Redaktor prowadzący

Małgorzata Cebo-Foniok

Korekta

Bogusława Jędrasik

Joanna Egert-Romanowska

Projekt graficzny okładki

Małgorzata Cebo-Foniok

Zdjęcia na okładce

kobieta: © Roberto Pastrovicchio/Arcangel Images

tło: © Chandan Dubey/Moment Mobile/Getty Images

Tytuł oryginału

The Accidental Apprentice

Copyright © Vikas Swarup 2013

All rights reserved.

For the Polish edition

Copyright © 2014 by Wydawnictwo Amber Sp. z o.o.

ISBN 978-83-241-5322-0

Warszawa 2014. Wydanie I

Wydawnictwo AMBER Sp. z o.o.

02-952 Warszawa, ul. Wiertnicza 63

tel. 620 40 13, 620 81 62

www.wydawnictwoamber.pl

Konwersja do wydania elektronicznego

P.U. OPCJA

juras@evbox.pl

Adityi i Varunowi,
którzy słuchali moich pierwszych opowieści

Prolog

W życiu nigdy nie dostajesz tego, na co zasługujesz: dostajesz to, co sobie wynegocjujesz.

Taka była pierwsza lekcja, którą od niego otrzymałam.

Od trzech dni wprowadzam tę wskazówkę w życie, gorączkowo negocjując z moimi oskarżycielami i prześladowcami w rozpaczliwym dążeniu, by uniknąć kary śmierci, na którą ich zdaniem zasługuję.

Przed aresztem niczym wilki krążą dziennikarze. Kanały wiadomości nie mogą się mną nasycić; moja historia to dla nich opowieść z morałem o tym, jak to zderzenie chciwości z łatwowiernością pozostawia po sobie zbryzgany krwią wrak pociągu o nazwie: morderstwo z premedytacją. W kółko pokazują tamto policyjne zdjęcie, zrobione tuż po moim aresztowaniu. Telewizja Sunlight wygrzebała nawet jakieś stare, niewyraźną klasową fotkę z czasów, kiedy chodziłam do szkoły w Nainital: siedzę, sztywno wyprostowana, w pierwszym rzędzie obok pani Saunders, naszej wychowawczyni z ósmej klasy. Ale Nainital wydaje się teraz odległe o całe światy… Nieistniejąca kraina zielonych wzgórz i srebrzystych jezior, gdzie dawno, dawno temu młodzieńczy optymizm kazał mi nieopatrznie uwierzyć, że przyszłość nie ma granic, a ludzki duch jest niezwyciężony.

Chcę mieć nadzieję, wiarę, chcę marzyć, ale wciąż mnie przytłacza bezduszny ciężar rzeczywistości. Mam wrażenie, że to jakiś senny koszmar, że tkwię w głębokiej, ciemnej studni bezkresnej rozpaczy, z której nie ma wyjścia.

Siedzę w dusznej, pozbawionej okien celi, a moje myśli wciąż wracają do tamtego pamiętnego dnia, kiedy się to wszystko zaczęło. Choć miało to miejsce ponad pół roku temu, wciąż pamiętam z niezwykłą ostrością każdy szczegół, tak jakby wydarzyło się wczoraj. Oczyma wyobraźni widzę, jak w tamto zimne, szare popołudnie idę w stronę świątyni Hanumana w Connaught Place…

Jest piątek, dziesiątego grudnia, i ruch uliczny na Baba Kharak Sing Marg stanowi jak zwykle chaotyczną mieszaninę podniecenia i zgiełku. Jezdnię szczelnie wypełniają pełznące ociężale autobusy, trąbiące samochody, wyjące skutery i parskające motorowe riksze. Niebo jest bezchmurne, ale słońca nie widać zza trujących oparów smogu, który dusi miasto każdej zimy.

Mam na sobie szary kardigan i skromny błękitny salvar kameez[1], który rozważnie włożyłam zamiast roboczego mundurka. To zwyczaj, którego przestrzegam w każdy piątek: podczas przerwy na lunch wymykam się z salonu wystawowego i idę pieszo przez plac targowy do prastarej świątyni poświęconej bogu małp, Hanumanowi.

Większość ludzi chodzi do świątyni, żeby się modlić; ja idę, żeby pokutować. Dotąd nie wybaczyłam sobie śmierci Alki. Jakaś cząstka mnie nadal uważa, że to, co się z nią stało, to moja wina. Od tamtej upiornej tragedii moją jedyną ucieczką jest Bóg. A specjalna więź łączy mnie z boginią Durgą, która też ma swoje sanktuarium w świątyni Hanumana.

Lauren Lockwood, moją amerykańską przyjaciółkę, nieustannie zdumiewa fakt, że mamy trzysta trzydzieści milionów bogów.

– Dżizas… Wy, Hindusi, lubicie się asekurować na wszystkie strony – mawia. To raczej przesada, niemniej w każdej szanującej się świątyni istotnie są sanktuaria dla co najmniej pół tuzina bóstw.

Durga to Niezwyciężona. Potrafi wybawić nawet z najcięższego strapienia. Po śmierci Alki, kiedy moje życie zmieniło się w ciemny tunel smutku i żalu, to Ona dała mi siłę. Zawsze jest przy mnie, ilekroć jej potrzebuję.

Jak na piątek po południu w świątyni panuje nietypowy tłok. Utykam w zwartym tłumie wiernych, przepychających się do swego sanctum santorum. Czuję pod stopami chłodną marmurową posadzkę, a w powietrzu – ciężką, odurzającą mieszankę woni: potu, drewna sandałowego, kwiatów i kadzidła.

Trafiam do kolejki kobiet, która jest znacznie krótsza, i po niespełna dziesięciu minutach mogę już obcować z Matką Durgą.

Zakończywszy mój darśan[2], mam właśnie zejść schodami, gdy czuję na ramieniu czyjąś dłoń. Odwracam się gwałtownie: wpatruje się we mnie intensywnie jakiś mężczyzna.

Jeśli w Delhi nieznajomy, dorosły osobnik zaczepia młodą kobietę, instynktownie sięga się po buteleczkę pieprzowego sprayu, którą człowiek ma zawsze pod ręką. Ale wpatrujący się we mnie nieznajomy to nie uliczny włóczęga. To starszy człowiek, ubrany w nieskazitelnie białą jedwabną kurta pyjama[3], z zarzuconym niedbale na ramiona białym szalem z paszminy. Wysoki, dobrze zbudowany, ma orli nos, twardą, zdecydowaną linię ust, a głowę wieńczy korona bujnych, odczesanych do tyłu śnieżnobiałych włosów. Czoło zdobi cynobrowa tika[4]. Palce obciążają połyskujące diamentami i szmaragdami pierścienie. Ale co budzi mój niepokój, to przenikliwe spojrzenie jego brązowych oczu. Mam uczucie, że mnie otwarcie penetrują, i trochę mnie to onieśmiela. To mężczyzna, który lubi mieć wszystko pod kontrolą.

– Czy mogę z panią porozmawiać? – pyta głosem, w którym słychać doskonałą dykcję człowieka wykształconego.

– O co chodzi? – pytam krótko, z szacunku dla jego wieku mniej ostrym tonem, niż odezwałabym się normalnie.

– Nazywam się Vinay Mohan Acharya – mówi spokojnie. – Jestem właścicielem Konsorcjum Biznesowego Acharya. Słyszała pani o Grupie Przedsiębiorstw ABC.

Unoszę brwi. Tak, znam tę nazwę. Acharya Business Consortium to jeden z największych hinduskich konglomeratów przemysłowych, wytwarzający wszystko: od pasty do zębów po turbiny.

– Mam dla pani propozycję – ciągnie. – Coś, co zmieni raz na zawsze pani życie. Da mi pani dziesięć minut, żebym wytłumaczył, o co chodzi?

Słyszałam już te słowa z ust wielu ludzi – od natrętnych ubezpieczycieli-domokrążców po wędrownych sprzedawców proszku do prania. I zawsze budzą moją nieufność.

– Nie mam dziesięciu minut. Muszę wracać do pracy.

– Proszę mnie tylko wysłuchać – nalega.

– O co chodzi? Proszę mówić.

– Chcę dać pani szansę, żeby została pani dyrektorką naczelną Grupy ABC. Proponuję pani możliwość zarządzania firmą o wartości dziesięciu miliardów dolarów.

Teraz wiem, że nie wolno mu ufać. Mówi dokładnie jak oszust, jeden z tych natrętnych handlarzy z Janpath, usiłujących wcisnąć człowiekowi tandetny pasek z dermy czy paczuszkę tanich chusteczek do nosa. Czekam na półuśmiech, który powie mi, że on żartuje, ale twarz mężczyzny pozostaje niewzruszona.

– Nie jestem zainteresowana – odpowiadam stanowczo i zaczynam schodzić po schodach. Idzie za mną.

– Chce pani powiedzieć, że odrzuca pani propozycję stulecia, pieniądze większe, niż ma pani szansę zobaczyć nawet w siedmiu kolejnych żywotach? – Jego ton jest ostry, słowa tną powietrze niczym bat.

– Panie Acharya, czy kim pan tam jest… Nie wiem, w co pan gra, ale nie mam ochoty brać w tej grze udziału. Proszę więc przestać mi się naprzykrzać. – Biorę moje klapki Baty z rąk staruszki, która za niewielki napiwek pilnuje butów przy wejściu.

– Wiem, na pewno pani myśli, że to wszystko żart – mówi, wkładając brązowe sandały.

– A nie jest?

– Nigdy w życiu nie byłem równie poważny.

– W takim razie musi pan być z jakiegoś telewizyjnego programu. Pewnie jak tylko powiem „tak”, pojawi się ukryta kamera, chodząca w ślad za panem.

– Myśli pani, że człowiek o mojej pozycji zajmowałby się jakimiś głupimi telewizyjnymi programami?

– No a czy to nie głupie, że proponuje pan swoje przemysłowe imperium przypadkowej osobie? Wątpię nawet, czy w ogóle jest pan tym, za kogo się podaje.

– Słuszna uwaga. – Kiwa głową. – Odrobina sceptycyzmu nigdy nie zawadzi. – Sięga do kieszeni swojej kurta i wyjmuje czarny skórzany portfel. Bierze z niego wizytówkę i podaje mi. – Może to panią przekona.

Rzucam na nią pobieżnie okiem. Owszem, robi wrażenie – z czegoś w rodzaju półprzezroczystego plastiku z wytłoczonym logo Grupy ABC, pod którym czarna, śmiała czcionka głosi: VINAY MOHAN ACHARYA, PREZES.

– Każdy może za parę setek rupii zrobić sobie coś takiego – odpowiadam, zwracając mu kartę.

Wyjmuje z portfela inny kawałek plastiku i podnosi w dwóch palcach.

– A to?

Jest to czarna karta kredytowa American Express Centurion, z wytłoczonym na dole napisem VINAY MOHAN ACHARYA. Jak dotąd spotkałam się z tym rzadkim okazem tylko raz, kiedy jakiś szpanerski budowlaniec z Noida użył go do zapłacenia za 60-calowy telewizor Sony LX-900, który kosztował prawie czterysta tysięcy rupii.

– To też niczego nie zmienia. – Wzruszam ramionami. – Skąd mam wiedzieć, czy nie jest sfałszowana?

Przeszliśmy już dziedziniec świątyni i zbliżamy się do ulicy.

