OKŁADKA

OD REDAKCJI

Drodzy Czytelnicy!

Z wielką przyjemnością oddajemy w Wasze ręce pierwszy numer nowego czasopisma: „Tudorowie”. Nasz dwumiesięcznik o historii dawnej Anglii kierujemy zarówno do tych z Państwa, którzy kochają historię Tudorów, jak i tych, którzy dopiero rozpoczynają swoją przygodę z jedną z największych dynastii renesansowej Anglii.

„Tudorowie” to nieznane historie z życia królewskiego dworu, codzienność w okazałych komnatach monarchy i w ubogich domach zwykłych mieszkańców królestwa. To także biografie wielu wybitnych postaci, fascynujące odkrycia geograficzne, awanturnicze przygody królewskich faworytów, wielkie miłości, tajemnicze morderstwa i krwawe egzekucje... W bieżącym numerze spróbujemy wyjaśnić, w jakich okolicznościach umarł nieszczęsny Edward VI, jaki los mógł spotkać zamorską kolonię Anglików – Roanoke, czy średniowieczna Anglia zmagała się z problemem homoseksualizmu, co skrywały kosztowne, kobiece suknie w czasach królowej Elżbiety i czy John Dee był w rzeczywistości największym szarlatanem, czy też jednym z największych umysłów tamtej epoki. Powiemy też, do jakiej broni mieli zamiłowanie Anglicy, skąd wziął się w orszaku Henryka VIII czarnoskóry, tajemniczy trębacz i o tym, przez jakie cierpienia musiała przejść skazana na śmierć Małgorzata Pole z powodu... niekompetencji kata.

Nowe czasopismo to także dzieje średniowiecznej Anglii – historia Normanów i Plantagenetów oraz wyniszczająca wojna Dwóch Róż, która ostatecznie doprowadziła do osadzenia na tronie Anglii nowej dynastii.

Naszym Czytelnikom proponujemy także wywiady ze znanymi angielskimi historykami, autorami książek popularnonaukowych i powieści historycznych. W numerze rozmowa z Alison Weir – autorką poczytnych książek historycznych i powieści, z których kilka ukazało się nakładem Wydawnictwa Astra.

Zapraszamy także do odwiedzenia naszej strony: tudorowie.pl

Redaktor naczelny:
Jacek Małkowski

Zespół redakcyjny:
Aleksandra Marczuk
Barbara Faron
Magdalena Loska
Agnieszka Bukowczan-Rzeszut
Marcin Kośka

Wydawca:
Wydawnictwo Astra s.c.
ul. Radziwiłłowska 26/2
31-026 Kraków
tel. 602 256 638, 12 292 07 30
wydawnictwo@astra.krakow.pl

Skład:
Wydawnictwo Astra

Wydanie cyfrowe:
Wydawnictwo Astra

Okładka:
Portret króla Edwarda VI
© Wikimedia Commons

Tudorowie 1/2016
ISBN 9788365280046

Zapraszamy na strony:
wydawnictwoastra.pl
sklep.wydawnictwoastra.pl
www.tudorowie.pl
www.facebook.com/ WydawnictwoAstra

KALENDARIUM STYCZEŃ 2016

1 I 1511

narodziny Henryka, księcia Kornwalii, pierwszego syna Henryka VIII i Katarzyny Aragońskiej. Mały książę zmarł w lutym tego samego roku.

Treść dostępna w pełnej wersji.

KALENDARIUM LUTY 2016

7 II 1477 lub 1478

na świat przychodzi Tomasz Morus, angielski myśliciel, pisarz i polityk, członek Izby lordów i kanclerz Henryka VIII.

Treść dostępna w pełnej wersji.

TEORIE SPISKOWE

Agnieszka Bukowczan-Rzeszut

STRASZLIWA ŚMIERĆ
KRÓLA-CHŁOPCA

Co naprawdę spotkało Edwarda VI Tudora?

Jedyny prawowity syn Henryka VIII, Edward, miał zaledwie 9 lat, gdy wstąpił na tron w 1547 roku. Niestety, nie były mu pisane długie lata rządów, gdyż zmarł w podobnym wieku, w jakim odeszli jego wuj – książę Artur, przyrodni brat – książę Richmond, oraz kuzyn – Henry Brandon. Ostatnie miesiące jego życia były gehenną.

Portret króla Edwarda VI. © Wikimedia Commons.

