Biblioteka Poetycka Wydawnictwa a5

pod redakcją Ryszarda Krynickiego

Tom 55

Korekta twarzy
(1968)

Dla Ani

Osaczyć w locie

Wzruszenia

Wmawiane od tak dawna, siłą rozżaloną

ściągane wewnątrz: by tam okryć grzbiet

cierpkiego wciąż-to-samo, wystające

żebra, co drą aksamit. Miękkość nie chce

być różnoraka na tyle, na ile

tego się żąda w pośpiechu. Zapewne,

rzecz, która tylko twym nie jest udziałem,

skwapliwie śmieszy, ale później ciebie

w tym śmiechu wykasłuje. Wciąż to samo,

złożone na krzyż z płaszczących się części,

ubogo przewidzianych. Lecz czy one

nie chcą nas oszukiwać w s z y s t k i c h ; czy

wybierają; czy ci są wybrańcami

(bo tak nieliczni), których nie wybrano

i zostawiono z płaszczem na ramionach.

Lecz były, będą w którejś z pozostałych

dłoni: wzruszenia wreszcie nie wmówione.

Skłócone, pierzchające

Edwardowi Balcerzanowi

Jak to uładzić w sobie, uporządkować

wzajemnie odpychane, przekreślane w locie

migotliwym, targane zewsząd

zderzeniami. Zadanie: stanąć obok, zostawić

samopas: niech trwa samo. Niewykonalne, bowiem

nierównymi krokami odmierzony dystans.

Chwycić w locie! rozprostować i ułożyć cienie

obok siebie, bezkształtne smugi, linie rozwidlone,

nie zgasły jeszcze! Ale zanim

przekręcić wzrok w tę drugą stronę, nikną bladym

pogłosem, resztką lampy zgaszonej. A przecież –

– w skłóceniu – trwają. Choć drga echo kroków

w posępnych korytarzach, kryjących twarz w ciemność

Bez konturów

Unieść ciężar zamglenia twej postaci, kiedy

stajesz się we mnie, w wąskiej kresce między

pamięcią a wyobraźnią: zapomniana i jeszcze

niewymyślona, dym z płonących liści.

Kiedy byłaś i jaka, czy będziesz i kiedy

ściągnę w kontur twój zarys. W zmęczonym pośpiechu

zacierana (czy nie po to, abyś

znowu wstawała z martwych), powracasz, w nieuchronnym

powrocie znajdując broń. Upadek pod ciężarem

dźwiga mnie: że zawsze zostaje przed tobą

wąski pas cienia nieprzebyty ręką,

że nie ogarnie wiejącego tobą

wiatru – otwarta dłoń.

Bez poprawek

Gdyby raz jeszcze, gdyby było dane

to, co się wzniosło razem z ciepłem skóry,

z rudym oparem igieł – w błękitnawy oddech

wieńczący wokół drzewa. Gdyby wciągnąć w siebie

tę lotną mgłę,

raz jeszcze. Twoja głowa dźwiga dzisiaj gęsty

warkocz, gdzie igły i drzewa wplątane

mieszają się w chaosie migotliwym, lecą

kometą we mnie. Gdyby ściąć go dłońmi,

na których śpisz,

raz jeszcze! Gdyby od nowa płonęło

pierwsze igliwie, pierwsze drzewa – przecież

nawet i wtedy nie poprawię błędów

i nic nie skreślę, odtwarzając z ognia

ciebie, mój tekst.

Bez powrotu

Gdy kładzie głowę, nareszcie, na brzegu

stołu, czy sądzi, że zyska

siłę, gdy złączy osłabienie z ziemią?

I jeszcze – z oddaloną o metr drzewa?

Zaprzeszłe czasy, rozwiane na oścież;

wiążące jego oczy na dwa węzły

do wewnątrz; spawane z jego niepamięcią

ukrwionym kleszczem: brakiem

powrotnego obrazu. On i one drżą

w zwarciu: dwaj zapaśnicy tak ciaśni,

że jeden w drugim traci swoją siłę.

Jak w jedno słowo

Jak się da wtopić, jak się zamknąć

da? Jak, zrośnięte, wyjąć z owych

kilku minut, przenieść w to słowo,

nie rozsypać? Gdy tak się zwarły,

ciaśniejsze niż związane ręce:

ówczesny deszcz u szczytu wielkich

okien, ówczesny chłód, ówczesny

półmrok nad literami, miękkość

ówczesna, myśl o tobie. Które

minęły. Kilka minut, i tak

oczyszczonych z siebie! i w nich osaczyć

deszcz, półmrok, miękkość, chłód – osobne

i tak jedne? I jak by brzmiało

takie zamknięte słowo!

Wziął za dobrą monetę

Wziął za dobrą monetę; położył

za sobą pewnym progiem przeświadczenie,

że bilon, który dlań teraz wyciera

i unieczytelnia obca ręka, jest

dobrą monetą. Nawet nie rozdwojony

przez nieczytelność, która by innego

rozdwoiła, skazując na alternatywę:

odrzucić – przyjąć (bo zrozumieć

nie można było, nawet ujrzeć palców

zacierających skwapliwie groszaki,

nim przemknęły przed twarzą miedzianym

pędem). Więc wziął za

dobrą monetę swój przydział

żetonów. Nie wiedział, że to nie nagroda,

ale że po to je dostał, aby grać; że gra

dopiero się zaczyna.

Pusty

Kiedyś ja sama w ciebie wejdę, niczym ręka

w rękawiczkę. Jak ona, zaplanuję twoje

kształty i poruszenia. I przez twoją skórę

ledwie wyczuję żwir i popękany granit.

Ty, tak opustoszały pomieszczeniem dla mnie,

po stokroć przypuszczonej; ja, tak nieobecna

w twoich półmrocznych przejściach, zakamarkach tajnych,

w ich pustych odebrzmieniach, gdy uderzyć głucho.

W mroku rozszerzyć siebie, rozmnożyć na wszystkie

strony w tobie. Dopiero kiedyś. Jeszcze wierzysz,

żeś jest i instrumentem wewnątrz futerału.

To ja dopiero będę twoimi słowami.

Niech szorstkie włosy, niech gałęzie szorstkie

Niech szorstkie włosy, niech gałęzie

szorstkie, przez ciebie na wskroś kroczył

cyrkiel, budując krągłe klatki;

tak, i schnie trawa, tak, i włosy

szorstkie, szorstkie gałęzie. Z tobą

dwoi się droga wstecz, bez ciebie

podwójnym torem myśl powraca.

Więc szorstkie włosy, więc gałęzie

szorstkie, niech zrośnie się na dwoje.

Szept

Teraz są tylko słowa w ciepłej gwieździe

włosów; szeptane tak bardzo,

jakby nie chciały nawet dźwiękiem przybrać

swojej jasnej nagości. W gęstwinie promieni

błądzą, niech nie znajdą drogi

w gęstwinie ciepłej, wolne od moich warg,

spętane swoją prawdą. Lecz niech pewniej

błądzą od myśli, niech każde jak aktor

w obcisłym stroju, gładki – niech ten szept

wchodzi na scenę i gra moje słowa

po raz tak już tysiączny, że wierzy sam sobie

i że stopami grzęźnie w scenie…

Twarze jezior, twarze drzew

Jeśli za nami twarze jezior, jeśli drzewa

zeszły się w naszych ciałach: jakie twoje imię

i język jaki? Gdy już tylko drewno

i trawa więzi nas i gdy przyciąga ziemia

nasze ciała przez siebie: jakie imię, z jakich

głosek? Jak cię zatrzymać, jeśli

przecinasz ciałem moje dłonie w późnym

uchwycie? Jezioro nas zamyka

i twarze drzew nad nami, a jak wyjmę

nazwę i pamięć ciebie z przerw między źdźbłami trawy?

Wtedy, gdy twoje ciało ostrugane z moich

rąk, jakie imię, jaka pamięć wtedy.

Wieki średnie

Czas dla nich: zbyt obszerny puklerz

uderzany z zewnątrz wiatrem ciemnych

dzwonów. I zbyt obszerne

wszystko, zbyt długo czekać. Biczowani

sznurem zeschniętym w suplaste godziny,

wzrok podnosili. Nadzy w zbroi, w czasie.

Bo wydani na łup. Bo zamknięci zarazem

dłonią: zbyt wielką. Nie dochodził do nich

ciężar dybów na rękach sięgających w górę,

aby głębiej wbić w czoło ciernie. W zwartym mroku

chroniącej dłoni szli, tracąc kierunek.

