Kodeks cywilny

Wydawnictwo C.H. Beck
Warszawa 2012

Spis treści

Księga pierwsza. Część ogólna [1–125]

Tytuł I. Przepisy wstępne [1–7]

Tytuł II. Osoby [8–43^10]

Dział I. Osoby fizyczne [8–32]

Rozdział I. Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych [8–24]

Rozdział II. Miejsce zamieszkania [25–28]

Rozdział III. Uznanie za zmarłego [29–32]

Dział II. Osoby prawne [33–43]

Dział III. Przedsiębiorcy i ich oznaczenia [43^1–43^10]

Tytuł III. Mienie [44–55^4]

Tytuł IV. Czynności prawne [56–109^9]

Dział I. Przepisy ogólne [56–65]

Dział II. Zawarcie umowy [66–72^1]

Dział III. Forma czynności prawnych [73–81]

Dział IV. Wady oświadczenia woli [82–88]

Dział V. Warunek [89–94]

Dział VI. Przedstawicielstwo [95–109^9]

Rozdział I. Przepisy ogólne [95–97]

Rozdział II. Pełnomocnictwo [98–109]

Rozdział III. Prokura [109^1–109^9]

Tytuł V. Termin [110–116]

Tytuł VI. Przedawnienie roszczeń [117–125]

Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe [126–352]

Tytuł I. Własność [126–231]

Dział I. Przepisy ogólne [126–139]

Dział II. Treść i wykonywanie własności [140–154]

Dział III. Nabycie i utrata własności [155–194]

Rozdział I. Przeniesienie własności [155–171]

Rozdział II. Zasiedzenie [172–178]

Rozdział III. Inne wypadki nabycia i utraty własności [179–194]

Dział IV. Współwłasność [195–221]

Dział V. Ochrona własności [222–231]

Tytuł II. Użytkowanie wieczyste [232–243]

Tytuł III. Prawa rzeczowe ograniczone [244–335]

Dział I. Przepisy ogólne [244–251]

Dział II. Użytkowanie [252–284]

Rozdział I. Przepisy ogólne [252–265]

Rozdział II. Użytkowanie przez osoby fizyczne [266–270^1]

Rozdział III. Użytkowanie przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne [271–282]

Rozdział IV. Inne wypadki użytkowania [283–284]

Dział III. Służebności [285–305^4]

Rozdział I. Służebności gruntowe [285–295]

Rozdział II. Służebności osobiste [296–305]

Rozdział III. Służebność przesyłu [305^1–305^4]

Dział IV. Zastaw []

Rozdział I. Zastaw na rzeczach ruchomych [306–326]

Rozdział II. Zastaw na prawach [327–335]

Tytuł IV. Posiadanie [336–352]

Księga trzecia. Zobowiązania [353–921^16]

Tytuł I. Przepisy ogólne [353–365^1]

Tytuł II. Wielość dłużników albo wierzycieli [366–383]

Dział I. Zobowiązania solidarne [366–378]

Dział II. Zobowiązania podzielne i niepodzielne [379–383]

Tytuł III. Ogólne przepisy o zobowiązaniach umownych [384–396]

Tytuł IV. (skreślony) [397–404]

Tytuł V. Bezpodstawne wzbogacenie [405–414]

Tytuł VI. Czyny niedozwolone [415–449]

Tytuł VI^1. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny [449^1–449^11]

Tytuł VII. Wykonanie zobowiązań i skutki ich niewykonania [450–497]

Dział I. Wykonanie zobowiązań [450–470]

Dział II. Skutki niewykonania zobowiązań [471–486]

Dział III. Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych [487–497]

Tytuł VIII. Potrącenie, odnowienie, zwolnienie z długu [498–508]

Tytuł IX. Zmiana wierzyciela lub dłużnika [509–526]

Dział I. Zmiana wierzyciela [509–518]

Dział II. Zmiana dłużnika [519–526]

Tytuł X. Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika [527–534]

Tytuł XI. Sprzedaż [535–602]

Dział I. Przepisy ogólne [535–555^1]

Dział II. Rękojmia za wady [556–576]

Dział III. Gwarancja jakości [577–582]

Dział IV. Szczególne rodzaje sprzedaży [583–602]

Rozdział I. Sprzedaż na raty [583–588]

Rozdział II. Zastrzeżenie własności rzeczy sprzedanej. Sprzedaż na próbę [589–592]

Rozdział III. Prawo odkupu [593–595]

Rozdział IV. Prawo pierwokupu [596–602]

Tytuł XII. Zamiana [605–612]

Tytuł XIII. Dostawa [613–626]

Tytuł XIV. Kontraktacja [627–646]

Tytuł XV. Umowa o dzieło [647–658]

Tytuł XVI. Umowa o roboty budowlane [659–709]

Tytuł XVII. Najem i dzierżawa [659–692]

Dział I. Najem [659–679]

Rozdział I. Przepisy ogólne [680–692]

Rozdział II. Najem lokalu [693–709]

Dział II. Dzierżawa [709^1–709^18]

Tytuł XVII^1. Umowa leasingu [710–719]

Tytuł XVIII. Użyczenie [720–724]

Tytuł XIX. Pożyczka [725–733]

Tytuł XX. Umowa rachunku bankowego [734–751]

Tytuł XXI. Zlecenie []

Tytuł XXII. Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia [752–757]

Tytuł XXIII. Umowa agencyjna [758–764^9]

Tytuł XXIV. Umowa komisu [765–773]

Tytuł XXV. Umowa przewozu [774–793]

Dział I. Przepisy ogólne [774–775]

Dział II. Przewóz osób [776–778]

Dział III. Przewóz rzeczy [779–793]

Tytuł XXVI. Umowa spedycji [794–804]

Tytuł XXVII. Umowa ubezpieczenia [805–834]

Dział I. Przepisy ogólne [805–820]

Dział II. Ubezpieczenia majątkowe [821–828]

Dział III. Ubezpieczenia osobowe [829–834]

Tytuł XXVIII. Przechowanie [835–845]

Tytuł XXIX. Odpowiedzialność, prawo zastawu i przedawnienie roszczeń utrzymujących hotele i podobne zakłady [846–852]

Tytuł XXX. Umowa składu [853–859^9]

Tytuł XXXI. Spółka [860–875]

Tytuł XXXII. Poręczenie [876–887]

Tytuł XXXIII. Darowizna [888–902]

Tytuł XXXIII. Przekazanie nieruchomości [902^1–902^2]

Tytuł XXXIV. Renta i dożywocie [903–916]

Dział I. Renta [903–907]

Dział II. Dożywocie [908–916]

Tytuł XXXV. Ugoda [917–918]

Tytuł XXXVI. Przyrzeczenie publiczne [919–921]

Tytuł XXXVII. Przekaz i papiery wartościowe [921^1–921^16]

Dział I. Przekaz [921^1–921^5]

Dział II. Papiery wartościowe [921^6–921^16]

Księga czwarta. Spadki [922–1088]

Tytuł I. Przepisy ogólne [922–930]

Tytuł II. Dziedziczenie ustawowe [931–940]

Tytuł III. Rozrządzenia na wypadek śmierci [941–990]

Dział I. Testament [941–958]

Rozdział I. Przepisy ogólne [941–948]

Rozdział II. Forma testamentu [949–958]

Oddział 1. Testamenty zwykłe [949–951]

Oddział 2. Testamenty szczególne [952–955]

Oddział 3. Przepisy wspólne dla testamentów zwykłych i szczególnych [956–958]

Dział II. Powołanie spadkobiercy [959–967]

Dział III. Zapis i polecenie [968–985]

Dział IV. Wykonawca testamentu [986–990]

Tytuł IV. Zachowek [991–1011]

Tytuł V. Przyjęcie i odrzucenie spadku [1012–1024]

Tytuł VI. Stwierdzenie nabycia spadku, poświadczenie dziedziczenia i ochrona spadkobiercy [1025–1029]

Tytuł VII. Odpowiedzialność za długi spadkowe [1030–1034]

Tytuł VIII. Wspólność majątku spadkowego i dział spadku [1035–1046]

Tytuł IX. Umowy dotyczące spadku [1047–1057]

Tytuł X. Przepisy szczególne o dziedziczeniu gospodarstw rolnych [1058–1088]

Księga pierwsza. Część ogólna

Tytuł I. Przepisy wstępne

Art. 1. Zakres regulacji

Kodeks niniejszy reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi.

Art. 2. (skreślony)

Art. 3. Nieretroakcja

Ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu.

Art. 4. (skreślony)

Art. 5. Nadużycie prawa

Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

Art. 6. Ciężar dowodu

Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Art. 7. Domniemanie dobrej wiary

Jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary.

Tytuł II. Osoby

Dział I. Osoby fizyczne

Rozdział I. Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych

Art. 8. Początek

§ 1. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.

§ 2. (skreślony)

Art. 9. Domniemanie urodzenia się żywym

W razie urodzenia się dziecka domniemywa się, że przyszło ono na świat żywe.

Art. 10. Uzyskanie pełnoletności

§ 1. Pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście.

§ 2. Przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletność. Nie traci jej w razie unieważnienia małżeństwa.

Art. 11. Pełna zdolność

Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności.

Art. 12. Brak zdolności

Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie.

Art. 13. Ubezwłasnowolnienie całkowite

§ 1. Osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem.

§ 2. Dla ubezwłasnowolnionego całkowicie ustanawia się opiekę, chyba że pozostaje on jeszcze pod władzą rodzicielską.

Art. 14. Skutki braku zdolności

§ 1. Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna.

§ 2. Jednakże gdy osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę należącą do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, umowa taka staje się ważna z chwilą jej wykonania, chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych.

Art. 15. Ograniczona zdolność

Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście, oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo.

Art. 16. Ubezwłasnowolnienie częściowe

§ 1. Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw.

§ 2. Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę.

Art. 17. Zgoda przedstawiciela ustawowego

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego.

Art. 18. Potwierdzenie umowy

§ 1. Ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela.

§ 2. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może sama potwierdzić umowę po uzyskaniu pełnej zdolności do czynności prawnych.

§ 3. Strona, która zawarła umowę z osobą ograniczoną w zdolności do czynności prawnych, nie może powoływać się na brak zgody jej przedstawiciela ustawowego. Może jednak wyznaczyć temu przedstawicielowi odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

Art. 19. Czynność jednostronna

Jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności prawnej, do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność jest nieważna.

Art. 20. Umowy w drobnych sprawach

Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.

Art. 21. Rozporządzanie zarobkiem

Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego rozporządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów inaczej postanowi.

Art. 22. Przedmioty swobodnego użytku

Jeżeli przedstawiciel ustawowy osoby ograniczonej w zdolności do czynności prawnych oddał jej określone przedmioty majątkowe do swobodnego użytku, osoba ta uzyskuje pełną zdolność w zakresie czynności prawnych, które tych przedmiotów dotyczą. Wyjątek stanowią czynności prawne, do których dokonania nie wystarcza według ustawy zgoda przedstawiciela ustawowego.

Art. 22^1. Pojęcie konsumenta

Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

Art. 23. Ochrona dóbr osobistych

Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

Art. 24. Środki ochrony

§ 1. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

§ 2. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.

§ 3. Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym.

Rozdział II. Miejsce zamieszkania

Art. 25. Pojęcie

Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Art. 26. Dziecko

§ 1. Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.

§ 2. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.

Art. 27. Pupil

Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.

Art. 28. Jeden domicyl

Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.

Rozdział III. Uznanie za zmarłego

Art. 29. Przesłanki

§ 1. Zaginiony może być uznany za zmarłego, jeżeli upłynęło lat dziesięć od końca roku kalendarzowego, w którym według istniejących wiadomości jeszcze żył; jednakże gdyby w chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończył lat siedemdziesiąt, wystarcza upływ lat pięciu.

§ 2. Uznanie za zmarłego nie może nastąpić przed końcem roku kalendarzowego, w którym zaginiony ukończyłby lat dwadzieścia trzy.

Art. 30. Zdarzenia szczególne

§ 1. Kto zaginął w czasie podróży powietrznej lub morskiej w związku z katastrofą statku lub okrętu albo w związku z innym szczególnym zdarzeniem, ten może być uznany za zmarłego po upływie sześciu miesięcy od dnia, w którym nastąpiła katastrofa albo inne szczególne zdarzenie.

§ 2. Jeżeli nie można stwierdzić katastrofy statku lub okrętu, bieg terminu sześciomiesięcznego rozpoczyna się z upływem roku od dnia, w którym statek lub okręt miał przybyć do portu przeznaczenia, a jeżeli nie miał portu przeznaczenia – z upływem lat dwóch od dnia, w którym była ostatnia o nim wiadomość.

§ 3. Kto zaginął w związku z bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia nie przewidzianym w paragrafach poprzedzających, ten może być uznany za zmarłego po upływie roku od dnia, w którym niebezpieczeństwo ustało albo według okoliczności powinno było ustać.

Art. 31. Domniemanie śmierci

§ 1. Domniemywa się, że zaginiony zmarł w chwili oznaczonej w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego.

§ 2. Jako chwilę domniemanej śmierci zaginionego oznacza się chwilę, która według okoliczności jest najbardziej prawdopodobna, a w braku wszelkich danych – pierwszy dzień terminu, z którego upływem uznanie za zmarłego stało się możliwe.

§ 3. Jeżeli w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego czas śmierci został oznaczony tylko datą dnia, za chwilę domniemanej śmierci zaginionego uważa się koniec tego dnia.

Art. 32. Równoczesność śmierci

Jeżeli kilka osób utraciło życie podczas grożącego im wspólnie niebezpieczeństwa, domniemywa się, że zmarły jednocześnie.

Dział II. Osoby prawne

Art. 33. Osobowość prawna

Osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną.

Art. 33^1. Odpowiedzialność subsydiarna za zobowiązania jednostki

§ 1. Do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych.

§ 2. Jeżeli przepis odrębny nie stanowi inaczej, za zobowiązania jednostki, o której mowa w § 1, odpowiedzialność subsydiarną ponoszą jej członkowie; odpowiedzialność ta powstaje z chwilą, gdy jednostka organizacyjna stała się niewypłacalna.

Art. 34. Skarb Państwa

Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nie należącego do innych państwowych osób prawnych.

Art. 35. Organizacja osób prawnych

Powstanie, ustrój i ustanie osób prawnych określają właściwe przepisy; w wypadkach i w zakresie w przepisach tych przewidzianych organizację i sposób działania osoby prawnej reguluje także jej statut.

Art. 36. (skreślony)

Art. 37. Uzyskanie osobowości prawnej

§ 1. Jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną z chwilą jej wpisu do właściwego rejestru, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

§ 2. Rodzaje rejestrów oraz ich organizację i sposób prowadzenia regulują odrębne przepisy.

Art. 38. Funkcje organów

Osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie.

Art. 39. Skutki braku umocowania

§ 1. Kto jako organ osoby prawnej zawarł umowę w jej imieniu nie będąc jej organem albo przekraczając zakres umocowania takiego organu, obowiązany jest do zwrotu tego, co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu umowy, oraz do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o braku umocowania.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy umowa została zawarta w imieniu osoby prawnej, która nie istnieje.

Art. 40. Odpowiedzialność Skarbu Państwa

§ 1. Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania państwowych osób prawnych, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej. Państwowe osoby prawne nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Skarbu Państwa.

§ 2. W razie nieodpłatnego przejęcia, na podstawie obowiązujących ustaw, określonego składnika mienia od państwowej osoby prawnej na rzecz Skarbu Państwa, ten ostatni odpowiada solidarnie z osobą prawną za zobowiązania powstałe w okresie, gdy składnik stanowił własność danej osoby prawnej, do wysokości wartości tego składnika ustalonej według stanu z chwili przejęcia, a według cen z chwili zapłaty.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do odpowiedzialności jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych osób prawnych.

Art. 41. Siedziba osoby prawnej

Jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający.

Art. 42. Brak organów

§ 1. Jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora.

§ 2. Kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację.

Art. 43. Ochrona dóbr osobistych

Przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych.

Dział III. Przedsiębiorcy i ich oznaczenia

Art. 43^1. Pojęcie przedsiębiorcy

Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 33^1 § 1, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.

Art. 43^2. Działanie pod firmą

§ 1. Przedsiębiorca działa pod firmą.

§ 2. Firmę ujawnia się we właściwym rejestrze, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

Art. 43^3. Wyłączność firmy

§ 1. Firma przedsiębiorcy powinna się odróżniać dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadzących działalność na tym samym rynku.

§ 2. Firma nie może wprowadzać w błąd, w szczególności co do osoby przedsiębiorcy, przedmiotu działalności przedsiębiorcy, miejsca działalności, źródeł zaopatrzenia.

Art. 43^4. Firma osoby fizycznej

Firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko. Nie wyklucza to włączenia do firmy pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych.

Art. 43^5. Firma osoby prawnej

§ 1. Firmą osoby prawnej jest jej nazwa.

§ 2. Firma zawiera określenie formy prawnej osoby prawnej, które może być podane w skrócie, a ponadto może wskazywać na przedmiot działalności, siedzibę tej osoby oraz inne określenia dowolnie obrane.

§ 3. Firma osoby prawnej może zawierać nazwisko lub pseudonim osoby fizycznej, jeżeli służy to ukazaniu związków tej osoby z powstaniem lub działalnością przedsiębiorcy. Umieszczenie w firmie nazwiska albo pseudonimu osoby fizycznej wymaga pisemnej zgody tej osoby, a w razie jej śmierci – zgody jej małżonka i dzieci.

§ 4. Przedsiębiorca może posługiwać się skrótem firmy. Przepis art. 43^2 § 2 stosuje się odpowiednio.

Art. 43^6. Firma oddziału

Firma oddziału osoby prawnej zawiera pełną nazwę tej osoby oraz określenie „oddział" ze wskazaniem miejscowości, w której oddział ma siedzibę.