Od czasów podboju Anglii przez Normanów na tronie zasiadało czterdziestu władców, a Edward był jedynym, który nigdy nie doczekał się samodzielnych rządów. Ta odpowiedzialność spadła całkowicie na Lorda Protektora, Edwarda Seymoura, późniejszego księcia Somerset, oraz pełniącego funkcję przewodniczącego Rady Regencyjnej Johna Dudleya, hrabiego Warwick i księcia Northumberland. Ten ostatni miał rzekomo przyczynić się do opóźnienia śmierci króla, świadomie przedłużając jego nieludzkie męki.

Król rządzi z łóżka

„Mamy księcia! Czyż jaki człek, który śmie nazywać siebie prawym Anglikiem, mógłby na wieść o tym nie poczuć w sercu przemożnego uczucia szczęśliwości?” – pytał w 1537 roku sir Richard Morison, który za rządów młodego króla został ambasadorem na dworze cesarza Karola V. We wszystkich londyńskich kościołach śpiewano Te Deum i biły dzwony. Henryk VIII po latach niepowodzeń w końcu doczekał się syna z prawego łoża i zapewnił swojej dynastii sukcesję. Chorowitemu księciu niestety nie prognozowano długiego życia. W kwietniu 1552 roku Edward zachorował na odrę i ospę, a w styczniu kolejnego roku przeziębienie rozwinęło się w zapalenie płuc. W marcu był zbyt chory, aby uczestniczyć w obradach Parlamentu, więc postanowiono, że odbędą się one w Whitehall Palace. W kwietniu przeniesiono samego Edwarda do Greenwich Palace.

Gdy przyrodnia siostra Maria odwiedziła go 10 lutego, Edward był już przykuty do łóżka. I choć wydawało się przez chwilę, że król wyzdrowieje, a przeprowadzka do Greenwich i zmiana otoczenia poprawiła jego samopoczucie, 20 maja ambasador niemiecki Jehan Scheyfve opisywał jego stan jako „straszliwy”, a 10 dni później donosił:

„Król Anglii umiera i nie ma oznak poprawy. Niektórzy sądzą, że przeżyje jeszcze dwa miesiące lub dłużej, ale to mało prawdopodobne. Nie sypia bez medykamentów, a ciało jego zaczęło puchnąć, zwłaszcza głowa i stopy. Głowę trzeba mu ogolić i robić okłady. Uważa się, że cierpi na tę samą przypadłość, która zabiła księcia Richmond”. Wyglądało na to, że młody król podzieli los swojego przyrodniego brata.

Sprawcy zbrodni ze wstydu zabrali ciało króla, by nie oglądał go lud, jak to jest w zwyczaju, i pogrzebali skrycie na pałacowym dziedzińcu [...]

Testament do kosza

Northumberland miał na sumieniu dość nadużyć i przysporzył sobie tylu wrogów, że chcąc czuć się względnie bezpiecznie, musiał zwodzić parlament i unikać egzekucji prawa. Jego władza zależała od kontroli nad młodym królem, a ten umierał na jego oczach, więc należało szybko zapewnić tron swojej rodzinie. Bez względu na to, czy książę faktycznie przyłożył rękę do śmierci Edwarda, czy po prostu usiłował wyciągnąć z niej korzyści, król nie był już potrzebny po tym, jak zmienił testament na korzyść hrabiny Suffolk, a jeśli ta nie przyjęłaby korony – na rzecz lady Jane Grey i jej męskich potomków. Obydwie swoje przyrodnie siostry – Marię i Elżbietę – pozbawił sukcesji. Skąd taka decyzja? Lady Jane Grey była synową Northumberlanda.

Portret Johna Dudleya. © Wikimedia Commons.

Oczywiście pojawiły się problemy z legalizacją nowego testamentu – obawiano się, czy pozbawienie Elżbiety i Marii prawa do sukcesji nie będzie równoznaczne ze zdradą. Edward (czy może Northumberland?) posłużył się argumentami, które przywodziły na myśl rozumowanie Henryka VIII. Maria była córką Katarzyny, odsuniętej jako żona królewskiego brata. Matka Elżbiety z kolei została stracona za zdradę stanu, co zdaniem Edwarda stanowiło jasny dowód jej winy. Brak akceptacji woli króla byłby dowodem zdrady.

