Eliza Sarnacka-Mahoney

ZBĘDNIK INTELIGENTA

Ilustracje: GOSIA KOSIEC

Wydawnictwo Nowy Świat Warszawa 2008

© Copyright by Eliza Sarnacka-Mahoney, 2008

© Copyright by Wydawnictwo Nowy Świat, 2008

Ilustracje w tekście i na okładce: Gosia Kosiec

Projekt okładki: Piotr Perzyna

Redakcja: Anna Czubska

Korekta: Ewa Chmielewska

ISBN 978-83-7386-306-4

Wydanie I

Warszawa 2008

Wydawnictwo Nowy Świat

ul. Kopernika 30, 00-336 Warszawa

tel. (22) 826-25-43

faks (22) 826-25-47

Internet: www.nowy-swiat.pl

e-mail: wydawnictwo@nowy-swiat.pl

Konwersja do formatu MOBI: Virtualo Sp. z o.o.
virtualo.eu

ZBĘDNIK FAKTÓW I CIEKAWOSTEK

WIERNY WATYKAN

Strażnicy Watykanu po dziś dzień noszą mundury zaprojektowane dla nich w XVI wieku przez Michała Anioła.

URODZINOWY TŁUM

Wiadomo, każde urodziny są wyjątkowe. Żeby ich sobie nie popsuć, nie myślmy więc o tym, że w tym wyjątkowym dla nas dniu swój „wyjątkowy dzień” celebruje prócz nas mniej więcej 9 milionów innych ludzi na świecie.

NIEWIERNYCH LOS MIERNY

Ateizm był w dawnej Polsce przestępstwem i podlegał karze.

Jak wieść niesie, na karę śmierci (poprzez ścięcie) polscy sędziowie skazali jednak tylko jedną osobę. Był nią Kazimierz Łyszczyński, autor „Traktatu o nieistnieniu Boga”. Egzekucja miała miejsce 30 marca 1689 roku.

Z PŁUC SOKRATESA DO TWOICH…

Uwaga, fani Sokratesa!

Jeżeli wierzyć magazynowi „Scientific American”, mieszkańcy półkuli północnej z każdym wdechem wciągają w płuca przynajmniej jedną cząsteczkę powietrza, która onegdaj przeszła również przez płuca wielkiego filozofia.

Niestety, dokładnie to samo można powiedzieć o naszych związkach ze Stalinem i Hitlerem.

Czy to powód do radości, czy smutku, każdy niech zadecyduje sam.

EKSPRESIK, CZ. I

Najwięcej zawałów serca ma miejsce w poniedziałek.

Najwięcej samochodów psuje się również w poniedziałek.

Najwięcej napadów na banki odbywa się w piątki.

W ciągu życia człowiek „wyhodowuje” na swojej głowie około 820 km włosów…

Największym pracodawcą na świecie są hinduskie linie kolejowe – zatrudniają ponad milion ludzi.

Jeżeli podarujesz komuś nowy długopis i poprosisz, by napisał nim coś na próbę, 97% z nas najprawdopodobniej napisze własne imię.

WYSZPERANE ZE SZKOLNYCH ZESZYTÓW

Pytanie: Jakie znasz plemiona słowiańskie mieszkające na ziemiach polskich w X wieku?

Odpowiedź: Persjanie, Słowianie i Hobbici.

Pytanie: Jakich znasz bohaterów walk o niepodległość Stanów Zjednoczonych?

Odpowiedź 1: Tadeusza Kolonko.

Odpowiedź 2: Waszyngtona i Clintona.

ZABAWA Z LITERKAMI

Popatrzcie na klawiaturę i używając klawiszy z jednego, wybranego rzędu, spróbujcie ułożyć jak najdłuższy wyraz po angielsku.

Wyrazem tym okaże się TYPEWRITER (pol.: maszyna do pisania) – z górnego rzędu.

MIŁOŚĆ CZY MAKABRA?

Japoński doktor nauk medycznych Katsuabruo Miyamoto czuł się tak bardzo związany z żoną Carmeliną, że gdy w 1959 roku ukochana zmarła, zabalsamował jej ciało i spał obok niego w ich małżeńskim łóżku przez kolejnych 10 lat.

Policja nie miała nic przeciwko temu niecodziennemu wyznaniu miłości, nie spodobało jej się tylko to, iż Miyamoto tak długo ukrywał przed władzą akt zgonu. Karą za to przestępstwo było 3000 dolarów, które Miyamoto uiścił, sprzedając dom.