Art. 43^7. Zmiana firmy

Zmiana firmy wymaga ujawnienia w rejestrze. W razie przekształcenia osoby prawnej można zachować jej dotychczasową firmę z wyjątkiem określenia wskazującego formę prawną osoby prawnej, jeżeli uległa ona zmianie. To samo dotyczy przekształcenia spółki osobowej.

Art. 43^8. Firma po utracie wspólnika

§ 1. W przypadku utraty członkostwa przez wspólnika, którego nazwisko było umieszczone w firmie, spółka może zachować w swej firmie nazwisko byłego wspólnika tylko za wyrażoną na piśmie jego zgodą, a w razie jego śmierci – za zgodą jego małżonka i dzieci.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w wypadku kontynuowania działalności gospodarczej osoby fizycznej przez inną osobę fizyczną będącą jej następcą prawnym.

§ 3. Kto nabywa przedsiębiorstwo, może je nadal prowadzić pod dotychczasową nazwą. Powinien jednak umieścić dodatek wskazujący firmę lub nazwisko nabywcy, chyba że strony postanowiły inaczej.

Art. 43^9. Zakaz zbycia firmy

§ 1. Firma nie może być zbyta.

§ 2. Przedsiębiorca może upoważnić innego przedsiębiorcę do korzystania ze swej firmy, jeżeli nie wprowadza to w błąd.

Art. 43^10. Bezprawne naruszenie prawa do firmy

Przedsiębiorca, którego prawo do firmy zostało zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać usunięcia jego skutków, złożenia oświadczenia lub oświadczeń w odpowiedniej treści i formie, naprawienia na zasadach ogólnych szkody majątkowej lub wydania korzyści uzyskanej przez osobę, która dopuściła się naruszenia.

Tytuł III. Mienie

Art. 44. Pojęcie

Mieniem jest własność i inne prawa majątkowe.

Art. 44^1. Podmioty mienia państwowego

§ 1. Własność i inne prawa majątkowe, stanowiące mienie państwowe, przysługują Skarbowi Państwa albo innym państwowym osobom prawnym.

§ 2. Uprawnienia majątkowe Skarbu Państwa względem państwowych osób prawnych określają odrębne przepisy, w szczególności regulujące ich ustrój.

Art. 45. Rzecz

Rzeczami w rozumieniu niniejszego kodeksu są tylko przedmioty materialne.

Art. 46. Nieruchomość

§ 1. Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności.

§ 2. Prowadzenie ksiąg wieczystych regulują odrębne przepisy.

Art. 46^1. Nieruchomość rolna

Nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.

Art. 47. Część składowa

§ 1. Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych.

§ 2. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego.

§ 3. Przedmioty połączone z rzeczą tylko dla przemijającego użytku nie stanowią jej części składowych.

Art. 48. Część składowa gruntu

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.

Art. 49. Urządzenia niebędące częściami składowymi nieruchomości

§ 1. Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.

§ 2. Osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1, i jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba że w umowie strony postanowiły inaczej. Z żądaniem przeniesienia własności tych urządzeń może wystąpić także przedsiębiorca.

Art. 50. Prawa jako części składowe

Za części składowe nieruchomości uważa się także prawa związane z jej własnością.

Art. 51. Przynależność

§ 1. Przynależnościami są rzeczy ruchome potrzebne do korzystania z innej rzeczy (rzeczy głównej) zgodnie z jej przeznaczeniem, jeżeli pozostają z nią w faktycznym związku odpowiadającym temu celowi.

§ 2. Nie może być przynależnością rzecz nie należąca do właściciela rzeczy głównej.

§ 3. Przynależność nie traci tego charakteru przez przemijające pozbawienie jej faktycznego związku z rzeczą główną.

Art. 52. Skutek czynności

Czynność prawna mająca za przedmiot rzecz główną odnosi skutek także względem przynależności, chyba że co innego wynika z treści czynności albo z przepisów szczególnych.

Art. 53. Pożytki rzeczy

§ 1. Pożytkami naturalnymi rzeczy są jej płody i inne odłączone od niej części składowe, o ile według zasad prawidłowej gospodarki stanowią normalny dochód z rzeczy.

§ 2. Pożytkami cywilnymi rzeczy są dochody, które rzecz przynosi na podstawie stosunku prawnego.

Art. 54. Pożytki prawa

Pożytkami prawa są dochody, które prawo to przynosi zgodnie ze swym społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.

Art. 55. Pożytki należne

§ 1. Uprawnionemu do pobierania pożytków przypadają pożytki naturalne, które zostały odłączone od rzeczy w czasie trwania jego uprawnienia, a pożytki cywilne – w stosunku do czasu trwania tego uprawnienia.

§ 2. Jeżeli uprawniony do pobierania pożytków poczynił nakłady w celu uzyskania pożytków, które przypadły innej osobie, należy mu się od niej wynagrodzenie za te nakłady. Wynagrodzenie nie może przenosić wartości pożytków.

Art. 55^1. Pojęcie przedsiębiorstwa

Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej.

Obejmuje ono w szczególności:

1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);

2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;

3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;

4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;

5) koncesje, licencje i zezwolenia;

6) patenty i inne prawa własności przemysłowej;

7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;

8) tajemnice przedsiębiorstwa;

9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Art. 55^2. Czynność dotycząca przedsiębiorstwa

Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych.

Art. 55^3. Gospodarstwo rolne

Za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

Art. 55^4. Odpowiedzialność nabywcy za zobowiązania

Nabywca przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć.

Tytuł IV. Czynności prawne

Dział I. Przepisy ogólne

Art. 56. Skutki czynności prawnej

Czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów.

Art. 57. Rozporządzanie prawem

§ 1. Nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć uprawnienia do przeniesienia, obciążenia, zmiany lub zniesienia prawa, jeżeli według ustawy prawo to jest zbywalne.

§ 2. Przepis powyższy nie wyłącza dopuszczalności zobowiązania, że uprawniony nie dokona oznaczonych rozporządzeń prawem.

Art. 58. Bezprawność czynności

§ 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.

§ 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

§ 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.

Art. 59. Bezskuteczność względna umowy

W razie zawarcia umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta może żądać uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli strony o jej roszczeniu wiedziały albo jeżeli umowa była nieodpłatna. Uznania umowy za bezskuteczną nie można żądać po upływie roku od jej zawarcia.

Art. 60. Oświadczenie woli

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli).

Art. 61. Chwila złożenia

§ 1. Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej.

§ 2. Oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej jest złożone innej osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią.

Art. 62. Śmierć składającego

Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, nie traci mocy wskutek tego, że zanim do tej osoby doszło, składający je zmarł lub utracił zdolność do czynności prawnych, chyba że co innego wynika z treści oświadczenia, z ustawy lub z okoliczności.

Art. 63. Zgoda osoby trzeciej

§ 1. Jeżeli do dokonania czynności prawnej potrzebna jest zgoda osoby trzeciej, osoba ta może wyrazić zgodę także przed złożeniem oświadczenia przez osoby dokonywające czynności albo po jego złożeniu. Zgoda wyrażona po złożeniu oświadczenia ma moc wsteczną od jego daty.

§ 2. Jeżeli do ważności czynności prawnej wymagana jest forma szczególna, oświadczenie obejmujące zgodę osoby trzeciej powinno być złożone w tej samej formie.

Art. 64. Orzeczenie zastępujące

Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie.

Art. 65. Wykładnia

§ 1. Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.

§ 2. W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.

Dział II. Zawarcie umowy

Art. 66. Oferta; związanie

§ 1. Oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy stanowi ofertę, jeżeli określa istotne postanowienia tej umowy.

§ 2. Jeżeli oferent nie oznaczył w ofercie terminu, w ciągu którego oczekiwać będzie odpowiedzi, oferta złożona w obecności drugiej strony albo za pomocą środka bezpośredniego porozumiewania się na odległość przestaje wiązać, gdy nie zostanie przyjęta niezwłocznie; złożona w inny sposób przestaje wiązać z upływem czasu, w którym składający ofertę mógł w zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedź wysłaną bez nieuzasadnionego opóźnienia.

Art. 66^1. Związanie ofertą elektroniczną

§ 1. Oferta złożona w postaci elektronicznej wiąże składającego, jeżeli druga strona niezwłocznie potwierdzi jej otrzymanie.

§ 2. Przedsiębiorca składający ofertę w postaci elektronicznej jest obowiązany przed zawarciem umowy poinformować drugą stronę w sposób jednoznaczny i zrozumiały o:

1)czynnościach technicznych składających się na procedurę zawarcia umowy;

2) skutkach prawnych potwierdzenia przez drugą stronę otrzymania oferty;

3) zasadach i sposobach utrwalania, zabezpieczania i udostępniania przez przedsiębiorcę drugiej stronie treści zawieranej umowy;

4) metodach i środkach technicznych służących wykrywaniu i korygowaniu błędów we wprowadzanych danych, które jest obowiązany udostępnić drugiej stronie;

5) językach, w których umowa może być zawarta;

6) kodeksach etycznych, które stosuje, oraz o ich dostępności w postaci elektronicznej.

§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli przedsiębiorca zaprasza drugą stronę do rozpoczęcia negocjacji, składania ofert albo do zawarcia umowy w inny sposób.

§ 4. Przepisy § 1–3 nie mają zastosowania do zawierania umów za pomocą poczty elektronicznej albo podobnych środków indywidualnego porozumiewania się na odległość. Nie stosuje się ich także w stosunkach między przedsiębiorcami, jeżeli strony tak postanowiły.

Art. 66^2. Odwołanie oferty

§ 1. W stosunkach między przedsiębiorcami oferta może być odwołana przed zawarciem umowy, jeżeli oświadczenie o odwołaniu zostało złożone drugiej stronie przed wysłaniem przez nią oświadczenia o przyjęciu oferty.

§ 2. Jednakże oferty nie można odwołać, jeżeli wynika to z jej treści lub określono w niej termin przyjęcia.

Art. 67. Opóźnienie odpowiedzi

Jeżeli oświadczenie o przyjęciu oferty nadeszło z opóźnieniem, lecz z jego treści lub z okoliczności wynika, że zostało wysłane w czasie właściwym, umowa dochodzi do skutku, chyba że składający ofertę zawiadomi niezwłocznie drugą stronę, iż wskutek opóźnienia odpowiedzi poczytuje umowę za nie zawartą.

Art. 68. Zastrzeżenia

Przyjęcie oferty dokonane z zastrzeżeniem zmiany lub uzupełnienia jej treści poczytuje się za nową ofertę.

Art. 68^1. Przyjęcie oferty z zastrzeżeniami

§ 1. W stosunkach między przedsiębiorcami odpowiedź na ofertę z zastrzeżeniem zmian lub uzupełnień niezmieniających istotnie treści oferty poczytuje się za jej przyjęcie. W takim wypadku strony wiąże umowa o treści określonej w ofercie, z uwzględnieniem zastrzeżeń zawartych w odpowiedzi na nią.

§ 2. Przepisu paragrafu poprzedzającego nie stosuje się, jeżeli w treści oferty wskazano, że może ona być przyjęta jedynie bez zastrzeżeń, albo gdy oferent niezwłocznie sprzeciwił się włączeniu zastrzeżeń do umowy, albo gdy druga strona w odpowiedzi na ofertę uzależniła jej przyjęcie od zgody oferenta na włączenie zastrzeżeń do umowy, a zgody tej niezwłocznie nie otrzymała.

Art. 68^2. Dorozumiane przyjęcie oferty

Jeżeli przedsiębiorca otrzymał od osoby, z którą pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych, ofertę zawarcia umowy w ramach swej działalności, brak niezwłocznej odpowiedzi poczytuje się za przyjęcie oferty.

Art. 69. Milczące przyjęcie

Jeżeli według ustalonego w danych stosunkach zwyczaju lub według treści oferty dojście do składającego ofertę oświadczenia drugiej strony o jej przyjęciu nie jest wymagane, w szczególności jeżeli składający ofertę żąda niezwłocznego wykonania umowy, umowa dochodzi do skutku, skoro druga strona w czasie właściwym przystąpi do jej wykonania; w przeciwnym razie oferta przestaje wiązać.

Art. 70. Chwila i miejsce zawarcia umowy

§ 1. W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w chwili otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane – w chwili przystąpienia przez drugą stronę do wykonania umowy.

§ 2. W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w miejscu otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane albo oferta jest składana w postaci elektronicznej – w miejscu zamieszkania albo w siedzibie składającego ofertę w chwili zawarcia umowy.

Art. 70^1. Aukcja; przetarg

§ 1. Umowa może być zawarta w drodze aukcji albo przetargu.

§ 2. W ogłoszeniu aukcji albo przetargu należy określić czas, miejsce, przedmiot oraz warunki aukcji albo przetargu albo wskazać sposób udostępnienia tych warunków.

§ 3. Ogłoszenie, a także warunki aukcji albo przetargu mogą być zmienione lub odwołane tylko wtedy, gdy zastrzeżono to w ich treści.

§ 4. Organizator od chwili udostępnienia warunków, a oferent od chwili złożenia oferty zgodnie z ogłoszeniem aukcji albo przetargu są obowiązani postępować zgodnie z postanowieniami ogłoszenia, a także warunków aukcji albo przetargu.

Art. 70^2. Oferta w toku aukcji

§ 1. Oferta złożona w toku aukcji przestaje wiązać, gdy inny uczestnik aukcji (licytant) złożył ofertę korzystniejszą, chyba że w warunkach aukcji zastrzeżono inaczej.

§ 2. Zawarcie umowy w wyniku aukcji następuje z chwilą udzielenia przybicia.

§ 3. Jeżeli ważność umowy zależy od spełnienia szczególnych wymagań przewidzianych w ustawie, zarówno organizator aukcji, jak i jej uczestnik, którego oferta została przyjęta, mogą dochodzić zawarcia umowy.

Art. 70^3. Oferta w toku przetargu

§ 1. Oferta złożona w toku przetargu przestaje wiązać, gdy została wybrana inna oferta albo gdy przetarg został zamknięty bez wybrania którejkolwiek z ofert, chyba że w warunkach przetargu zastrzeżono inaczej.

§ 2. Organizator jest obowiązany niezwłocznie powiadomić na piśmie uczestników przetargu o jego wyniku albo o zamknięciu przetargu bez dokonania wyboru.

§ 3. Do ustalenia chwili zawarcia umowy w drodze przetargu stosuje się przepisy dotyczące przyjęcia oferty, chyba że w warunkach przetargu zastrzeżono inaczej. Przepis art. 70^2 § 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 70^4. Wadium

§ 1. W warunkach aukcji albo przetargu można zastrzec, że przystępujący do aukcji albo przetargu powinien, pod rygorem niedopuszczenia do nich, wpłacić organizatorowi określoną sumę albo ustanowić odpowiednie zabezpieczenie jej zapłaty (wadium).

§ 2. Jeżeli uczestnik aukcji albo przetargu, mimo wyboru jego oferty, uchyla się od zawarcia umowy, której ważność zależy od spełnienia szczególnych wymagań przewidzianych w ustawie, organizator aukcji albo przetargu może pobraną sumę zachować albo dochodzić zaspokojenia z przedmiotu zabezpieczenia. W pozostałych wypadkach zapłacone wadium należy niezwłocznie zwrócić, a ustanowione zabezpieczenie wygasa. Jeżeli organizator aukcji albo przetargu uchyla się od zawarcia umowy, ich uczestnik, którego oferta została wybrana, może żądać zapłaty podwójnego wadium albo naprawienia szkody.

Art. 70^5. Przyczyny unieważnienia umowy

§ 1. Organizator oraz uczestnik aukcji albo przetargu może żądać unieważnienia zawartej umowy, jeżeli strona tej umowy, inny uczestnik lub osoba działająca w porozumieniu z nimi wpłynęła na wynik aukcji albo przetargu w sposób sprzeczny z prawem lub dobrymi obyczajami. Jeżeli umowa została zawarta na cudzy rachunek, jej unieważnienia może żądać także ten, na czyj rachunek umowa została zawarta, lub dający zlecenie.

§ 2. Uprawnienie powyższe wygasa z upływem miesiąca od dnia, w którym uprawniony dowiedział się o istnieniu przyczyny unieważnienia, nie później jednak niż z upływem roku od dnia zawarcia umowy.

Art. 71. Zaproszenie do zawarcia umowy

Ogłoszenia, reklamy, cenniki i inne informacje, skierowane do ogółu lub do poszczególnych osób, poczytuje się w razie wątpliwości nie za ofertę, lecz za zaproszenie do zawarcia umowy.

Art. 72. Umowa po negocjacjach

§ 1. Jeżeli strony prowadzą negocjacje w celu zawarcia oznaczonej umowy, umowa zostaje zawarta, gdy strony dojdą do porozumienia co do wszystkich jej postanowień, które były przedmiotem negocjacji.

§ 2. Strona, która rozpoczęła lub prowadziła negocjacje z naruszeniem dobrych obyczajów, w szczególności bez zamiaru zawarcia umowy, jest obowiązana do naprawienia szkody, jaką druga strona poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy.

Art. 72^1. Ochrona informacji poufnych

§ 1. Jeżeli w toku negocjacji strona udostępniła informacje z zastrzeżeniem poufności, druga strona jest obowiązana do nieujawniania i nieprzekazywania ich innym osobom oraz do niewykorzystywania tych informacji dla własnych celów, chyba że strony uzgodniły inaczej.

§ 2. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków, o których mowa w § 1, uprawniony może żądać od drugiej strony naprawienia szkody albo wydania uzyskanych przez nią korzyści.

Dział III. Forma czynności prawnych

Art. 73. Pod rygorem nieważności; dla określonych skutków

§ 1. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności.