19 czerwca Scheyfve pisał, że „sam król stracił już nadzieję”, a 24 czerwca wywieszono w całym Londynie modlitwy w jego intencji. Był wówczas już w opłakanym stanie – ledwie oddychał, nie poruszał się, nie mógł jeść, wypadały mu włosy i odpadały paznokcie, ciało miał pokryte strupami i wrzodami. Cierpiał straszliwe męki. Mimo to ponoć jeszcze w pierwszych dniach lipca Edward pojawił się w oknie pałacu Greenwich, aby udowodnić poddanym, że wciąż żyje, ale był „tak chudy i wymizerowany, że wszyscy wieszczyli jego rychłą śmierć”.

Niespełna szesnastoletni król zmarł 6 czerwca 1533 roku około godziny 21. Wcześniej biskup Thomas Goodrich wysłuchał jego spowiedzi, a tuż przed śmiercią Edward modlił się gorąco, prosząc Boga o błogosławieństwo dla swoich poddanych, ochronę Anglii przed papizmem i zachowanie „prawdziwej wiary”. Poprosił, by Pan zmiłował się nad nim i zabrał jego duszę, po czym zmarł w ramionach sir Henry’ego Sidneya.

Gnijące wrzody i odpadające paznokcie

Jeśli wierzyć relacjom ambasadorów, medyków i osób z najbliższego otoczenia Edwarda, straszliwych cierpień przysporzyła królowi choroba. Jeśli z kolei ufać innym doniesieniom, jego męki mogła spowodować trucizna, a konkretnie małe dawki arszeniku, jakie królowi podawano. „Szóstego dnia lipca zmarł miłościwie nam panujący król Edward [...] i został otruty, jak wszyscy twierdzą” – pisze Henry Machyn, który był katolickim kupcem i kronikarzem. Co ciekawe, to samo donoszą protestanci, jak czytamy w liście Juliusa Terentianusa z 20 listopada 1553 roku: „[…] nasza ziemska nadzieja odeszła 6 lipca z powodu choroby, jak uważają lekarze, a trucizny, zgodnie z powszechnym przekonaniem. Papiści sądzą, że przypisuje się za to winę Northumberlandowi, którego wszyscy nienawidzą, ale prawdę mówiąc […] wierzę, że to oni sami mogli być autorami takiego straszliwego czynu, ponieważ nie wykazują żadnych oznak żalu ani też żadne śledztwo w sprawie tak strasznej zbrodni nie zostało podjęte”. Z kolei angielski kupiec John Burcher w liście do Henry’ego Bullingera z 16 sierpnia 1553 roku pisał: „Ten potwór, książę Northumberland, popełnił zbrodnię straszliwą i niewybaczalną. Osoba godna zaufania poinformowała mnie, że nasz wspaniały król został zdradziecko otruty. Jego włosy i paznokcie wypadły przed śmiercią, przez co stracił zupełnie swój królewski wygląd. Sprawcy zbrodni ze wstydu zabrali ciało króla, by nie oglądał go lud, jak to jest w zwyczaju, i pogrzebali skrycie na pałacowym dziedzińcu, a w to miejsce podłożyli młodzieńca o podobnej aparycji”.

Czy król naprawdę został otruty? Dziś nie sposób tego dowieść. Ponoć chirurg otworzył pośmiertnie klatkę piersiową Edwarda i stwierdził jako przyczynę śmierci chorobę płuc, prawdopodobnie gruźlicę. Płuca miały być rzekomo pokryte gnijącymi wrzodami. Niektóre z symptomów, takie jak opuchlizna nóg czy wypadanie włosów i odpadanie paznokci można powiązać z nawrotem gruźlicy. Czy można je również łączyć z długotrwałym przyjmowaniem małych dawek arszeniku?

Po śmierci Edwarda VI John Dudley i jego stronnicy ogłosili królową lady Jane Grey, powołując się na testament zmarłego króla. © Wikimedia Commons.