Fałdy czasu, zbyt luźne i sute: jak znaleźć

rozstrzygnięcie? czy szukać? I jeszcze w tym mroku.

Chcieli szybciej i więcej. Przebijali ciało

natychmiastowym ostrzem, rozpalali

równoczesne żelaza. Białe czoła dziewcząt

na brunatnych portretach rosły dalej, szerzej,

rozwiecznione w horyzont.

Zwierzęta

Umieją być najszybsze. To tylko chwilowy

stan, to ich przypłaszczenie. Wiedzą,

jak zwęzić się pionowo w prędki wyrzut i

skoczyć. Ich przyziemność gotowa,

by zwinąć się w sprężynę, słuchającą tylko

świstu powietrza za uszami. Oczy,

tak łagodnie brązowe teraz, są otwarte

na przyjęcie skaczących do gardła obrazów.

Nie dają nam się bać, są płaskie tak,

że tym łatwiej je przybić do ziemi

spojrzeniem, nigdy równoległym. Wiele

nam wybaczyły; lecz trwa przyszły pęd

w ciałach wciąż skłonnych do stania się ostrzem.

Myślenie dzwonem

Zagrzebać w sercu dzwonu cienki zarys własnej

czaszki: niechaj się zwęzi bujność kół drzemiących

w powierzchni wód. Osadzić okrężne myślenie

na krótkim łuku pędu, dopiero się zbiegnie

w bieguny tylko dwa: w odmowę – zgodę,

bijące w metal jak w żebra od spodu.

Uprościć dzwonem opończe rozmysłu,

obroże wątpliwości, rozwiązać dwojako

nagość odmowy, nagość zgody, strącać

ich osobność ze szczytu dzwonnic – aż ziemia, aż skała

niech się rozstąpi w bujnych kołach, coraz

szerszych

Korzyść z namacalności

Nie próbowałem jeszcze dotyku. W tym może szansa:

odrzucić w tył zawodne instrumenty, zostać tylko

opartym na końcach palców; może choć na odległość

rąk wyciągniętych utrzymać przybierające. Może

opóźnić choć na moment, jakiego trzeba mi będzie,

by o metr się przemknęło zrozumienie, co przede mną

rozprowadzają w jasność dłonie.

Bo nie próbowałem

dotyku jeszcze: czyż nie to jest jedynym narzędziem,

którym tkankę od tkanki odróżnię, zrozumiem ciało

do kości i więcej dodam, niż w nim jest – przekonany,

że to, co grzeję w dłoniach, ściślej się wiąże, jak ptasie

pióra i skrzydła ptaka.

Lecz nie próbowałem jeszcze

dotyku: tak dopiero w r e s z c i e rozcina się węzeł,

z oczyma zamkniętymi, gdy reszta zawiodła. Wtedy

jednak trwa przecież lęk, że splot pokonano zbyt wcześnie,

zbyt nieufnie i pewnie. Zorać palcami pokłady,

namacalnie przyjmować w dłonie ciężkie grudki; a cóż,

jeśli skupione palce okażą się cięższe od nich?

Tutejszy

Jerzemu Kaczmarkowi

Tak chcę się w nim osadzać jak śruba

wkręcająca się w drewno, żywiona

naporem słojów –

co to za kraj, którego

powtarzam imię: nie wiem, dokąd w nim płowieją

drogi, wiem tylko ich początki, ścięte

małym nade mną kloszem; wiem, jak z zewnątrz

krew ich gałęzi poprzez mnie pulsuje.

Nimi to imię miałkie oplatam jak pięścią,

a wciąż mi się jego różne ciało

wymyka obojętnie.

Aby było w nim miejsce na moją konieczność,

w tym niejasnym obszarze; abym, jak narzędzie,

nie musiał jej tłumaczyć…

Do jego liści przylgnąłem stopami,

wchłonąłem skórą jego deszcz, mówiłem

słowami, co do niego należą. Liście

zatrzasnęły się na moich stopach,

deszcz rozkrzyżował ramiona, język nie chcąc

idzie torem tutejszych. Więc znak on mi daje

już tym: sidłami, których wybór przypadkowy

i zbyt mało bolesny?

Przecież chcę jeszcze głębiej zostać zatrzymany

przez jego glebę, wrosnąć po kolana. Czy

przepłynie z niej to imię, jakim jest naprawdę;

czy będzie takie, jakim chcę je wiedzieć.

Ilu się na nie ludzi zrośnie w jedno, czemu

jestem z nich. Usprawiedliwić moją

tutejszość: formować się w niej jak woda

w naczyniu. Takie szczelne jest to wybieranie.

Kiedyś zamknę się wokół ciała tego kraju

i ono może mnie uchwyci jak rękojeść.

Sonety łamane

But blessed be hail and upheaval

That uncalm

Dylan Thomas

W celi tej, gdzie dążenie celem

W celi tej, gdzie dążenie celem

jest, odpoczynek znajdują dwie strzały

zderzone w lot grotami, co się starły

wszczepiając w siebie na ruchliwy cement

swe pędy; tam, gdzie wciąż trwa stały

ruch i rozbiegłe zespolenie, cieniem

drwiąco odwrotnym wyznacza się cenę

na wód stojących skrzepłe stany

posiadania. Za moją kratą każda głoska

dźwięczy łańcuchem innych i na gramy

waży się głos, by pękła jego gładka

tafla w sprzecznym uskoku, by grały

przeciwko sobie karty; zamiast kraty głaskać,

widzę, jak szary mur rozpierzcha się bez granic.

Na tej czereśni czerwień, na jej krwawe włókna

Na tej czereśni czerwień, na jej krwawe włókna

kładą się oto w oczach mięśnie ćwiartowanym

pasmem, smugi bandaży rozwinięte, na nich

wyschnięte sieci ran, już gęstniejące w płótna

gobelinów utkanych grubym zmartwychwstaniem

purpury w nadpalonych policzkami kłótniach,

ostrzach, pogoniach, ciętych nitkach tego sukna,

gdzie strumyk krwi jak w żyłach rdzawych liści zanikł

i splątał się; w czerwieni, w tych włóknach mięsistych

za cichą kartką skóry wrą wyrwane trawy

w płonącej plątaninie, rosną w oczach iskry

ruchu i słychać szkarłat ścieranych bezprawi

w tych gałkach żyłkowanych, kiedy patrzą, bliskie,

na tej czereśni czerwień, na jej włókna krwawe.

Znaleźć dla niej nową mowę

Znaleźć dla niej nową mowę; tyle

lekkich, wielkich słów dniało! a dla niej

językami wyślizgany kamień,

ciągle jeden: byle jaśniej, byle

jawniej brzmiała mi swoim nazwaniem

jeszcze nowym. Wtedy było milej

mieć „co” niż „jak”. Lecz nazajutrz chwile

nazywane niepewnie: wciąż taniej

o następne jedno słowo, ciemniej

o sylabę, głoskę. Słowo „miłość”

już nie miało w sobie ławek, cieni,

objęć, ciepła, mijania. Już było

jeszcze jednym nijakim kamieniem

z tych, co język – kalecząc – goiły.

Wchodząc, tracimy na przeczuciach tyle

Wchodząc, tracimy na przeczuciach tyle,

ileśmy z siebie wyparli zaprzeczeń.

Wkoło nas gruba pewność. I walczą o lepsze

szyba wielkiej witryny z zaporowym dymem,

co, jak kurtyna, jest tylko powietrzem

gęstym na moment. A w kieszeni bilet

wsunięty chyłkiem. A odjazd za chwilę,

a podparcia cofnięto i nikt nas nie przestrzegł,

i nikt nie zmacał pustki wyciągniętą dłonią.

Ależ tak, bliżej teraz, kiedy rozerwano

styk horyzontu, kiedy otworzono

naszą muszlę (szukając pereł?), kiedy bramom

wolno stać się zbędnymi. Lecz wchodzący stoją

chwiejnie: ściskają jeszcze laskę, już zabraną.

Nagryzmolony, tak, i ręką niezbyt pewną

I am a scribbled form, drawn with a pen

Upon a parchment; and against this fire

Do I shrink up.