§ 2. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej inną formę szczególną, czynność dokonana bez zachowania tej formy jest nieważna. Nie dotyczy to jednak wypadków, gdy zachowanie formy szczególnej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej.

Art. 74. Dla celów dowodowych

§ 1. Zastrzeżenie formy pisemnej bez rygoru nieważności ma ten skutek, że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny dowód ze świadków ani dowód z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności. Przepisu tego nie stosuje się, gdy zachowanie formy pisemnej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej.

§ 2. Jednakże mimo niezachowania formy pisemnej przewidzianej dla celów dowodowych, dowód ze świadków lub dowód z przesłuchania stron jest dopuszczalny, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę, jeżeli żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą albo jeżeli fakt dokonania czynności prawnej będzie uprawdopodobniony za pomocą pisma.

§ 3. Przepisów o formie pisemnej przewidzianej dla celów dowodowych nie stosuje się do czynności prawnych w stosunkach między przedsiębiorcami.

Art. 75. (uchylony)

Art. 75^1. Co do przedsiębiorstwa

§ 1. Zbycie lub wydzierżawienie przedsiębiorstwa albo ustanowienie na nim użytkowania powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.

§ 2. Zbycie przedsiębiorstwa należącego do osoby wpisanej do rejestru powinno być wpisane do rejestru.

§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku wydzierżawienia przedsiębiorstwa lub ustanowienia na nim użytkowania.

§ 4. Przepisy powyższe nie uchybiają przepisom o formie czynności prawnych dotyczących nieruchomości.

Art. 76. Zastrzeżona w umowie

Jeżeli strony zastrzegły w umowie, że określona czynność prawna między nimi powinna być dokonana w szczególnej formie, czynność ta dochodzi do skutku tylko przy zachowaniu zastrzeżonej formy. Jednakże gdy strony zastrzegły dokonanie czynności w formie pisemnej, nie określając skutków niezachowania tej formy, poczytuje się w razie wątpliwości, że była ona zastrzeżona wyłącznie dla celów dowodowych.

Art. 77. Zmiany umowy pisemnej

§ 1. Uzupełnienie lub zmiana umowy wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia.

§ 2. Jeżeli umowa została zawarta w formie pisemnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem.

§ 3. Jeżeli umowa została zawarta w innej formie szczególnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia; natomiast odstąpienie od umowy albo jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem.

Art. 77^1. Związanie pismem potwierdzającym

W wypadku gdy umowę zawartą pomiędzy przedsiębiorcami bez zachowania formy pisemnej jedna strona niezwłocznie potwierdzi w piśmie skierowanym do drugiej strony, a pismo to zawiera zmiany lub uzupełnienia umowy, niezmieniające istotnie jej treści, strony wiąże umowa o treści określonej w piśmie potwierdzającym, chyba że druga strona niezwłocznie się temu sprzeciwiła na piśmie.

Art. 78. Forma pisemna

§ 1. Do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Do zawarcia umowy wystarcza wymiana dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej ze stron i jest przez nią podpisany.

§ 2. Oświadczenie woli złożone w postaci elektronicznej opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu jest równoważne z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej.

Art. 79. Niemożność pisania

Osoba nie mogąca pisać, lecz mogąca czytać może złożyć oświadczenie woli w formie pisemnej bądź w ten sposób, że uczyni na dokumencie tuszowy odcisk palca, a obok tego odcisku inna osoba wypisze jej imię i nazwisko umieszczając swój podpis, bądź też w ten sposób, że zamiast składającego oświadczenie podpisze się inna osoba, a jej podpis będzie poświadczony przez notariusza lub wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa z zaznaczeniem, że został złożony na życzenie nie mogącego pisać, lecz mogącego czytać.

Art. 80. (uchylony)

Art. 81. Data pewna

§ 1. Jeżeli ustawa uzależnia ważność albo określone skutki czynności prawnej od urzędowego poświadczenia daty, poświadczenie takie jest skuteczne także względem osób nie uczestniczących w dokonaniu tej czynności prawnej (data pewna).

§ 2. Czynność prawna ma datę pewną także w wypadkach następujących:

1) w razie stwierdzenia dokonania czynności w jakimkolwiek dokumencie urzędowym – od daty dokumentu urzędowego;

2) w razie umieszczenia na obejmującym czynność dokumencie jakiejkolwiek wzmianki przez organ państwowy, organ jednostki samorządu terytorialnego albo przez notariusza – od daty wzmianki.

§ 3. W razie śmierci jednej z osób podpisanych na dokumencie datę złożenia przez tę osobę podpisu na dokumencie uważa się za pewną od daty śmierci tej osoby.

Dział IV. Wady oświadczenia woli

Art. 82. Brak świadomości lub swobody

Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.

Art. 83. Pozorność

§ 1. Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności.

§ 2. Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej, dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działała w złej wierze.

Art. 84. Błąd

§ 1. W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej.

§ 2. Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).

Art. 85. Posłaniec

Zniekształcenie oświadczenia woli przez osobę użytą do jego przesłania ma takie same skutki, jak błąd przy złożeniu oświadczenia.

Art. 86. Podstęp

§ 1. Jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej.

§ 2. Podstęp osoby trzeciej jest jednoznaczny z podstępem strony, jeżeli ta o podstępie wiedziała i nie zawiadomiła o nim drugiej strony albo jeżeli czynność prawna była nieodpłatna.

Art. 87. Groźba

Kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, ten może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia, jeżeli z okoliczności wynika, że mógł się obawiać, iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe.

Art. 88. Uchylenie skutków oświadczenia

§ 1. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie.

§ 2. Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu – z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby – z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał.

Dział V. Warunek

Art. 89. Pojęcie

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej można uzależnić od zdarzenia przyszłego i niepewnego (warunek).

Art. 90. Skuteczność czynności

Ziszczenie się warunku nie ma mocy wstecznej, chyba że inaczej zastrzeżono.

Art. 91. Ochrona warunkowo uprawnionego

Warunkowo uprawniony może wykonywać wszelkie czynności, które zmierzają do zachowania jego prawa.

Art. 92. Rozporządzenia sprzeczne z warunkiem

§ 1. Jeżeli czynność prawna obejmująca rozporządzenie prawem została dokonana pod warunkiem, późniejsze rozporządzenia tym prawem tracą moc z chwilą ziszczenia się warunku o tyle, o ile udaremniają lub ograniczają skutek ziszczenia się warunku.

§ 2. Jednakże gdy na podstawie takiego rozporządzenia osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie osób, które w dobrej wierze dokonały czynności prawnej z osobą nieuprawnioną do rozporządzania prawem.

Art. 93. Fikcje skuteczności

§ 1. Jeżeli strona, której zależy na nieziszczeniu się warunku, przeszkodzi w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego ziszczeniu się warunku, następują skutki takie, jak by warunek się ziścił.

§ 2. Jeżeli strona, której zależy na ziszczeniu się warunku, doprowadzi w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego do ziszczenia się warunku, następują skutki takie, jak by warunek się nie ziścił.

Art. 94. Warunek bezprawny

Warunek niemożliwy, jak również warunek przeciwny ustawie lub zasadom współżycia społecznego pociąga za sobą nieważność czynności prawnej, gdy jest zawieszający; uważa się za nie zastrzeżony, gdy jest rozwiązujący.

Dział VI. Przedstawicielstwo

Rozdział I. Przepisy ogólne

Art. 95. Pojęcie

§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela.

§ 2. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.

Art. 96. Podstawa umocowania

Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).

Art. 97. Domniemanie

Osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa.

Rozdział II. Pełnomocnictwo

Art. 98. Rodzaje pełnomocnictwa

Pełnomocnictwo ogólne obejmuje umocowanie do czynności zwykłego zarządu. Do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebne jest pełnomocnictwo określające ich rodzaj, chyba że ustawa wymaga pełnomocnictwa do poszczególnej czynności.

Art. 99. Forma

§ 1. Jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest szczególna forma, pełnomocnictwo do dokonania tej czynności powinno być udzielone w tej samej formie.

§ 2. Pełnomocnictwo ogólne powinno być pod rygorem nieważności udzielone na piśmie.

Art. 100. Zdolność pełnomocnika

Okoliczność, że pełnomocnik jest ograniczony w zdolności do czynności prawnych, nie ma wpływu na ważność czynności dokonanej przez niego w imieniu mocodawcy.

Art. 101. Odwołanie; śmierć

§ 1. Pełnomocnictwo może być w każdym czasie odwołane, chyba że mocodawca zrzekł się odwołania pełnomocnictwa z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

§ 2. Umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

Art. 102. Zwrot dokumentu

Po wygaśnięciu umocowania pełnomocnik obowiązany jest zwrócić mocodawcy dokument pełnomocnictwa. Może żądać poświadczonego odpisu tego dokumentu; wygaśnięcie umocowania powinno być na odpisie zaznaczone.

Art. 103. Umowy rzekomego pełnomocnika

§ 1. Jeżeli zawierający umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta.

§ 2. Druga strona może wyznaczyć osobie, w której imieniu umowa została zawarta, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

§ 3. W braku potwierdzenia ten, kto zawarł umowę w cudzym imieniu, obowiązany jest do zwrotu tego, co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu umowy, oraz do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o braku umocowania lub o przekroczeniu jego zakresu.

Art. 104. Czynność jednostronna rzekomego pełnomocnika

Jednostronna czynność prawna dokonana w cudzym imieniu bez umocowania lub z przekroczeniem jego zakresu jest nieważna. Jednakże gdy ten, komu zostało złożone oświadczenie woli w cudzym imieniu, zgodził się na działanie bez umocowania, stosuje się odpowiednio przepisy o zawarciu umowy bez umocowania.

Art. 105. Pierwotnie umocowany

Jeżeli pełnomocnik po wygaśnięciu umocowania dokona w imieniu mocodawcy czynności prawnej w granicach pierwotnego umocowania, czynność prawna jest ważna, chyba że druga strona o wygaśnięciu umocowania wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć.

Art. 106. Substytuci

Pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie wynika z treści pełnomocnictwa, z ustawy lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

Art. 107. Jednakowo umocowani

Jeżeli mocodawca ustanowił kilku pełnomocników z takim samym zakresem umocowania, każdy z nich może działać samodzielnie, chyba że co innego wynika z treści pełnomocnictwa. Przepis ten stosuje się odpowiednio do pełnomocników, których pełnomocnik sam dla mocodawcy ustanowił.

Art. 108. Pełnomocnik jako druga strona

Pełnomocnik nie może być drugą stroną czynności prawnej, której dokonywa w imieniu mocodawcy, chyba że co innego wynika z treści pełnomocnictwa albo że ze względu na treść czynności prawnej wyłączona jest możliwość naruszenia interesów mocodawcy. Przepis ten stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy pełnomocnik reprezentuje obie strony.

Art. 109. Umocowanie do odbioru oświadczenia

Przepisy działu niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy oświadczenie woli ma być złożone przedstawicielowi.

Rozdział III. Prokura

Art. 109^1. Pojęcie prokury

§ 1. Prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

§ 2. Nie można ograniczyć prokury ze skutkiem wobec osób trzecich, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 109^2. Obowiązkowa forma pisemna

§ 1. Prokura powinna być pod rygorem nieważności udzielona na piśmie. Przepisu art. 99 § 1 nie stosuje się.

§ 2. Prokurentem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych.

Art. 109^3. Pełnomocnictwo do poszczególnych czynności

Do zbycia przedsiębiorstwa, do dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie go do czasowego korzystania, oraz do zbywania i obciążania nieruchomości jest wymagane pełnomocnictwo do poszczególnej czynności.

Art. 109^4. Prokura łączna

§ 1. Prokura może być udzielona kilku osobom łącznie (prokura łączna) lub oddzielnie.

§ 2. Kierowane do przedsiębiorcy oświadczenia lub doręczenia pism mogą być dokonywane wobec jednej z osób, którym udzielono prokury łącznie.

Art. 109^5. Prokura oddziałowa

Prokurę można ograniczyć do zakresu spraw wpisanych do rejestru oddziału przedsiębiorstwa (prokura oddziałowa).

Art. 109^6. Zakaz przeniesienia

Prokura nie może być przeniesiona. Prokurent może ustanowić pełnomocnika do poszczególnej czynności lub pewnego rodzaju czynności.

Art. 109^7. Odwołanie, wygaśnięcie prokury

§ 1. Prokura może być w każdym czasie odwołana.

§ 2. Prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, a także ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy.

§ 3. Prokura wygasa ze śmiercią prokurenta.

§ 4. Śmierć przedsiębiorcy ani utrata przez niego zdolności do czynności prawnych nie powoduje wygaśnięcia prokury.

Art. 109^8. Obowiązek zgłoszenia do rejestru

§ 1. Udzielenie i wygaśnięcie prokury przedsiębiorca powinien zgłosić do rejestru przedsiębiorców.

§ 2. Zgłoszenie o udzieleniu prokury powinno określać jej rodzaj, a w przypadku prokury łącznej także sposób jej wykonywania.

Art. 109^9. Podpis zgodny ze wzorem

Prokurent składa własnoręczny podpis zgodnie ze znajdującym się w aktach rejestrowych wzorem podpisu, wraz z dopiskiem wskazującym na prokurę, chyba że z treści dokumentu wynika, że działa jako prokurent.

Tytuł V. Termin

Art. 110. Podstawa obliczania

Jeżeli ustawa, orzeczenie sądu lub decyzja innego organu państwowego albo czynność prawna oznacza termin nie określając sposobu jego obliczania, stosuje się przepisy poniższe.

Art. 111. Termin w dniach

§ 1. Termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia.

§ 2. Jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło.

Art. 112. Terminy dłuższe

Termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca. Jednakże przy obliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z początkiem ostatniego dnia.

Art. 113. Miesiące

§ 1. Jeżeli termin jest oznaczony na początek, środek lub koniec miesiąca, rozumie się przez to pierwszy, piętnasty lub ostatni dzień miesiąca.

§ 2. Termin półmiesięczny jest równy piętnastu dniom.

Art. 114. Obliczanie miesiąca, roku

Jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach lub latach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za dni trzydzieści, a rok za dni trzysta sześćdziesiąt pięć.

Art. 115. Dni wolne

Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego.

Art. 116. Stosowanie przepisów o warunku

§ 1. Jeżeli skutki czynności prawnej mają powstać w oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o warunku zawieszającym.

§ 2. Jeżeli skutki czynności prawnej mają ustać w oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o warunku rozwiązującym.

Tytuł VI. Przedawnienie roszczeń

Art. 117. Pojęcie

§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.

§ 2. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne.

§ 3. (skreślony)

Art. 118. Terminy

Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata.

Art. 119. Zakaz zmian

Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną.

Art. 120. Początek

§ 1. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.

§ 2. Bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.

Art. 121. Zawieszenie

Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu:

1) co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom – przez czas trwania władzy rodzicielskiej;

2) co do roszczeń, które przysługują osobom nie mającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę – przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli;

3) co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu – przez czas trwania małżeństwa;

4) co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju – przez czas trwania przeszkody.

Art. 122. Wstrzymanie zakończenia

§ 1. Przedawnienie względem osoby, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od ustanowienia dla niej przedstawiciela ustawowego albo od ustania przyczyny jego ustanowienia.

§ 2. Jeżeli termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata, jego bieg liczy się od dnia ustanowienia przedstawiciela ustawowego albo od dnia, w którym ustała przyczyna jego ustanowienia.

§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio do biegu przedawnienia przeciwko osobie, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia.

Art. 123. Przerwanie

§ 1. Bieg przedawnienia przerywa się:

1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;

2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje;

3) przez wszczęcie mediacji.

§ 2. (skreślony)

Art. 124. Bieg po przerwie

§ 1. Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo.

§ 2. W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.

Art. 125. Terminy po orzeczeniu

§ 1. Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu.