– To mój samochód – wskazuje zaparkowany wzdłuż krawężnika lśniący pojazd. Na miejscu kierowcy siedzi szofer w czapce z daszkiem i sztywnym od krochmalu białym uniformie. Z przedniego siedzenia podnosi się ubrany na wojskowo uzbrojony ochroniarz i zastyga w pozycji na baczność. Acharya robi „pstryk” palcami i ochroniarz rzuca się, by otworzyć tylne drzwiczki. Jego gorliwa usłużność nie wydaje się fałszywa; wygląda na to, że wytrenowały ją lata niekwestionowanej podległości. Samochód, odnotowuję z podziwem, to srebrzysty mercedes-benz CLS-500, wart ponad dziewięć milionów rupii.

– Sekundę – mówi Acharya i zagląda do środka. Bierze z tylnego siedzenia jakiś magazyn i mi podaje. – Trzymałem to jako ostatnią deskę ratunku. Jeśli to pani nie przekona, to już chyba nic.

Jest to egzemplarz „Business Times” z grudnia 2008 roku. Na okładce z bijącym po oczach nagłówkiem: BIZNESMEN ROKU widnieje portret jakiegoś mężczyzny. Spoglądam na twarz na okładce, a potem na stojącego przede mną człowieka. Są identyczni. Ta sama charakterystyczna, odczesana do tyłu srebrzysta grzywa, ten sam mocny orli nos i przenikliwe brązowe oczy. Naprawdę rozmawiam z właścicielem przemysłowego imperium Vinayem Mohanem Acharyą.

– W porządku – poddaję się. – A więc to pan Acharya. Czego pan ode mnie chce?

– Już mówiłem. Chcę, żeby została pani dyrektorką naczelną mojej firmy.

– Sądzi pan, że uwierzę?

– W takim razie proszę mi dać dziesięć minut, a sprawię, że mi pani uwierzy. Możemy gdzieś usiąść i porozmawiać?

Spoglądam na zegarek. Do końca przerwy na lunch zostało mi jeszcze dwadzieścia minut.

– Możemy pójść do Coffee House – mówię, wskazując podniszczony budynek na drugiej stronie ulicy, pełniący rolę towarzyskiego centrum dla wykształconej klasy średniej.

– Wolałbym Lobby Lounge w hotelu Shangri La – odpowiada z miną człowieka, który niechętnie akceptuje mało korzystny wybór. – Nie będzie pani przeszkadzało, jeśli dołączy do nas mój kolega?

W chwili gdy to mówi, spomiędzy tłumu przechodniów wyłania się niczym duch i staje obok niego jakiś człowiek. Jest o wiele młodszy, na oko trzydziestoparoletni, ubrany na luzie w granatowy dres Reeboka. Ma z metr osiemdziesiąt i umięśnioną sylwetkę sportowca. Patrzę na jego przystrzyżone na jeża włosy, oczy jak u fretki i cienkie, okrutne usta. Nos ma lekko skrzywiony, tak jakby kiedyś był złamany, i jest to jedyny wyrazisty akcent w tej skądinąd nijakiej twarzy. Jestem przekonana, że od początku musiał chodzić za Acharyą krok w krok. Nawet teraz jego świdrujące oczka, niczym u zawodowego ochroniarza, biegają nieustannie to w tę, to w tę stronę, badając otoczenie, by wreszcie zatrzymać się na mnie.

– To Rana, moja prawa ręka – przedstawia mi go Acharya. Kiwam uprzejmie głową, kurcząc się pod lodowatym spojrzeniem Rany.

– Idziemy? – pyta. Ma zniszczony, chropawy głos, który przypomina szeleszczące pod stopami suche liście. Nie czekając na moją odpowiedź, rusza w stronę przejścia podziemnego.

Przechodzimy przez wahadłowe drzwi jadłodajni i momentalnie atakuje moje zmysły ciężka woń smażących się placków i palonej kawy.

Z wyglądu wnętrze do złudzenia przypomina szpitalną stołówkę. Widzę, jak Acharya marszczy nos, już żałując decyzji, by przyjść właśnie tutaj. Jest pora lunchu, wewnątrz panuje tłok.

– Minimum dwadzieścia minut czekania – informuje nas menedżer.

Rana wsuwa mu zwinięty banknot sturupiowy i natychmiast zwalnia się dla nas stolik w kącie. Acharya i jego totumfacki siadają z jednej strony, ja zajmuję samotne miejsce naprzeciwko nich. Rana szorstko zamawia trzy kawy z ekspresu, po czym prowadzenie przejmuje Acharya. Patrzy mi długo i głęboko w oczy.

– Proszę pozwolić, że będę z panią szczery. To dla mnie ślepy zakład. A zatem, zanim wytłumaczę pani moją propozycję, czy mogłaby pani opowiedzieć mi coś niecoś o sobie?

– No cóż, nie ma za wiele do opowiadania.

– Może pani zacząć od imienia.

– Nazywam się Sapna. Sapna Sinha.

– Sapna. – Smakuje to imię, po czym kiwa głową z wyraźną satysfakcją. – Dobre imię. Ile ma pani lat, Sapno, jeśli wolno spytać?

– Dwadzieścia trzy.

– A co pani robi? Jest pani studentką?

– Skończyłam Uniwersytet Kumaun w Nainital. Teraz pracuję jako sprzedawczyni w Gulati & Sons. Mają w Connaught Place salon wystawowy z elektroniką i sprzętem gospodarstwa domowego.

– Byłem tam. To niedaleko stąd, prawda?

– Tak. W bloku B.

– Od jak dawna pani tam pracuje?

– Właśnie minął rok.

– A pani rodzina?

– Mieszkam z matką i Nehą, młodszą siostrą. Kończy studia w college’u Kamali Nehru.

– A co z ojcem?

– Nie żyje. Umarł półtora roku temu.

– O, przykro mi to słyszeć. A więc to pani jest żywicielką rodziny?

Kiwam głową.

– Jeśli to nie tajemnica, ile pani zarabia miesięcznie?

– Wraz z prowizją około osiemnastu tysięcy rupii.

– I to wszystko? Czy nie powinna więc pani rzucić się na szansę poprowadzenia firmy wartej miliony dolarów i zdobycia fortuny?

– Panie Acharya… Pańska propozycja nadal jest dla mnie niejasna. Przede wszystkim, dlaczego potrzebuje pan dyrektora naczelnego?

– Dlaczego? Bo mam sześćdziesiąt osiem lat i nie robię się coraz młodszy. Bóg stworzył ludzkie ciało jak maszynę z wbudowanym okresem działania. Niedługo upłynie mój termin ważności. Zanim jednak odejdę, chcę zapewnić organizacji, którą wyhołubiłem przez czterdzieści lat, właściwą transformację. Chcę się upewnić, że na moje miejsce przyjdzie ktoś, kto wyznaje te same wartości.

– Ale dlaczego ja? A nie pański syn lub córka?

– Cóż, po pierwsze nie mam już rodziny. Moja żona i córka zginęły osiemnaście lat temu w katastrofie samolotu.

– Ojej… W takim razie czemu nie ktoś z pańskiej firmy?

– Szukałem szeroko i daleko. I nie znalazłem nikogo, kto odpowiadałby mi choć z grubsza. Moja kadra kierownicza to dobrzy wdrożeniowcy, znakomici podwładni, ale w żadnym z nich nie dostrzegam cech wielkiego lidera.

– A co pan widzi we mnie? Nie mam pojęcia o prowadzeniu biznesu. Nie mam nawet studiów menedżerskich.

– Dyplom to świstek papieru. Studia nie nauczą pani, jak być dla ludzi przywódcą, a wyłącznie jak zarządzać personelem. Właśnie dlatego nie poszedłem do instytutu zarządzania, żeby wybrać kandydata na dyrektora. Przyszedłem do świątyni.

– Nadal nie odpowiedział pan na moje pytanie. Dlaczego ja?

– Ma pani coś w oczach. Błysk, którego nigdy dotąd nie widziałem. – Dla potwierdzenia szuka moich oczu, po czym spogląda w bok. – Zawsze byłem obserwatorem ludzi – ciągnie, błądząc spojrzeniem po sali, po siedzących przy innych stolikach pracownikach biur i zakupowiczach z klasy średniej. – I ze wszystkich osób, jakie obserwowałem w świątyni, pani wydawała się najbardziej skupiona. Może to pani nazwać intuicją, siódmym zmysłem, jak pani chce, ale coś mi powiedziało, że to może być pani. Tylko pani ma w sobie tę fascynującą mieszaninę determinacji i desperacji, której szukałem.

– Sądziłabym, że stan desperacji to raczej cecha negatywna.

Kręci głową.

– Człowiek szczęśliwy nie będzie dobrym dyrektorem. Zadowolenie rodzi lenistwo. To aspiracje są napędem dla osiągnięć. Potrzebuję człowieka, który ma w sobie głód. Głód zrodzony na pustyni braku satysfakcji. Pani zdaje się mieć w sobie tę potrzebę, ten głód.

Zaczynają mnie pociągać jego śmiałe sądy i rozległe założenia. Wciąż jednak nie chwytam logiki, która stoi za tą retoryką.

– Czy pańskie decyzje zawsze bazują na kaprysie?

– Proszę nie lekceważyć mocy intuicji. Jedenaście lat temu kupiłem w Rumunii upadającą stalownię Iancu Steel. Każdego dnia przynosiła kolejne straty. Wszyscy moi eksperci odradzali mi ten zakup. Mówili, że wyrzucam pieniądze w błoto. Ale ja nie ustąpiłem. Fabryka pociągała mnie wyłącznie ze względu na swoją nazwę. Iancu oznacza: Bóg jest łaskaw. Dziś pięćdziesiąt trzy procent naszych zysków ze sprzedaży stali pochodzi z tej właśnie rumuńskiej fabryki. Bóg naprawdę jest łaskaw.

– A zatem wierzy pan w Boga?

– Czy to nie jest wystarczającym dowodem? – wskazuje czerwoną kropkę na czole. – Głównym powodem, dla którego poszedłem do świątyni, żeby wyszukać mojego następcę, jest to, że chciałem, aby był wierzący jak ja. Żyjemy w Kalyung[5], wieku ciemności, pełnym grzechu i przekupstwa. Religia nie jest już w modzie. Młodych, którzy u mnie pracują, pochłania konsumpcja. Pewnie od lat nie byli w świątyni, żeby się pomodlić. Nie twierdzę, że wszyscy są ateistami, ale ich bogiem w większości wypadków są przede wszystkim pieniądze. Ale pani… – z aprobatą kiwa głową. – Wszystko wskazuje na to, że jest pani tą wierzącą, pełną bojaźni bożej osobą, jakiej szukałem.

– W porządku, rozumiem. Bazuje pan na własnym widzimisię, a obecne widzimisię podpowiada panu, że to mam być ja. A teraz proszę mi powiedzieć, na czym polega haczyk?

– Nie ma żadnego haczyka. Są jednak pewne warunki. Musi pani przejść kilka testów.

– Testów?

– Proszę się nie obawiać. Nie zabiorę pani z powrotem do szkoły. Szkoła testuje jedynie pani pamięć. Życie testuje jednak pani charakter. Moje siedem testów to rytuały przejścia, które mają określić pani siłę ducha i potencjał jako przyszłej dyrektorki.

– Dlaczego siedem?

– W ciągu czterdziestu lat prowadzenia biznesu nauczyłem się jednej rzeczy: firma jest tak dobra, jak osoba, która ją prowadzi. I sprowadziłem cechy skutecznego dyrektora do siedmiu podstawowych atrybutów. Tak więc każdy z testów będzie dotyczył jednej z tych siedmiu cech.