William Shakespeare, King John V , 7

Nagryzmolony, tak, i ręką niezbyt pewną,

może przypadkiem. Nieznaczący znaczek,

miejsce poza szeregiem równych liter naszedł,

jakby na marginesie. To jedno,

a drugie, że niekształtny. Niezamierzony raczej,

zastygły linią kurczową, beztrosko niepotrzebną,

gdy naokół huczały konstelacje: drewno

płonące coraz bliżej. Nie słuchać, nie patrzeć

łatwo było, gdy tamte stały zlęknionym szeregiem,

ukrywając przed bacznym spojrzeniem pożaru,

że kurczą się, rudzieją. On jeden

– zdawało się – za chłodnym przeminionym nie czuł żalu.

Zrównany teraz, wyzwolony. Iść przed siebie

środkiem spopielałych obszarów.

Zbudzony w jeszcze głębszy sen

Zbudzony w jeszcze głębszy sen, bo w jawę

udzielną wszystkim i rozrzutną

na wszystkich, kruszę jeszcze w palcach próchno

przyśnione, kruszę światło niebieskawe,

co prześwietlało moje kości. Jutro,

ten promień widnokręgu, krótki i jaskrawy,

wrysuje w okrąg pulsującą krawędź

każdego cienia. Tak się więc tka płótno

dnia, przepalając jedną nitkę drugą.

W ogniu pytań krzyżowych, w tym piekącym siewie

ziarn piasku pod powieki, budzić będę długo

mój sen do jawy głębszej; a nasienie

nocy, w głąb oczu wbite ziemną grudą,

wzrośnie światłem; z nim w siebie wejść i wyjść ze siebie.

Walki

Artykulacja

Każde następne słowo budzi wstyd, łamie się na kataraktach języka, zębów, warg. Drżący napór głosek żłobi oporne koryto: język wrośnie w swoje dno, zeschnięte wargi osłabną, wyłamią się zęby ze swego twardego porządku; wreszcie: brama na przestrzał, tunel kulisty, wydrążony ze zwodzonych zapór, o ścianach obojętnie gładkich na zrodzenie tego, co kłamie, tego, co kłamane. Ale rodzi się tylko zwięzła taśma krzyku, tylko ta druga, jedna z dwóch, prawda.

Z ciebie

Powiedz gniazdo w tobie, dokąd kulą się odłamki lotu, wymów żółte ciepło uwite z braku słów; bo jest przezroczysta objętość w tobie, gdzie nie wtargnie kurz znojnych powikłań; bo nie zakuję jej w dybach dłoni ani rozpostrę na płaskiej mapie spojrzenia. I sama ty nie powiesz gniazda, dokąd wracam.

Więc tylko spawam na tobie kraty z moich warg.

Drugi

Wojciechowi Jamroziakowi

Zdrapać uśmiech, zwlec skórę, odjąć ruchy, nawet cień odrąbać od siebie niezamierzonego, zamotanego w fałszywe powijaki. Różowe tynki kruszyć dłutem, nie bacząc na zacieki potu, aż do ciemniejszych malowideł, dalej, aż do kruchych cegieł, jeszcze, do cienkich w powietrzu kresek najbardziej pierwszego szkicu. I, nawet ich niechając: skończyć na lekkiej kuli uwolnionego początku, ugniatać w dłoniach przejrzystą grudę na obraz i podobieństwo od nowa swoje, tylko swoje.

Śmierć

Zabijanie chudło i ogromniało od tamtych czasów, które w wybujałych girlandach kropel potu kroczyły pod bramami otwierającymi się w każdej szczerbie ostrza. Czas to był zabójstw rozlewnych różową krwią naocznie objawioną w koronie spojrzeń, śmierć była ciasno i odręcznie więziona w uchwycie oszczepu; niesiona w strzale, wlokła za sobą barwne pierze, powielane radośnie przez odbicia w wypucowanych puklerzach. Wiele jeszcze wąskich zwierciadeł podniesiono nad twarzami, zanim tęgie mięso śmierci rozdęło się w ten zbyt obszerny całun, sucho i czarno klekocący kurczowym dymem mimowolnego konania.

Ciemność

Tu trzeba siły mroku, aby jaśniej wiedzieć miejsce, gdzie na unoszącą się w pył drogę opada sadza z podpalonej kurtyny nieba: tam wczepiają się w siebie palcami białe szosy i ubyłe słońca. Mroku, mroku huczącego od nabrzmiałych granic; gdy przez rozwierane naporem granatowych grud źrenice przepchają się już szarzejący uciekinierzy wzroku, wtedy do bieli, do czerni ściąga się wszystko to, co jest po obu stronach tych okrągłych drzwi. I jaśniej jest ujrzeć mrokiem krew wiążącą łąkę z wodą, kartkę papieru ze ściętym drzewem. I ciemniej wrócić w światło, w ogólnik zieleni i wymijający błękit.

Czoło

Głuche wejście do ciebie, podwójne drzwi ze skóry i kości, zatrzaśnięta tablica zgładzona z liter, pęknięć oszukańczej skały. Mur w poprzek prostych przejść ze mnie do ciebie, porcelanowy filtr, przez który najcieńsze włosy nawijają się na zwoje twojego mózgu tak wolno, że po drugiej stronie są już siwe. Gładka kula armatnia, kulista rozrywanym powietrzem; głębinowy statek wśród ciśnienia myślanego przeze mnie morza.

Przerosty

Są dzikim mięsem, pianą wykwitającą z kufla, winogronami na chudym murze; nabite i ziarniste, przerastają to, czym nawet nie zamierzały się stać. Wyrosłe między kością kamienia a krwią wody, najbliższe miękkiemu bujaniu powietrza odpychanego okrągłym obrotem ramion skaczących nurków – takie ich poczęcie; z zatłuszczonych płomieni, z nadmiaru i sprzeciwu – takie ich narodziny; przerosnąć siebie – taki ich pierwszy oddech, osadzony parą na lustrze.

Ryba

Ryszardowi Krynickiemu

Dla kształtu ostrza szlifowanego ziarnistym pilnikiem wody, dla nierdzewnych błysków błękitnej łuski, dla wytrwałości w pracowitym cięciu morza na wylot – wyniesiono rybę nad fale i obezwładniając mimochodem trzepot, który zanadto mógł przypominać przyspieszone ruchy wahadła, zamrożono ją w znak, bielejący sucho na ścianach katakumb. Spośród stworzeń łatwych do obrysowania kredą jedynie ryba mogła się wznieść siłą wzniosłej dwuznaczności nad zwiniętego w powróz węża, pełną miskę – żółwia, czy motyla złożonego do oklasku. W swojej ostrości i błękicie miała znaczyć nóż odcinający dobro od zła, miała trafiać w samą ich granicę, wtedy jeszcze cienką jak kredowa kreska.

Dzisiaj trzepot wyrwanej z fal ryby kojarzy się zarazem z agonią i ze skwierczącym tłuszczem; wiadomo zresztą, że cienka kredowa granica rozrosła się tymczasem w krwiste widmo tęczowe posiekane na dwa tysiące kawałków.

Zwycięstwo

I sing what was lost…

William Butler Yeats

Ciężkim zwycięstwem czy skończyliśmy cokolwiek? Ta bitwa wszczynana powiekami jest pełna zwietrzałych wież, które zdobędziemy bluszczem tak bez zapału i nieuchronnie, jakby to tylko hydrostan żyłek plenił się po starczych policzkach. Zakorzenione w dłoń ziarna naszej broni wybuchną powojem, wiążącym w pęki rdzawe klingi obrońców. Prędko zniknie niedbały uśmiech tej walki, przegranej, bo zwycięski jest tylko ciężar zwyciężania; przegranej, bo jedyny ciężar krzepł w toporach powiek, nawisłych nad tym przydługim odcinkiem, tą bitwą.

Pismo

Chciej wszystkiego: wbij się w te ciasne obroże z kolcami, przeszyj na ich wylot spojone w blok karty, godząc w to, co najciemniej zakryte w tunelach liter, ale sznurując na zawsze stronice cienką i łączliwą siecią; więc spętany jej okami, swoimi oczami, ale wolny, w głąb i na zewnątrz jaśniejący jak gwiazda z zakleszczonymi w czarnych dybach promieniami przegubów i karku. Tędy, przez rządki nierównych pierścieni, mknie strzała ciebie, smuga jeszcze tobie niejasna, póki nie zboczy, wytrącona z toru.

Wtedy tobą ku tobie wybuchnie, zwrócona twarzą w twarz.

I w świetle tej ostrości dostrzeżesz zakola rzek schnących na papierze, i pojmiesz: tak szybko krzepnie w bieli tego śniegu czarna i żywa krew.