EKSPRESIK, CZ. II

Mózg ludzki składa się w 85% z wody. (To teraz już wiemy, skąd wzięło się powiedzenie: ktoś ci robi wodę z mózgu.)

Szekspir i Cervantes zmarli tego samego dnia: 23 kwietnia 1616 roku.

Największy napotkany (znaleziony?) płatek śniegu miał średnicę prawie 30 cm.

Zmysł smaku motyla znajduje się w jego… stopach.

Antarktyda jest jedynym kontynentem, gdzie wysokość lądu nigdy nie schodzi poniżej poziomu morza.

Krokodyl nie jest w stanie wystawić swego języka na zewnątrz (czyli pożreć pożre, ale wcześniej nie poliże).

W czasie obiadu człowiek przełyka średnio 295 razy.

Tygrysy mają nie tylko pręgowane futro, ale również pręgowaną skórę.

Wielbłądy wyposażone są aż w trzy pary powiek, by lepiej chronić oczy przez burzami piaskowymi.

MAŁEMU ŹLE, WYSOKIEMU GORZEJ!

Jak podaje rosyjska „Prawda”, najwyższy żyjący człowiek na świecie to Ukrainiec Leonid Stadnik. Ma 35 lat i mierzy 2 metry 55 centymetrów. Podobno nadal rośnie!

„Prawda” donosi dalej, że wielki Leonid nie cierpi swej przypadłości, gdyż nie ma z niej absolutnie żadnego pożytku. Nie interesują się nim media, bo do jego maleńkiej wioski wciąż można dojechać jedynie konnymi wozami. We wzniesionej jeszcze za komunizmu chacie, gdzie mieszka, wysokość sufitu waha się od 2 metrów 20 cm do 2 metrów 60 cm. I wreszcie, nie bardzo ma się w co ubierać i obuwać. Oprócz największych na świecie dłoni Stadnik ma też najdłuższe na świecie stopy, mierzące 41 cm!

***

Ta sama „Prawda” donosi w oddzielnym artykule, że także na Ukrainie jeszcze do niedawna żył człowiek poczytywany za największego grubasa. Wasyl Janow osiągnął wagę 450 kilogramów i zmarł na zawał serca w 1999 r.

***

Rodzinne miejscowości obu panów rekordzistów znajdują się w bliskiej odległości od Czarnobyla. Nasuwają się komuś jakieś skojarzenia…?

SPÓR O WZROST

Nasi religijni praprzodkowie byli (ponoć) nie tylko długowieczni, ale i bardzo wysocy. W 1663 roku dzięki publikacji Akademii Francuskiej, powołującej się na badania pewnego znakomitego uczonego w materii Bliskiego Wschodu, świat poznał nawet szczegółowe wymiary biblijnych gigantów: Adam miał 40 metrów wzrostu, Noe – 17 m, Abraham – 13 m, Mojżesz zaś 8 m. Przyczyny stopniowego kurczenia się biblijnych gigantówjuż jednak nie zajmowały naszychznamienitych uczonych z przeszłości.

* * *

Rekord wzrostu odnotowany w „Księdze rekordów Guinnessa” należy do Roberta Wadlowa z USA (1918-1940), który w chwili śmierci, spowodowanej zwykłą infekcją palca u nogi, nie nadmiarem wysokości, mierzył 3 metry 15 cm.

PAPIEROWYMI MI NIE PŁAĆ!

Większość banknotów, których używamy, zrobiona jest nie z papieru, lecz z… lnu!

NIE MA JAK ZŁOTO

Czyste złoto jest tak miękkie, że można by z niego bez problemu lepić w rękach jak z plasteliny.

Jest też bardzo wydajne. Kostkę wielkości pudełka od zapałek dałoby się „rozwałkować” na chustkę wielkości boiska do tenisa. Natomiast uncja złota mogłaby być rozciągnięta na drucik o długości 75 km!

ŁAN ZIEMI…

…to inaczej 16,8 hektara.

KRÓTKIE SZCZĘŚCIE W MAŁŻEŃSTWIE

Na pokładzie Titanica znajdowało się trzynaście par nowożeńców, którzy niezatapialnym liniowcem wybrali się w podróż poślubną.

Katastrofę przeżyły trzy pary oraz dziesięć wdów.