– A co konkretnie miałabym robić, żeby zdać te testy?

– Nic, czego nie robi pani w codziennym życiu. Nie będę żądał, żeby pani kradła, zabijała czy robiła cokolwiek sprzecznego z prawem. Tak naprawdę nie będzie pani sobie nawet zdawała z tych testów sprawy.

– Jak pan to rozumie?

– Moje testy pochodzą z księgi życia. Czyż życie nie sprawdza nas każdego dnia? Czy nie musimy codziennie dokonywać wyborów? Będę po prostu oceniał pani wybory, pani reakcje na codzienne życiowe wyzwania. To pokaże, z jakiego materiału jest pani zrobiona.

– A jeśli któregoś nie zdam?

– Cóż, wtedy będę musiał poszukać kogoś innego. Ale mój wewnętrzny instynkt mówi mi, że pani zda. Wygląda to niemal na przeznaczenie. Wygra pani największy los na loterii, jaki kiedykolwiek istniał.

– Wobec tego moja decyzja jest absolutnie jasna. Nie jestem zainteresowana.

Wygląda na zdumionego.

– Ale dlaczego?

– Nie wierzę w wygrane na loterii.

– Ale wierzy pani w Boga. A Bóg daje nam czasem więcej, niż prosimy.

– Nie jestem aż tak chciwa – mówię i wstaję od stołu. – Dziękuję, panie Acharya. Miło mi było pana poznać, ale naprawdę muszę już wracać do pracy.

– Siadać! – komenderuje. W jego głosie jest stal. Przełykam z wysiłkiem ślinę i niczym posłuszna uczennica siadam.

– Proszę posłuchać, Sapno – głos mu mięknie. – Na świecie istnieją tylko dwa typy ludzi: zwycięzcy i zwyciężeni. Daję pani szansę, żeby należała pani do zwycięzców. Jedyne, o co proszę w zamian, to żeby podpisała pani ten formularz. – Robi gest w stronę Rany, który wyjmuje z wewnętrznej kieszeni dresu zadrukowany arkusz papieru i kładzie przede mną.

Od śmierci Alki wytworzył się we mnie szósty zmysł co do pewnych rzeczy, ostrzegawczy dzwoneczek, który się odzywa, ilekroć sytuacja nie jest całkiem w porządku. Dzwoni, gdy biorę do ręki formularz. Tekst jest krótki, zaledwie kilka zdań:

1. Niżej podpisany/a zgadza się, by traktowano ją/jego jako kandydata/tkę na stanowisko dyrektora naczelnego Grupy Przedsiębiorstw ABC.

2. Niżej podpisany/a wyraża zgodę, by Grupa ABC przeprowadziła niezbędne sprawdziany i procedury, by ocenić jego/jej przydatność na to stanowisko.

3. Podpisanie niniejszej umowy oznacza, iż kandydatowi/tce nie wolno jej zerwać przed terminem, w trakcie prowadzenia niezbędnych sprawdzianów i procedur.

4. Podpisujący/a zgadza się na zachowanie sprawy w całkowitej tajemnicy i niedyskutowanie o niniejszej umowie z jakąkolwiek osobą trzecią.

5. Biorąc pod uwagę powyższe, podpisujący/a otrzymał/a bezzwrotną zaliczkę w wysokości 100 (stu) tysięcy rupii.

– Mowa tu tylko o stu tysiącach – zauważam. – O ile pamiętam, wcześniej wspominał pan o dziesięciu miliardach dolarów, prawda?

– Sto tysięcy lakh to honorarium wyłącznie za udział w testach. Jeśli pani nie zda, zatrzyma pani te pieniądze. A jeśli pani zda, dostanie pani posadę. Zapewniam, że pensja dyrektora będzie liczyło o wiele więcej zer.

Dzwonek ostrzegawczy dźwięczy już niczym alarm straży ogniowej. Wiem, że to jakiś szwindel i że ten Acharya próbował już tej sztuczki z innymi.

– Proszę mi powiedzieć, ile osób podpisało dotąd ten formularz?

– Jest pani kandydatką numer siedem. – Acharya oddycha głęboko. – Ale w głębi serca wiem, że będzie pani ostatnią. Moje poszukiwania zostały zakończone.

– Mój czas także. – Wstaję zdecydowanie. – Nie zamierzam podpisywać tego formularza ani uczestniczyć w żadnych sprawdzianach.

W odpowiedzi Rana kładzie przede mną stosik tysiącrupiowych banknotów. Wyglądają na sztywne, nowe, prosto z banku. Łapówka… Nie odczuwam jednak śladu pokusy.

– Myśli pan, że może mnie pan kupić za swoje pieniądze?

– Cóż, to, jak by nie było, negocjacje – nie rezygnuje Acharya. – Proszę pamiętać: w biznesie, podobnie jak w życiu, człowiek nigdy nie dostaje tego, na co zasługuje. Dostaje to, co sobie wynegocjuje.

– Nie negocjuję z ludźmi, których prawie nie znam. A jeśli to jakaś pułapka?

– Jedyną pułapką są zbyt niskie oczekiwania. Rozumiem pani rezerwę, Sapno – mówi uspokajająco Acharya, nachylając się ku mnie nad stołem. – Powinna pani jednak spojrzeć na ludzką naturę mniej ponuro. Naprawdę i szczerze chcę uczynić panią moim dyrektorem naczelnym.

– Czy zdaje pan sobie sprawę, jak śmiesznie brzmi ta rozmowa? Takie rzeczy zdarzają się w kinie i w książkach, a nie w realnym życiu.

– No cóż, ja jestem realny i pani jest realna, i moja propozycja jest realna. Mężczyzna taki jak ja nie traci czasu na wygłupy.

– Jestem pewna, że znajdzie pan innych kandydatów, którzy z radością przyjmą pańską propozycję. Mnie to nie interesuje.

– Robi pani wielki błąd – Acharya znacząco potrząsa palcem wskazującym. – Niewykluczone, że największy błąd swego życia. Ale nie będę naciskał. Proszę wziąć moją kartę wizytową i jeśli w ciągu najbliższych czterdziestu ośmiu godzin zmieni pani decyzję, proszę zadzwonić. Propozycja będzie nadal aktualna. – Popycha ku mnie wizytówkę, a Rana obserwuje mnie niczym jastrząb.

Biorę kartonik, uśmiecham się do nich powściągliwie i nie oglądając się, ruszam do drzwi.

Kiedy spieszę w stronę bloku B, umysł wiruje mi szybciej niż płyta CD. Czuję przede wszystkim przemożną ulgę, tak jakbym uniknęła o włos wielkiego niebezpieczeństwa. Co jakiś czas się oglądam, aby upewnić się, że tamtych dwóch za mną nie idzie. Im dłużej o tym myślę, tym bardziej jestem przekonana, że Acharya to albo przebiegły krętacz, albo kompletny szaleniec. A ja nie chcę mieć do czynienia z żadną z tych kategorii.

Oddycham z ulgą, dopiero gdy znajduję się z powrotem w salonie wystawowym, w klimatyzowanym świecie telewizorów plazmowych, samorozmrażających się lodówek i pralek działających według zasad rozmytej logiki. Wyrzucam z głowy Acharyę i jego odjechaną ofertę, przebieram się na powrót w roboczy uniform i rozpoczynam zwykłe polowanie na potencjalnych klientów. Popołudnia z reguły są leniwe i niewielu jest klientów, którymi trzeba się zająć. Próbuję zainteresować jakiegoś wyraźnie oszołomionego mężczyznę z brzuchem jak balon najnowszym modelem kamery 1080p Samsunga, on jednak zdaje się interesować raczej moimi nogami, widocznymi spod krótkiej czerwonej spódniczki. Komuś, kto zaprojektował ten ryzykowny kostium (a palec podejrzenia wymierzony jest w Radżę Gulatiego, marnotrawnego syna właściciela), chodziło najwyraźniej o to, żebyśmy my, sprzedawczynie, wyglądały jak hostessy zabawiające klientów w nocnych klubach. Tyle że, jak mówi moja koleżanka Prachi, dostajemy propozycje, ale nie zapłatę.

Prawdę mówiąc, nie muszę sobie radzić z tyloma nieprzyzwoitymi awansami, co trzy pozostałe sprzedawczynie. Ze swoimi starannymi fryzurami, nienagannym makijażem i pełną blasku cerą wyglądają jak stewardesy. Ja, z moim wstydliwym uśmiechem i karnacją, którą w ogłoszeniach matrymonialnych określa się jako „pszeniczną” – co jest uprzejmym zamiennikiem określenia „niezbyt jasna” – przypominam raczej reklamę kremu Fair and Lovely[6]. Zawsze byłam w rodzinie brzydkim kaczątkiem. Dwie moje młodsze siostry, Alka i Neha, odziedziczyły jasną karnację po Ma; ja swoją, ciemną, mam po ojcu. A w tej części świata kolor skóry wyznacza los człowieka.

Dopiero gdy rozpoczęłam pracę w salonie, odkryłam, że ciemna cera i mało atrakcyjny wygląd także mają dobre strony. Zamożne klientki nie lubią konkurencji i unikają sytuacji, gdy muszą stać twarzą w twarz z inną piękną kobietą. Ze mną czują się swobodniej. A ponieważ większość decyzji w sprawie zakupu sprzętu domowego podejmują kobiety, wymagany miesięczny poziom sprzedaży osiągam nieodmiennie najszybciej ze wszystkich.

Kolejną rzeczą, której się nauczyłam, jest to, że nie należy oceniać klientów po wyglądzie. Pojawiają się we wszelkich możliwych postaciach, rozmiarach i strojach. Jak ten mężczyzna w średnim wieku, który wchodzi do salonu tuż po trzeciej, ubrany bez sensu w turban i dhoti[7]. Ze swoim potężnym tułowiem i umięśnionymi barkami wygląda jak kulturysta, a wąsy, rozłożyste niczym kierownica roweru, ma wypielęgnowane i ufryzowane w istne dzieło sztuki. Błąka się po salonie niczym zagubione dziecko, przytłoczony i olśniony tymi wszystkimi gadżetami. Zauważywszy, że inne ekspedientki podśmiewają się z jego chłopskiego stroju i manier, zagina parol na mnie. Nie mija dziesięć minut, a znam całą historię jego życia. Nazywa się Kuldip Singh i jest patriarchą dobrze prosperującej rolniczej rodziny, mieszkającej we wsi Chandangarh w powiecie Karnal, stan Haryana, około stu czterdziestu kilometrów od Delhi. Jego osiemnastoletnia córka Babli wychodzi za tydzień za mąż, a on przyjechał do stolicy, żeby kupić jej różne rzeczy na posag.

Inna rzecz, że jego wiedza na temat maszyn ogranicza się do traktorów i pomp. Nigdy w życiu nie widział mikrofalówki, a pralkę LG o pojemności 15 kilogramów, załadowywaną od góry, bierze za jakieś wyrafinowane urządzenie do przygotowywania lassi[8]! Chce się także ze mną targować co do cen. Próbuję mu wytłumaczyć, że wszystko w salonie ma ustaloną cenę, ale nie przyjmuje tego do wiadomości.

– Dekh chhori. Słuchaj, dziewczyno – mówi swoją siermiężną gwarą. – U nas w Haryana mamy takie przysłowie: choćby kozioł był nie wiem jak uparty, musi w końcu dać mleko.