Jednym tchem
(1970)
i
Dziennik poranny
Wiersze 1967–1971
(1972)

Dostępne w wersji pełnej

Jednym tchem

Dostępne w wersji pełnej

Jednym tchem

Dostępne w wersji pełnej

Wziąłem sobie do serca

Dostępne w wersji pełnej

Kwiat cięty

Dostępne w wersji pełnej

Jej włosy, skrzydło bramy i ciężki pęk kluczy

Dostępne w wersji pełnej

Źrenica, w której byłem

Dostępne w wersji pełnej

Twarzą w trawę

Dostępne w wersji pełnej

Papier i popiół, dwa sprzeczne zeznania

Dostępne w wersji pełnej

Nie

Dostępne w wersji pełnej

Ta dłoń może być garścią i może być pięścią

Dostępne w wersji pełnej

Nigdy bym nie przypuścił

Dostępne w wersji pełnej

Całym sercem po stronie

Dostępne w wersji pełnej

Na jedną kartę

Dostępne w wersji pełnej

Na jedną kartę

Dostępne w wersji pełnej

Ogień

Dostępne w wersji pełnej

Kolęda

Dostępne w wersji pełnej

Święto Zmarłych

Dostępne w wersji pełnej

Przechowywać w chłodnym miejscu

Dostępne w wersji pełnej

Rzeźba Ziemi

Dostępne w wersji pełnej

Szyba

Dostępne w wersji pełnej

Bo tylko ten świat bólu

Dostępne w wersji pełnej

Względny spokój

Dostępne w wersji pełnej

Pajęczyna

Dostępne w wersji pełnej

Między rudą a rdzą

Dostępne w wersji pełnej

U końca wojny dwudziestodwuletniej

Dostępne w wersji pełnej

Ci, którzy jedzą grzanki, będą jeść suchary

Dostępne w wersji pełnej

Właściwe wnioski

Dostępne w wersji pełnej

Wyciągnęliśmy właściwe wnioski z wydarzeń

Dostępne w wersji pełnej

Plakat

Dostępne w wersji pełnej

Złożyli wieńce i wiązanki kwiatów

Dostępne w wersji pełnej

W atmosferze

Dostępne w wersji pełnej

Protokół

Dostępne w wersji pełnej

Wypełnić czytelnym pismem

Dostępne w wersji pełnej

Spójrzmy prawdzie w oczy

Dostępne w wersji pełnej

Dziennik poranny

Dostępne w wersji pełnej

Och, wszystkie słowa pisane

Dostępne w wersji pełnej

Strzał strącił mnie na ziemię

Dostępne w wersji pełnej

O wpół do piątej rano

Dostępne w wersji pełnej

Gdzie się zbudziłem

Dostępne w wersji pełnej

Kołysanka

Dostępne w wersji pełnej

Śpiący

Dostępne w wersji pełnej

Z przekładów

Dostępne w wersji pełnej

Rainer Maria Rilke

Wnętrze róży

Dostępne w wersji pełnej

Gottfried Benn

Waza kreteńska

Dostępne w wersji pełnej

Osip Mandelsztam

Leningrad

Dostępne w wersji pełnej

Dylan Thomas

O, uczyń mi maskę

Dostępne w wersji pełnej

Robert Lowell

Zmarli w Europie

Dostępne w wersji pełnej

Paul Celan

Psalm

Dostępne w wersji pełnej

Sztuczne oddychanie
(1974)

Dostępne w wersji pełnej

1. Hymn poranny

Dostępne w wersji pełnej

2. N.N. budzi się

Dostępne w wersji pełnej

3. N.N. dochodzi do wniosku, że trudno mu się dziwić

Dostępne w wersji pełnej

4. N.N. przyznaje się do wszystkiego

Dostępne w wersji pełnej

5. N.N. próbuje przypomnieć sobie słowa modlitwy

Dostępne w wersji pełnej

6. N.N. przekręca gałkę radia

Dostępne w wersji pełnej

7. N.N. uprawia gimnastykę poranną

Dostępne w wersji pełnej

8. Piosenka zza lewej ściany

Dostępne w wersji pełnej

9. N.N. rozważa treść słowa „pomiędzy”

Dostępne w wersji pełnej

10. N.N. przegląda czasopisma ilustrowane

Dostępne w wersji pełnej

11. N.N.zaczyna zadawać sobie pytania

Dostępne w wersji pełnej

12. N.N. boleje nad niemożliwością tragedii

Dostępne w wersji pełnej

13. Piosenka spod podłogi

Dostępne w wersji pełnej

14. N.N. spożywa zaimprowizowany obiad

Dostępne w wersji pełnej

15. N.N. zastanawia się, kto jest szarym człowiekiem

Dostępne w wersji pełnej

16. Piosenka zza prawej ściany

Dostępne w wersji pełnej

17. N.N.,który jest w końcu tylko człowiekiem, załatwia potrzebę fizjologiczną

Dostępne w wersji pełnej

18. N.N. wysłuchuje pogadanki radiowej

Dostępne w wersji pełnej

19. N.N. rzuca w przestrzeń naiwne pytania

Dostępne w wersji pełnej

20. Piosenka znad sufitu

Dostępne w wersji pełnej

21. N.N. rozmyśla o dalszych perspektywach

Dostępne w wersji pełnej

22. N.N. porządkuje papiery osobiste

Dostępne w wersji pełnej

23. N.N. zapisuje coś na odwrocie pudełka z papierosami

Dostępne w wersji pełnej

24. N.N. staje przed oknem

Dostępne w wersji pełnej

25. Piosenka z megafonu

Dostępne w wersji pełnej

26. N.N. zamierza popełnić głupstwo

Dostępne w wersji pełnej

27. Hymn wieczorny

Dostępne w wersji pełnej

Ja wiem, że to niesłuszne
Wiersze z lat 1975–1976
(1977)

Dostępne w wersji pełnej

Ugryź się w język

Dostępne w wersji pełnej

W zasadzie niemożliwe

Dostępne w wersji pełnej

Co jest grane

Dostępne w wersji pełnej

Ugryź się w język

Dostępne w wersji pełnej

To się nie mieści w głowie

Dostępne w wersji pełnej

Fotografia pisarza

Dostępne w wersji pełnej

Żeby ci czasem nie zaszkodziło

Dostępne w wersji pełnej

To nie jest rozmowa na telefon

Dostępne w wersji pełnej

Te słowa

Dostępne w wersji pełnej

Daję ci słowo, że nie ma mowy

Dostępne w wersji pełnej

Określona epoka

Dostępne w wersji pełnej

Coraz trudniej się utrzymać na powierzchni

Dostępne w wersji pełnej

Przejściowe ograniczenia

Dostępne w wersji pełnej

Zbiorowy entuzjazm

Dostępne w wersji pełnej

Określona epoka

Dostępne w wersji pełnej

Przysłowiowa bawełna

Dostępne w wersji pełnej

Humanistyczne warunki

Dostępne w wersji pełnej

Mównica

Dostępne w wersji pełnej

Napiszcie do nas, co o tym sądzicie

Dostępne w wersji pełnej

Gdzie drwa rąbią (I)

Dostępne w wersji pełnej

Gdzie drwa rąbią (II)

Dostępne w wersji pełnej

Przeglądając czasopismo
„Home & Garden”

Dostępne w wersji pełnej

Nazajutrz

Dostępne w wersji pełnej

Autentyk

Dostępne w wersji pełnej

Trzej Królowie

Dostępne w wersji pełnej

Co będzie świadectwem

Dostępne w wersji pełnej

Sam sobie winien

Dostępne w wersji pełnej

Chciałbym się raz dowiedzieć, co właściwie

Dostępne w wersji pełnej

Łono przyrody

Dostępne w wersji pełnej

Całe życie przed tobą

Dostępne w wersji pełnej

Ja wiem, że to niesłuszne

Dostępne w wersji pełnej

Sam sobie winien

Dostępne w wersji pełnej

To mnie nie dotyczy

Dostępne w wersji pełnej

Z nami nie zginiesz

Dostępne w wersji pełnej

Na śmierć przyjaciela

Dostępne w wersji pełnej

Ci mężczyźni, tak potężni

Dostępne w wersji pełnej

A tak niewiele brakowało

Dostępne w wersji pełnej

Tłum, który tłumi i tłumaczy

Dostępne w wersji pełnej

Stan skupienia

Dostępne w wersji pełnej

To, co jest wierszem nie do pomyślenia

Dostępne w wersji pełnej

Tryptyk z betonu, zmęczenia i śniegu
(1980)