§ 2. (skreślony)

Zivilgesetzbuch

Wydawnictwo C.H. Beck
Warszawa 2012

Inhaltsübersicht

Erstes Buch. AllgemeinerTeil. [1–125]

Titel I. Einleitungsvorschriften [1–7]

Titel II. Personen [8–43^10]

Abschnitt I. Natürliche Personen [8–32]

Unterabschnitt I. Rechtsfähigkeit und Geschäftsfähigkeit [8–24]

Unterabschnitt II. Wohnsitz [25–28]

Unterabschnitt III. Todeserklärung [29–32]

Abschnitt II. Juristische Personen [33–43]

Abschnitt III. Unternehmer und ihre Rechtsbezeichnungen [43^1–43^10]

Titel III. Vermögen [44–55^4]

Titel IV. Rechtsgeschäfte [56–109^9]

Abschnitt I. Allgemeine Vorschriften [56–65]

Abschnitt II. Vertragsschluss [66–72^1]

Abschnitt III. Form der Rechtsgeschäfte [73–81]

Abschnitt IV. Mängel einer Willenserklärung [82–88]

Abschnitt V. Bedingung [89–94]

Abschnitt VI. Vertretung [95–109^9]

Unterabschnitt I. Allgemeine Vorschriften [95–97]

Unterabschnitt II. Vollmacht [98–109]

III. Unterabschnitt: Prokura [109^1–109^9]

Titel V. Frist [110–116]

Titel VI. Verjährung [117–125]

Zweites Buch. Eigentum und andere dingliche Rechte [126–352]

Titel I. Eigentum [126–231]

Abschnitt I. Allgemeine Vorschriften [126–139]

Abschnitt II. Inhalt und Ausübung des Eigentums [140–154]

Abschnitt III. Erwerb und Verlust des Eigentums [155–194]

Unterabschnitt I. Eigentumsübertragung [155–171]

Unterabschnitt II. Ersitzung [172–178]

Unterabschnitt III. Andere Fälle des Erwerbs und Verlusts von Eigentum [179–194]

Abschnitt IV. Miteigentum [195–221]

Abschnitt V. Schutz des Eigentums [222–231]

Titel II. Erbnießbrauch [232–243]

Titel III. Beschränkte dingliche Rechte [244–335]

Abschnitt I. Allgemeine Vorschriften [244–251]

Abschnitt II. Nießbrauch [252–284]

Unterabschnitt I. Allgemeine Vorschriften [252–265]

Unterabschnitt II. Nießbrauch durch natürliche Personen [266–270^1]

Unterabschnitt III. Nießbrauch durch landwirtschaftliche Produktionsgenossenschaften [271–282]

Unterabschnitt IV. Andere Nießbrauchsfälle [283–284]

Abschnitt III. Dienstbarkeiten [285–305^4]

Unterabschnitt I. Grunddienstbarkeiten [285–295]

Unterabschnitt II. Persönliche Dienstbarkeiten [296–305]

Abschnitt III. Leitungsrecht* [305^1–305^4]

Abschnitt IV. Pfandrecht []

Unterabschnitt I. Pfandrecht an beweglichen Sachen [306–326]

Unterabschnitt II. Pfandrecht an Rechten [327–335]

Titel IV. Besitz [336–352]

Drittes Buch. Schuldverhältnisse [353–921^16]

Titel I. Allgemeine Vorschriften [353–365^1]

Titel II. Mehrheit von Schuldnern oder Gläubigern [366–383]

Abschnitt I. Gesamtschuldverhältnisse [366–378]

Abschnitt II. Teilbare und unteilbare Schuldverhältnisse [379–383]

Titel III. Allgemeine Vorschriften über vertragliche Schuldverhältnisse [384–396]

Titel IV. (gestrichen) [397–404]

Titel V. Ungerechtfertigte Bereicherung [405–414]

Titel VI. Unerlaubte Handlungen [415–449]

Titel VI^1. Haftung für den durch ein gefährliches Produkt verursachten Schaden [449^1–449^11]

Titel VII. Erfüllung von Schuldverhältnissen und Folgen ihrer Nichterfüllung [450–497]

Abschnitt I. Erfüllung von Schuldverhältnissen [450–470]

Abschnitt II. Folgen der Nichterfüllung von Schuldverhältnissen [471–486]

Abschnitt III. Erfüllung und Folgen der Nichterfüllung von Verpflichtungen aus gegenseitigen Verträgen [487–497]

Titel VIII. Aufrechnung, Schulderneuerung, Schuldbefreiung [498–508]

Titel IX. Gläubiger- oder Schuldnerwechsel [509–526]

Abschnitt I. Gläubigerwechsel [509–518]

Abschnitt II. Schuldnerwechsel [519–526]

Titel X. Schutz des Gläubigers bei Zahlungsunfähigkeit des Schuldners [527–534]

Titel XI. Kauf [535–602]

Abschnitt I. Allgemeine Vorschriften [535–555^1]

Abschnitt II. Gewährleistung für Mängel [556–576]

Abschnitt III. Qualitätsgarantie [577–582]

Abschnitt IV. Besondere Kaufarten [583–602]

Unterabschnitt I. Ratenkauf [583–588]

Unterabschnitt II. Vorbehalt des Eigentums der verkauften Sache. Kauf auf Probe [589–592]

Unterabschnitt III. Wiederkaufsrecht [593–595]

Unterabschnitt IV. Vorkaufsrecht [596–602]

Titel XII. Tausch [605–612]

Titel XIII. Liefervertrag [613–626]

Titel XIV. (Landwirtschaftlicher) Werklieferungsvertrag [627–646]

Titel XV. Werkvertrag [647–658]

Titel XVI. Bauvertrag [659–709]

Titel XVII. Miete und Pacht [659–692]

Abschnitt I. Miete [659–679]

Unterabschnitt I. Allgemeine Vorschriften [680–692]

Unterabschnitt II. Miete von Wohn- und Nutzraum [693–709]

Abschnitt II. Pacht [709^1–709^18]

Titel XVII^1. Leasingvertrag [710–719]

Titel XVIII. Leihe [720–724]

Titel XIX. Darlehen [725–733]

Titel XX. Bankkontovertrag [734–751]

Titel XXI. Auftrag []

Titel XXII. Führung fremder Geschäfte ohne Auftrag [752–757]

Titel XXIII. Agenturvertrag [758–764^9]

Titel XXIV. Kommissionsvertrag [765–773]

Titel XXV. Beförderungsvertrag [774–793]

Abschnitt I. Allgemeine Vorschriften [774–775]

Abschnitt II. Beförderung von Personen [776–778]

Abschnitt III. Beförderung von Sachen [779–793]

Titel XXVI. Speditionsvertrag [794–804]

Titel XXVII. Versicherungsvertrag [805–834]

Abschnitt I. Allgemeine Vorschriften [805–820]

Abschnitt II. Vermögensversicherung [821–828]

Abschnitt III. Personenversicherung [829–834]

Titel XXVIII. Verwahrung [835–845]

Titel XXIX. Haftung, Pfandrecht und Verjährung von Ansprüchen der Personen, die Hotels und ähnliche Einrichtungen unterhalten [846–852]

Titel XXX. Lagervertrag [853–859^9]

Titel XXXI. Gesellschaft [860–875]

Titel XXXII. Bürgschaft [876–887]

Titel XXXIII. Schenkung [888–902]

Titel XXXIII^1. Übergabe von Grundstücken [902^1–902^2]

Titel XXXIV. Rente und Leibrente [903–916]

Abschnitt I. Rente [903–907]

Abschnitt II. Leibrente [908–916]

Titel XXXV. Vergleich [917–918]

Titel XXXVI. Auslobung [919–921]

Titel XXXVII. Anweisung und Wertpapiere [921^1–921^16]

Abschnitt I. Anweisung [921^1–921^5]

Abschnitt II. Wertpapiere [921^6–921^16]

Viertes Buch. Erbrecht [922–1088]

Titel I. Allgemeine Vorschriften [922–930]

Titel II. Gesetzliche Erbfolge [931–940]

Titel III. Verfügungen von Todes wegen [941–990]

Abschnitt I. Testament [941–958]

Unterabschnitt I. Allgemeine Vorschriften [941–948]

Unterabschnitt II. Testamentsform [949–958]

Abschnitt I. Gewöhnliche Testamente [949–951]

Abschnitt II. Besondere Testamente [952–955]

Abschnitt III. Gemeinsame Vorschriften für gewöhnliche und besondere Testamente [956–958]

Abschnitt II. Berufung zum Erben [959–967]

Abschnitt III. Vermächtnis und Auflage [968–985]

Abschnitt IV. Testamentsvollstrecker [986–990]

Titel IV. Pflichtteil [991–1011]

Titel V. Annahme und Ausschlagung der Erbschaft [1012–1024]

Titel VI. Bestätigung des Erbschaftserwerbs, Urkunde über den Erbschaftserwerb und Schutz des Erben [1025–1029]

Titel VII. Haftung für Nachlassverbindlichkeiten [1030–1034]

Titel VIII. Nachlassgütergemeinschaft und Nachlassteilung [1035–1046]

Titel IX. Verträge über den Nachlass [1047–1057]

Titel X. Besondere Vorschriften über die Erbfolge von landwirtschaftlichen Betrieben [1058–1088]

Erstes Buch. AllgemeinerTeil.

Titel I. Einleitungsvorschriften

Art. 1. Geltun`gsbereich

Dieses Gesetzbuch regelt die bürgerlichrechtlichen Verhältnisse zwischen natürlichen und juristischen Personen.

Art. 2. (gestrichen)

Art. 3. Zeitliche Geltung des Gesetzes

Dieses Gesetz gilt nicht rückwirkend, es sei denn, dass sich dies aus seinem Wortlaut oder Zweck ergibt.

Art. 4. (gestrichen)

Art. 5. Rechtsmissbrauch

Ein Recht darf nicht auf eine Art und Weise ausgeübt werden, die seiner gesellschaftlich-wirtschaftlichen Zweckbestimmung oder den Grundsätzen des gesellschaftlichen Zusammenlebens entgegensteht. Ein solches Handeln oder Unterlassen des Berechtigten gilt nicht als Ausübung seines Rechts und genießt keinen Schutz.

Art. 6. Beweislast

Die Beweislast für eine Tatsache trifft die Person, die aus ihr Rechtsfolgen ableitet.

Art. 7. Vermutung des guten Glaubens

Macht das Gesetz Rechtsfolgen vom guten oder bösen Glauben abhängig, wird das Bestehen des guten Glaubens vermutet.

Titel II. Personen

Abschnitt I. Natürliche Personen

Unterabschnitt I. Rechtsfähigkeit und Geschäftsfähigkeit

Art. 8. Anfang

§ 1. Jeder Mensch erwirbt die Rechtsfähigkeit mit dem Zeitpunkt seiner Geburt.

§ 2. (gestrichen)

Art. 9. Vermutung der Lebendgeburt

Wird ein Kind geboren, wird vermutet, dass es lebend zur Welt gekommen ist.

Art. 10. Eintritt der Volljährigkeit

§ 1. Volljährig ist, wer das achtzehnte Lebensjahr vollendet hat.

§ 2. Durch die Eheschließung wird ein Minderjähriger volljährig. Er verliert die Volljährigkeit nicht durch die Nichtigkeitserklärung der Ehe.

Art. 11. Volle Geschäftsfähigkeit

Die volle Geschäftsfähigkeit wird mit Eintritt der Volljährigkeit erworben.

Art. 12. Geschäftsunfähigkeit

Geschäftsunfähig sind Personen, die das dreizehnte Lebensjahr nicht vollendet haben, sowie vollständig entmündigte Personen.

Art. 13. Vollständige Entmündigung

§ 1. Eine Person, die das dreizehnte Lebensjahr vollendet hat, kann vollständig entmündigt werden, wenn sie infolge von Geisteskrankheit, Geistesschwäche oder einer anderen Art der psychischen Störung, insbesondere wegen Trunksucht oder Rauschgiftsucht, nicht in der Lage ist, ihre Handlung selbst zu bestimmen.

§ 2. Ein vollständig Entmündigter ist unter Vormundschaft zu stellen, es sei denn, dass er noch unter elterlicher Gewalt steht.

Art. 14. Rechtsfolgen der Geschäftsunfähigkeit

§ 1. Ein Rechtsgeschäft, das von einem Geschäftsunfähigen vorgenommen wurde, ist nichtig.

§ 2. Schließt eine geschäftsunfähige Person ein Rechtsgeschäft über Dinge des täglichen Lebens, so wird ein solches Rechtsgeschäft mit dem Zeitpunkt seiner Erfüllung wirksam, es sei denn, dass es zu einer erheblichen Benachteiligung der geschäftsunfähigen Person führt.

Art. 15. Beschränkte Geschäftsfähigkeit

Beschränkt geschäftsfähig sind Minderjährige, die das dreizehnte Lebensjahr vollendet haben, sowie teilweise entmündigte Personen.

Art. 16. Teilweise Entmündigung

§ 1. Ein Volljähriger kann wegen Geisteskrankheit, Geistesschwäche oder einer anderen psychischen Störung, insbesondere wegen Trunksucht oder Rauschgiftsucht, teilweise entmündigt werden, sofern sein Zustand nicht die vollständige Entmündigung erfordert, er jedoch der Hilfe bei der Erledigung seiner Angelegenheiten bedarf.

§ 2. Für einen teilweise Entmündigten ist Pflegschaft anzuordnen.

Art. 17. Einwilligung des gesetzlichen Vertreters

Vorbehaltlich der gesetzlich vorgesehenen Ausnahmen ist zur Wirksamkeit eines von einer beschränkt geschäftsfähigen Person vorgenommenen Rechtsgeschäfts, durch das sie eine Verbindlichkeit eingeht oder über ihr Recht verfügt, die Einwilligung ihres gesetzlichen Vertreters erforderlich.

Art. 18. Genehmigung des Vertrags

§ 1. Zur Rechtswirksamkeit eines von einer beschränkt geschäftsfähigen Person ohne Einwilligung des gesetzlichen Vertreters abgeschlossenen Rechtsgeschäft ist die Genehmigung des gesetzlichen Vertreters erforderlich

§ 2. Die beschränkt geschäftsfähige Person kann den Vertrag nach Erlangung der vollen Geschäftsfähigkeit selbst genehmigen.

§ 3. Der Vertragspartner einer beschränkt geschäftsfähigen Person kann sich auf die fehlende Einwilligung des gesetzlichen Vertreters nicht berufen. Er kann jedoch dem gesetzlichen Vertreter eine angemessene Frist zur Genehmigung des Vertrages setzen; nach fruchtlosem Ablauf der Frist wird er von seinen Verpflichtungen aus diesem Rechtsgeschäft frei.

Art. 19. Einseitiges Rechtsgeschäft

Ein von einer beschränkt geschäftsfähigen Person ohne die gesetzlich erforderliche Einwilligung des gesetzlichen Vertreters vorgenommenes einseitiges Rechtsgeschäft ist nichtig.

Art. 20. Verträge über Dinge des täglichen Lebens

Eine beschränkt geschäftsfähige Person kann ohne Einwilligung des gesetzlichen Vertreters Verträge über Dinge des täglichen Lebens schließen.

Art. 21. Verfügung über Arbeitseinkommen

Eine beschränkt geschäftsfähige Person kann ohne Einwilligung des gesetzlichen Vertreters über ihr Arbeitseinkommen verfügen, es sei denn, dass das Vormundschaftsgericht aus wichtigen Gründen etwas anderes bestimmt.

Art. 22. Frei verfügbare Vermögensgegenstände

Hat der gesetzliche Vertreter einer beschränkt geschäftsfähigen Person bestimmte Vermögensgegenstände zur freien Verfügung überlassen, so erlangt diese Person in Bezug auf Rechtsgeschäfte, die diese Gegenstände betreffen, volle Geschäftsfähigkeit. Ausgenommen davon sind Rechtsgeschäfte, für deren Vornahme die Einwilligung des gesetzlichen Vertreters nach dem Gesetz nicht genügt.

Art. 22^1. Begriff des Verbrauchers

Als Verbraucher gilt jede natürliche Person, die ein Rechtsgeschäft vornimmt, das weder mit ihrer wirtschaftlichen noch mit ihrer beruflichen Tätigkeit unmittelbar verbunden ist.

Art. 23. Schutz persönlicher Rechtsgüter

Die persönlichen Rechtsgüter des Menschen, insbesondere Gesundheit, Freiheit, Ehre, Gewissensfreiheit, Name oder Pseudonym, eigenes Bild, Briefgeheimnis, Unverletzlichkeit der Wohnung, wissenschaftliche, künstlerische, erfinderische und rationalisierungsbezogene Tätigkeit stehen, unabhängig von in anderen Vorschriften vorgesehenem Schutz, unter dem Schutz des Zivilrechts.

Art. 24. Beseitigungs- und Unterlassungsanspruch

§ 1. Wird durch eine fremde Handlung ein höchstpersönliches Recht einer Person gefährdet, so kann sie die Unterlassung der Handlung verlangen, es sei denn, dass diese nicht rechtswidrig ist. Im Falle einer Verletzung kann sie verlangen, dass der Verursacher die zur Beseitigung der Folgen erforderlichen Maßnahmen ergreift, insbesondere, dass er Erklärungen entsprechenden Inhalts und in entsprechender Form abgibt. Sie kann ferner nach den in diesem Gesetzbuch vorgesehenen Grundsätzen eine Wiedergutmachung in Geld oder die Zahlung eines angemessenen Geldbetrages für einen angegebenen gesellschaftlichen Zweck verlangen.

§ 2. Ist infolge der Verletzung eines persönlichen Rechtsguts ein Vermögensschaden entstanden, kann der Geschädigte Schadensersatz nach den allgemeinen Grundsätzen verlangen.

§ 3. Die vorstehenden Vorschriften lassen in anderen Vorschriften, insbesondere im Urheber- und Patentrecht, vorgesehene Rechte unberührt.

Unterabschnitt II. Wohnsitz

Art. 25. Begriff

Wohnsitz einer natürlichen Person ist der Ort, an dem die Person ihren ständigen Aufenthalt hat.

Art. 26. Wohnsitz des Kindes

§ 1. Wohnsitz eines unter elterlicher Gewalt stehenden Kindes ist der Wohnsitz der Eltern oder desjenigen Elternteils, dem die elterliche Gewalt ausschließlich zusteht, oder dem die Ausübung der elterlichen Gewalt anvertraut wurde.

§ 2. Steht die elterliche Gewalt beiden Elternteilen zu und haben diese getrennte Wohnsitze, so befindet sich der Wohnsitz des Kindes bei demjenigen Elternteil, bei dem das Kind sich ständig aufhält. Hält das Kind sich bei keinem Elternteil ständig auf, so bestimmt das Vormundschaftsgericht seinen Wohnsitz.

Art. 27. Wohnsitz einer unter Vormundschaft stehenden Person

Wohnsitz einer unter Vormundschaft stehenden Person ist der Wohnsitz des Vormunds.

Art. 28. Nur ein Wohnsitz

Man kann nur einen Wohnsitz haben.

Unterabschnitt III. Todeserklärung

Art. 29. Voraussetzungen

§ 1. Ein Verschollener kann für tot erklärt werden, wenn seit dem Ende des Kalenderjahres, in dem er nach den vorhandenen Nachrichten noch gelebt hat, zehn Jahre verstrichen sind; wenn der Verschollene im Zeitpunkt der Todeserklärung jedoch das siebzigste Lebensjahr vollendet hätte, genügt der Ablauf von fünf Jahren.

§ 2. Vor dem Ende des Kalenderjahres, in dem der Verschollene das dreiundzwanzigste Lebensjahr vollendet hätte, kann die Todeserklärung nicht erfolgen.

