie przypisy pochodzą od tłumacza).

[3] Rasa myśliwskich szpiców japońskich.

[4] Mój przyjaciel Hachiko, reż. Lasse Hallström. Muzykę do tego filmu skomponował Jan Kaczmarek, laureat Oscara.