Dostępne w wersji pełnej

Kątem u siebie
(Wiersze mieszkalne)

Dostępne w wersji pełnej

Mieszkać

Dostępne w wersji pełnej

Całe życie na walizkach

Dostępne w wersji pełnej

Razem z kurzem

Dostępne w wersji pełnej

Jeżeli porcelana, to wyłącznie taka

Dostępne w wersji pełnej

Dykto, sklejko, tekturo, płyto paździerzowa

Dostępne w wersji pełnej

Czas skończyć z takimi

Dostępne w wersji pełnej

Choćby najgrubszy rygiel

Dostępne w wersji pełnej

Z rzadkiego błota, z gliny

Dostępne w wersji pełnej

Skoro już musisz krzyczeć, rób to cicho

Dostępne w wersji pełnej

Każdy z nas ma schronienie

Dostępne w wersji pełnej

Dziennik zimowy
(Wiersze okolicznościowe)

Dostępne w wersji pełnej

1.11.79: Elegia pierwsza, przedzimowa

Dostępne w wersji pełnej

5.11.79: Gdyby nie ludzie

Dostępne w wersji pełnej

7.11.79: Nigdy naprawdę

Dostępne w wersji pełnej

13.11.79: Elegia druga, urodzinowa

Dostępne w wersji pełnej

26.11.79: Z innych ważnych względów społecznych

Dostępne w wersji pełnej

10.12.79: Śnieg I

Dostępne w wersji pełnej

14.12.79: Wieczór autorski

Dostępne w wersji pełnej

15.12.79: Zawrót głowy od sukcesów

Dostępne w wersji pełnej

18.12.79: Śnieg II

Dostępne w wersji pełnej

19.12.79: Czyste ręce

Dostępne w wersji pełnej

21.12.79: But why?

Dostępne w wersji pełnej

22.12.79: Ułożone po ciemku

Dostępne w wersji pełnej

29.12.79: Śnieg III

Dostępne w wersji pełnej

31.12.79: Już wkrótce

Dostępne w wersji pełnej

1.1.80: Elegia trzecia, noworoczna

Dostępne w wersji pełnej

2.1.80: Eroica

Dostępne w wersji pełnej

30.1.80: Śnieg IV

Dostępne w wersji pełnej

31.1.80: Trzy spojrzenia przez ramię

Dostępne w wersji pełnej

4.2.80: Śnieg V

Dostępne w wersji pełnej

8.2.80: I nikt mnie nie uprzedził

Dostępne w wersji pełnej

9/10.2.80: Czterdzieści osiem

Dostępne w wersji pełnej

11.2.80: O dalszy pomyślny

Dostępne w wersji pełnej

15.2.80: Śnieg VI

Dostępne w wersji pełnej

4.3.80: Może jednak

Dostępne w wersji pełnej

20.3.80: Elegia czwarta, przedwiosenna

Dostępne w wersji pełnej

Dojść do lady
(Wiersze nabywcze)

Dostępne w wersji pełnej

Posuwać się do przodu

Dostępne w wersji pełnej

Grunt to zachować porządek

Dostępne w wersji pełnej

Co dziś rzucili

Dostępne w wersji pełnej

Braki, odrzuty, produkty zastępcze

Dostępne w wersji pełnej

Pan tu nie stał

Dostępne w wersji pełnej

Niech Pan zajmie mi miejsce

Dostępne w wersji pełnej

Każdy może stać

Dostępne w wersji pełnej

Przepraszam, kto jest ostatni

Dostępne w wersji pełnej

Za czym państwo stoją

Dostępne w wersji pełnej

Atlantyda
i inne wiersze z lat 1981–1985
(1986)

Dostępne w wersji pełnej

Przywracanie porządku

Dostępne w wersji pełnej

Historia

Dostępne w wersji pełnej

Przywracanie porządku

Dostępne w wersji pełnej

Grażynie

Dostępne w wersji pełnej

Kiedyś, po latach

Dostępne w wersji pełnej

Dyletanci

Dostępne w wersji pełnej

Cóż dzisiaj

Dostępne w wersji pełnej

Kwestia rytmu

Dostępne w wersji pełnej

Msza za Polskę w St. Paul’s Church, grudzień 1984

Dostępne w wersji pełnej

Atlantyda

Dostępne w wersji pełnej

Nowy Świat

Dostępne w wersji pełnej

Résumé

Dostępne w wersji pełnej

Wrzesień

Dostępne w wersji pełnej

Naród, któremu się lepiej powiodło

Dostępne w wersji pełnej

Garden party

Dostępne w wersji pełnej

Druga natura

Dostępne w wersji pełnej

Nie używać słowa „wygnanie”

Dostępne w wersji pełnej

Ziemia usuwała się spod nóg

Dostępne w wersji pełnej

Atlantyda

Dostępne w wersji pełnej

Small talk

Dostępne w wersji pełnej

Small talk

Dostępne w wersji pełnej

Ze wstępu do rozmówek

Dostępne w wersji pełnej

Pięć pocztówek od i do Emily Dickinson

Dostępne w wersji pełnej

Strofa z Roberta Frosta

Dostępne w wersji pełnej

Okno

Dostępne w wersji pełnej

Lot do Seattle

Dostępne w wersji pełnej

Poczta

Dostępne w wersji pełnej

Po przejściu huraganu „Gloria”

Dostępne w wersji pełnej

Na pustym parkingu za miastem, zaciągając ręczny hamulec

Dostępne w wersji pełnej

Z przekładów

Dostępne w wersji pełnej

Emily Dickinson

Dostępne w wersji pełnej

Maryna Cwietajewa

Dostępne w wersji pełnej

Philip Larkin

Dockery i syn

Dostępne w wersji pełnej

James Merrill

Poranki w operze

Dostępne w wersji pełnej

Josif Brodski

Dostępne w wersji pełnej

Tomas Venclova

Święto Dziękczynienia

Dostępne w wersji pełnej

Widokówka z tego świata i inne rymy z lat 1986–1988
(1988)

Dostępne w wersji pełnej

Co mam powiedzieć

Dostępne w wersji pełnej

Podnosząc z progu niedzielną gazetę

Dostępne w wersji pełnej

Długowieczność oprawców

Dostępne w wersji pełnej

Lipiec 1952

Dostępne w wersji pełnej

Jakieś Ty

Dostępne w wersji pełnej

Prześwietlenie

Dostępne w wersji pełnej

Pan Elliot Tischler

Dostępne w wersji pełnej

Czerwiec 1962

Dostępne w wersji pełnej

Yard sale

Dostępne w wersji pełnej

Drobnomieszczańskie cnoty

Dostępne w wersji pełnej

Wrzesień 1967

Dostępne w wersji pełnej

Cape Cod

Dostępne w wersji pełnej

Południe

Dostępne w wersji pełnej

Widokówka z tego świata

Dostępne w wersji pełnej

Grudzień 1976

Dostępne w wersji pełnej

Ustawienie głosu

Dostępne w wersji pełnej

Obserwatorzy ptaków

Dostępne w wersji pełnej

Sierpień 1988

Dostępne w wersji pełnej

Pierwsza piątka

Dostępne w wersji pełnej

Zdjęcie

Dostępne w wersji pełnej

I tak

Dostępne w wersji pełnej

Kontrapunkt

Dostępne w wersji pełnej

Drogi kąciku porad

Dostępne w wersji pełnej

Wynosząc przed dom kubły ze śmieciami

Dostępne w wersji pełnej

Żeby w kwestii tej nocy była pełna jasność

Dostępne w wersji pełnej

Podróż zimowa
Wiersze do muzyki
Franza Schuberta
(1994)

Dostępne w wersji pełnej

Od Autora

Dostępne w wersji pełnej

I

Dostępne w wersji pełnej

II

Dostępne w wersji pełnej

III

Dostępne w wersji pełnej

IV

Dostępne w wersji pełnej

V

Dostępne w wersji pełnej

VI

Dostępne w wersji pełnej

VII

Dostępne w wersji pełnej

VIII

Dostępne w wersji pełnej

IX

Dostępne w wersji pełnej

X

Dostępne w wersji pełnej

XI

Dostępne w wersji pełnej

XII

Dostępne w wersji pełnej

XIII

Dostępne w wersji pełnej

XIV

Dostępne w wersji pełnej

XV

Dostępne w wersji pełnej

XVI

Dostępne w wersji pełnej

XVII

Dostępne w wersji pełnej

XVIII

Dostępne w wersji pełnej

XIX

Dostępne w wersji pełnej

XX

Dostępne w wersji pełnej

XXI

Dostępne w wersji pełnej

XXII

Dostępne w wersji pełnej

XXIII

Dostępne w wersji pełnej

XXIV

Dostępne w wersji pełnej

Chirurgiczna precyzja
Elegie i piosenki
z lat 1995–1997
(1998)