Art. 30. Besondere Ereignisse

§ l. Wer während einem Fluge oder einer Seereise im Zusammenhang mit einem Flugzeug- oder Schiffsunglück oder im Zusammenhang mit einem anderen besonderen Ereignis verschollen ist, kann nach Ablauf von sechs Monaten seit dem Tage des Unglücks oder des besonderen Ereignisses für tot erklärt werden.

§ 2. Lässt sich der Tag des Flugzeug- oder Schiffsunglücks nicht ermitteln, so beginnt der Lauf der sechsmonatigen Frist mit Ablauf eines Jahres seit dem Tag, an dem das Flugzeug oder das Schiff seinen Bestimmungshafen erreichen sollte, und in Ermangelung eines Bestimmungshafens, nach Ablauf von zwei Jahren seit dem Tag, an dem es die letzte Nachricht von ihm gegeben hat.

§ 3. Wer in anderen als den in den vorstehenden Paragraphen genannten Fällen in Lebensgefahr gekommen und verschollen ist, kann nach Ablauf eines Jahres seit dem Tage für tot erklärt werden, an dem die Gefahr aufgehört hat oder ihr Ende den Umständen nach erwartet werden konnte.

Art. 31. Todeszeitpunkt

§ 1. Es wird vermutet, dass der Verschollene zu dem in dem Beschluss über die Todeserklärung festgestellten Zeitpunkt gestorben ist.

§ 2. Als Zeitpunkt des vermuteten Todes des Verschollenen gilt derjenige Zeitpunkt, der den Umständen nach der wahrscheinlichste ist, und bei Ermangelung jeglicher Daten der erste Tag der Frist, nach deren Ablauf die Todeserklärung möglich gewesen ist.

§ 3. Ist die Todeszeit im Beschluss über die Todeserklärung nur dem Tage nach bestimmt, so gilt als Zeitpunkt des vermuteten Todes das Ende dieses Tages.

Art. 32. Vermutung gleichzeitigen Todes

Sind mehrere Personen während einer ihnen gemeinsam drohenden Gefahr gestorben, so wird vermutet, dass sie gleichzeitig gestorben sind.

Abschnitt II. Juristische Personen

Art. 33. Rechtsfähigkeit

Juristische Personen sind der Fiskus und diejenigen Organisationseinheiten, denen durch besondere Rechtsvorschriften Rechtsfähigkeit zuerkannt wird.

Art. 33^1. Subsidiäre Haftung für Verbindlichkeiten einer Organisationseinheit

§ 1. Auf Organisationseinheiten, denen das Gesetz Rechtsfähigkeit zuerkennt, sind die Vorschriften über juristische Personen entsprechend anzuwenden.

§ 2. Sofern besondere Vorschriften nichts anderes bestimmen, haften für Verbindlichkeiten einer in § l genannten Organisationseinheit ihre Mitglieder subsidiär; diese Haftung beginnt in dem Zeitpunkt, in dem die Organisationseinheit zahlungsunfähig geworden ist.

Art. 34. Fiskus

Der Fiskus gilt in denjenigen Zivilrechtsverhältnissen als Träger von Rechten und Pflichten, die das Staatsvermögen betreffen, das nicht anderen staatlichen juristischen Personen gehört.

Art. 35. Organisation juristischer Personen

Die Entstehung, die Verfassung und die Auflösung juristischer Personen bestimmen eigene Vorschriften; in den in diesen Vorschriften vorgesehenen Fällen und im darin vorgesehenen Umfang regelt auch die Satzung der juristischen Person ihre Organisation und Handlungsweise.

Art. 36. (gestrichen)

Art. 37. Erlangung der Rechtsfähigkeit

§ 1. Eine Organisationseinheit erlangt die Rechtsfähigkeit mit Eintragung in das zuständige Register, es sei denn, dass besondere Vorschriften etwas anderes bestimmen.

§ 2. Die Arten dieser Register sowie ihre Organisation und die Art und Weise ihrer Führung werden durch besondere Vorschriften geregelt.

Art. 38. Funktion der Organe

Die juristische Person handelt durch ihre Organe in der im Gesetz und der auf diesem beruhenden Satzung vorgesehenen Art und Weise.

Art. 39. Wirkungen des Vollmachtmangels

§ 1. Wer als Organ einer juristischen Person in ihrem Namen, ohne ihr Organ zu sein oder unter Überschreitung seiner Vollmacht einen Vertrag schließt, ist zur Rückerstattung dessen, was er von der anderen Partei in Erfüllung des Vertrages erhalten hat, sowie zum Ersatz des Schadens verpflichtet, den die andere Partei dadurch erlitten hat, dass sie den Vertrag in Unkenntnis des Mangels der Vollmacht geschlossen hat.

§ 2. Vorstehende Vorschrift ist entsprechend anzuwenden, wenn der Vertrag im Namen einer nicht bestehenden juristischen Person geschlossen worden ist.

Art. 40. Haftung des Fiskus

§ 1. Der Fiskus haftet nicht für die Verbindlichkeiten staatlicher juristischer Personen, es sei denn, dass eine besondere Vorschrift etwas anderes bestimmt. Staatliche juristische Personen haften nicht für Verbindlichkeiten des Fiskus.

§ 2. Bei einer unentgeltlichen Übernahme eines Vermögensbestandteils einer staatlichen juristischen Person zugunsten des Fiskus aufgrund geltender Gesetze, haftet dieser gemeinsam mit der juristischen Person gesamtschuldnerisch für die Verbindlichkeiten, die in der Zeit entstanden sind, als der Vermögensbestandteil das Eigentum der juristischen Person darstellte, und zwar bis zur Höhe des Wertes des Bestandteils zum Zeitpunkt der Übernahme, welcher zu bestimmen ist nach seinem im Zeitpunkt der Bezahlung geltenden Verkehrswert.

§ 3. Die Vorschriften der §§ 1 und 2 sind auf die Haftung der Einheiten der Gebietskörperschaften und ihrer juristischen Personen entsprechend anzuwenden.

Art. 41. Sitz der juristischen Person

Soweit das Gesetz oder die auf diesem beruhende Satzung nichts anderes bestimmen, ist Sitz der juristischen Person der Ort, wo sich der Sitz ihres geschäftsführenden Organs befindet.

Art. 42. Fehlen der Organe

§ 1. Kann eine juristische Person ihre Geschäfte mangels hierzu berufener Organe nicht führen, so hat das Gericht für sie einen Pfleger zu bestellen.

§ 2. Der Pfleger hat unverzüglich für die Berufung von Organen der juristischen Person und bei Bedarf für die Liquidation der juristischen Person zu sorgen.

Art. 43. Schutz der persönlichen Rechtsgüter

Die Vorschriften über den Schutz der persönlichen Rechte natürlicher Personen sind auf juristische Personen entsprechend anzuwenden.

Abschnitt III. Unternehmer und ihre Rechtsbezeichnungen

Art. 43^1. Begriff des Unternehmers

Der Unternehmer ist eine im Artikel 33^1 § 1 bezeichnete natürliche Person, eine juristische Person und eine Organisationseinheit, die im eigenen Namen eine wirtschaftliche oder berufliche Tätigkeit führt.

Art. 43^2. Tätigkeit unter der Firma

§ 1. Der Unternehmer führt seine Tätigkeit unter seiner Firma.

§ 2. Die Firma wird im entsprechenden Register bekannt gemacht, es sei denn, dass Sondervorschriften etwas anderes bestimmen.

Art. 43^3. Unterscheidungsfähigkeit der Firma

§ 1. Die Firma eines Unternehmers hat sich ausreichend von Firmen anderer Unternehmer, die auf demselben Markt tätig sind, zu unterscheiden.

§ 2. Die Firma darf niemanden über die Person des Unternehmers, sein Tätigkeitsfed, seinen Tätigkeitsort und seine Bezugsquellen täuschen.

Art. 43^4. Firma der natürlichen Person

Die Firma einer natürlichen Person ist ihr Vorname und Familienname. Dies schließt die zusätzliche Führung eines Pseudonyms oder einer auf den Gegenstand der Tätigkeit des Unternehmers hinweisenden Bezeichnung und anderer beliebiger Bezeichnungen für die Firma nicht aus.

Art. 43^5. Firma der juristischen Person

§ 1. Die Firma einer juristischen Person ist ihr Name.

§ 2. Die Firma enthält die Bezeichnung der Rechtsform der juristischen Person, die in abgekürzter Form angegeben werden kann; darüber hinaus kann sie auf den Gegenstand der Tätigkeit und den Sitz dieser juristischen Person hinweisen und andere beliebig ausgewählte Bezeichnungen enthalten.

§ 3. Die Firma einer juristischen Person kann den Familiennamen oder das Pseudonym einer natürlichen Person enthalten, soweit dies der Darstellung der Beziehung dieser Person zur Firma, insbesondere zur Errichtung oder der Tätigkeit des Unternehmers dient. Die Führung des Familiennamens oder des Pseudonyms einer natürlichen Person im Namen einer Firma bedarf der schriftlichen Zustimmung dieser Person, und im Fall ihres Todes der Zustimmung ihres Ehegatten und der Kinder.

§ 4. Der Unternehmer kann sich einer Abkürzung der Firma bedienen. Die Vorschrift des Artikels 43^2 § 2 ist entsprechend anzuwenden.

Art. 43^6. Firma der Zweigniederlassung

Die Firma einer Zweigniederlassung einer juristischen Person enthält deren vollständigen Namen und die Bezeichnung „Zweigniederlassung” mit dem Hinweis auf die Ortschaft, in der die Firma ihren Sitz hat.

Art. 43^7. Änderung der Firma

Eine Änderung der Firma bedarf der Eintragung im Register. Im Fall der Umwandlung der juristischen Person kann die bisherige Firma beibehalten werden, mit Ausnahme der Bezeichnung, die auf die Rechtsform der juristischen Person hinweist, sofern diese einer Änderung unterlag. Das selbe gilt für die Umwandlung einer Personengesellschaft.

Art. 43^8. Firma nach Ausscheiden eines Gesellschafters

§ 1. Verliert ein Gesellschafter, dessen Name in der Firma enthalten war, seine Mitgliedschaft, kann die Gesellschaft in ihrer Firma den Namen des ehemaligen Gesellschafters nur mit seiner in Schriftform geäußerten Zustimmung, im Falle seines Todes mit Zustimmung seiner Ehegattin / seines Ehegatten und seiner Kinder, beibehalten.

§ 2. Im Falle der Fortsetzung der Wirtschaftstätigkeit einer natürlichen Person durch eine andere natürliche Person, die ihr Rechtsnachfolger ist, gilt die Vorschrift des § 1 entsprechend.

§ 3. Derjenige, der ein Unternehmen erwirbt, kann das Unternehmen unter dessen bisheriger Firma führen. Er soll jedoch einen Zusatz, der auf die Firma oder den Namen des Erwerbers hinweist, einfügen, es sei denn, dass die Parteien etwas anderes bestimmt haben.

Art. 43^9. Verbot der Veräußerung der Firma

§ 1. Die Firma darf nicht veräußert werden.

§ 2. Der Unternehmer kann einen anderen Unternehmer zur Benutzung seiner Firma bevollmächtigen, wenn dies keine Täuschung darstellt.

Art. 43^10. Rechtswidrige Verletzung des Rechts an der Firma

Der Unternehmer, dessen Recht an der Firma durch Handeln einer anderen Person gefährdet wird, kann die Unterlassung des Handelns verlangen, es sei denn, dass es nicht rechtswidrig ist. Im Falle der Verletzung des Rechts kann er ferner verlangen, die Folgen zu beseitigen, Erklärungen entsprechenden Inhalts und in entsprechender Form abzugeben, einen Vermögensschaden nach allgemeinen Grundsätzen zu ersetzen oder den Gewinn zu erstatten, der durch die Person erlangt wurde, welche die Verletzung begangen hat.

Titel III. Vermögen

Art. 44. Begriff

Das Vermögen sind das Eigentum und andere Vermögensrechte.

Art. 44^1. Träger des staatlichen Vermögens

§ 1. Das staatliche Vermögen und andere staatliche Vermögensrechte gehören dem Staat oder anderen staatlichen juristischen Personen.

§ 2. Die Vermögensbefugnisse des Staates gegenüber staatlichen juristischen Personen regeln besondere Vorschriften, die insbesondere ihre Verfassung bestimmen.

Art. 45. Sache

Sachen im Sinne dieses Gesetzbuches sind nur körperliche Gegenstände.

Art. 46. Liegenschaften

§ 1. Liegenschaften sind Teile der Erdoberfläche, die den Gegenstand besonderen Eigentums (Grundstücke) darstellen, sowie die mit dem Grund dauerhaft verbundenen Gebäude oder deren Teile, sofern sie aufgrund besonderer Vorschriften einen vom Grundstück gesonderten Eigentumsgegenstand darstellen.

§ 2. Die Führung der Grundbücher regeln besondere Vorschriften.

Art. 46^1. Landwirtschaftliche Liegenschaften

Als landwirtschaftliche Liegenschaften (landwirtschaftliche Grundstücke) gelten diejenigen Grundstücke, die zur Produktion in der Landwirtschaft im Bereich der Herstellung von pflanzlichen und tierischen Erzeugnissen, darunter des Garten- und Obstbaus sowie der Fischzucht genutzt werden oder genutzt werden können.

Art. 47. Bestandteil

§ 1. Ein Bestandteil einer Sache darf kein getrennter Gegenstand des Eigentums und anderer dinglicher Rechte sein.

§ 2. Bestandteil einer Sache ist alles, was von ihr nicht ohne Beschädigung oder wesentliche Veränderung ihrer Ganzheit oder ohne Beschädigung oder wesentliche Veränderung eines von ihr getrennten Gegenstandes getrennt werden kann.

§ 3. Mit der Sache nur zum vorübergehenden Gebrauch verbundene Gegenstände stellen keine Bestandteile dar.

Art. 48. Bestandteil eines Grundstücks

Mit Ausnahme der im Gesetz vorgesehenen Fälle gehören zu den Bestandteilen eines Grundstücks insbesondere Gebäude und andere mit dem Grundstück dauerhaft verbundene Einrichtungen sowie Bäume und andere Pflanzen ab dem Zeitpunkt ihrer Anpflanzung oder ihres Ansäens.

Art. 49. Einrichtungen, die keine Bestandteile eines Grundstücks sind

§ 1. Einrichtungen zur Zu- oder Abführung von Wasser, Dampf, Gas oder Strom sowie ähnliche Einrichtungen gehören nicht zu den Bestandteilen des Grundstücks, sofern sie Bestandteil eines Unternehmens sind.

§ 2. Eine Person, die die Kosten des Baus der in § 1 bezeichneten Einrichtungen getragen hat und ihr Eigentümer ist, kann verlangen, dass der Unternehmer, der sie seinem Netzwerk angeschlossen hat, ihr Eigentum gegen entsprechende Entschädigung erwirbt, es sei denn, dass die Parteien etwas anderes vereinbart haben. Die Forderung auf Übertragung des Eigentums dieser Einrichtungen kann ebenfalls der Unternehmer stellen.

Art. 50. Rechte als Bestandteile

Als Bestandteile der Liegenschaften gelten ebenfalls mit dem Eigentum verbundene Rechte.

Art. 51. Zubehör

§ 1. Als Zubehör gelten bewegliche Sachen, die zum bestimmungsgemäßen Gebrauch einer anderen Sache (der Hauptsache) notwendig sind, sofern sie in einer diesem Zweck entsprechenden tatsächlichen Verbindung mit der Sache stehen.

§ 2. Zubehör darf keine dem Eigentümer der Hauptsache nicht gehörende Sache sein.

§ 3. Zubehör verliert die Eigenschaft als solches nicht durch vorübergehenden Wegfall der tatsächlichen Verbindung mit der Hauptsache.

Art. 52. Folge eines Rechtsgeschäfts

Ein Rechtsgeschäft betreffend die Hauptsache ist ebenfalls bezüglich des Zubehörs wirksam, es sei denn, dass sich aus dem Inhalt des Geschäfts oder besonderen Vorschriften etwas anderes ergibt.

Art. 53. Nutzungen einer Sache

§ 1. Natürliche Nutzungen einer Sache sind ihre Früchte und andere von ihr getrennte Bestandteile, sofern sie nach den Grundsätzen einer ordnungsgemäßen Wirtschaft den üblichen Ertrag aus der Sache darstellen.

§ 2. Bürgerrechtliche Nutzungen einer Sache sind Erträge, die die Sache aufgrund eines Rechtsverhältnisses erbringt.

Art. 54. Nutzungen eines Rechts

Nutzungen eines Rechts sind Erträge, die dieses Recht gemäß seiner gesellschaftlich-wirtschaftlichen Zweckbestimmung erbringt.

Art. 55. Zustehende Nutzungen

§ 1. Dem Nutzungsberechtigten stehen die natürlichen Nutzungen, die während der Dauer seiner Berechtigung von der Sache getrennt werden, und die bürgerrechtlichen Nutzungen – im Verhältnis zur Dauer dieser Berechtigung zu.

§ 2. Hat der Nutzungsberechtigte Aufwendungen zum Zwecke der Erlangung von Nutzungen gemacht, die einer anderen Person zugefallen sind, so kann er von dieser Person eine Vergütung für diese Aufwendungen verlangen. Die Vergütung darf den Wert der Nutzungen nicht übersteigen.

Art. 55^1. Begriff des Unternehmens

Das Unternehmen ist eine organisierte Einheit materieller und immaterieller Bestandteile, die zur Führung der Wirtschaftstätigkeit bestimmt ist.