Jest tak nieustępliwy, że koniec końców udaje mi się wymusić na menedżerze pięć procent upustu i mężczyzna kupuje całą ciężarówkę rozmaitych dóbr, w tym 42-calowy telewizor plazmowy, trzydrzwiową lodówkę, pralkę, odtwarzacz DVD i sprzęt grający. Inne ekspedientki patrzą z nabożnym podziwem, jak wyciąga gruby plik tysiącrupiowych banknotów, żeby zapłacić za to zakupowe szaleństwo. Ich rzekomy wsiowy burak okazał się baronem zakupoholizmu. A ja odnotowałam kolejny rekord sprzedaży.

Reszta dnia pracy mija jak we mgle. Wychodzę z salonu jak zwykle o 20.15 i wsiadam do metra na tej samej co zawsze stacji Rajiv Chowk.

Po czterdziestu pięciu minutach jazdy jestem w Rohini, rozpełzłym w przestrzeni suburbium w północno-wschodniej części miasta, zamieszkanym przez klasę średnią. Cieszące się opinią drugiego pod względem wielkości osiedla mieszkaniowego w Azji, stanowi brzydką, tanią mackę stolicy, zapchaną ponurymi, nieciekawymi betonowymi blokami i pełnymi chaosu placami targowymi.

Wysiadam na Rihala, ostatnim przystanku Czerwonej Linii. Stąd mam dwadzieścia minut pieszo na kolonię LIG, gdzie mieszkam. Ze wszystkich spółdzielczych osiedli w Rohini moje jest najbardziej melancholijne. Sama nazwa – skrót od Lower Income Group, Grupa Niżej Uposażonych – jest jak policzek. Zbudowane przez Urząd Rozwoju Delhi w latach osiemdziesiątych cztery wieżowce z czerwonej cegły wyglądają jak kępa kominów cegielnianych, a ich nijaka forma zewnętrzna i nieciekawe wnętrza to wymowne oznaki tandetnego budownictwa rządowego. Mimo to cieszę się, że tu mieszkamy. Po śmierci taty nie zdołały sobie pozwolić nawet na jedno z tych okropnych mieszkań typu pokój z kuchnią, za które czynsz wynosi ponad dwanaście tysięcy miesięcznie. Na szczęście za nasze mieszkanie na drugim piętrze nie musimy płacić w ogóle, ponieważ należy do Dinesha Sinhy, dobrze ustawionego młodszego brata tatusia. Stryj Deenu zlitował się nad nami i pozwolił nam tu mieszkać za darmo. No, niezupełnie… Raz na jakiś czas mam obowiązek zabrać jego debilnych synów, Rolu i Golu, na wystrzałowy obiad. Nie pojmuję, dlaczego muszą jeść na mój koszt w mieście, skoro ich ojciec jest właścicielem trzech restauracji.

Pierwsza rzecz, jaką widzi się po wejściu do naszego mieszkania, to oprawione czarno-białe zdjęcie taty w małym przedpokoju, gdzie trzymamy lodówkę. Przybrane girlandą róż, ukazuje go jako młodego człowieka, nieobarczonego jeszcze obowiązkami nauczyciela i ojca trzech dorastających córek. Fotograf był uprzejmy i wygładził przedwczesne bruzdy, jakie wyżłobiły na czole taty zmartwienia. Pozostawił jednak bez retuszu twardy wyraz ust.

Nasz skromny pokój, będący zarazem jadalnią i salonem, zdominowany jest przez kolorowe powiększenie twarzy Alki na centralnej ścianie. W ekstrawaganckim czerwonym kapeluszu, pozuje niczym damy na wyścigach konnych Royal Ascot. Głowę ma lekko odchyloną do tyłu, ciemne oczy szeroko otwarte, a wargi wydęte w głupkowatym uśmiechu. Tak właśnie będę ją na zawsze pamiętać: młodą, piękną i beztroską. Ilekroć patrzę na to zdjęcie, czuję niemal, jak pokój wibruje od jej zaraźliwego śmiechu. „Didi[9]! Didi! Kamaal ho gaya! Nie uwierzysz, co się dzisiaj stało!” – brzmi mi w uszach jej podekscytowany głos, gdy wracała ze szkoły, nie mogąc się wprost doczekać, żeby mi opowiedzieć o kolejnej psocie, jaką wymyśliła.

Pod zdjęciem stoi wyblakła zielona sofa, dla ochrony przed kurzem przykryta haftowaną białą narzutą, i parę bambusowych krzeseł o prostych oparciach i wytartej tapicerce. Na szafce, w której trzymamy naczynia i sztućce, przycupnął stary telewizor Videocon. Na lewo znajduje się stół z drewna tekowego z recyklingu, wyszperany przeze mnie i nabyty bezwstydnie tanio na wyprzedaży w ambasadzie wraz z kompletem czterech takich samych krzeseł.

Kurtyna z paciorków dzieli ten pokój od pierwszej sypialni, należącej do Ma. Stoi tam łóżko, otoczone przez dwie drewniane almirah, szafy na ubrania, i metalową szafkę, która obecnie służy głównie do przechowywania maminych lekarstw. Ma zawsze miała delikatne zdrowie, a teraz, po nagłej śmierci najmłodszej córki i męża, kompletnie się załamała. Schowała się w skorupie, stała się daleka, cicha, nie pamięta o jedzeniu i przestała dbać o wygląd. Im bardziej wycofuje się ze świata, tym więcej chorób atakuje jej ciało. W tej chwili cierpi na chroniczną cukrzycę, nadciśnienie, artretyzm i astmę, co wiąże się z regularnymi pobytami w państwowym szpitalu. Kiedy się patrzy na jej wymizerowane ciało i srebrne włosy, trudno uwierzyć, że ma dopiero czterdzieści siedem lat.

Drugą sypialnię zajmuję ja do spółki z Nehą. Moja młodsza siostra ma w życiu tylko jeden cel: być sławna. Okleiła ściany naszego niewielkiego pokoju plakatami piosenkarek, modelek i gwiazd filmowych. Liczy, że któregoś dnia będzie równie znana i bogata jak one. Obdarzona ładną twarzą, figurką jak z porcelany i nieskazitelną cerą, Neha doskonale zdaje sobie sprawę z ekonomicznego potencjału wygrania puli genetycznej i gotowa jest wykorzystać swoją urodę, by uzyskać to, czego pragnie. Sprzyja jej fakt, że uczy się śpiewu i z natury ma wspaniały głos o zabarwieniu typowym dla muzyki hinduskiej.

Wszyscy chłopcy z sąsiedztwa mają do niej słabość, ona jednak nie zamierza tracić na nich czasu. Swoją przyszłość zawarła już w trzech literach: B-I-G. Nie ma w niej miejsca dla nikogo, kto należy do L-I-G. W dzień spędza czas z nadzianymi kolegami i koleżankami z college’u, a nocą pisze zgłoszenia do udziału w rozmaitych reality show, konkursach młodych talentów i konkursach piękności. Neha Sinha to sztandarowy przykład niepohamowanej ambicji.

Ma także zamiłowanie do bezrozumnego konsumeryzmu i ślepo małpuje chwilową modę. Pół mojej pensji idzie co miesiąc na zaspokajanie jej stale rosnących potrzeb: skórzane dżinsy, szminki z połyskiem, dizajnerskie torby, komórki-świecidełka… Lista nie ma końca.

Od dwóch miesięcy molestuje mnie o laptop. W tym wypadku jednak powiedziałam: stop. Pasek za osiemset rupii to całkiem co innego niż gadżet za trzydzieści tysięcy.

– Cześć, didi – wita mnie Neha, zaledwie przestępuję próg. Udaje jej się nawet przywołać uśmiech w miejsce nadąsania, które obnosi w charakterze sprzeciwu, ilekroć jej czegoś odmówię.

– Pamiętasz tego Acera, o którym marzę? – Spogląda na mnie tak dobrze mi znanym wzrokiem biednego szczeniątka, który zwykle poprzedza nowe żądanie.

– Tak – odpowiadam ostrożnie.

– No więc właśnie potaniał. Teraz kosztuje tylko dwadzieścia dwa tysiące. Za tę cenę na pewno możesz go kupić…

– Nie mogę – odpowiadam twardo. – Nadal jest za drogi.

– Proszę, didi… Na całym roku tylko ja nie mam laptopa! Obiecuję, że już o nic więcej nie będę cię prosić.

– Przykro mi, Neha, ale po prostu nie możemy sobie na niego pozwolić. I tak ledwie wiążemy koniec z końcem z mojej pensji.

– Nie możesz wziąć w firmie pożyczki?

– Nie, nie mogę.

– Jesteś okrutna!

– Jestem realistką, Neha. Musisz się przyzwyczaić do tego, że jesteśmy biedne. I że życie jest ciężkie.

– Wolę umrzeć, niż żyć w taki sposób! Mam dwadzieścia lat i co ja mam z tego życia? Nawet samolotu od środka jeszcze nie widziałam…

– Cóż, ja też.

– No to powinnaś! Wszyscy moi znajomi jeżdżą na wakacje w takie miejsca jak Szwajcaria czy Singapur. A my nie możemy sobie pozwolić nawet na jakiś górski kurort w kraju!

– Był czas, że mieszkaliśmy w górskim kurorcie. Tak czy owak, laptopy i wakacje nie są ważne. Sprawą numer jeden powinny być dla ciebie dobre stopnie.

– A co mi dadzą dobre stopnie? Spójrz, gdzie wylądowałaś po tym, jak byłaś jedną z najlepszych na uniwerku!

Neha ma osobliwą umiejętność: zawsze potrafi mi dopiec, zarówno za pomocą milczenia, jak i słów. Nawet jeśli z czasem przywykłam do jej złośliwości, ta jedna wciąż mnie rani swoją brutalną prawdą. Zatyka mnie… I właśnie w tej chwili odzywa się moja komórka. Odbieram.

– Słucham?

Dzwoni stryj Deenu. Głos ma inny niż zwykle.

– Sapna, beti[10], muszę ci powiedzieć coś ważnego. Obawiam się, że to nie będzie dobra wiadomość.

W duchu przygotowuję się na kolejną śmierć w rodzinie. Może jakaś schorowana ciotka albo cioteczna babka… Ale to, co słyszę, jest dla mnie totalnym zaskoczeniem.

– W ciągu dwóch tygodni musicie się wyprowadzić.

– Co???

– Tak. Bardzo mi przykro, ale mam związane ręce. Dopiero co zainwestowałem w nową restaurację i na gwałt potrzebuję gotówki. Dlatego postanowiłem wynająć mieszkanie w Rohini. Dziś zadzwonił do mnie agent z bardzo dobrą ofertą. W tej sytuacji nie mam innego wyjścia, niż poprosić cię, żebyście poszukały sobie innego mieszkania.

– Ale stryju, jak my zdołamy coś znaleźć tak szybko?

– Pomogę wam. Chodzi tylko o to, że odtąd będziecie musiały płacić za wynajem.

– Jeśli mamy płacić, to równie dobrze możemy zostać tutaj.

Stryj Deenu zastanawia się przez chwilę.

– Myślę, że to ma sens – zgadza się niechętnie. – Ale nie będzie was stać na moje mieszkanie.

– A ile ma ci płacić ten nowy najemca?

– Zgodziliśmy się na czternaście tysięcy miesięcznie. To o dwa tysiące więcej niż obowiązująca stawka. I zapłaci mi za rok z góry. Jeśli akceptujesz te warunki, nie mam nic przeciw temu, żebyście mieszkały nadal.

– Masz na myśli, że mamy ci zapłacić z góry sto sześćdziesiąt osiem tysięcy?