Dostępne w wersji pełnej

Z okna na którymś piętrze ta aria Mozarta

Dostępne w wersji pełnej

I

Dostępne w wersji pełnej

Implozja

Dostępne w wersji pełnej

Chirurgiczna precyzja

Dostępne w wersji pełnej

Tenorzy

Dostępne w wersji pełnej

Hi-Fi

Dostępne w wersji pełnej

Łzy w kinie

Dostępne w wersji pełnej

Kasety

Dostępne w wersji pełnej

Rozmowa 1990

Dostępne w wersji pełnej

„Prosty człowiek mógłby, do licha, zdecydować się wreszcie, kim jest”

Dostępne w wersji pełnej

II

Dostępne w wersji pełnej

Debiutant w procederze

Dostępne w wersji pełnej

Tekst do wygrawerowania na nierdzewnej bransoletce, noszonej stale na przegubie na wypadek nagłego zaniku pamięci

Dostępne w wersji pełnej

Nowe zarazy

Dostępne w wersji pełnej

Chęci

Dostępne w wersji pełnej

Dialog Duszy i Ciała

Dostępne w wersji pełnej

Problem nadawcy

Dostępne w wersji pełnej

Bist Du bei mir

Dostępne w wersji pełnej

III

Dostępne w wersji pełnej

Altana

Dostępne w wersji pełnej

Poręcz

Dostępne w wersji pełnej

Od Knasta

Dostępne w wersji pełnej

Za szkłem

Dostępne w wersji pełnej

Czas tak cierpliwie znosi

Dostępne w wersji pełnej

Powiedz, że wkrótce

Dostępne w wersji pełnej

IV

Dostępne w wersji pełnej

Płakała w nocy, ale nie jej płacz go zbudził

Dostępne w wersji pełnej

Piosenki, nieśpiewane Żonie:

Dostępne w wersji pełnej

Aria: awaria

Dostępne w wersji pełnej

Blues przy odgarnianiu śniegu ze ścieżki przed domem

Dostępne w wersji pełnej

Alba lodówkowa

Dostępne w wersji pełnej

Serenada, szeptana do ucha przy wtórze szmeru klimatyzatora

Dostępne w wersji pełnej

Płynąc na Sutton Island

Dostępne w wersji pełnej

Z nowych wierszy

Dostępne w wersji pełnej

Hemofilia

Dostępne w wersji pełnej

Aneks

Dostępne w wersji pełnej

Parę przypuszczeń na temat poezji współczesnej

Dostępne w wersji pełnej

Tablica z Macondo

Dostępne w wersji pełnej

Nota redakcyjna

Dostępne w wersji pełnej

Alfabetyczny spis tytułów

(A jednak, gdy zawieja...)

(A może myśmy wcale...)

A tak niewiele brakowało

Alba lodówkowa

Altana

(Anteny między kominami...)

Aria: awaria

Artykulacja

Atlantyda

Autentyk

Bez konturów

Bez poprawek

Bez powrotu

(Białą krechą skreśla coś...)

Bist Du bei mir

Blues przy odgarnianiu śniegu ze ścieżki przed domem

Bo tylko ten świat bólu

Braki, odrzuty, produkty zastępcze

But why?

* * * Bywa światła pochylenie... (Emily Dickinson)

Cape Cod

Całe życie na walizkach

Całe życie przed tobą

Całym sercem po stronie

Chciałbym się raz dowiedzieć, co właściwie

Chęci

Chirurgiczna precyzja

Choćby najgrubszy rygiel

Ci, którzy jedzą grzanki, będą jeść suchary

Ci mężczyźni, tak potężni

Ciemność

(Cmentarze samochodów...)

Co będzie świadectwem

Co dziś rzucili

Co jest grane

Co mam powiedzieć

Coraz trudniej się utrzymać na powierzchni

Cóż dzisiaj

Czas skończyć z takimi

Czas tak cierpliwie znosi

Czerwiec 1962

Czoło

Czterdzieści osiem

(Czy jakiś Wielki Fałszerz...)

Czyste ręce

Daję ci słowo, że nie ma mowy

Debiutant w procederze

Dialog Duszy i Ciała

Długowieczność oprawców

Dockery i syn (Philip Larkin)

Drobnomieszczańskie cnoty

Drogi kąciku porad

Druga natura

Drugi

Dykto, sklejko, tekturo, płyto paździerzowa

Dyletanci

Elegia czwarta, przedwiosenna

Elegia druga, urodzinowa

Elegia pierwsza, przedzimowa

Elegia trzecia, noworoczna

Eroica

Fotografia pisarza

Garden party

(Gdy grunt się pali pod nogami...)

(Gdy świeci nam neonów blask...)

Gdyby nie ludzie

Gdzie drwa rąbią (I)

Gdzie drwa rąbią (II)

Gdzie się zbudziłem

Grażynie

Grudzień 1976

Grunt to zachować porządek

Hemofilia

Hi-Fi

Historia

Humanistyczne warunki

Hymn poranny

Hymn wieczorny

I nikt mnie nie uprzedził

I tak

Implozja

Ja wiem, że to niesłuszne

Jak w jedno słowo

Jakieś Ty

Jednym tchem

Jej włosy, skrzydło bramy i ciężki pęk kluczy

Jeżeli porcelana, to wyłącznie taka

Już wkrótce

Kasety

Każdy może stać

Każdy z nas ma schronienie

Kiedyś, po latach

Kolęda

Kontrapunkt

Korzyść z namacalności

Kołysanka

Kwestia rytmu

Kwiat cięty

(Leciałem nad miastem, gdzie spały miliony...)

Leningrad (Osip Mandelsztam)

Lipiec 1952

Lot do Seattle

Łono przyrody

Łzy w kinie

Madrygał probabilistyczny

Mieszkać

Między rudą a rdzą

Może jednak

(Mój zegarku, niepotrzebnie drwisz...)

Mównica

Msza za Polskę w St. Paul’s Church, grudzień 1984

(Myślałem, gdy świt różowiał...)

Myślenie dzwonem

Na jedną kartę

Na pustym parkingu za miastem, zaciągając ręczny hamulec

Na śmierć przyjaciela

Na tej czereśni czerwień, na jej krwawe włókna

(Na ten gest ciskania w nas...)

Nagryzmolony, tak, i ręką niezbyt pewną

Napiszcie do nas, co o tym sądzicie

Naród, któremu się lepiej powiodło

Nazajutrz

Nie

Nie używać słowa „wygnanie”

Niech Pan zajmie mi miejsce

Niech szorstkie włosy, niech gałęzie szorstkie

Nigdy bym nie przypuścił

Nigdy naprawdę

N.N. boleje nad niemożliwością tragedii

N.N. budzi się

N.N. dochodzi do wniosku, że trudno mu się dziwić

N.N., który jest w końcu tylko człowiekiem, załatwia potrzebę fizjologiczną

N.N. porządkuje papiery osobiste

N.N. próbuje przypomnieć sobie słowa modlitwy

N.N. przegląda czasopisma ilustrowane

N.N. przekręca gałkę radia

N.N. przyznaje się do wszystkiego

N.N. rozmyśla o dalszych perspektywach

N.N. rozważa treść słowa „pomiędzy”

N.N. rzuca w przestrzeń naiwne pytania

N.N. spożywa zaimprowizowany obiad

N.N. staje przed oknem

N.N. uprawia gimnastykę poranną

N.N. wysłuchuje pogadanki radiowej

N.N. zaczyna zadawać sobie pytania

N.N. zamierza popełnić głupstwo

N.N. zapisuje coś na odwrocie pudełka z papierosami

N.N. zastanawia się, kto jest szarym człowiekiem

Nowe zarazy

Nowy Świat

O dalszy pomyślny

O, uczyń mi maskę (Dylan Thomas)

O wpół do piątej rano

Obserwatorzy ptaków

Och, wszystkie słowa pisane

Od Knasta

Ogień

Okno

Określona epoka

Pajęczyna

* * * Pamiętasz ten stos rzeczy na metalowym krzesełku… (Josif Brodski)

Pan Elliot Tischler

Pan tu nie stał

Papier i popiół, dwa sprzeczne zeznania

(Pęsetką wiecznych lodów...)