Es umfasst insbesondere:

1) die individualisierende Bezeichnung des Unternehmens oder seine ausgesonderten Bestandteile (Name des Unternehmens);

2) das Eigentum an den unbeweglichen oder beweglichen Sachen, darunter den Einrichtungen, Materialien, Waren und Erzeugnisse sowie andere dingliche Rechte an unbeweglichen oder beweglichen Sachen;

3) Rechte aus Miet- und Pachtverträgen betreffend eine bewegliche oder unbewegliche Sache sowie Rechte auf Nutzung einer beweglichen oder unbeweglichen Sache, die sich aus anderen Rechtsverhältnissen ergeben;

4) Forderungen, Rechte aus Wertpapieren und Geldmittel;

5) Konzessionen, Lizenzen und Genehmigungen;

6) Patente und andere gewerbliche Schutzrechte;

7) Vermögensurheberrechte und verwandte Vermögensrechte;

8) Geheimnisse des Unternehmens;

9) Handelsbücher und Unterlagen, die mit der Führung der Wirtschaftstätigkeit verbunden sind.

Art. 55^2. Rechtsgeschäft betreffend das Unternehmen

Ein Rechtsgeschäft, das das Unternehmen zum Gegenstand hat, umfasst alles, was zum Unternehmen gehört, es sei denn, dass sich aus dem Inhalt des Rechtsgeschäftes oder besonderen Vorschriften etwas anderes ergibt.

Art. 55^3. Landwirtschaftlicher Betrieb

Als landwirtschaftlicher Betrieb gelten das Ackerland nebst Waldgrundstücken, Gebäuden oder ihren Teilen, die Einrichtung und das Inventar, sofern sie eine organisierte wirtschaftliche Einheit darstellen oder darstellen können, mit den Rechten und Pflichten, die mit der Führung des landwirtschaftlichen Betriebs verbunden sind.

Art. 55^4. Haftung des Erwerbers für Verbindlichkeiten

Der Erwerber des Unternehmens oder eines landwirtschaftlichen Betriebs haftet mit dem Veräußerer als Gesamtschuldner für die Verbindlichkeiten, die mit der Führung des Unternehmens oder des landwirtschaftlichen Betriebs verbunden sind, es sei denn, dass er zum Zeitpunkt des Erwerbs von den Verbindlichkeiten trotz Beachtung der gebotenen Sorgfalt keine Kenntnis hatte. Die Haftung des Erwerbers ist auf den Wert des erworbenen Unternehmens oder des landwirtschaftlichen Betriebes zum Zeitpunkt des Erwerbs und zu den Preisen zum Zeitpunkt der Befriedigung des Gläubigers beschränkt. Diese Haftung darf ohne Zustimmung des Gläubigers weder ausgeschlossen noch beschränkt werden.

Titel IV. Rechtsgeschäfte

Abschnitt I. Allgemeine Vorschriften

Art. 56. Wirkungen eines Rechtsgeschäfts

Ein Rechtsgeschäft hat nicht nur die in ihm festgelegten, sondern auch die sich aus dem Gesetz, den Grundsätzen des gesellschaftlichen Zusammenlebens und den guten Sitten ergebenden Wirkungen.

Art. 57. Verfügung über ein Recht

§ 1. Durch Rechtsgeschäft darf die Berechtigung zur Übertragung, Belastung, Veränderung oder Aufhebung eines Rechts weder ausgeschlossen noch beschränkt werden, sofern dieses Recht nach dem Gesetz veräußerlich ist.

§ 2. Die obige Vorschrift schließt die Zulässigkeit der Verpflichtung, dass der Berechtigte bestimmte Verfügungen nicht vornimmt, nicht aus.

Art. 58. Rechtswidrigkeit eines Rechtsgeschäfts

§ 1. Ein Rechtsgeschäft, das gegen ein gesetzliches Verbot verstößt oder die Umgehung eines Gesetzes zum Ziel hat, ist nichtig, es sei denn, dass eine Vorschrift eine andere Rechtswirkung vorsieht, insbesondere die, dass die entsprechenden Gesetzesvorschriften anstelle der unwirksamen Bestimmungen des Rechtsgeschäftes treten.

§ 2. Nichtig ist ebenso ein Rechtsgeschäft, das gegen die Grundsätze des gesellschaftlichen Zusammenlebens verstößt.

§ 3. Betrifft die Nichtigkeit nur einen Teil des Rechtsgeschäfts, so bleibt es im Übrigen wirksam, es sei denn, dass sich aus den Umständen ergibt, dass das Rechtsgeschäft ohne die nichtigen Bestimmungen nicht vorgenommen worden wäre.

Art. 59. Relative Unwirksamkeit eines Vertrags

Bei Abschluss eines Vertrages, dessen Erfüllung die Befriedigung des Anspruchs eines Dritten ganz oder teilweise unmöglich macht, kann der Dritte verlangen, dass der Vertrag im Verhältnis zu ihm für unwirksam erklärt wird, sofern die Parteien über seinen Anspruch Kenntnis gehabt haben oder der Vertrag unentgeltlich gewesen ist. Die Erklärung des Vertrags für unwirksam kann nicht nach Ablauf eines Jahres ab dem Zeitpunkt seines Abschlusses verlangt werden.

Art. 60. Willenserklärung

Der Wille einer das Rechtsgeschäft vornehmenden Person kann unter Vorbehalt der im Gesetz vorgesehenen Fälle durch ein jedes Verhalten dieser Person, das ihren Willen in ausreichender Art und Weise erkennen lässt, ausgedrückt werden (Willenserklärung), darunter auch in elektronischer Form.

Art. 61. Zeitpunkt der Abgabe einer Willenserklärung

§ 1. Die Willenserklärung, die einer anderen Person gegenüber abgegeben werden soll, gilt als abgegeben mit dem Zeitpunkt, in dem sie ihr in einer Weise zugegangen ist, dass es ihr möglich ist, vom Inhalt Kenntnis zu nehmen. Der Widerruf einer solchen Erklärung ist wirksam, sofern er gleichzeitig mit ihr oder früher als sie zugegangen ist.

§ 2. Die Willenserklärung in elektronischer Form gilt als einer anderen Person gegenüber mit dem Zeitpunkt abgegeben, in dem sie in das Mittel elektronischer Datenübertragung in einer solchen Art und Weise eingeführt wurde, dass die Person vom Inhalt Kenntnis nehmen konnte.

Art. 62. Tod eines Erklärenden

Die Willenserklärung, die einer anderen Person gegenüber abgegeben werden soll, wird nicht dadurch unwirksam, dass bevor sie dem Empfänger zuging, der Erklärende gestorben ist oder die Rechtsgeschäftsfähigkeit verloren hat, es sei denn, dass sich aus dem Inhalt der Erklärung, dem Gesetz oder den Umständen etwas anderes ergibt.

Art. 63. Zustimmung eines Dritten

§ 1. Ist zur Vornahme eines Rechtsgeschäfts die Einwilligung eines Dritten erforderlich, so kann er die Einwilligung ebenfalls vor oder nach der Abgabe der Willenserklärung durch die dieses Rechtsgeschäft vornehmenden Personen geben.

§ 2. Ist zur Wirksamkeit eines Rechtsgeschäfts eine besondere Form erforderlich, soll die die Einwilligung des Dritten umfassende Erklärung in der gleichen Form abgegeben werden.

Art. 64. Ersetzende Entscheidung

Eine rechtskräftige Gerichtsentscheidung, die die Pflicht einer Person zur Abgabe einer bestimmten Willenserklärung feststellt, ersetzt diese Willenserklärung.

Art. 65. Auslegung

§ 1. Eine Willenserklärung soll so ausgelegt werden, wie dies der Umstände ihrer Abgabe, die Grundsätze des gesellschaftlichen Zusammenlebens und die guten Sitten erforderlich machen.

§ 2. Bei der Auslegung eines Vertrags ist zunächst auf die gemeinsame Absicht der Parteien und den Zweck des Vertrages und danach erst auf seinen Wortlaut abzustellen.

Abschnitt II. Vertragsschluss

Art. 66. Angebot; bindende Wirkung

§ 1. Eine dem Vertragspartner gegenüber abgegebene Willenserklärung stellt ein Angebot dar, sofern sie die wesentlichen Vertragsbestimmungen enthält.

§ 2. Hat der Anbieter in dem Angebot keine Frist zur Annahme gesetzt, so verliert ein in Anwesenheit der anderen Partei oder durch ein Fernmeldemittel erklärtes Angebot seine bindende Wirkung, wenn es nicht unverzüglich angenommen wird; ein auf andere Weise erklärtes Angebot verliert seine bindende Wirkung nach Ablauf der Zeit, innerhalb deren der Anbieter im gewöhnlichen Geschäftsbetrieb eine unverzüglich zurückgeschickte Antwort erwarten durfte.

Art. 66^1. Bindende Wirkung eines elektronischen Angebots

§ 1. Ein in elektronischer Form abgegebenes Angebot bindet den Anbietenden, wenn die andere Partei seinen Erhalt unverzüglich bestätigt hat.

§ 2. Ein Unternehmer, der das Angebot in elektronischer Form abgibt, ist verpflichtet, die andere Partei vor dem Vertragsabschluss auf eindeutige und verständliche Art und Weise zu unterrichten:

1) über die technischen Tätigkeiten, durch die der Vertrag abgeschlossen wird;

2) über die Rechtswirkungen der Bestätigung des Erhalts des Angebots durch den Annehmenden;

3) über Grundsätze und Methoden der Aufzeichnung, Sicherung und Bereitstellung des Inhalts des geschlossenen Vertrages vom Unternehmer an den Annehmenden;

4) über Methoden und technische Mittel, die zur Ermittlung und Behebung von Fehlern in einzugebenden Daten dienen, die er dem Annehmenden zugänglich zu machen hat;

5) über die Sprachen, in denen der Vertrag abgeschlossen werden kann;

6) über Kodizes der Ethik, die anwendbar sind, sowie deren Zugänglichkeit in elektronischer Form.

§ 3. Die Vorschrift des § 2 ist entsprechend anzuwenden, wenn der Unternehmer den Annehmenden zu Verhandlungen, zur Abgabe von Angeboten oder zum Abschluss des Vertrags auf eine andere Art und Weise einlädt.

§ 4. Die Vorschriften der §§ 1–3 finden auf den Vertragsabschluss mit Hilfe der elektronischen Post oder ähnlicher Mittel der individuellen Fernmeldetechnik keine Anwendung. Sie finden ebenfalls keine Anwendung in Verhältnissen zwischen den Unternehmern, wenn dies die Parteien vereinbart haben.

Art. 66^2. Widerruf des Angebots

§ 1. In Vertragsverhältnissen zwischen den Unternehmern kann ein Angebot vor dem Vertragsabschluss widerrufen werden, wenn die Erklärung über den Widerruf vor der Rücksendung der Erklärung über die Annahme des Angebots abgegeben wurde.

§ 2. Das Angebot darf jedoch nicht widerrufen werden, wenn dies sich aus seinem Inhalt ergibt oder in ihm eine Frist zu seiner Annahme gesetzt wurde.

Art. 67. Verzögerung der Antwort

Ist die Erklärung über die Annahme des Angebots verspätet angekommen, aber ergibt sich aus ihrem Inhalt oder den Umständen, dass sie rechtzeitig abgeschickt wurde, so kommt der Vertrag zustande, es sei denn, der Anbieter unterrichtet die andere Partei, dass der Vertrag wegen der Verzögerung der Rückantwort als nicht abgeschlossen gilt.

Art. 68. Vorbehalte

Eine Angebotsannahme, die unter Vorbehalt der Änderung oder Ergänzung des Inhalts vorgenommen wurde, gilt als ein neues Angebot.

Art. 68^1. Annahme des Angebots unter Vorbehalt

§ 1. In Vertragsverhältnissen zwischen Unternehmern gilt die Rückantwort auf das Angebot unter Vorbehalt der Änderung oder Ergänzung, die ihren Inhalt nicht wesentlich verändern, als Angebotsannahme. In dem Fall bindet die Parteien der im Angebot bestimmte Inhalt des Vertrags unter Berücksichtigung der in der Rückantwort enthaltenen Vorbehalte.

§ 2. Die vorstehende Vorschrift findet keine Anwendung, wenn im Inhalt des Angebots darauf hingewiesen wurde, dass es nur vorbehaltlos angenommen werden kann, oder wenn der Anbieter sich der Einbeziehung der Vorbehalte in den Vertrag unverzüglich widersetzt hat, oder wenn die annehmende Vertragspartei in der Antwort auf das Angebot seine Annahme von der Zustimmung des Anbieters zur Einbeziehung der Vorbehalte in den Vertrag abhängig gemacht und diese Zustimmung nicht erhalten hat.

Art. 68^2. Konkludente Angebotsannahme

Erhält ein Unternehmer ein Angebot zum Abschluss eines Vertrages im Rahmen seiner Tätigkeit von einer Person, mit der er ständige Geschäftsbeziehungen unterhält, so gilt der Mangel an einer unverzüglichen Rückantwort als Annahme des Angebots.

Art. 69. Konkludente Annahme

Ist nach dem unter den gegebenen Verhältnissen geltenden Geschäftsbrauch oder nach dem Inhalt des Angebots eine Annahmeerklärung nicht erforderlich, insbesondere dann, wenn der Anbieter die unverzügliche Vertragserfüllung fordert, so kommt der Vertrag zustande, sofern der Vertragspartner rechtzeitig mit der Erfüllung des Vertrages begonnen hat; andernfalls verliert das Angebot seine bindende Wirkung.

Art. 70. Zeitpunkt und Ort des Vertragsabschlusses

§ l. Der Vertrag gilt im Zweifel als zu dem Zeitpunkt geschlossen, zu dem der Anbieter die Annahmeerklärung erhalten hat und, wenn der Zugang einer Annahmeerklärung nicht erforderlich ist, zu dem Zeitpunkt, zu dem der Vertragspartner mit der Erfüllung des Vertrages begonnen hat.

§ 2. Der Vertrag gilt im Zweifel als an dem Ort abgeschlossen, an dem der Anbieter die Annahmeerklärung erhalten hat, und, wenn der Zugang einer Annahmeerklärung nicht erforderlich ist oder das Angebot in elektronischer Form gemacht wird, am Wohnort oder im Sitz des Anbieters zum Zeitpunkt des Vertragsschlusses.

Art. 70l. Mündliche und schriftliche Versteigerung

§ 1. Ein Vertrag kann in einer mündlichen oder schriftlichen Versteigerung geschlossen werden.

§ 2. In der Bekanntmachung der mündlichen oder schriftlichen Versteigerung sind der Zeitpunkt, der Ort, der Gegenstand und die Bedingungen der mündlichen oder schriftlichen Versteigerung oder die Art und Weise der Bereitstellung dieser Bedingungen anzugeben.

§ 3. Die Bekanntmachung sowie die Bedingungen der mündlichen oder schriftlichen Versteigerung können nur dann geändert oder widerrufen werden, wenn dies in ihnen vorbehalten wurde.

§ 4. Der Veranstalter – ab dem Zeitpunkt der Offenbarung der Bedingungen – und der Anbieter – ab dem Zeitpunkt der Abgabe eines Angebots gemäß der Bekanntmachung der mündlichen oder schriftlichen Versteigerung – sind verpflichtet, sich nach den Bestimmungen der Bekanntmachung zu richten sowie die Bedingungen der mündlichen oder schriftlichen Versteigerung einzuhalten.

Art. 70^2. Angebot bei einer mündlichen Versteigerung

§ 1. Das bei einer mündlichen Versteigerung gemachte Angebot verliert seine bindende Wirkung, wenn ein anderer Anbieter ein günstigeres Angebot gemacht hat, es sei denn, dass in den Bedingungen der Versteigerung etwas anderes vorgesehen ist.

§ 2. Bei einer mündlichen Versteigerung kommt der Vertrag im Zeitpunkt der Annahme des Angebots zustande.

§ 3. Ist die Wirksamkeit des Vertrages von der Erfüllung bestimmter gesetzlich vorgesehener Bedingungen abhängig, so können sowohl der Veranstalter der Versteigerung als auch derjenige Teilnehmer, dessen Angebot angenommen wurde, den Vertragsabschluss geltend machen.

Art. 70^3. Angebot bei einer schriftlichen Versteigerung

§ 1. Das bei einer schriftlichen Versteigerung gemachte Angebot verliert seine bindende Wirkung, wenn ein anderes Angebot angenommen oder die Versteigerung ohne die Annahme eines der Angebote geschlossen wurde, es sei denn, dass in den Bedingungen der Versteigerung etwas anderes vorgesehen ist.

§ 2. Der Veranstalter ist verpflichtet, die Teilnehmer über das Ergebnis oder über die Schließung der schriftlichen Versteigerung ohne die Annahme eines Angebots unverzüglich zu unterrichten. Die Unterrichtung soll durch ein Schreiben oder durch Bekanntgabe in der gleichen Weise wie die der mündlichen oder schriftlichen Versteigerung erfolgen.

§ 3. Auf die Feststellung des Zeitpunktes des Vertragsabschlusses bei einer schriftlichen Versteigerung sind die Vorschriften über die Annahme eines Angebots entsprechend anzuwenden, es sei denn, dass in den Bedingungen der Versteigerung etwas anderes vorbehalten ist. Artikel 70^2 § 3 ist entsprechend anzuwenden.

Art. 70^4. Bietergarantie

§ 1. In den Bedingungen der mündlichen oder schriftlichen Versteigerung kann vorbehalten werden, dass ein Teilnehmer der mündlichen oder schriftlichen Versteigerung unter Androhung der Nichtzulassung zur Versteigerung an den Veranstalter einen bestimmten Geldbetrag oder eine entsprechende Sicherheit (Bietergarantie) zu leisten hat. Ves sei denn, dass in den Bedingungen der Versteigerung etwas anderes vorbehalten ist. Artikel 70^2 § 3 ist entsprechend anzuwenden.