– Dokładnie. Zawsze byłaś dobra z matematyki.

– Nie damy rady zebrać tyle pieniędzy, chacha-ji[11]. To wykluczone.

– W takim razie szukajcie innego mieszkania. – Jego ton twardnieje. – Muszę myśleć również o własnej rodzinie. Nie prowadzę zakładu dobroczynnego. Jak by nie było, od szesnastu miesięcy mieszkacie u mnie za darmo.

– A czy tata nie pomagał ci w swoim czasie tak samo? Nie obchodzi cię rodzina zmarłego brata? Chcesz, żebyśmy poszły na ulicę? Co z ciebie za stryj, chacha-ji? – próbuję przemówić mu do sumienia.

Strategia zwraca się przeciwko mnie.

– A wy to co? Niebieskie ptaki, i to bez krzty wdzięczności. Wiesz co, skończmy już z tą miłą rodzinną gadką. Od tej chwili łączy nas stosunek właściciela i najemcy i nic poza tym. Albo zapłacicie mi najpóźniej za tydzień całą sumę, albo proszę opuścić mieszkanie.

– Daj nam przynajmniej trochę więcej czasu na zgromadzenie funduszy – błagam rozpaczliwie.

– Tydzień i ani dnia więcej. Płacicie albo się wyprowadzacie – mówi i kończy rozmowę.

Ręce trzęsą mi się z urazy. Przez chwilę życzę stryjowi Deenu najrozmaitszych sposobów długiego i bolesnego umierania, po czym relacjonuję rozmowę dwóm pozostałym najemczyniom mieszkania. Ma kiwa głową, bardziej ze smutkiem niż z gniewem. Niegodziwość tego świata to dla niej coś absolutnie oczywistego.

– Nigdy nie ufałam temu człowiekowi. Bóg wszystko widzi… Kiedyś Deenu zapłaci za swoje grzechy.

Neha okazuje zaskakująco dobry nastrój.

– Skoro ta gnida nas wyrzuca, to zabierajmy się z tej nory. Duszę się tutaj.

– A dokąd mamy iść? – kontruję. – Myślisz, że to tak hop-siup znaleźć nowe mieszkanie?

Zanim rozpęta się między nami nowa kłótnia, mama w powrotem kieruje naszą uwagę na bardziej praktyczne sprawy.

– Skąd my weźmiemy tyle pieniędzy? – Pytanie wisi nad nami niczym złowieszcza chmura gradowa.

Tata nie zostawił nam zbyt wiele. Dawno temu ograbił swój fundusz emerytalny, żeby sfinansować pierwsze próby stryja Deenu w biznesie gastronomicznym. A jego skromne oszczędności z nauczycielstwa poszły na koszty przeprowadzki do nowego miasta. W chwili śmierci miał na koncie bankowym raptem dziesięć tysięcy rupii.

Ma wymyśliła już odpowiedź na własne pytanie. Otwiera kluczem swoją szafkę i wyjmuje dwie pary złotych bransolet.

– Trzymałam je na wesela was obu. Ale skoro trzeba je sprzedać, żeby zatrzymać mieszkanie, to niech i tak będzie. – Wzdycha ze smutkiem i podaje mi bransoletki.

Serce mi się ku niej wyrywa. Od śmierci taty to już trzecia sztuka rodowej biżuterii, której zmuszona jest się pozbyć: pierwsza poszła na edukację Nehy, druga na jej własne medyczne wydatki, a teraz – na uratowanie mieszkania. Ciężkie milczenie wisi nad naszym domem, kiedy siadamy do kolacji. Dręczy mnie ostre poczucie porażki, tak jakbym zawiodła rodzinę w chwili, kiedy mnie najbardziej potrzebuje. Nigdy nie czułam braku pieniędzy bardziej dotkliwie… Przez ulotną chwilę błyska mi w głowie obraz tych wszystkich sztywnych, szeleszczących banknotów na stole w Coffee House, ale zaraz odsuwam go jako głupi żart. Jak można brać na serio takiego szaleńca jak Acharya? A jednak krąży mi w głowie niczym uprzykrzona mucha.

Żeby zaspokoić ciekawość, siadam po kolacji do komputera. Jest to zdezelowany Dell, który uratowałam z firmy tuż przedtem, gdy mieli go oddać handlarzowi używanym sprzętem. Ten dinozaur, z systemem operacyjnym Windows 2000, pozwala mi jednak pobuszować po Internecie, sprawdzić pocztę i sporządzić pod koniec każdego miesiąca tabelę domowych wydatków.

Loguję się do Internetu i wpisuję w wyszukiwarkę frazę „Vinay Mohan Acharya”. System natychmiast rejestruje 1,9 miliona trafień.

Acharya jest wszędzie w sieci. Są raporty na temat jego interesów, spekulacje co do jego wartości netto, galerie zdjęć ukazujących jego najróżniejsze nastroje i filmiki na YouTube z jego przemówieniami na spotkaniach udziałowców i międzynarodowych konferencjach. Przez najbliższe pół godziny poznaję nowe fakty na jego temat, jak namiętność do krykieta, okazjonalne (ale nieskuteczne) wypady w świat polityki, ostrą rywalizację z bratem bliźniakiem, Ajayem Krishną Acharyą, właścicielem Premier Industries, a także jego aktywną filantropię. Wygląda na to, że przekazuje góry pieniędzy na wszelkiego rodzaju instytucje dobroczynne, a dwukrotnie został odznaczony przez prezydenta medalem za najlepszy program w dziedzinie społecznej odpowiedzialności biznesu. Dowiaduję się też, że istotnie 31 stycznia 1992 roku stracił żonę i córkę w katastrofie samolotu Thai Airways lecącego z Bangkoku do Katmandu; zginęło wtedy wszystkich stu trzynastu pasażerów.

W miarę jak brodzę w tym grzęzawisku informacji na jego temat, Acharya wyłania się jako osobowość złożona i pełna sprzeczności. Ma wielbicieli, którzy wychwalają go jako najetyczniejszego biznesmena w Indiach, i krytyków potępiających go za idiosynkrazje, narcyzm i megalomanię. Nikt nie kwestionuje jednak tego, że okazał się geniuszem, przekształcając grupę ABC z początkującej firmy w jedno z największych hinduskich konsorcjów, grupujące holdingi produkujące stal, cement, tekstylia, energię, sztuczny jedwab, aluminium, dobra konsumpcyjne, chemikalia, komputery, zajmujące się konsultingiem, a nawet produkcją filmów.

Jedna rzecz staje się jednak jasna na podstawie tych poszukiwań: właściciel grupy ABC nie jest ani kompletnym szaleńcem, ani drapieżnym krętaczem. Czy odrzucając od ręki jego propozycję, nie przegapiłam niepowtarzalnej okazji? Czuję pierwsze ukłucia zwątpienia. Natychmiast jednak ganię się za naiwną nadzieję, która przez chwilę wzięła górę nad zdrowym rozsądkiem. Nic nie ma na tym świecie za darmo, przypominam samej sobie. Jeśli propozycja wydaje się zbyt dobra, żeby była prawdziwa, to zwykle taka właśnie jest.

Mimo to kładę się spać z przykrym uczuciem, że życie przechodzi obok mnie. Utknęłam w byle jakiej pracy, nie ma przede mną żadnej przyszłości. Były czasy, nie tak dawno temu, kiedy okręt mojego życia miał i kierunek, i rozpęd. Teraz wygląda to na bezcelowe, pozbawione steru dryfowanie, kiedy jeden tydzień prowadzi do kolejnego, każdy dzień jest taki sam i nigdy nic się nie zmienia.

Przynajmniej sny mam tej nocy inne. Poprzez mieszaninę poszatkowanych obrazów przebija jeden wyrazisty: siedzę w luksusowym prywatnym samolocie i lecę nad pokrytymi śniegiem wierzchołkami gór Szwajcarii. Jest tylko jeden niewielki szkopuł: tak się składa, że pilot tego samolotu to przemysłowiec Vinay Mohan Acharya.

Nazajutrz rano rozpoczynam długą, zdradliwą podróż do pracy z pozytywnym nastawieniem i jasnym umysłem. W weekendy metro jest mniej zatłoczone, ale i tak pilnuję torebki jeszcze bardziej niż zwykle i trzymam na niej rozpostartą dłoń. Ta wyplatana beżowa torba ze sztucznej wężowej skóry, prezent od mojej przyjaciółki Lauren, wygląda naprawdę szykownie. Dziś zawiera także cztery złote bransoletki, od których zależy zbiorowa przyszłość mojej rodziny.

Na przystanku Inder Lok do przedziału wchodzi znajomo wyglądający mężczyzna o farbowanych włosach i długich bokobrodach, ubrany w khadi[12], jakie noszą politycy. Ciągnie za nim sznur zwolenników i grupa uzbrojonych komandosów, którzy zaczynają wyrzucać współpasażerów, żeby zrobić miejsce dla VIP-a i jego otoczenia. Mężczyzna, jak dowiaduję się od jednego z lokajów, to nasz lokalny poseł, Anwar Noorani, który odbywa swoją cotygodniową przejażdżkę metrem, aby zintegrować się ze zwykłymi ludźmi. Czytałam o tym panu w prasie, że prowadzi sieć prywatnych szpitali, opłacanych jakoby z dochodów z nielegalnego hawala racket[13]. „Jeśli chcielibyście państwo skierować moją uwagę na jakieś lokalne sprawy, zapraszam do mojego biura poselskiego, które mieści się za Delhijskim Instytutem Technologicznym” – ogłasza parlamentarzysta. Jego głęboko osadzone oczy niezmordowanie przesuwają się po podróżnych i w końcu spoczywają na mnie.

– Jak się masz, siostro? – błyska ku mnie plastikowym uśmiechem. Odwracam wzrok i udaję, że wyglądam przez okno. Na szczęście na następnej stacji wysiada.

Delhi to dziwne miasto, snuję refleksję. Pozycja człowieka bazuje tu nie na tym, czy ubiera się u Armaniego, jeździ mercedesem i cytuje Sartre’a na przyjęciach. Twój status zależy od tego, ile zasad potrafisz złamać i ilu ludzi sterroryzować. Już samo to może cię umieścić w kategorii VIP-ów.

Salon wystawienniczy od samego rana jest miejscem gorączkowej aktywności. Sobota to dla nas dzień największego ruchu. W dodatku zbliża się Puchar Świata w krykiecie i nasza kampania promocyjna jest w apogeum rozkwitu. Spodziewamy się, że w ciągu najbliższych dwóch miesięcy płaskoekranowe telewizory osiągną szczyt sprzedaży.

Podchodzi do mnie świeżo poślubiona para z prośbą o poradę w sprawie telewizora. Nie wiedzą, czy wybrać LCD, czy plazmowy. Niewiele czasu mi trzeba, by przekonać ich do zakupu najnowszego Sony LED, któremu w ramach promocji „dwa w jednym” towarzyszy zachęta w postaci darmowego elektronicznego tostera. Nie wysilam się jednak specjalnie. Jestem rozkojarzona i niecierpliwie czekam na przerwę na lunch. Zaledwie zegar wybija pierwszą, wymykam się tylnymi drzwiami – by natychmiast wpaść na Radżę Gulatiego, najbardziej odpychającego playboya w Delhi. Nie wiadomo dlaczego, wystaje przed drzwiami Beckett’s, irlandzkiego pubu położonego o parę numerów od naszego salonu. W markowej skórzanej kurtce, przelicza plik banknotów, wsparty o swój skuter Yamaha. Gdy mnie spostrzega, szybko chowa pieniądze i uśmiecha się promiennie. Jest niski, przy kości, twarz ma pokrytą szczeciną zarostu, obfite wąsy i długą czuprynę. Jego jedyny tytuł do chwały to fakt, że ma ojca milionera, który jest właścicielem salonu wystawienniczego, a jego jedyne zajęcie to picie alkoholu i podrywanie dziewczyn. Jeśli wierzyć plotkom w biurze, udało mu się już odnieść sukces z jedną ze sprzedawczyń. Ostatnio próbuje się przystawiać do Prachi i do mnie, ale prędzej zjem żywego karalucha, niż dam jakąkolwiek szansę temu łajdakowi.