Pierwsza piątka

Pięć pocztówek od i do Emily Dickinson

Piosenka spod podłogi

Piosenka z megafonu

Piosenka znad sufitu

Piosenka zza lewej ściany

Piosenka zza prawej ściany

Pismo

Plakat

Płakała w nocy, ale nie jej płacz go zbudził

Płynąc na Sutton Island

Po przejściu huraganu „Gloria”

Poczta

Podnosząc z progu niedzielną gazetę

Południe

Poranki w operze (James Merrill)

(Poranne odśnieżanie...)

Poręcz

Posuwać się do przodu

Powiedz, że wkrótce

Problem nadawcy

„Prosty człowiek mógłby, do licha, zdecydować się wreszcie, kim jest”

Protokół

Przechowywać w chłodnym miejscu

Przeglądając czasopismo „Home & Garden”

Przejściowe ograniczenia

Przepraszam, kto jest ostatni

Przerosty

Prześwietlenie

Przysłowiowa bawełna

Przywracanie porządku

Psalm (Paul Celan)

Pusty

Razem z kurzem

Résumé

Rozmowa 1990

Ryba

Rzeźba Ziemi

Sam sobie winien

Serenada, szeptana do ucha przy wtórze szmeru klimatyzatora

Sierpień 1988

Skoro już musisz krzyczeć, rób to cicho

Skłócone, pierzchające

Small talk

(Spod okładu arktycznego...)

Spójrzmy prawdzie w oczy

(Stając na czerwonym świetle...)

Stan skupienia

(Stojąc przed witryną, w jej lustrzanym tle...)

Strofa z Roberta Frosta

Strzał strącił mnie na ziemię

Szept

Szyba

Śmierć

Śnieg I

Śnieg II

Śnieg III

Śnieg IV

Śnieg V

Śnieg VI

Śpiący

Święto Dziękczynienia (Tomas Venclova)

Święto Zmarłych

Ta dłoń może być garścią i może być pięścią

(Tablico moja hojnie rozdzielcza...)

Te słowa

Tekst do wygrawerowania na nierdzewnej bransoletce, noszonej stale na przegubie na wypadek nagłego zaniku pamięci

Tenorzy

* * * Tęsknota za ojczyzną! Brednia… (Maryna Cwietajewa)

Tłum, który tłumi i tłumaczy

To mnie nie dotyczy

To nie jest rozmowa na telefon

To się nie mieści w głowie

To, co jest wierszem nie do pomyślenia

Trzej Królowie

Trzy spojrzenia przez ramię

Tutejszy

Twarzą w trawę

Twarze jezior, twarze drzew

U końca wojny dwudziestodwuletniej

(U wrót, gdzie chłodna studnia...)

Ugryź się w język

Ułożone po ciemku

Ustawienie głosu

W atmosferze

W celi tej, gdzie dążenie celem

W zasadzie niemożliwe

Waza kreteńska (Gottfried Benn)

Wchodząc, tracimy na przeczuciach tyle

Widokówka z tego świata

Wieczór autorski

Wieki średnie

(Wiosny, lata i jesienie...)

Wnętrze róży (Rainer Maria Rilke)

(„Wpadacie jak po ogień”...)

Wrzesień

Wrzesień 1967

Wyciągnęliśmy właściwe wnioski z wydarzeń

(Wyłączany telewizor...)

Wynosząc przed dom kubły ze śmieciami

Wypełnić czytelnym pismem

Wziął za dobrą monetę

Wziąłem sobie do serca

Wzruszenia

Yard sale

Z ciebie

Z innych ważnych względów społecznych

Z nami nie zginiesz

Z okna na którymś piętrze ta aria Mozarta

Z rzadkiego błota, z gliny

Za czym państwo stoją

Za szkłem

(Zastyga na poboczu dodge...)

Zawrót głowy od sukcesów

Zbiorowy entuzjazm

Zbudzony w jeszcze głębszy sen

Zdjęcie

Ze wstępu do rozmówek

Ziemia usuwała się spod nóg

Zmarli w Europie (Robert Lowell)

Znaleźć dla niej nową mowę

Zwierzęta

Zwycięstwo

Złożyli wieńce i wiązanki kwiatów

Źrenica, w której byłem

Żeby ci czasem nie zaszkodziło

Żeby w kwestii tej nocy była pełna jasność

(Że „szron siwizny” w jedną noc...)

Alfabetyczny spis incipitów

Dostępne w wersji pełnej

Spis treści

Karta tytułowa

Korekta twarzy (1968)

Osaczyć w locie

Wzruszenia

Skłócone, pierzchające

Bez konturów

Bez poprawek

Bez powrotu

Jak w jedno słowo

Wziął za dobrą monetę

Pusty

Niech szorstkie włosy, niech gałęzie szorstkie

Szept

Twarze jezior, twarze drzew

Wieki średnie

Zwierzęta

Myślenie dzwonem

Korzyść z namacalności

Tutejszy

Sonety łamane

W celi tej, gdzie dążenie celem

Na tej czereśni czerwień, na jej krwawe włókna

Znaleźć dla niej nową mowę

Wchodząc, tracimy na przeczuciach tyle

Nagryzmolony, tak, i ręką niezbyt pewną

Zbudzony w jeszcze głębszy sen

Walki

Artykulacja

Z ciebie

Drugi

Śmierć

Ciemność

Czoło

Przerosty

Ryba

Zwycięstwo

Pismo

Jednym tchem (1970) i Dziennik poranny Wiersze 1967–1971 (1972)

Jednym tchem

Jednym tchem

Wziąłem sobie do serca

Kwiat cięty

Jej włosy, skrzydło bramy i ciężki pęk kluczy

Źrenica, w której byłem

Twarzą w trawę

Papier i popiół, dwa sprzeczne zeznania

Nie

Ta dłoń może być garścią i może być pięścią

Nigdy bym nie przypuścił

Całym sercem po stronie

Na jedną kartę

Na jedną kartę

Ogień

Kolęda

Święto Zmarłych

Przechowywać w chłodnym miejscu

Rzeźba Ziemi

Szyba

Bo tylko ten świat bólu

Względny spokój

Pajęczyna

Między rudą a rdzą

U końca wojny dwudziestodwuletniej

Ci, którzy jedzą grzanki, będą jeść suchary

Właściwe wnioski

Wyciągnęliśmy właściwe wnioski z wydarzeń

Plakat

Złożyli wieńce i wiązanki kwiatów

W atmosferze

Protokół

Wypełnić czytelnym pismem

Spójrzmy prawdzie w oczy

Dziennik poranny

Och, wszystkie słowa pisane

Strzał strącił mnie na ziemię

O wpół do piątej rano

Gdzie się zbudziłem

Kołysanka

Śpiący

Z przekładów

Rainer Maria Rilke Wnętrze róży

Gottfried Benn Waza kreteńska

Osip Mandelsztam Leningrad

Dylan Thomas O, uczyń mi maskę

Robert Lowell Zmarli w Europie

Paul Celan Psalm

Sztuczne oddychanie (1974)

1. Hymn poranny

2. N.N. budzi się

3. N.N. dochodzi do wniosku, że trudno mu się dziwić

4. N.N. przyznaje się do wszystkiego

5. N.N. próbuje przypomnieć sobie słowa modlitwy

6. N.N. przekręca gałkę radia

7. N.N. uprawia gimnastykę poranną

8. Piosenka zza lewej ściany

9. N.N. rozważa treść słowa „pomiędzy”

10. N.N. przegląda czasopisma ilustrowane

11. N.N.zaczyna zadawać sobie pytania

12. N.N. boleje nad niemożliwością tragedii

13. Piosenka spod podłogi

14. N.N. spożywa zaimprowizowany obiad

15. N.N. zastanawia się, kto jest szarym człowiekiem

16. Piosenka zza prawej ściany

17. N.N.,który jest w końcu tylko człowiekiem, załatwia potrzebę fizjologiczną

18. N.N. wysłuchuje pogadanki radiowej

19. N.N. rzuca w przestrzeń naiwne pytania

20. Piosenka znad sufitu

21. N.N. rozmyśla o dalszych perspektywach

22. N.N. porządkuje papiery osobiste

23. N.N. zapisuje coś na odwrocie pudełka z papierosami

24. N.N. staje przed oknem

25. Piosenka z megafonu

26. N.N. zamierza popełnić głupstwo

27. Hymn wieczorny

Ja wiem, że to niesłuszne Wiersze z lat 1975–1976 (1977)