§ 2. Tritt der Teilnehmer einer mündlichen oder schriftlichen Versteigerung trotz der Annahme seines Angebots von dem Abschluss des Vertrages, dessen Wirksamkeit von der Erfüllung besonderer gesetzlich vorgesehener Bedingungen abhängig ist, zurück, kann der Veranstalter der mündlichen oder schriftlichen Versteigerung den erhaltenen Geldbetrag einbehalten oder sich aus dem Sicherheitsgegenstand befriedigen. In den übrigen Fällen ist die geleistete Bietergarantie unverzüglich zurückzuerstatten, wobei die Sicherheit erlischt. Wenn der Veranstalter der mündlichen oder schriftlichen Versteigerung vom Vertragsabschluss zurücktritt, so kann der Teilnehmer, dessen Angebot angenommen wurde, die Leistung der doppelten Bietergarantie verlangen oder Anspruch auf Schadensersatz erheben.

Art. 70^5. Gründe für die Nichtigkeitserklärung eines Vertrages

§ 1. Der Veranstalter oder Teilnehmer einer mündlichen oder schriftlichen Versteigerung kann die Nichtigkeitserklärung des geschlossenen Vertrages verlangen, wenn eine Partei dieses Vertrages, ein anderer Teilnehmer oder ein mit ihrem Einverständnis handelnder Dritter in einer rechtswidrigen oder gegen die guten Sitten verstoßenden Weise das Ergebnis der Versteigerung beeinflusst hat. Die Nichtigkeitserklärung eines auf fremde Rechnung geschlossenen Vertrages kann auch derjenige, auf dessen Rechnung der Vertrag abgeschlossen wurde, oder der Auftraggeber verlangen.

§ 2. Der oben genannte Anspruch erlischt nach Ablauf eines Monats ab dem Tag, an dem der Berechtigte über den Grund der Nichtigkeitserklärung Kenntnis erlangt hat, spätestens jedoch nach Ablauf eines Jahres ab Vertragsabschluss.

Art. 71. Einladung zum Vertragsschluss

Bekanntmachungen, Werbung, Preislisten und andere an die Allgemeinheit oder an einzelne Personen gerichtete Informationen gelten im Zweifel nicht als Angebote, sondern als Einladung zum Vertragsschluss.

Art. 72. Vertragsschluss nach Verhandlungen

§ 1. Führen die Parteien zum Zwecke des Abschlusses eines bestimmten Vertrages Verhandlungen, so ist der Vertrag geschlossen, wenn die Parteien hinsichtlich aller Vertragsbestimmungen Einigung erzielen, die Verhandlungsgegenstand gewesen sind.

§ 2. Eine Partei, die die Verhandlungen unter Verletzung der guten Sitten, insbesondere ohne Absicht, den Vertrag zu schließen, geführt oder begonnen hat, ist zum Ersatz des Schadens verpflichtet, den die andere Partei dadurch erlitten hat, dass sie auf den Vertragsabschluss vertraut hat.

Art. 72^1. Schutz vertraulicher Informationen

§ 1. Hat eine Partei im Laufe der Verhandlungen vertrauliche Informationen bekanntgegeben, so ist die andere Partei verpflichtet, sie nicht an andere Personen weiterzugeben sowie diese Informationen nicht zu eigenen Zwecken zu verwenden, es sei denn, dass die Parteien etwas anderes vereinbart haben.

§ 2. Bei Nichterfüllung oder nicht ordnungsgemäßer Erfüllung der in § 1 bezeichneten Pflichten kann der Berechtigte von der anderen Partei Schadenersatz oder Herausgabe der erlangten Vorteile verlangen.

Abschnitt III. Form der Rechtsgeschäfte

Art. 73. Androhung der Nichtigkeit

§ 1. Schreibt das Gesetz für ein Rechtsgeschäft Schriftform vor, so ist ein ohne Wahrung dieser Form vorgenommenes Rechtsgeschäft nur dann nichtig, wenn das Gesetz die Nichtigkeit bestimmt.

§ 2. Schreibt das Gesetz für das Rechtsgeschäft eine andere besondere Form vor, so ist ein ohne Wahrung dieser Form vorgenommenes Rechtsgeschäft nichtig. Dies gilt jedoch nicht, wenn die Wahrung der besonderen Form nur zur Herbeiführung bestimmter Folgen des Rechtsgeschäfts vorgeschrieben ist.

Art. 74. Beweiszwecke

§ 1. Der Vorbehalt der Schriftform ohne Bestimmung der Nichtigkeit hat zur Folge, dass für den Fall der Nichtwahrung der vorbehaltenen Form im Prozess der Zeugenbeweis sowie der Beweis durch Parteienvernehmung hinsichtlich der Tatsache der Vornahme des Rechtsgeschäfts unzulässig sind. Diese Vorschrift findet jedoch keine Anwendung, wenn die Wahrung der Schriftform nur zur Herbeiführung bestimmter Folgen des Rechtsgeschäfts vorgeschrieben ist.

§ 2. Trotz Nichtwahrung der für Beweiszwecke vorgesehenen Schriftform sind der Zeugenbeweis sowie der Beweis durch Parteienvernehmung zulässig, wenn beide Parteien damit einverstanden sind oder wenn dies von einem Verbraucher im Rechtstreit mit einem Unternehmer verlangt wird oder wenn die Tatsache der Vornahme des Rechtsgeschäfts durch ein Schriftstück glaubhaft gemacht wird.

§ 3. Die Vorschriften über die Schriftform für Beweiszwecke finden auf Rechtsgeschäfte in den Verhältnissen zwischen den Unternehmern keine Anwendung.

Art. 75. (aufgehoben)

Art. 75^1. Veräußerung, Verpachtung, Nießbrauch eines Unternehmens

§ 1. Veräußerung oder Verpachtung eines Unternehmens oder Bestellung eines Nießbrauchs daran bedürfen der Schriftform mit notariell beglaubigten Unterschriften.

§ 2. Die Veräußerung eines Unternehmens, das einer im Register eingetragenen Person gehört, soll in das Register eingetragen werden.

§ 3. Die Vorschrift des § 2 ist auf die Verpachtung des Unternehmens und den Nießbrauch daran entsprechend anzuwenden.

§ 4. Die vorstehenden Vorschriften stehen den Vorschriften über die Form der Rechtsgeschäfte über Grundstücke nicht entgegen.

Art. 76. Im Vertrag vorbehaltene Form

Haben sich die Parteien im Vertrag vorbehalten, dass ein bestimmtes Rechtsgeschäft zwischen ihnen in einer bestimmten Form vorzunehmen ist, so kommt das Rechtsgeschäft nur bei Wahrung der vorbehaltenen Form zustande. Haben die Parteien jedoch die Vornahme des Rechtsgeschäfts in Schriftform vorgesehen und die Folgen der Nichtwahrung dieser Form nicht bestimmt, so wird im Zweifel angenommen, dass sie ausschließlich für Beweiszwecke vorbehalten worden ist.

Art. 77. Änderung eines Vertrages

§ 1. Ergänzung oder Änderung des Vertrags bedarf der Wahrung der Form, die das Gesetz oder die Parteien für seinen Abschluss vorgesehen haben.

§ 2. Wurde der Vertrag in Schriftform abgeschlossen, so soll seine einvernehmliche Aufhebung durch beide Parteien sowie der Rücktritt oder seine Kündigung ebenfalls schriftlich erfolgen.

§ 3. Wurde der Vertrag in einer anderen besonderen Form abgeschlossen, so bedarf seine einvernehmliche Aufhebung durch beide Parteien der Wahrung der Form, die das Gesetz oder die Parteien für seinen Abschluss vorgesehen haben; der Rücktritt oder seine Kündigung sollen jedoch schriftlich erfolgen.

Art. 77^1. Bindung der Bestätigung

Wurde ein zwischen Unternehmern ohne Schriftform geschlossener Vertrag durch eine Partei mit einem an den Vertragspartner gerichteten Schriftstück unverzüglich bestätigt und enthält das Schriftstück den Vertragsinhalt nur unwesentlich ändernde Änderungen oder Ergänzungen, so ist der im Bestätigungsschreiben enthaltene Wortlaut für die Parteien verbindlich, es sei denn, dass die andere Partei die es unverzüglich in Schriftform beanstandet.

Art. 78. Schriftform

§ 1. Zur Wahrung der Schriftform eines Rechtsgeschäfts genügt die eigenhändige Unterschrift auf der die Willenserklärung enthaltenden Urkunde. Zum Abschluss eines Vertrages genügt der Austausch der Urkunden, von denen eine jede durch eine Partei unterschrieben ist, oder von Urkunden, von denen eine jede den Inhalt der Willenserklärung einer der Parteien enthält und von ihr unterschrieben ist.

§ 2. Eine Willenserklärung in elektronischer Form, die mit der durch das gültige qualifizierte Zertifikat gesicherten Signatur versehen abgegeben wurde, ist einer in Schriftform abgegebenen Willenserklärung gleichgestellt.

Art. 79. Des Schreibens unkundige Personen

Eine des Schreibens unkundige, aber des Lesens kundige Person kann eine Willenserklärung entweder in der Weise in Schriftform abgeben, dass sie auf der Urkunde einen Fingerabdruck mit Stempelfarbe anbringt und eine andere Person neben dem Fingerabdruck den Vor- und Familiennamen des Erklärenden schreibt und selbst unterschreibt, oder aber dadurch, dass anstelle des Erklärenden eine andere Person unterschreibt und ihre Unterschrift durch einen Notar oder durch den Gemeindevorsitzenden (Bürgermeister, Stadtpräsidenten), den Landrat (Starost) oder Marschall der Woiwodschaft mit dem Hinweis beglaubigt wird, dass sie auf Wunsch eines des Schreibens Unkundigen, aber des Lesens Kundigen geleistet worden ist.

Art. 80. (aufgehoben)

Art. 81. Feststehendes Datum

§ 1. Macht das Gesetz die Gültigkeit oder bestimmte Folgen eines Rechtsgeschäfts von der amtlichen Beglaubigung seines Datums abhängig, so ist die Beglaubigung auch gegenüber solchen Personen wirksam, die an der Vornahme des Rechtsgeschäfts nicht beteiligt gewesen sind (feststehendes Datum).

§ 2. Ein Rechtsgeschäft hat auch in folgenden Fällen ein feststehendes Datum:

1) bei der Bestätigung der Vornahme des Geschäfts durch irgendeine amtliche
Urkunde, vom Datum der amtlichen Urkunde an;

2) bei der Anbringung irgendeines Vermerks auf der das Geschäft enthaltenden Urkunde durch ein Staatsorgan, eine Behörde der Einheit der territorialen Selbstverwaltung oder einen Notar, vom Datum des Vermerks an.

§ 3. Im Todesfall einer der Personen, die auf der Urkunde unterschrieben haben, gilt das Datum ihrer Unterschriftsleistung als vom Tage ihres Todes an für feststehend.

Abschnitt IV. Mängel einer Willenserklärung

Art. 82. Mangel des Bewusstseins oder der Freiheit

Nichtig ist eine Willenserklärung, die von einer Person abgegeben worden ist, die sich aus irgendwelchen Gründen in einem die bewusste oder freie Willensbildung und Willensäußerung ausschließenden Zustand befunden hat. Insbesondere geisteskrank oder geistesschwach gewesen ist oder sich in einem anderen selbst nur vorübergehenden Zustand der Störung ihrer Geistestätigkeit befunden hat.

Art. 83. Scheingeschäft

§ 1. Nichtig ist eine Willenserklärung, die einer anderen Partei gegenüber mit ihrem Einverständnis zum Schein abgegeben worden ist. Ist eine solche Erklärung zur Verdeckung eines anderen Rechtsgeschäfts abgegeben worden, so bestimmt sich die Gültigkeit der Erklärung nach den Eigenschaften dieses Rechtsgeschäfts.

§ 2. Die Scheinbarkeit der Willenserklärung hat keinen Einfluss auf die Wirksamkeit eines auf ihrer Grundlage vorgenommenen entgeltlichen Rechtsgeschäfts, wenn ein Dritter durch das Geschäft ein Recht erwirbt oder von einer Verbindlichkeit befreit wird, es sei denn, dass er bösgläubig gehandelt hat.

Art. 84. Irrtum

§ 1. Bei einem Irrtum bezüglich des Inhalts eines Rechtsgeschäfts können die Rechtsfolgen der Willenserklärung angefochten werden. Ist die Willenserklärung jedoch einer anderen Person gegenüber abgegeben worden, so ist ihre Anfechtung nur dann zulässig, wenn der Irrtum durch diese Person hervorgerufen wurde, und zwar auch dann, wenn dies ohne Verschulden dieser Person erfolgte, oder wenn sie von dem Irrtum Kenntnis hatte oder den Irrtum leicht erkennen konnte; diese Beschränkung bezieht sich nicht auf ein unentgeltliches Rechtsgeschäft.

§ 2. Es kann sich nur auf einen solchen Irrtum berufen werden, der die Vermutung begründet, dass der Erklärende eine Erklärung dieses Inhalts nicht abgegeben haben würde, wenn er nicht unter dem Einfluss des Irrtums gehandelt und die Angelegenheit vernünftig beurteilt hätte (wesentlicher Irrtum).

Art. 85. Bote

Die falsche Übermittlung einer Willenserklärung durch einen Boten hat dieselbe Wirkung wie ein Irrtum bei der Abgabe der Willenserklärung.

Art. 86. Arglist

§ 1. Hat der Vertragspartner einen Irrtum arglistig hervorgerufen, so ist die Anfechtung der unter dem Einfluss des Irrtums abgegebenen Willenserklärung auch dann zulässig, wenn der Irrtum unwesentlich gewesen ist oder wenn er sich nicht auf den Inhalt des Rechtsgeschäfts bezogen hat.

§ 2. Die Arglist eines Dritten steht der Arglist einer Partei gleich, wenn diese von der Arglist Kenntnis hatte und die andere Partei hiervon nicht unterrichtet hat oder wenn das Rechtsgeschäft unentgeltlich gewesen ist.

Art. 87. Drohung

Wer eine Willenserklärung unter dem Einfluss einer rechtswidrigen Drohung des Vertragspartners oder eines Dritten abgegeben hat, kann die Rechtsfolgen seiner Willenserklärung anfechten, wenn sich aus den Umstände ergibt, dass er befürchten konnte, dass ihm oder einem anderen eine ernste Gefahr hinsichtlich seiner Person oder seines Vermögens drohe.

Art. 88. Anfechtung der Rechtsfolgen einer Willenserklärung

§ 1. Die Anfechtung der Rechtsfolgen einer Willenserklärung, die einem anderen gegenüber unter dem Einfluss von Irrtum oder einer Drohung abgegeben worden ist, hat durch eine diesem gegenüber schriftlich abzugebende Erklärung zu erfolgen.

§ 2. Das Anfechtungsrecht erlischt bei einem Irrtum mit dem Ablauf eines Jahres seit dessen Entdeckung und bei einer Drohung mit dem Ablauf eines Jahres ab dem Zeitpunkt, an dem der Bedrohungszustand aufgehört hat.

Abschnitt V. Bedingung

Art. 89. Begriff

Unter Vorbehalt der gesetzlich vorgesehenen sowie der sich aus den Eigenschaften eines Rechtsgeschäfts ergebenden Ausnahmen kann der Eintritt oder die Beendigung der Rechtsfolgen eines Rechtsgeschäfts von einem künftigen und unbestimmten Ereignis abhängig gemacht werden (Bedingung).

Art. 90. Wirksamkeit eines Rechtsgeschäfts

Der Eintritt der Bedingung hat keine rückwirkende Wirkung, es sei denn, dass etwas anderes vorbehalten worden ist.

Art. 91. Schutz eines bedingt Berechtigten

Ein bedingt Berechtigter kann alle Rechtsgeschäfte zur Wahrung seiner Rechte vornehmen.

Art. 92. Verfügungen entgegen einer Bedingung

§ 1. Ist ein Rechtsgeschäft, das eine Verfügung über ein Recht erfasst, unter einer Bedingung vorgenommen worden, so werden spätere Verfügungen über das Recht mit dem Eintritt der Bedingung insoweit unwirksam, als sie die Rechtsfolgen des Bedingungseintritts zunichtemachen oder einschränken.

§ 2. Erwirbt jedoch auf der Grundlage einer solchen Verfügung ein Dritter ein Recht oder wird er von einer Verbindlichkeit befreit, so sind die Vorschriften zum Schutze von Personen, die gutgläubig mit einem Nichtverfügungsberechtigten ein Rechtsgeschäft vorgenommen haben, entsprechend anzuwenden.

Art. 93. Fiktion der Wirksamkeit

§ 1. Verhindert eine Partei, die am Nichteintritt der Bedingung interessiert ist, in einer Weise, die gegen die guten Sitten verstößt, den Eintritt der Bedingung, so treten die an den Eintritt der Bedingung geknüpften Rechtsfolgen dennoch ein.

§ 2. Führt eine Partei, die am Eintritt der Bedingung interessiert ist, in einer Weise, die gegen die guten Sitten verstößt, den Eintritt der Bedingung herbei, so treten die an den Eintritt der Bedingung geknüpften Rechtsfolgen dennoch nicht ein.

Art. 94. Rechtswidrige Bedingung

Eine unmögliche oder gesetzwidrige oder gegen die guten Sitten verstoßende Bedingung führt bei einer aufschiebenden Bedingung zur Unwirksamkeit des Rechtsgeschäfts; bei einer auflösenden Bedingung gilt sie als nicht vorbehalten.

Abschnitt VI. Vertretung

Unterabschnitt I. Allgemeine Vorschriften

Art. 95. Begriff

§ 1. Vorbehaltlich der im Gesetz vorgesehenen sowie der sich aus den Eigenschaften eines Rechtsgeschäfts ergebenden Fälle kann ein Rechtsgeschäft durch einen Vertreter vorgenommen werden.