– Czeeeść… i kogóż to widzimy? Lodowa Dziewica we własnej osobie! – Szczerzy zęby w wilczym uśmiechu i poklepuje siodełko swojej yamahy. – Może się ze mną przejedziesz?

– Nie, dzięki – odpowiadam chłodno.

– Masz świetne nogi. – Przesuwa wzrokiem po mojej sylwetce. – O której tu otwierają?

Czuję, że twarz zalewa mi rumieniec gniewu, ale to ani czas, ani miejsce na sceny.

– Spytaj się matki – odcinam się, mijam go i idę w swoją stronę. Wzdycha i rusza do pubu, pewnie żeby utopić rozczarowanie w kieliszku.

Nie tracąc czasu, kieruję się w stronę Jhaveri Jewellers w bloku N. Prashant Jhaveri, młody właściciel, był kiedyś uczniem taty i zawsze oferuje mi przyzwoitą cenę. Spodziewam się, że za cztery złote bransoletki, które mam w torbie, dostanę sporo ponad dwieście tysięcy rupii.

Na przejściu na Radial Road 6 tamuje ruch jakaś religijna procesja. Setki mężczyzn, kobiet i dzieci w szafranowej barwy szatach śpiewają i tańczą w rytm trąbki i bębenka dhol.

Zirytowani kierowcy trąbią, przechodnie narzekają, ale tłum, niebaczny na to, że zakłóca porządek publiczny, kontynuuje swój radosny przemarsz. To zjawisko codzienne. Delhi stało się miastem rajdów i blokad drogowych.

Wciąż jeszcze czekam na przejście procesji, gdy ktoś trąca mnie w bok. Mały ulicznik w podartym swetrze. Ma nie więcej niż osiem lat, brudną twarz i potargane włosy. Nic nie mówi, trzyma tylko wyciągniętą dłoń w uniwersalnym geście prośby o wsparcie. Nic nie przygnębia mnie bardziej niż widok takich małych żebraków. W tym wieku powinni być w szkole, tymczasem są na ulicy i próbują zarobić na życie, wykorzystując jedyną umiejętność, jaką dysponują: wzbudzanie litości… Prawie nigdy nie daję im jałmużny; to tylko umacnia zwyczaj żebrania. Co gorsza, często prowadzi to ich do bardziej niebezpiecznych przyzwyczajeń, takich jak klej, alkohol, a nawet narkotyki. To, czego potrzebują naprawdę, to szczęśliwego trafu, wsparcia otoczenia i porządnej dawki szacunku dla siebie samego. Czegoś, co daje im Lauren i jej fundacja RMT Asha.

Ten konkretny żebrak nie daje się łatwo spławić.

– Od dwóch dni nic nie jadłem. Może mi pani dać trochę pieniędzy? – mamrocze, przyciskając chudą rękę do brzucha. Patrzę w jego wielkie, błagalne oczy i po prostu nie potrafię powiedzieć „nie”.

– Nie dam ci pieniędzy – mówię. – Ale kupię ci coś do jedzenia.

Jego twarz się rozjaśnia. Niedaleko stoi uliczny sprzedawca, który oferuje chhole kulcha[14] po dziesięć rupii za talerz.

– Chcesz? – pytam chłopaka.

– Uwielbiam kulcha – mówi i oblizuje popękane wargi.

Zdejmuję torbę z ramienia i otwieram zamek, żeby wyjąć portmonetkę. I w tej chwili ktoś uderza mnie głową w plecy i wyrywa mi torbę z rąk. Dzieje się to tak szybko, że nawet nie dostrzegam twarzy złodzieja. Słyszę tylko świst szafranowej tkaniny – i złodziej ginie w tłumie wiernych. Odwracam się: żebrzący chłopiec też zniknął. Padłam ofiarą najstarszej sztuczki świata.

Przez chwilę stoję jak skamieniała. Ręce mam zimne, prawie nie oddycham.

– Nieeee! – wyrywa mi się udręczony krzyk. Rzucam się głową naprzód w szafranowe morze. Ludzie mnie potrącają, gniotą, ale nie przestaję ryć w tłumie w ślepej pogoni za złodziejem.

Nie znajduję go, ale kiedy procesja wreszcie przechodzi, znajduję moją torbę, porzuconą na skraju jezdni. Podbiegam i ją podnoszę. Komórka jest, klucze od domu też. Dowód osobisty, szminka, okulary słoneczne, nawet pieprzowy spray, wszystko nietknięte. Wszystko – z wyjątkiem złotych bransolet.

Siadam ociężale na krawężniku. Kręci mi się w głowie, mdli mnie. Ręce mam ciężkie, bezwładne, przed oczami mgłę… Kiedy osłabienie mija, widzę przykucniętego obok mnie policjanta.

– Źle się pani czuje?

– Nie, już dobrze – odpowiadam. – Ktoś mi ukradł torebkę.

– A to co? – postukuje pałką w Ninę West na moich kolanach.

– Ukradziono mi… złote bransolety mojej matki. Torbę złodziej wyrzucił.

– Widziała pani twarz złodzieja? Może pani dla nas sporządzić jego rysopis?

– Nie. Ale czy policja nie wie, jakie gangi działają na tym terenie? Na pewno możecie go złapać. – Ściskam go za ramię, jakby to była lina ratunkowa. – Proszę… Musi pan coś zrobić! Jeśli nie dostanę z powrotem tych bransolet, to będzie nasz koniec. Mogę nawet złożyć doniesienie o przestępstwie…

– To nic nie da. Takie rzeczy zdarzają się codziennie. Jeśli nie mamy rysopisu, nic nie jesteśmy w stanie zrobić. Proszę posłuchać mojej rady: niech pani nie marnuje czasu własnego i naszego i nie składa doniesienia. Po prostu proszę bardziej uważać następnym razem. – Pomaga mi wstać, rzuca mi współczujące spojrzenie i postukując pałką w otwartą dłoń, odchodzi.

Desperacko przeszukuję torbę jeszcze raz w złudnej nadziei, że znajdę w jakimś zakamarku te bransoletki. Cuda zdarzają się jednak tylko w baśniach i na filmach… Ściska mnie w gardle i łzy zaczynają mi spływać po policzkach, gdy uświadamiam sobie rozmiary tej straty. Ludzie wokół mnie śmieją się, jedzą, robią zakupy, cieszą się słońcem. Nikt z nich nie rozumie mojej udręki. Jako dziecko zgubiłam kiedyś ukochaną lalkę i płakałam za nią dwa dni. Teraz straciłam najcenniejszą biżuterię matki. Złodziej ukradł nam coś więcej niż złoto: odebrał nam przyszłość.

Siedzę na chodniku i płaczę, gdy wtem mój wzrok pada na gigantyczny billboard, na którym jest wyświetlana temperatura i czas. Z przerażeniem uświadamiam sobie, że już po drugiej! Madan, mój okropny szef, nie lubi, kiedy pracownicy nie wracają w porę z przerwy na lunch. Straciwszy bransolety, mogę na dodatek stracić i pracę.

Rzucam się biegiem. Na dziesięciocentymetrowych obcasach to trudne, potykam się, ale w końcu dopadam bez tchu drzwi salonu – tylko po to, by się przekonać, że wygląda on zupełnie inaczej niż poprzednio. Słychać podniesione głosy, krzyki, oszołomionych klientów wyprasza się z uniżonymi przeprosinami na zewnątrz, pośpiesznie opuszcza się żaluzje do połowy wysokości, co jest równoznaczne z opuszczeniem flagi do połowy masztu – jednoznaczny sygnał, że coś się stało.

Schylam się, przechodzę pod opuszczoną żaluzją i zastaję w środku jeszcze większy rozgardiasz. Krzyki, przekleństwa… Oskarżenia szybują w powietrzu niczym papierowe samolociki. Wygląda, jakby wszyscy zebrali się wokół kantorku kasjera, włącznie z panem O.P. Gulatim, naszym szanownym właścicielem we własnej osobie. Słychać jakiś okrzyk bólu i rozpaczy. Przepycham się przez tłum gońców, pracowników administracji, kierowców samochodów dostawczych i sprzedawców. Okazuje się, że to krzyczy pan Choubey, nasz łysy, pięćdziesięciopięcioletni kasjer. Wije się po podłodze, bity bez litości przez Madana, naszego menedżera i najbardziej znienawidzonego człowieka w sklepie.

– Namak-haram! Ty zdrajco, ty łajdaku! – wrzeszczy Madan, okładając Choubeya pięściami i kopiąc w brzuch. Szorstki, nieprzyjemny Madan ma w życiu tylko dwie namiętności: podlizywanie się panu Gulatiemu i czerpanie sadystycznej przyjemności z karcenia sklepowego personelu.

– Nie wiem, jak to się stało… Wyszedłem raptem na dwadzieścia minut na lunch – lamentuje kasjer, mimo to nie udaje mu się uniknąć kolejnego kopniaka. Krzywię się… Bardzo mu współczuję. Ja straciłam raptem parę złotych bransolet; Choubey stracił swoją dumę, swoją godność.

– O co chodzi? – trącam Prachi. Opowiada, co się wydarzyło podczas mojej nieobecności: podobno pan Gulati zrobił nieoczekiwaną kontrolę i wykrył, że w kasie od porannej zmiany brakuje prawie dwieście tysięcy rupii. Ponieważ kasa znajduje się pod bezpośrednim nadzorem kasjera, Choubeya oskarża się obecnie o defraudację.

– Przysięgam na głowy moich trojga dzieci, że tego nie zrobiłem! – lamentuje Choubey.

– Powiedz, gdzie są pieniądze, to może ci mimo wszystko daruję. – Zmarszczone krzaczaste brwi pana Gulatiego przypominają dwie gąsienice, które usiłują dosięgnąć jedna drugiej.

– Madan już mnie przeszukał. Nie mam żadnych pieniędzy!

– Łajdak musiał je już przekazać wspólnikowi – snuje przypuszczenia Madan. – Uważam, że powinniśmy go oddać w ręce policji. Piorunem wyciągną z niego prawdę. Od jakiegoś czas mam kontakt z Goswamim, inspektorem z posterunku Connaught Place. Pora go wykorzystać.

– Proszę, niech pan tego nie robi, sahibie – Choubey łapie pana Gulatiego za kostkę. – Pracuję w tym sklepie od trzydziestu lat! Moja żona i dzieci zginą beze mnie…

– To niech giną – odpowiada z pogardą pan Gulati i szarpnięciem uwalnia nogę z uścisku. – Madan, dzwoń do tego swojego inspektora – rozkazuje.