OSTATNIE BLASKI…

…słonecznego światła można znaleźć na głębokości około 900 metrów pod wodą. Dalej, jeżeli się komuś poszczęści, ciemności rozjaśnią mu już tylko fluorescencyjne zielonookie ryby.

MOUNT EVEREST W PIGUŁCE

Uformował się ok. 60 milionów lat temu.

Wysokość: 8850 m n.p.m.

Nepalczycy nazywają go Boginią Niebios.

Tybetańczycy nazywają go Boginią – Matką Wszechświata.

Współczesną nazwę otrzymał w 1865 r., nazwany tak na cześć brytyjskiego generała z Indii Sir George'a Everesta. Do tego czasu znany był w Europie i Ameryce Północnej jako „Szczyt nr 15”.

10 maja 1993 r. na szczyt weszła rekordowa liczba alpinistów w ciągu jednego dnia: 40!

DO CZŁOWIEKA PRZEZ MAŁPIĄ KUCHNIĘ

Nie wszyscy są zdania, że ewolucja odbyła się tak, jak opisał ją Darwin. Niektórzy (patrz: kreacjoniści) w ogóle w nią nie wierzą, inni dokonują w niej modyfikacji. Do takich właśnie przepisywaczy historii ludzkości należy m.in. Węgier Oscar Kiss Maerth, ojciec tezy, iż homo sapiens pochodzą od małp uprawiających kanibalizm i lubujących się w daniach z własnych mózgów (traktat pt. „Początek był końcem: jak człowiek narodził się z kanibalizmu – inteligencję da się spożyć”, rok 1971). Zdaniem Maertha dieta z tkanki mózgowej spowodowała rozrost małpich mózgów i czaszek i… w ten właśnie sposób narodził się człowiek!

LUDZKIE CIAŁO…

…zawiera wystarczająco dużo tłuszczu, by wyprodukować z niego 7 kostek mydła, i tyle żelaza, że można by z niego zrobić 18-centymetrowy gwóźdź.

K JAK KOT W KOSMOSIE

W 1970 roku radzieccy uczeni usiłowali przyuczyć koty do sterowania robotami, z zamysłem, by wyszkolić kadrę miauczących kosmonautów. Doświadczenie, cóż, się nie udało, wobec czego inteligencja kotów wciąż pozostaje terenem intensywnych badań i wciąż nic z nimi nie wiadomo…

GDYBY ZIEMIA BYŁA PŁASKA…

…i idealnie gładka (!), byłaby jeziorem o głębokości prawie 200 metrów.

Przykro nam, panowie z Towarzystwa Płaskiej Ziemi, ale zdaje się, że ostatecznie obalamy tutaj wasze postulaty.

* * *

Towarzystwo Płaskiej Ziemi istnieje od połowy XIX w. Założone zostało w Anglii przez ekscentrycznego astrofizyka Samuela Rowbothama.

Rowbotham jest twórcą systemu astronomii zetetycznej, wedle której Ziemia jest dyskiem ze środkiem w postaci bieguna północnego, okolonym wysoką ścianą lodu. Księżyc, Słońce i gwiazdy zawieszone są w odległości zaledwie kilkuset kilometrów nad ziemskim dyskiem.

Uniwersalne Stowarzyszenie Zetetystów, które powstało po śmierci Rowbothama w 1884 r., wydawało popularny przegląd pt. „Ziemia nie jest globem” i angażowało się w publiczne dyskursa z wiodącymi ówczesnymi naukowcami przez kolejnych kilkadziesiąt lat. Ruch stracił na świetności dopiero w połowie ub. wieku, gdy w obieg weszły fotografie Ziemi widzianej z kosmosu.

POD KOPYTAMI OSŁÓW…

…ginie co roku więcej ludzi (dosłownie, nie w przenośni) niż w katastrofach lotniczych.

BIAŁA PLAMKA..

…u nasady paznokcia, przypominająca wyglądem połówkę księżyca, to kieszonka wypełniona powietrzem.

PÓŁ MILIONA INSEKTÓW…

…tyle przypada na każdego z nas, mieszkańców planety Ziemi, w dowolnym momencie naszego życia.

STRUSIE JAJO…

…należy trzymać w gotującej się wodzie przez około 40 minut, żeby było na twardo. Danie to może i smaczne, ale na pewno nie szybkie.