8 sierpnia w kierunku opactwa westminsterskiego ruszyła ponura procesja. Sześć i pół roku wcześniej ludzie radowali się tutaj na widok koronacji chłopca, z którym wiązali wielkie nadzieje. Dziś rozpoczynał się mroczny okres dla Anglii i coraz bardziej obawiano się przyszłości. Co gorsza, po śmierci młodego króla krążyły plotki, że Edward wciąż żyje, a żerując na złudzeniach ludu, różni oszuści próbowali sięgnąć po koronę. I tak na początku marca 1555 roku młody człowiek nazwiskiem Fetherstone podawał się za Edwarda VI, a jego słowa i roszczenia zwiodły wielu mężczyzn i kobiet. Ostatecznie został powieszony, utopiony i poćwiartowany. Tego typu przypadki zdarzały się przez cały okres rządów Marii Tudor, a nawet później, w trakcie panowania Elżbiety. Wiele lat przyszło angielskim poddanym poczekać na okres stabilizacji i rozkwitu, który nastąpił dopiero za rządów Elżbiety – młodszej córki Henryka i znienawidzonej przez wszystkich Anny Boleyn.

Źródła

S. Alford, Kingship and Politics in the Reign of Edward VI, Cambridge Unversity Press 2004.

G. Howard, Lady Jane Grey and Her Times, London 1822.

S. J. Lee, The mid Tudors: Edward VI and Mary, 1547– 1558, Routledge 2007.

C. R. Markham, King Edward VI. An Apreciation, London 1908.

Original Letters Relative to the English Reformation Written During the Reigns of King Henry VIII, King Edward VI and Queen Mary, The Parker Society, Cambridge University Press 1846–1848.

Ch. Skidmore, Edward VI: The Lost King of England, Phoenix 2007.

The Diary of Henry Machyn Citizen and Merchant-Taylor of London (1550-1563), ed. J G Nichols, London 1848.

Martyna Olszowska

CZY ELŻBIETA I BYŁA MĘŻCZYZNĄ?

Królowa Elżbieta była godną następczynią swojego ojca, Henryka VIII, i jedną z najwybitniejszych postaci rodu Tudorów. Jednak jej decyzja, by „poślubić” się Anglii i pozostać niezamężną, a co istotniejsze – bezdzietną władczynią, rodziła oburzenie i zdziwienie. Dzisiaj nasuwa raczej pytanie: „Dlaczego?”. Teorii jest wiele, a niektóre zrodziły nawet lokalne tradycje.

Jeden z portretów królowej Elżbiety. © Wikimedia Commons.

Treść dostępna w pełnej wersji.

KRWAWE HISTORIE

Barbara Faron

MAKABRYCZNA EGZEKUCJA
HRABINY SALISBURY

Profesja kata przez wieki stanowiła tabu. Wykonawcy krwawego zawodu wzbudzali strach, często pogardę i żyli na marginesie społeczeństwa, lecz zarazem społeczeństwo nie mogło się bez nich obyć. O tym, jak potrzebny był specjalista w tym fachu, przekonała się nieszczęsna hrabina Salisbury, która z na wpół odciętą głową uciekała przed młodzikiem, ścigającym ją po szafocie z okrwawionym toporem.

Treść dostępna w pełnej wersji.

NIECODZIENNOŚĆ

Magdalena Loska

HOMOSEKSUALIZM W RENESANSOWEJ ANGLII

W Wielkiej Brytanii jeszcze do niedawna kontakty homoseksualne karano więzieniem. Zalegalizowano je w 1967 roku, choć dopiero w roku 2000 zniesiono zakaz „publicznej manifestacji orientacji seksualnej”. Według badań naukowych około 10% populacji stanowią osoby homoseksualne, można zatem zadać pytanie, jak w czasach Tudorów postrzegano takie osoby i homoseksualizm jako taki?

Edward II i jego faworyt, Piers Gaveston. Obraz pędzla Marcusa Stone'a. © Wikimedia Commons.

Treść dostępna w pełnej wersji.

Barbara Faron

CZARNOSKÓRY TRĘBACZ
NA DWORZE TUDORÓW

Na dworze Henryka VIII wyróżniał go nie tylko wyjątkowy talent, ale także czarny kolor skóry i żółto-brązowy turban...

Dziś znowu zrobiło się głośno o imigrantach z Afryki, a na forach internetowych toczą się zażarte spory. Wpuszczać ich do Europy czy nie? Co ciekawe, podobny dylemat miała Anglia za panowania Elżbiety I. Z tym że poddani Królowej Dziewicy żyli w czasach zupełnie odmiennych od dzisiejszej epoki pokoju i „tolerancji”.

John Blanke, czarnoskóry trębacz Henryka VIII, ukazany na miniaturze The Westminster Tournament Roll. © Wikimedia Commons.

Treść dostępna w pełnej wersji.