Nie znam Choubeya zbyt dobrze. Jest spokojnym, mało kontaktowym człowiekiem. Nasze relacje ograniczały się do wymiany grzeczności, ale w moich oczach zawsze był sumienny, pracowity i uprzejmy. Nie potrafię sobie wyobrazić, że miałby okraść firmę… I nawet bezwzględny kryminalista nie przysięgałby fałszywie na własne dzieci! W tym momencie błyska mi w głowie obraz: Radża Gulati na swoim skuterze przelicza plik banknotów. Wiem, że senior Gulati nie aprobuje ekstrawaganckiego stylu życia syna. A marnotrawny synalek, potrzebujący pieniędzy na dziewczyny i picie, spokojnie zdolny jest do tego, żeby po cichu wynieść pieniądze ze sklepowej kasy.

– Chwileczkę! – zwracam się do Madana. – Skąd pan wie, że to pan Choubey jest sprawcą?

Wszyscy przenoszą wzrok na mnie. Madan rzuca mi mordercze spojrzenie, ale raczy odpowiedzieć:

– Tylko on ma klucze do sejfu.

– A czy nie jest tak, że i rodzina Gulatich ma klucze?

– Co pani sugeruje? – przerywa mi pan O.P. Gulati. – Że obrabowałem swój własny sklep?

– Nie twierdzę, że to pan, sir. A Radża?

Słychać zbiorowe „yyyhhh!” Nawet ja sama jestem zdumiona własną brawurą.

– Zwariowała pani? – Madan jest bliski ataku apopleksji. – Radża-babu[15] nawet nie wchodził dziś do sklepu!

– Ale godzinę temu widziałam go przed sklepem, jak przeliczał plik banknotów.

Widzę, że pan Gulati jest wzburzony tą wiadomością. Zaciera nerwowo ręce, przygryza dolną wargę, tak jakby rozważał możliwości. W końcu ojcowskie uczucia biorą górę nad wątpliwościami.

– Jak pani może rzucać takie podłe oskarżenia na mojego syna? Jeszcze słowo, a z miejsca panią zwalniam!

Milknę. Wiem, że żadne argumenty nie są w stanie wygrać ze ślepą miłością ojca.

Pół godziny później podjeżdża policyjny jeep, a w nim inspektor Goswami, wysoki, muskularny mężczyzna, który za każdy zakup sprzętu elektronicznego dostaje u nas trzydzieści pięć procent rabatu. Chwyta kasjera za kark niczym rzeźnik kurczaka. Choubey wychodzi bez protestu, bez robienia scen, tak jakby pogodził się z losem. Patrzę na tę parodię sprawiedliwości dziejącą się na moich oczach i narasta we mnie bezsilny gniew. Choubeya napiętnowano jako złodzieja tylko dlatego, że był słaby i bezsilny. A Radża Gulati, który jest sprawcą tej defraudacji, pozostał nietknięty, bo jest bogaty i z dobrej rodziny… Rzygać mi się chce. Drżę z nienawiści do Radży i jego ojca. Wiem, że to, co przytrafiło się dziś Choubeyowi, spokojnie może przytrafić się jutro mnie. I tak jak Choubey, nic nie będę mogła z tym zrobić. Są tylko dwa wyjścia, dostępne dla maluczkich tego świata: pogodzić się z tym, że są wykorzystywani, albo odejść – tylko po to, żeby wykorzystywał ich inny możny.

Acharya miał rację. Świat naprawdę dzieli się na zwycięzców i zwyciężonych. Ludzie tacy jak rodzina Gulatich to zwycięzcy, a tacy jak Choubey i ja – pokonani.

Bieg życia zasadza się na paru kluczowych momentach. To jedna z takich chwil. Powoli, lecz niewzruszenie zaciska mi się w żołądku węzeł zdecydowania. Otwieram torebkę i macam w poszukiwaniu wizytówki, którą dał mi Acharya. Znowu odzywa mi się w głowie dzwoneczek ostrzegawczy, ale już się nim nie przejmuję. Przegrany nie ma nic do stracenia. Biorę głęboki oddech i wybieram na komórce widniejący na karcie numer.

Słyszę starannie wymodulowany damski głos:

– Tu Grupa ABC. W czym mogę pomóc?

– Chciałabym rozmawiać z panem Vinayem Mohanem Acharyą.

– Czy mogę wiedzieć, kto dzwoni?

– Sapna Sinha.

Spodziewałam się, że spyta: „Sapna… przepraszam, jak nazwisko?” i będę kolejno odsyłana do piętnastu wydziałów, tymczasem mówi: „Proszę chwileczkę zaczekać” i niemal natychmiast łączy mnie z Acharyą, tak jakby czekał na mój telefon.

– Cieszę się, że pani zadzwoniła – mówi.

– Zdecydowałam się przyjąć pańską ofertę.

– To dobrze – mówi po prostu. Nie ma w tym triumfu ani chełpliwości w stylu: „A nie mówiłem?” – Spotkajmy się punkt szósta w moim biurze. Adres ma pani na wizytówce.

– Ale ja kończę pracę dopiero o… – zaczynam, ale Acharya mi przerywa.

– O szóstej – powtarza i jest to koniec rozmowy.

Spoglądam na adres na wizytówce. Centrala Grupy ABC ma siedzibę w Kyoko Chambers przy Barakhama Road, niedaleko od Connaught Place. Sprawdzam godzinę: jest piętnaście po trzeciej. Mam niecałe trzy godziny na przygotowanie się do spotkania, które może odmienić moje życie.

Madan, nasz szef-tyran, słynie z tego, że nie pozwala pracownikom wychodzić wcześniej z pracy. A że dzisiaj sobota, otrzymanie pozwolenia jest wykluczone – chyba że wymyślę jakiś wiarygodny pretekst.

O pół do szóstej podchodzę z przygnębioną miną do Madana.

– Sir, właśnie dzwoniła moja siostra. Matka ma kolejny atak astmy. Muszę ją zawieźć do szpitala. Czy mogę wyjść z pracy?

Marszczy się, jakby zaleciało jakimś smrodem.

– Już i tak brakuje nam kasjera. Nie może zabraknąć i sprzedawczyń!

– Ale jeśli coś się stanie Ma… – Pozwalam, by wniosek zawisł w powietrzu. W hinduskim panteonie Matka to najwyższy ideał, poprzedzany jedynie przez Boga. Nawet Madan nie ośmiela się ryzykować, że zostanie potępiony za doprowadzenie do tego, iż pracownica została sierotą.

– Idź – mówi z rezygnacją, dając się złapać na mój emocjonalny szantaż.

Dziesięć minut później siedzę w motorowej rikszy i jadę na Barakhamba Road. Wciąż mam na sobie mój biurowy uniform, białą bluzkę i czerwoną spódniczkę; zrezygnowałam z wygodnego, ale zbyt swobodnego salvar kameez. Bądź co bądź, jadę na spotkanie biznesowe, a nie na rodzinną imprezę.

Kyoko Chambers to, jak się okazuje, potężny piętnastopiętrowy budynek o fasadzie ze szkła. Ochrona jest tu niczym w budynkach rządowych. Wejście patrolują prywatni ochroniarze, a torbę muszę włożyć do wykrywacza metalu. Gigantyczny kryształowy kandelabr, pod którym stoi wielki brązowy posąg byka Nandi[16], korporacyjny symbol Grupy ABC, sprawia, że foyer przypomina wnętrze eleganckiego hotelu. Przy recepcji czeka na mnie wysoki mężczyzna w ciemnym garniturze i czerwonym krawacie. Dopiero po chwili rozpoznaję w nim Ranę, prawą rękę Acharyi.

– Po co aż taka ochrona? – pytam.

– To konieczne. Nasi rywale chętnie podkradliby nam nasze sekrety – odpowiada krótko i prowadzi mnie do windy, która bezszelestnie zawozi nas na piętnaste piętro.

Wysiadamy w rozległym atrium z rzymskimi kolumnami, siedmiometrowej wysokości fontanną i stropem przykrytym szklaną kopułą, w której załamuje się blask wieczornego nieba. Przez dwuskrzydłowe mahoniowe drzwi Rana wprowadza mnie do jasno oświetlonego pomieszczenia; wygląda na to, że to korporacyjna recepcja. Wnętrze jest całe w marmurze i mozaice. Żyłkowane złoto ścian i bogaty wystrój – murale, grube puszyste dywany, rzeźby z brązu – przywodzą na myśl najlepszy paryski salon. Wejścia do prywatnego apartamentu Acharyi strzeże kolejna statua byka Nandi, tym razem pozłacana.

Z zaskoczeniem stwierdzam, że przy biurku siedzi biała kobieta, blondynka.

– To Jennifer, prywatna sekretarka pana Acharyi – mówi Rana tytułem prezentacji.

– A pani to zapewne Sapna. – Kobieta wstaje i podaje mi rękę. Akcent ma taki jak Lauren, więc z pewnością jest Amerykanką. Na oko ma pod trzydziestkę. Pierwsze, co w niej zauważam, to wzrost: musi mierzyć co najmniej metr osiemdziesiąt, góruje nade mną niczym słup telefoniczny. Zdumiewająco niebieskie oczy w oprawie jasnych, prostokątnych okularów i puszyste włosy do ramion przypominają okładki magazynów. W modnym błękitnym blezerze, kremowej koszulowej bluzce i szarych spodniach wygląda jak coś pośredniego pomiędzy elegancką prezenterką CNN a luksusową prostytutką z wyższych sfer.

Obcina mnie wzrokiem niczym kochanka na widok żony. Jej chłodne spojrzenie jest na pół ciekawskie, na pół protekcjonalne. Natychmiast czuję do niej instynktowną niechęć.

Ścienny zegar wskazuje piątą pięćdziesiąt osiem. Czekam przez kolejne dwie minuty, wreszcie na biurku Jennifer odzywa się brzęczyk.

– Pan Acharya zaprasza. – Uśmiecha się do mnie powściągliwie i wprowadza do prywatnego pomieszczenia szefa.

Gabinet Acharyi, najświętsze ze świętych miejsce w firmie, jest jeszcze bardziej przytłaczający ze swym ogromnym konferencyjnym stołem, półkami pełnymi książek i wmontowanym w ścianę wielkoekranowym telewizorem, prezentującym notowania giełdowe. Solidne, ciężkie meble, kosztowne na oko dywany.

Mój wzrok przyciąga ogromne złocone popiersie kobiety na konferencyjnym stole. Po dużych, wytrzeszczonych oczach rozpoznaję, że to Ravinder Reddy[17], którą widziałam w National Gallery. Oryginalne olejne obrazy na wyłożonych mahoniową boazerią ścianach także wydają się znajome. Są tam konie Husaina, krowy Manjit Bawy i kubistyczny akt kobiecy, który może być dziełem samego Picassa. Jeśli Acharya, wzywając mnie do swego gabinetu, zamierzał mnie olśnić, w pełni mu się to udało.

On sam we własnej osobie siedzi na przypominającym tron krześle przy antycznym biurku w kształcie podkowy, stojącym na wprost wielkiego wykuszowego okna. W garniturze w prążki, z różową jedwabną chusteczką wystającą z górnej kieszonki, wygląda dokładnie na to, kim jest: korporacyjnego magnata. Jeśli byłyby jeszcze na to potrzebne jakieś dowody, dostarcza ich ściana za jego plecami, pokryta oprawionymi, profesjonalnymi zdjęciami Acharyi w towarzystwie wszelkich luminarzy tego świata, od papieża Jana Pawła II i Dalajlamy po Billa Clintona i Nelsona Mandelę. Nie mogę się oprzeć wrażeniu, że znajduję się w przytulnej prywatnej izbie pamięci, jaką stworzył Acharya na cześć siebie samego.