Ugryź się w język

W zasadzie niemożliwe

Co jest grane

Ugryź się w język

To się nie mieści w głowie

Fotografia pisarza

Żeby ci czasem nie zaszkodziło

To nie jest rozmowa na telefon

Te słowa

Daję ci słowo, że nie ma mowy

Określona epoka

Coraz trudniej się utrzymać na powierzchni

Przejściowe ograniczenia

Zbiorowy entuzjazm

Określona epoka

Przysłowiowa bawełna

Humanistyczne warunki

Mównica

Napiszcie do nas, co o tym sądzicie

Gdzie drwa rąbią (I)

Gdzie drwa rąbią (II)

Przeglądając czasopismo „Home & Garden”

Nazajutrz

Autentyk

Trzej Królowie

Co będzie świadectwem

Sam sobie winien

Chciałbym się raz dowiedzieć, co właściwie

Łono przyrody

Całe życie przed tobą

Ja wiem, że to niesłuszne

Sam sobie winien

To mnie nie dotyczy

Z nami nie zginiesz

Na śmierć przyjaciela

Ci mężczyźni, tak potężni

A tak niewiele brakowało

Tłum, który tłumi i tłumaczy

Stan skupienia

To, co jest wierszem nie do pomyślenia

Tryptyk z betonu, zmęczenia i śniegu (1980)

Kątem u siebie (Wiersze mieszkalne)

Mieszkać

Całe życie na walizkach

Razem z kurzem

Jeżeli porcelana, to wyłącznie taka

Dykto, sklejko, tekturo, płyto paździerzowa

Czas skończyć z takimi

Choćby najgrubszy rygiel

Z rzadkiego błota, z gliny

Skoro już musisz krzyczeć, rób to cicho

Każdy z nas ma schronienie

Dziennik zimowy (Wiersze okolicznościowe)

1.11.79: Elegia pierwsza, przedzimowa

5.11.79: Gdyby nie ludzie

7.11.79: Nigdy naprawdę

13.11.79: Elegia druga, urodzinowa

26.11.79: Z innych ważnych względów społecznych

10.12.79: Śnieg I

14.12.79: Wieczór autorski

15.12.79: Zawrót głowy od sukcesów

18.12.79: Śnieg II

19.12.79: Czyste ręce

21.12.79: But why?

22.12.79: Ułożone po ciemku

29.12.79: Śnieg III

31.12.79: Już wkrótce

1.1.80: Elegia trzecia, noworoczna

2.1.80: Eroica

30.1.80: Śnieg IV

31.1.80: Trzy spojrzenia przez ramię

4.2.80: Śnieg V

8.2.80: I nikt mnie nie uprzedził

9/10.2.80: Czterdzieści osiem

11.2.80: O dalszy pomyślny

15.2.80: Śnieg VI

4.3.80: Może jednak

20.3.80: Elegia czwarta, przedwiosenna

Dojść do lady (Wiersze nabywcze)

Posuwać się do przodu

Grunt to zachować porządek

Co dziś rzucili

Braki, odrzuty, produkty zastępcze

Pan tu nie stał

Niech Pan zajmie mi miejsce

Każdy może stać

Przepraszam, kto jest ostatni

Za czym państwo stoją

Atlantyda i inne wiersze z lat 1981–1985 (1986)

Przywracanie porządku

Historia

Przywracanie porządku

Grażynie

Kiedyś, po latach

Dyletanci

Cóż dzisiaj

Kwestia rytmu

Msza za Polskę w St. Paul’s Church, grudzień 1984

Atlantyda

Nowy Świat

Résumé

Wrzesień

Naród, któremu się lepiej powiodło

Garden party

Druga natura

Nie używać słowa „wygnanie”

Ziemia usuwała się spod nóg

Atlantyda

Small talk

Small talk

Ze wstępu do rozmówek

Pięć pocztówek od i do Emily Dickinson

Strofa z Roberta Frosta

Okno

Lot do Seattle

Poczta

Po przejściu huraganu „Gloria”

Na pustym parkingu za miastem, zaciągając ręczny hamulec

Z przekładów

Emily Dickinson, * * * (Bywa światła pochylenie...)

Maryna Cwietajewa, * * * (Tęsknota za ojczyzną! Brednia...)

Philip Larkin Dockery i syn

James Merrill Poranki w operze

Josif Brodski, * * * (Pamiętasz ten stos rzeczy na metalowym krzesełku...)

Tomas Venclova Święto Dziękczynienia

Widokówka z tego świata i inne rymy z lat 1986–1988 (1988)

Co mam powiedzieć

Podnosząc z progu niedzielną gazetę

Długowieczność oprawców

Lipiec 1952

Jakieś Ty

Prześwietlenie

Pan Elliot Tischler

Czerwiec 1962

Yard sale

Drobnomieszczańskie cnoty

Wrzesień 1967

Cape Cod

Południe

Widokówka z tego świata

Grudzień 1976

Ustawienie głosu

Obserwatorzy ptaków

Sierpień 1988

Pierwsza piątka

Zdjęcie

I tak

Kontrapunkt

Drogi kąciku porad

Wynosząc przed dom kubły ze śmieciami

Żeby w kwestii tej nocy była pełna jasność

Podróż zimowa Wiersze do muzyki Franza Schuberta (1994)

Od Autora

I („Wpadacie jak po ogień”...)

II (Anteny między kominami...)

III (A może myśmy wcale...)

IV (Pęsetką wiecznych lodów...)

V („U wrót, gdzie chłodna studnia...)

VI (Spod okładu arktycznego...)

VII (Czy jakiś Wielki Fałszerz...)

VIII (Gdy grunt się pali pod nogami...)

IX (Wyłączany telewizor...)

X (Zastyga na poboczu dodge...)

XI (Myślałem, gdy świt różowiał...)

XII (Poranne odśnieżanie...)

XIII (Mój zegarku, niepotrzebnie drwisz...)

XIV (Że „szron siwizny” w jedną noc...)

XV (Białą krechą skreśla coś...)

XVI (Wiosny, lata i jesienie...)

XVII (Leciałem nad miastem, gdzie spały miliony...)

XVIII (A jednak, gdy zawieja...)

XIX (Tablico moja hojnie rozdzielcza...)

XX (Stając na czerwonym świetle...)

XXI (Cmentarze samochodów...)

XXII (Na ten gest ciskania w nas...)

XXIII (Gdy świeci nam neonów blask...)

XXIV (Stojąc przed witryną, w jej lustrzanym tle...)

Chirurgiczna precyzja Elegie i piosenki z lat 1995–1997 (1998)

Z okna na którymś piętrze ta aria Mozarta

I

Implozja

Chirurgiczna precyzja

Tenorzy

Hi-Fi

Łzy w kinie

Kasety

Rozmowa 1990

„Prosty człowiek mógłby, do licha, zdecydować się wreszcie, kim jest”

II

Debiutant w procederze

Tekst do wygrawerowania na nierdzewnej bransoletce, noszonej stale na przegubie na wypadek nagłego zaniku pamięci

Nowe zarazy

Chęci

Dialog Duszy i Ciała

Problem nadawcy

Bist Du bei mir

III

Altana

Poręcz

Od Knasta

Za szkłem

Czas tak cierpliwie znosi

Powiedz, że wkrótce

IV

Płakała w nocy, ale nie jej płacz go zbudził

Piosenki, nieśpiewane Żonie:

Madrygał probabilistyczny

Aria: awaria

Blues przy odgarnianiu śniegu ze ścieżki przed domem

Alba lodówkowa

Serenada, szeptana do ucha przy wtórze szmeru klimatyzatora

Płynąc na Sutton Island

Z nowych wierszy

Hemofilia

Aneks

Parę przypuszczeń na temat poezji współczesnej

Tablica z Macondo

Nota redakcyjna

Alfabetyczny spis tytułów

Alfabetyczny spis incipitów

Karta redakcyjna

Projekt okładki i stron tytułowych

Frakcja R

Na pierwszej stronie okładki wykorzystano zdjęcie

Anny J. Barańczak

Korekta

Anna Rudnicka

© Copyright by Stanisław Barańczak, 2006

© Copyright by Wydawnictwo a5, 2006

Pierwsze wydanie listopad 2006

ISBN 978-83-61298-62-5

Wydawnictwo a5

ul. Stawarza 16/3

30-540 Kraków

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com