Magdalena Loska

ANNE ASKEW – PIERWSZA FEMINISTKA I MĘCZENNICA EPOKI TUDORÓW

Myśląc o prześladowaniach religijnych w Anglii, najczęściej przychodzi nam na myśl walka Henryka VIII z Kościołem katolickim i zakonami lub Maria Tudor, zwana „Krwawą”, i paleni na stosie protestanci. Oczywiście Elżbieta I też nie jest zupełnie niewinna. Tymczasem okazuje się, że pierwsza protestancka męczennica zginęła za wiarę już za czasów Henryka VIII.

Rycina ukazująca spalenie na stosie Anne Askew. © Wikimedia Commons.

Treść dostępna w pełnej wersji.

SZTUKA

Aleksandra Marczuk

NIE TYLKO „MEMENTO MORI”

Ambasadorowie Hansa Holbeina Młodszego wyrazem hołdu dla Anny Boleyn?

Tożsamość dwóch młodych, szykownie ubranych mężczyzn przedstawionych w pełnej postaci na obrazie Holbeina została ustalona dopiero na początku XX stulecia. Utalentowany francuski arystokrata Jean de Dinteville oraz Georges de Selve, biskup Lavaur, przebywali w Londynie w kwietniu 1533 roku, gdy w całej Anglii wrzało, a Henryk VIII z nadzieją wyczekiwał narodzin upragnionego męskiego dziedzica...

Ambasadorowie Hansa Holbeina Młodszego; 1533, olej na desce. © Wikimedia Commons.

Treść dostępna w pełnej wersji.

Małgorzata Bartyś

HENRYK VIII KONTRA FRANCISZEK I: WOJNA NA OLEJ I TEMPERĘ

Rywalizować? Czemu nie. I to nie tylko w pojedynku, na miecze. Równie skuteczny może być przecież… pędzel malarski. W propagandowej wojnie dwóch potężnych monarchów nie wahało się użyć żadnego środka, a ich rycerzami w pojedynku stali się renesansowi artyści.

Henryk VIII ukazany na rycinie jako Salomon. © Wikimedia Commons.

Franciszek I jako Jan Chrzciciel. © Wikimedia Commons.

Treść dostępna w pełnej wersji.

Barbara Faron

ELŻBIETA I
DYKTATORKA MODY

We wczesnej młodości skromna protestantka, z wiekiem stała się dyktatorką mody. Wyznaczała trendy, lecz żadnej damie nie wolno było przywdziać identycznego stroju. Kochała klejnoty, teatralny styl i ostentację, i – według niektórych źródeł – mogła pochwalić się garderobą liczącą ponad tysiąc sukien.

Królowa Elżbieta I mogła poszczycić się wyjątkowo bogatą i kosztowną garderobą. © Wikimedia Commons.

Treść dostępna w pełnej wersji.

Barbara Faron

BIŻUTERIA W CZASACH TUDORÓW

Uważany za wielkiego skąpca Henryk VII zgromadził pokaźną kolekcję klejnotów, którą odziedziczyli w spadku lubujący się w przepychu Henryk VIII oraz jego córka, Elżbieta. A ponieważ przykład płynie z góry, ich dwory stały się targowiskiem próżności, gdzie biżuteria była oznaką statusu, pamiątką po zmarłych, jak i swego rodzaju kodem, służącym do przekazywania informacji na temat poglądów politycznych i religijnych.

Portret trzynastoletniej księżniczki Elżbiety pokazuje, że damy nosiły na raz wiele ozdób. Widzimy tu m.in. drogocenny pas. © Wikimedia Commons.

Treść dostępna w pełnej wersji.

FILM

Magdalena Loska

WIZERUNEK HENRYKA VIII
NA SREBRNYM EKRANIE

Gdy w 2007 roku w telewizji rozpoczęto emisję Dynastii Tudorów, wielu starszych widzów zaskoczył przystojny i szczupły Jonathan Rhys Meyers w roli Henryka VIII. Wizerunek tęgiego, wręcz potężnego monarchy, jaki przedstawił Hans Holbein na swym słynnym portrecie, tak mocno utrwalił się w świadomości widzów, że trudno było im pogodzić się z żywiołowym, muskularnym i namiętnym młodzieńcem z nowego serialu.

Prywatne życie Henryka VIII, kadr z filmu. Charles Laughton jako Henryk VIII i Jean Simmons jako Elżbieta Tudor w Młodej Bess. © Wikimedia Commons.