– No i jak się pani podoba mój gabinet? – pyta, wskazując gestem, żebym usiadła.

– Bardzo ładny – mówię i zapadam w głęboki skórzany fotel. Dopiero teraz dostrzegam na biurku drewnianą tabliczkę z napisem: JASNA WIZJA, DETERMINACJA, DYSCYPLINA I CIĘŻKA PRACA.

– To kluczowe wartości, którym zawdzięczamy nasze osiągnięcia w Grupie ABC. Oczekuję, że i pani będzie się ich trzymać, kiedy stanie pani na czele firmy.

– Ma pan na myśli: jeśli stanę na czele firmy.

– To zależy wyłącznie od pani. Moim zadaniem jako prezesa jest wyłącznie wybór właściwej osoby i wytyczenie właściwego kierunku. Jestem przekonany, że jest pani najlepsza. Ale i pani musi odczuwać to w ten sposób. Proszę zapamiętać: pierwszym krokiem do sukcesu jest naprawdę go pragnąć. – Przymyka oczy, jak gdyby coś sobie przypominając, i cytuje w nienagannym sanskrycie jakiś wers: Kaama maya evayam purusha iti. Sa Yatha kaamo bhavati tat kratur bhavati. Yat kratur bhavati tat karma kurute. Yat karma kurte tad abhisam padyate.

Znam ten wers. To z upaniszady Brihadaranjaka. „Jesteś tym, czym jest twoje głębokie pragnienie. Jakie twoje pragnienie, taka twoja wola. Jaka twoja wola, takie twoje czyny. Jakie twoje czyny, takie twoje przeznaczenie”.

– Nigdy nie wierzyłam w przeznaczenie – mówię.

– Ale może przeznaczenie wierzy w panią – odbija piłeczkę.

– W takim razie załatwmy to. Przypuszczam, że chce pan, żebym podpisała tamto zobowiązanie.

– Tak jest. Proszę pozwolić, że wezwę Ranę. – Przyciska brzęczyk i do pokoju wchodzi Rana, niosąc skórzany skoroszyt. Siada obok mnie i podaje mi arkusz papieru. Jest to ten sam formularz, który widziałam ostatnio.

– Zanim pani podpisze, muszę się upewnić, czy nie rozmawiała pani z kimkolwiek o mojej propozycji – mówi Acharya.

– Nie, z nikim.

– Nawet z matką czy siostrą?

– Nie. Ale po co ta cała tajemnica?

– Cóż, jak pani widzi, moje metody są troszkę… no, niekonwencjonalne. Nie chcę, żeby moi udziałowcy bez potrzeby się denerwowali. Całkowita poufność jest niezbędna, kiedy chodzi o tego typu sprawy. Nie wolno pani powiedzieć nikomu na temat naszej umowy choćby słowa.

– Dobrze – kiwam głową. – A co z tym warunkiem, że nie wolno mi zerwać umowy w trakcie?

– Oznacza to po prostu, że umowa pozostaje w mocy, dopóki nie zostaną przeprowadzone wszystkie próby. Nie może pani odejść w trakcie.

– A jeśli nie zdam któregoś z tych sprawdzianów?

– Wtedy ja zrywam umowę, nie pani.

– Proszę podpisać na dole – mówi Rana i wręcza mi długopis.

– Zanim podpiszę, ja także czegoś zażądam.

Acharya marszczy brwi.

– O co chodzi?

– Dwa razy tyle.

– Co pani ma na myśli?

– Zgodnie z tą umową ma mi pan zapłacić za uczestnictwo w testach sto tysięcy rupii. Żądam dwustu.

– Na jakiej podstawie pani sądzi, że się na to zgodzę?

– W życiu nigdy nie dostajemy tego, na co zasługujemy; dostajemy to, co sobie wynegocjujemy. Czy to nie pańskie słowa? No więc postępuję zgodnie z pańską radą. Negocjuję z panem.

– Trafione! – Acharya klaszcze w dłonie, aczkolwiek z oporem. – Szybko się pani uczy. Ale żeby negocjować, trzeba mieć jakąś moc przetargową. Czy ma pani wybór?

– Mogę panu zadać to samo pytanie. Czy ma pan wybór? Lepszego kandydata?

– Podoba mi się pani odwaga. – Acharya kiwa z uznaniem głową. – Ale dlaczego potrzebuje pani aż tyle pieniędzy?

– Mam pewne pilne zobowiązania rodzinne.

Acharya wygląda przez wykuszowe okno, rozważając moje żądanie. Ze swego punktu obserwacyjnego, niczym orzeł na szczycie góry, może oglądać rozciągającą się poniżej dzielnicę Lutyens’s Delhi. W tej możliwości oglądania miasta z lotu ptaka, z dala od sadzy i pyłu betonowej dżungli, od gorączki i zgiełku ulic, jest coś magicznego i mistycznego. Wyciągam szyję, żeby złowić choć kawałek tego widoku, ale jedyne, co widzę, to połyskliwa wstążeczka blasku wzdłuż horyzontu, zacierająca granicę pomiędzy ziemią a niebem.

Po paru wypełnionych napięciem chwilach Acharya podnosi w końcu wzrok i kiwa głową, tak jakby podjął w końcu decyzję.

– Rana, daj jej dwieście tysięcy.

Rana rzuca mi wrogie spojrzenie i wychodzi.

– Czy mogę o coś spytać? – zwracam się do Acharyi.

– Naturalnie.

– Dlaczego nie brał pan pod uwagę Rany jako kandydata na stanowisko, które proponuje pan mnie? Bądź co bądź, to pański zaufany człowiek.

– Z tego samego powodu, dla którego nie zwracam się o rady co do sposobu inwestowania do mojego golibrody. – Odchyla się na oparcie krzesła i bawi kryształowym przyciskiem do papieru w kształcie bóstwa Ganeshy z głową słonia. – Żeby odwołać się do terminologii krykieta, Rana jest dobry zarówno w odbijaniu, jak i rzucaniu, ale nie byłby dobry jako kapitan. Nie jest typem przywódcy. Nigdy nie będzie tu zasiadał – klepie własne krzesło. – Ale pani może, pod warunkiem że przejdzie pani pomyślnie moje siedem prób.

– Obawiam się tych pańskich prób.

– Niepotrzebnie. W moich testach chodzi nie tyle o zdanie czy oblanie, ile o odkrycie siebie samego. Dzięki każdemu z siedmiu testów zyska pani praktyczną wiedzę o prowadzeniu firmy w realnym świecie.

– Przypomina mi to baśnie o tym, jak to król wyznacza synom zadania, żeby ustalić, który z nich powinien odziedziczyć koronę.

– Moje inspiracje są nowocześniejsze. Nienawidzę feudalnej kultury dziedziczności. Kultury, w której rozpieszczone bogate dzieciaki dzięki sukcesji mają wszystko podane na tacy. Ja doszedłem do wszystkiego sam, a w Grupie ABC stworzyłem kulturę osiągnięć. Musimy walczyć o swoje marzenia, zapracować na swoje miejsce w firmie.

Już, już mam mu powiedzieć, że prowadzenie firmy nigdy nie było moim marzeniem, gdy wraca Rana. Kładzie przede mną beżową kopertę.

– W środku jest dwieście tysięcy rupii. Proszę przeliczyć.

Otwieram kopertę. Wypchana jest tysiącrupiowymi banknotami. Wydaje mi się, że liczenie ich byłoby niegrzeczne.

– Mam zaufanie do pana Acharyi – mówię i kładę pod formularzem swój podpis, zakończony ozdobnym zakrętasem.

Rana bierze dokument i wkłada z powrotem pomiędzy skórzane okładki.

– Kiedy rozpoczną się próby? – pytam, wpychając kopertę do torebki.

– Już się zaczęły – mówi Acharya zagadkowo.

Chciałabym drążyć dalej, ale na biurku Acharyi odzywa się interkom. Wpatruje się w niego przez chwilę, po czym naciska czerwony guzik.

– Sir, delegacja z Hongkongu już jedzie na górę – oznajmia energiczny głos Jennifer.

Acharya kiwa głową i patrzy na mnie.

– Wszystkiego dobrego – mówi, dając sygnał, że spotkanie zakończone.

Pięć minut później jestem znowu na ulicy. Jakie to wszystko dziwne… W torebce mam więcej pieniędzy, niż kiedykolwiek było w moim posiadaniu, i napełnia mnie to szczególną mieszaniną euforii i strachu. Niemal czuję na ramieniu rękę Losu, przestrzegającą mnie, że podpisałam faustowski pakt z diabłem i muszę być odtąd przygotowana na konsekwencje.

Koniec wersji demonstracyjnej.

Przypisy

[1] Tunika i spodnie, szerokie u góry i wąskie w kostce, tradycyjny strój kobiecy w Indiach i Pakistanie (wszystkie przypisy pochodzą od autora).

[2] Doświadczenie kontaktu z bóstwem.

[3] Kurta pyjama – tradycyjny męski strój w Indiach: długa do kolan koszula bez kołnierzyka i spodnie.

[4] Tika – czerwona kropka na czole, noszona przez wyznawców hinduizmu.

[5] Ostatnie z czterech stadiów, przez które przechodzi świat w ramach cyklu opisanego w świętych księgach hinduizmu. Hindusi wierzą, że w wieku Kalyung ludzka cywilizacja degeneruje się w sensie duchowym. Dosł.: wiek występku.

[6] Wiodąca w Indiach marka kremu rozjaśniającego cerę. W 2007 producenta zmuszono do wycofania telewizyjnej reklamy produktu, w której występowała smutna kobieta o ciemnej karnacji, ignorowana przez pracodawców i mężczyzn; po zastosowaniu kremu i rozjaśnieniu cery natychmiast znalazła chłopaka i zrobiła błyskotliwą karierę.

[7] Tradycyjny hinduski strój męski: prostokątny kawałek materiału okręcony wokół bioder, czasami dodatkowo przeciągnięty pomiędzy nogami i zamocowany z tyłu, co przypomina szerokie szarawary.

[8] Orzeźwiający napój na bazie jogurtu, wody, owoców i przypraw; może być słodki lub pikantny.

[9] Didi (hind.) – starsza siostra.

[10] Beti (hind.) – córka (przyp. tłum.).

[11] Chacha (hind.) – wuj, stryj; ji – cząstka oznaczająca szacunek, dodawana do imienia lub nazwiska.

[12] Męski strój typu kurta, sporządzony z jedwabnego lub bawełnianego samodziału, ręcznie przędzonego i tkanego na domowym warsztacie; chętnie noszony przez Gandhiego.

[13] Nielegalny system bankowy, bazujący na zaufaniu; pieniadze są dostępne w różnych krajach bez przelewu czy pozostawiania śladu w systemie.

[14] Gęsta zupa na bazie grochu lub ciecierki z pomidorami i licznymi przyprawami, podawana z płaskim hinduskim chlebkiem.

[15] Babu (hind.) – słówko oznaczające respekt, używane w stosunku do mężczyzn; odpowiednik „pan”.

[16] Byk Nandi służył do przemieszczania się Panu Śiwie, hinduskiemu bogu destrukcji: można go znaleźć we wszystkich poświęconych Śiwie sanktuariach.

[17] Ravinder (albo Ravindra) Reddy – Hinduska zamieszkała w Niemczech, w swoim czasie członkini parlamentu krajowego Brandenburgii oraz burmistrz miasta Atlandsberg, w r. 2004 wizytowała z pomocą dobroczynną rządu i pozarządowych organizacji niemieckich obszary dotknięte tsunami (przyp. tłum.).