§ 2. Ein durch einen Vertreter im Rahmen seiner Vollmacht vorgenommenes Rechtsgeschäft entfaltet Rechtswirkungen unmittelbar gegenüber dem Vertretenen.

Art. 96. Grundlage der Bevollmächtigung

Die Bevollmächtigung zum Handeln im fremden Namen kann sich aus dem Gesetz (gesetzliche Vertretung) oder aus einer Erklärung des Vertretenen (Vollmacht) ergeben.

Art. 97. Vermutung

Eine in einem zur Bedienung des Publikums bestimmten Geschäftslokal eines Unternehmens tätige Person gilt im Zweifel als zur Vornahme von Rechtsgeschäften bevollmächtigt, die gewöhnlich mit den Personen abgeschlossen werden, welche die Dienste des Unternehmens in Anspruch nehmen.

Unterabschnitt II. Vollmacht

Art. 98. Arten der Vollmacht

Eine allgemeine Vollmacht umfasst die Ermächtigung zu Handlungen im Rahmen einer gewöhnlichen Geschäftsführung. Für Rechtsgeschäfte, die den Bereich einer gewöhnlichen Geschäftsführung überschreiten, ist eine die Art der Geschäfte bestimmende Vollmacht erforderlich, es sei denn, dass das Gesetz eine Vollmacht für das einzelne Rechtsgeschäft fordert.

Art. 99. Form

§ 1. Ist zur Gültigkeit eines Rechtsgeschäfts eine besondere Form erforderlich, so muss die Vollmacht zur Vornahme des Rechtsgeschäfts in der gleichen Form erteilt werden.

§ 2. Eine allgemeine Vollmacht muss zu ihrer Wirksamkeit schriftlich erteilt werden.

Art. 100. Geschäftsfähigkeit des Bevollmächtigten

Die Beschränkung der Geschäftsfähigkeit des Bevollmächtigten hat keinen Einfluss auf die Wirksamkeit eines von ihm im Namen des Vollmachtgebers vorgenommenen Rechtsgeschäfts.

Art. 101. Widerruf; Tod

§ 1. Die Vollmacht kann jederzeit widerrufen werden, es sei denn, dass der Vollmachtgeber auf den Widerruf der Vollmacht aus Gründen verzichtet hat, die im Inhalt des Rechtsverhältnisses begründet sind, das Grundlage der Vollmacht ist.

§ 2. Die Bevollmächtigung erlischt mit dem Tode des Vollmachtgebers oder des Bevollmächtigten, es sei denn, dass in der Vollmacht aus Gründen des die Grundlage der Vollmacht bildenden Rechtsverhältnisses etwas anderes vorbehalten ist.

Art. 102. Rückgabe der Vollmachtsurkunde

Nach dem Erlöschen der Vollmacht ist der Bevollmächtigte verpflichtet, dem Vollmachtgeber die Vollmachtsurkunde zurückzugeben. Er kann eine beglaubigte Abschrift der Vollmachtsurkunde verlangen; das Erlöschen der Vollmacht ist auf der Abschrift zu vermerken.

Art. 103. Verträge eines ohne Vollmacht handelnden Bevollmächtigten

§ 1. Hat ein Vertragsschließender als Bevollmächtigter keine Vollmacht oder überschreitet er sie, so hängt die Wirksamkeit des Vertrags von seiner Genehmigung durch diejenige Person ab, in deren Namen er geschlossen worden ist.

§ 2. Die andere Partei kann der Person, in deren Namen der Vertrag geschlossen worden ist, eine angemessene Frist zur Genehmigung des Vertrages setzen; sie wird frei nach dem fruchtlosen Ablauf der Frist.

§ 3. Bei Fehlen der Genehmigung ist derjenige, der den Vertrag in fremdem Namen abgeschlossen hat, zur Rückgewähr dessen, was er von der anderen Partei in Erfüllung des Vertrages erhalten hat, sowie zum Ersatz desjenigen Schadens verpflichtet, den die andere Partei dadurch erlitten hat, dass sie den Vertrag in Unkenntnis des Fehlens oder der Überschreitung des Umfangs der Vollmacht abgeschlossen hat.

Art. 104. Einseitiges Rechtsgeschäft eines ohne Vollmacht handelnden Bevollmächtigten

Ein einseitiges in fremdem Namen ohne oder unter Überschreitung der Vollmacht vorgenommenes Rechtsgeschäft ist unwirksam. Ist jedoch derjenige, dem gegenüber die Willenserklärung in fremdem Namen abgegeben worden ist, mit dem Handeln ohne Vollmacht einverstanden, so sind die Vorschriften über den Vertragsabschluss durch den vollmachtlosen Vertreter entsprechend anzuwenden.

Art. 105. Wirkungsdauer

Nimmt der Bevollmächtigte nach dem Erlöschen der Vollmacht im Namen des Vollmachtgebers ein Rechtsgeschäft in den Grenzen der ursprünglichen Vollmacht vor, so ist das Rechtsgeschäft wirksam, es sei denn, dass die andere Partei vom Erlöschen der Vollmacht Kenntnis hatte oder hiervon ohne weiteres Kenntnis erlangen konnte.

Art. 106. Substituten

Der Bevollmächtigte kann für den Vollmachtgeber andere Bevollmächtigte nur dann einsetzen, wenn sich aus dem Inhalt der Vollmacht, aus dem Gesetz oder aus dem Rechtsverhältnis, das die Grundlage der Vollmacht darstellt eine Ermächtigung hierzu ergibt.

Art. 107. Gleichermaßen Bevollmächtigte

Hat der Vollmachtgeber mehrere Bevollmächtigte mit dem gleichen Vollmachtsbereich bestellt, so kann jeder von ihnen selbständig handeln, es sei denn, dass sich aus dem Inhalt der Vollmacht etwas anderes ergibt. Diese Vorschrift ist auf Bevollmächtigte entsprechend anzuwenden, die der Bevollmächtigte selbst für den Vollmachtgeber bestellt hat.

Art. 108. Insichgeschäfte

Der Bevollmächtigte kann Partei eines Rechtsgeschäfts nicht sein, das er im Namen des Vollmachtgebers vornimmt, es sei denn, dass sich aus dem Inhalt der Vollmacht etwas anderes ergibt oder dass unter Berücksichtigung des Inhalts des Rechtsgeschäfts die Möglichkeit einer Verletzung der Interessen des Vollmachtgebers ausgeschlossen ist. Diese Vorschrift ist entsprechend anzuwenden, wenn der Bevollmächtigte beide Parteien vertritt.

Art. 109. Willenserklärung gegenüber einem Vertreter

Die Vorschriften dieses Abschnitts sind entsprechend anzuwenden, wenn die Willenserklärung gegenüber einem Vertreter abgegeben werden soll.

III. Unterabschnitt: Prokura

Art. 109^1. Begriff der Prokura

§ 1. Die Prokura ist eine durch den Unternehmer erteilte Vollmacht für alle gerichtlichen und außergerichtlichen Handlungen, die mit der Führung des Unternehmens verbunden sind, die der in das Unternehmerregister einzutragen ist.

§ 2. Die Prokura darf gegenüber Dritten nicht beschränkt werden, es sei denn, das Gesetz bestimmt etwas anderes.

Art. 109^2. Obligatorische Schriftform

§ 1. Die Prokura ist zur Vermeidung ihrer Nichtigkeit in Schriftform zu erteilen. Die Vorschrift des Artikels 99 § 1 findet keine Anwendung.

§ 2. Der Prokurist kann jede natürliche, voll geschäftsfähige Person sein.

Art. 109^3. Vollmacht zu bestimmten Handlungen

Zur Veräußerung des Unternehmens, zu einem Rechtsgeschäft, aufgrund dessen eine Übergabe zur vorübergehenden Verwendung erfolgt, und zur Veräußerung sowie Belastung eines Grundstücks ist eine Vollmacht zu bestimmten Handlungen erforderlich.

Art. 109^4. Gesamtprokura

§ 1. Die Prokura kann mehreren Personen gemeinsam (Gesamtprokura) oder getrennt erteilt werden.

§ 2. Die für den Unternehmer bestimmten Erklärungen oder Zustellungen können gegenüber einer der Personen, denen die Gesamtprokura erteilt wurde, erfolgen.

Art. 109^5. Zweigniederlassungsprokura

Die Prokura kann auf die Angelegenheiten, die im Register der Zweigniederlassung des Unternehmens eingetragen wurden, beschränkt werden (Zweigniederlassungsprokura).

Art. 109^6. Verbot der Übertragung

Die Prokura kann nicht übertragen werden. Der Prokurist kann einen Bevollmächtigten zur Vornahme einer bestimmten Handlung oder zur Vornahme einer Art von Handlungen bestellen.

Art. 109^7. Widerruf, Erlöschen der Prokura

§ 1. Die Prokura kann jederzeit widerrufen werden.

§ 2. Die Prokura erlischt infolge der Löschung des Unternehmers im Register, der Insolvenzerklärung, der Eröffnung der Abwicklung sowie der Umwandlung des Unternehmens.

§ 3. Die Prokura erlischt mit dem Tod des Prokuristen.

§ 4. Der Tod des Unternehmers oder Verlust seiner Rechtsgeschäftsfähigkeit führt nicht zum Erlöschen der Prokura.

Art. 109^8. Pflicht der Eintragung in das Register

§ 1. Die Bestellung oder das Erlöschen der Prokura hat der Unternehmer zum Unternehmerregister anzumelden.

§ 2. Die Anmeldung der Erteilung der Prokura hat ihre Art, und im Falle der Gesamtprokura, ebenfalls den Umfang ihrer Erteilung zu enthalten.

Art. 109^9. Unterschrift gemäß hinterlegtem Muster

Der Prokurist unterschreibt eigenhändig gemäß dem in den Registerunterlagen hinterlegten Muster mit einem Zusatz, der auf die Prokura hinweist, es sei denn, dass es sich aus dem Inhalt der Urkunde ergibt, dass er als Prokurist handelt.

Titel V. Frist

Art. 110. Berechnungsgrundlage

Legen das Gesetz, die Entscheidung eines Gerichts oder eines anderen Staatsorgans oder ein Rechtsgeschäft eine Frist fest, ohne die Art und Weise ihrer Berechnung zu regeln, so sind die nachstehenden Vorschriften anzuwenden.

Art. 111. Frist nach Tagen

§ l. Eine nach Tagen bestimmte Frist endet mit Ablauf des letzten Tages.

§ 2. Ist der Anfang einer nach Tagen bestimmten Frist ein bestimmtes Ereignis, so ist bei der Berechnung der Frist der Tag, an dem das Ereignis eingetreten ist, nicht mitzurechnen.

Art. 112. Längere Fristen

Eine nach Wochen, Monaten oder Jahren bestimmte Frist endet mit Ablauf des Tages, dessen Bezeichnung oder Datum dem Anfangstag der Frist entspricht, und, wenn es einen solchen Tag im letzten Monat nicht gegeben hat, am letzten Tag dieses Monats. Bei der Berechnung des Lebensalters einer natürlichen Person läuft die Frist jedoch mit dem Anfang des letzten Tages ab.

Art. 113. Monate

§ 1. Ist eine Frist für den Anfang, die Mitte oder das Ende eines Monats bestimmt, so sind hierunter der erste, fünfzehnte oder der letzte Tag des Monats zu verstehen.

§ 2. Eine halbmonatige Frist umfasst fünfzehn Tage.

Art. 114. Berechnung des Monats und des Jahres

Ist eine Frist nach Monaten oder Jahren bestimmt und der ununterbrochene Lauf der Frist nicht erforderlich, so ist ein Monat mit dreißig und ein Jahr mit dreihundertfünfundsechzig Tagen zu berechnen.

Art. 115. Feiertage

Fällt das Ende der Frist zur Erfüllung eines Rechtsgeschäfts auf einen gesetzlichen Feiertag, so läuft die Frist am darauffolgenden Tag ab.

Art. 116. Anwendung der Vorschriften über Bedingung

§ 1. Sollen die Wirkungen eines Rechtsgeschäfts in einer bestimmten Frist entstehen, so gelten die Vorschriften über die aufschiebende Bedingung entsprechend.

§ 2. Wenn die Wirkungen eines Rechtsgeschäfts in einer bestimmten Frist enden sollen, so sind die Vorschriften über die auflösende Bedingung entsprechend anzuwenden.

Titel VI. Verjährung

Art. 117. Grundsatz

§ 1. Vorbehaltlich der gesetzlich vorgesehenen Ausnahmen unterliegen vermögensrechtliche Ansprüche der Verjährung.

§ 2. Nach Ablauf der Verjährungsfrist kann derjenige, gegen den der Anspruch erhoben werden kann, die Erfüllung des Anspruchs verweigern, es sei denn, dass er auf die Einrede der Verjährung verzichtet. Ein Verzicht auf die Einrede der Verjährung vor Ablauf der Verjährungsfrist ist jedoch nichtig.

§ 3. (gestrichen)

Art. 118. Fristen

Bestimmt eine besondere Vorschrift nichts anderes, so beträgt die Verjährungsfrist zehn Jahre, und für Ansprüche auf wiederkehrende Leistungen oder Ansprüche im Zusammenhang mit der Führung einer Wirtschaftstätigkeit drei Jahre.

Art. 119. Änderungsverbot

Verjährungsfristen können durch Rechtsgeschäft weder verkürzt noch verlängert werden.

Art. 120. Beginn

§ 1. Die Verjährung beginnt an dem Tage, an dem der Anspruch fällig geworden ist. Hängt die Fälligkeit des Anspruchs von der Vornahme einer bestimmten Handlung durch den Berechtigten ab, so beginnt die Verjährung an dem Tage, an dem der Anspruch fällig geworden wäre, wenn der Berechtigte die Handlung zum frühestmöglichen Termin vorgenommen hätte.

§ 2. Die Verjährung von Unterlassungsansprüchen beginnt an dem Tage, an dem derjenige, gegen den der Anspruch geltend gemacht werden kann, dem Anspruchsinhalt entgegen gehandelt hat.

Art. 121. Verjährungshemmung

Die Verjährung beginnt nicht und eine bereits begonnene Verjährung wird gehemmt:

1) hinsichtlich der Ansprüche von Kindern gegenüber den Eltern, während der Dauer der elterlichen Gewalt;

2) hinsichtlich der Ansprüche von nicht vollständig Geschäftsfähigen gegenüber Personen, die die Vormundschaft oder die Pflegschaft ausüben, während der Dauer der Vormundschaft oder der Pflegschaft;

3) hinsichtlich der Ansprüche, die Ehegatten gegeneinander zustehen, während der Dauer der Ehe;

4) hinsichtlich sämtlicher Ansprüche, die der Berechtigte infolge höherer Gewalt vor dem Gericht oder einem anderen zur Entscheidung von Angelegenheiten der gegebenen Art zuständigen Organ nicht geltend machen kann, während des Bestehens des Hindernisses.

Art. 122. Ablaufhemmung

§ 1. Gegenüber einem nicht vollständig Geschäftsfähigen kann die Verjährung nicht vor Ablauf von zwei Jahren seit der Bestellung seines gesetzlichen Vertreters für ihn oder seit dem Wegfall des Grundes seiner Bestellung ablaufen.

§ 2. Wenn die Verjährungsfrist kürzer als zwei Jahre ist, beginnt ihr Lauf am Tag der Bestellung des gesetzlichen Vertreters oder am Tag, an dem der Grund seiner Bestellung entfallen ist.

§ 3. Die vorstehenden Vorschriften sind auf die Verjährung gegenüber einer Person, bei der ein Grund für ihre vollständige Entmündigung vorliegt, entsprechend anzuwenden.

Art. 123. Unterbrechung der Verjährung

§ 1. Die Verjährung wird unterbrochen:

1) durch jede Handlung, die vor Gericht oder einem anderen für die Entscheidung von Angelegenheiten oder die Vollstreckung von Ansprüchen der gegebenen Art zuständigen Organ oder vor einem Schiedsgericht unmittelbar zur Geltendmachung, Feststellung, Befriedigung oder Sicherung eines Anspruchs vorgenommen wurde;

2) durch Anerkennung des Anspruchs durch den Anspruchsgegner;

3) durch Einleitung der Mediation.

§ 2. (gestrichen)

Art. 124. Neubeginn nach einer Unterbrechung

§ 1. Nach jeder Unterbrechung beginnt die Verjährung von neuem zu laufen.

§ 2. Bei Unterbrechung der Verjährung durch eine Handlung im Verfahren vor einem Gericht oder einem anderen für die Entscheidung von Angelegenheiten oder für die Vollstreckung von Ansprüchen der gegebenen Art zuständigen Organ oder vor einem Schiedsgericht oder durch Einleitung der Mediation beginnt die Verjährung von neuem zu laufen, wenn das Verfahren abgeschlossen ist.

Art. 125. Verjährung nach einer rechtskräftigen Entscheidung

§ 1. Ein durch rechtskräftige Entscheidung eines Gerichts oder eines anderen zur Entscheidung von Angelegenheiten der gegebenen Art zuständigen Organs oder durch die Entscheidung eines Schiedsgerichts festgestellter Anspruch sowie ein Anspruch, der durch einen vor einem Gericht oder Schiedsgericht abgeschlossenen Vergleich oder durch einen vor einem Mediator abgeschlossenen durch ein Gericht bestätigten Vergleich festgestellt ist, verjährt mit Ablauf von zehn Jahren, auch wenn die Verjährungsfrist für Ansprüche dieser Art kürzer ist. Wenn ein auf diese Art und Weise festgestellter Anspruch periodische Leistungen zum Inhalt hat, so unterliegt der Anspruch auf künftig fällig werdende periodische Leistungen einer dreijährigen Verjährung.

§ 2. (gestrichen)