Treść dostępna w pełnej wersji.

WARTO ZOBACZYĆ

Agnieszka Sukiennik

TOWER OF LONDON.
NA TRASIE ZWIEDZANIA LONDYNU

Nie ma lepszego świadka historii Anglii niż londyńska Tower. Jej potężne mury kryją mroczne sekrety, historie zbrodni, tortur, egzekucji, dzikich zwierząt i bezcennych klejnotów. Złowieszczo wyglądające kruki strzegą wielu tajemnic, a legenda głosi, że dopóki tam żyją, trwać będzie Imperium Brytyjskie.

Majestatyczna Tower of London budziła podziw i grozę już od najdawniejszych czasów. © Shutterstock.com, Kaspars Grinvalds.

Treść dostępna w pełnej wersji.

ODKRYCIA

Agnieszka Bukowczan-Rzeszut

TAJEMNICA ZAGINIONEJ KOLONII ROANOKE

Klęska głodu, zemsta wrogów czy pomoc przyjaciół?

Anglicy nie mieli szczęścia w próbach osiedlenia się w Nowym Świecie. Gdy w końcu w latach 80. XVI wieku udało się założyć osadę na wybrzeżu Karoliny Północnej, po trzech latach po jej pozostałościach hulał wiatr. Spekulacje na temat tego, co właściwie spotkało osadników z Roanoke, nie mają końca. Ponad sto osób: mężczyzn, kobiet i dzieci, zniknęło bez śladu, a historycy mogą jedynie snuć hipotezy, czy odeszli sami, czy może spotkała ich jakaś tragedia.

Angielski odkrywca, sir Walter Raleigh, ze swoim najstarszym synem, Walterem (1602). © Shutterstock.com, Everett Historical.

Treść dostępna w pełnej wersji.

Barbara Faron

ODKRYWCY I PIRACI
W SŁUŻBIE KRÓLOWEJ ELŻBIETY I

O tym, że Elżbieta Tudor była postacią niezwykłą, pomimo płci udało się dorównać europejskim monarchom, świadczą słowa papieża Sykstusa V, który nie darzył jej przecież sympatią: „To tylko kobieta, władczyni zaledwie połowy jednej wyspy, a jednak sprawia, że boi się jej Hiszpania, Francja i cesarstwo”.

Pomnik Francisa Drake’a. © Shutterstock.com, Stephen Rees.

Treść dostępna w pełnej wersji.

WYWIAD

Magdalena Loska

ALISON WEIR
WYWIAD NUMERU

Alison Weir jest znaną w środowisku historycznym pisarką. Zajmuje się przede wszystkim historią monarchii brytyjskiej i ma na swoim koncie wiele książek związanych głównie z epoką Tudorów. W jej twórczości można znaleźć publikacje historyczne o charakterze czysto naukowym, jak również powieści historyczne, będące najczęściej biografiami członków dynastii królewskich.

Alison Weir. Materiały reklamowe.

Treść dostępna w pełnej wersji.

MILITARIA

Artur Foryt

PICQUIGNY 1475.
PRAWDZIWY KONIEC WOJNY STULETNIEJ

Miniatura ukazująca bitwę pod Castillon w 1453 roku. © Wikimedia Commons.

Jest wtorek, deszczowe popołudnie 29 sierpnia 1475 roku, nieopodal miasteczka Picquigny nad Sommą w Pikardii. Po obu stronach rzeki stoją uzbrojone jak do bitwy wojska. Po jednej – kilkunastotysięczna armia króla Anglii Edwarda IV z rodu Yorków; po drugiej – zaledwie ośmiusetosobowy oddział króla Francji Ludwika XI Walezjusza. Przypadkowemu obserwatorowi mogłoby się wydawać, że za chwilę dojdzie do bitwy, i pytanie tylko, co na Boga skłoniło króla Francji do przyjęcia wyzwania przy tak niekorzystnym układzie sił. Ale nie – to nie bitwa, przez rzekę bowiem przerzucony jest most, a na nim stoi zagadkowa drewniana konstrukcja – rodzaj zadaszonej klatki lub altany ze skomplikowanym układem barier, przejść i krat¹.

Treść dostępna w pełnej wersji.