PUCHATEK EDWARD

Jeden z najsłynniejszych pluszowych misiów świata Kubuś Puchatek (ang. Winnie-the-Pooh), został zakupiony w domu towarowym Harrods w Londynie 21 sierpnia 1921 r. jako prezent na pierwsze urodziny Krzysia Milne, syna autora opowiastek o Stumilowym Lesie. Początkowo miś nosił imię Edward. Zmiana na Winnie nastąpiła po odwiedzinach Krzysia w londyńskim zoo, gdzie rezydował wyjątkowo grzeczny (i żywy) niedźwiadek z Kanady o tym właśnie imieniu.

***

Oryginalne pluszaki Krzysia, choć już dobrze nadgryzione zębem czasu, do dziś można oglądać w muzealnej gablotce na pierwszym piętrze oddziału nowojorskiej biblioteki publicznej na Manhattanie.

LUDZKIE STOSUKI Z GORYLEM

Biorąc pod uwagę geny, człowiek jest bliżej spokrewniony z gorylem niż goryl z małpą.

RANKING NAJBARDZIEJ INTELIGENTNYCH STWORZEŃ NA ŚWIECIE

1. Człowiek

2. Szympans

3. Goryl

4. Orangutan

5. Pawian

6. Gibon (rodzaj małpy)

7. Małpa

8. Wieloryb

9. Delfin

10. Słoń

DWADZIEŚCIA JEDEN GRAMÓW ŻYWEJ WAGI….

…tak opisał ludzką duszę szwedzki lekarz Nils-Olof Jacobson, który w latach 70. XX wieku jako pierwszy praktykował ważenie łóżek z umierającymi tuż przed i tuż po wyzionięciu ducha.

SEN O KUBIE

Do jednego z najbardziej… osobliwych kidnapingów ze środkami transportu w roli głównej doszło w latach siedemdziesiątych w mieście Santa Fe w Argentynie. Uzbrojony porywacz zażądał od kierowcy, by go zawiózł na Kubę.

NAJWIĘKSZY SMRÓD

Choć wrażliwość na zapachy jest sprawą genetyczną, ponoć spotkania z merkaptanem etylowym (lotnym związkiem siarki) nikt by na dłuższą metę nie wytrzymał. Zapachoznawcy uważają go za najgorszy smród na świecie, będący krzyżówką gnijącej kapusty i miejskich ścieków, z tym że w dużo intensywniejszej, „czystej” formie.

JAK CZERWONA PŁACHTA NA BYKA…

…mówimy, bo byki ponoć wpadają na jej widok we wściekłość.

Tymczasem byki nie rozróżniają kolorów. Bykowi w zupełności wystarczy widok toreadora machającego mu przed oczami… czymkolwiek.

Jest za to udowodnione, że kolor czerwony działa pobudzająco na ludzi – przyspiesza nam bicie serca i podnosi ciśnienie. Przyczyna tego jest prosta – wszak to kolor naszej krwi, życiodajnego płynu.

EUROPA…

…to jedyny kontynent, którego angielską nazwę (Europe) można napisać na klawiaturze, używając liter tylko z jednego rzędu.

ILE GWIAZD NA NIEBIE…

…tyle mamy komórek nerwowych pod czaszką. Jest to około 100 milionów, akurat tyle, co świetlistych punkcików w Drodze Mlecznej.

Więc jeśli komuś zależy na wizualnej projekcji, zapraszamy nocą do okna.

HOMOMYSZY

W 1981 roku rząd Turcji zlecił badania nad tym, czy muzyka disco zmienia orientację seksualną myszy z hetero na homo. Otóż podobno zmienia.

WIELKI MUR KOSMICZNY?

Nie, nie chodzi tutaj o obiekt budowlany z Chin, ale ścianę galaktyk zaobserwowaną przez teleskop Hubble'a 10 lat temu. Jest to jak do tej pory największa znana człowiekowi struktura we wszechświecie, galaktyczny konglomerat oddalony od nas o około 200 milionów lat świetlnych. Kosmiczny mur ma 500 milionów lat świetlnych długości, 300 milionów lat świetlnych wysokości i 15 milionów lat świetlnych szerokości.

TREFNA PIĄTKA

Najsłynniejsze perfumy świata mają w nazwie cyferkę „5”, bo Coco Chanel uważała tę cyfrę za szczęśliwą. Chanel 5 pojawiły się w perfumeriach 5.05. Tylko na piątkę w roczniku biznesmenka nie chciała czekać i debiut odbył się w r. 1921.

Ciekawe, dlaczego?

CENNIEJSZE OD DIAMENTÓW

Jeżeli współczesna kobieta zażąda od mężczyzny dowodu miłości w postaci prezentu z najdroższego materiału na świecie, czy wciąż będzie miała na myśli diamenty?

Wątpliwe.

Diamenty nadal co prawda sprzedają się w cenie ok. 30 milionów dolarów za kilogram, lecz Saddam Husajn ustanowił swego czasu nowy rekord, oferując przemytnikom 200 milionów dolarów za kilogram przemysłowego uranu (dla niewtajemniczonych: piasek z Księżyca przywieziony przez radzieckiego robota poszedł na czarnym rynku za jedyne 5 milionów dolarów).

Najdroższym „materiałem” świata jest dzisiaj ultrawysoka próżnia, dzięki której naukowcy mogą uzyskać ekstremalne warunki pomiarowe. Jej manufaktura to wydatek rzędu 4 (w tym miejscu 21 zer) dolarów. Do czasu, aż ktoś nie wpadnie na pomysł, jak ściągać ją taniej z kosmosu, gdzie występuje w obfitych ilościach, będzie, niestety, tylko drożej.

FORTUNA W BUTELCE

Opłaca się wyławiać z morza butelki.

W 1949 roku Jack Wrum, pracujący w San Francisco na restauracyjnym zmywaku, wyłowił butelkę i został milionerem. W butelce znajdował się bowiem dokument stwierdzający, że jego posiadacz jest upoważniony do 8 milionów spadku po Daisy Singer Alexander, ostatniej dziedziczce fortuny rodu Singerów, którzy dorobili się na maszynach do szycia. Ekscentryczna Daisy, która miała dość spekulacji rodzinnych na temat jej pieniędzy, w 1937 roku spisała testament, zalakowała go w butelce i wrzuciła do Tamizy.

MARSZ PO ZIEMI

Przeciętny człowiek przemaszerowuje w swoim życiu dystans równy dwukrotnej długości równika.

ROK KOSMICZNY…

…to okres potrzebny Słońcu na przejażdżkę po orbicie wzdłuż środka Mlecznej Drogi. Mówiąc po ludzku, jest to około 225 milionów lat.

MUR CHIŃSKI W PIGUŁCE:

zbudowany w III wieku p.n.e.,

długość 2414 km,

jedyny wytwór ludzki widoczny na Ziemi z kosmosu.

VENA AMORIS…

…czyli żyła miłości (wierzyli w nią już starożytni!), odpowiedzialna j est za to, że nosimy obrączki na palcu serdecznym. Przechodząc przez ten palec, biegnie prosto do serca.

Naszym zdaniem bardzo udany pomysł na deklarację, że wybraną osobę będziemy nosić w sercu do końca życia.

JĄDRO ATOMOWE…

…tak się ma do pozostałych składników atomu, jak komar do stadionu piłkarskiego.

GDY PATRZYSZ NA SŁOŃCE…

…widzisz je takim, jakie było 8 minut temu. Tyle czasu potrzebuje słoneczne światło, by przebyć dystans 149 600 000 km.

KAMIEŃ PŁYWACKI

Co sprawia, że pumeks jest jedynym kamieniem, który nie tonie? Odpowiedzialne za to są uwięzione w nim gazy. Pumeks powstaje z silnie pienistej i równie silnie gazującej lawy.

Spis treści

- ZBĘDNIK FAKTÓW I CIEKAWOSTEK

- ZBĘDNIK WIEDZY O WYNALAZKACH

- ZBĘDNIK WIEDZY O ZWIERZĘTACH

- ZBĘDNIK WIEDZY O CIELE I ZDROWIU

- ZBĘDNIK OBYCZAJÓW

- ZBĘDNIK FOBII I MANII

- ZBĘDNIK WIEDZY O CELEBRYTACH

- ZBĘDNIK LITERATURY I SZTUKI

- ZBĘDNIK HISTORYCZNY

- ZBĘDNIK GEOGRAFICZNY

- ZBĘDNIK ETYMOLOGICZNY

- ZBĘDNIK WSZYSTKICH ŚWIĘTYCH

- ZBĘDNIK CYTATÓW

- BIBLIOGRAFIA