1 Był to sposób na uniknięcie próby zamachu; pamiętano bowiem o morderstwie księcia Burgundii Jana bez Trwogi na moście w Montereau w 1419 r.

Leszek Molendowski

DŁUGI ŁUK WALIJSKI
CZYLI ANGIELSKIE PRZYWIĄZANIE DO TRADYCJI

Anglicy słyną z wielu cech, a jedną z najważniejszych jest pragmatyzm w niemal każdej dziedzinie. Sztuka wojenna i uzbrojenie nie były wyjątkiem...

Bitwa pod Crécy. © Wikimedia Commons.

Treść dostępna w pełnej wersji.

W ALKOWIE

Aleksandra Marczuk

LONDYŃSKIE DOMY UCIECH HENRYKA VIII

Zaułki Thames Street. © Wikimedia Commons.

Henryk VIII, choć miał ogromną słabość do płci niewieściej, nie cieszył się tak złą reputacją jak panujący w tym samym czasie król Francji, Franciszek I. W odróżnieniu jednak od francuskiego monarchy, który obnosił się ze swoimi podbojami miłosnymi, Henryk cenił sobie dyskrecję w sferze pozamałżeńskiego życia intymnego. I zapewne dlatego tak niewiele jego miłosnych przygód zostało udokumentowanych. Z całą pewnością jednak angielska stolica miała mroczne zakamarki, gdzie kwitło życie nocne, z którego ochoczo korzystał angielski władca. O jego sekretnych eskapadach wiedzieli tylko nieliczni.

Treść dostępna w pełnej wersji.

BIOGRAFIE I LEGENDY

Artur Foryt

POTOMKOWIE KRÓLA ARTURA,
CZYLI O WALIJSKICH PRZODKACH TUDORÓW

22 sierpnia 1485 roku nad oddziałami Henryka Tudora walczącymi pod Bosworth przeciwko armii króla Ryszarda III, ostatniego normańskiego władcy Anglii, powiewała chorągiew Czerwonego Smoka – godło króla Artura. Czy chodziło o wybieg, mający na celu pozyskanie walczących u jego boku Walijczyków, czy też rzeczywiście Henryk był przekonany, że dzięki jego osobie spełnia się legenda, wedle której król Artur kiedyś powróci, by wygnać najeźdźców i zasiąść ponownie na należnym mu tronie…

Jak powszechnie wierzono, siedzibą legendarnego władcy był zamek Camelot. © Wikimedia Commons.

Treść dostępna w pełnej wersji.

Anna Wiśniewska

MAŁGORZATA TUDOR
I WESTMINSTERSKA BAJKA

To, jak wielkie znaczenie dla kształtowania osobowości każdego człowieka mają nie tylko nasze indywidualne cechy, ale również dzieciństwo i wiek młodzieńczy, wiadomo nie od dzisiaj. Miłośnicy historii, przyglądając się poczynaniom co ciekawszych postaci z odległych czasów, z pewnością zastanawiają się często, co determinowało ich wybory i postępowanie; czasem dziwaczne, gorszące lub przerażające, a czasem zaskakująco rozważne, szlachetne albo pełne heroizmu. Spróbujmy się zastanowić, skąd wzięła się siła i indywidualizm kobiety, która w niesprzyjających dla swojej płci czasach starała się zawsze być sobą.

Portret Małgorzaty Tudor, królowej Szkocji (ok. 1620–1638). © Wikimedia Commons.

Treść dostępna w pełnej wersji.

Agnieszka Bukowczan-Rzeszut

JOHN DEE
„MERLIN KRÓLOWEJ”
I NAJWIĘKSZY UMYSŁ ELŻBIETAŃSKIEJ ANGLII

Nazywano go „Merlinem królowej” i szeptano, że to właśnie na nim Szekspir oparł postać Prospero – pozbawionego tronu księcia-czarnoksiężnika z Burzy. Bez wątpienia był okultystą i alchemikiem, głęboko zaangażowanym w tajemne praktyki kabalistyczne i rozmowy z zaświatami czy aniołami, które wielu jego współczesnych przerażały. Ale był także jednym z najbardziej znanych, poważanych i niezwykłych umysłów epoki elżbietańskiej – na tyle pochłoniętym nauką, że ożenił się dopiero w wieku 48 lat.

Rycina ukazująca Johna Dee i Edwarda Kelleya wywołujących duchy. © Wikimedia Commons.

Treść dostępna w pełnej wersji.