Redakcja

Grażyna Jenczelewska-Stolarczyk

Korekta

Martyna Żurawska

Ilustracje

Ksenia Berezowska

Skład i łamanie

Grzegorz Działo

© Agata Widzowska-Pasiak

© Wydawnictwo Dreams

Lidia Miś-Nowak

35-310 Rzeszów

ul. Unii Lubelskiej 6A

Rzeszów 2014

Wydanie I

ISBN 978-83-63579-43-2

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Spis treści

- Dedykacja

- Grzywą malowane

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Dedykuję dzieciom

z Fundacji Stworzenia Pana Smolenia

Ja, Gaja, zostałam matką adopcyjną. Nigdy nie przypuszczałam, że kogoś adoptuję i będę za niego odpowiedzialna w dzień i w nocy. A jednak…

Wszystko to przytrafiło mi się na skutek używania skrótów, które wymyślałyśmy z dziewczynami, żeby nie strzępić sobie języka. Język Jagody był całkiem „poszarpany”, bo od czasu wakacji w Dąbrówce mówiła tylko o koniach. KOŃ to krótkie słowo, ale gdy powtarza się go sto razy na dobę, staje się długie jak tor wyścigowy. Dlatego z Jagodą i Zosią, moimi najlepszymi przyjaciółkami, wymyśliłyśmy wiele skrótów myślowych, których używamy, pisząc e-maile i SMS-y. Na przykład „dzień dobry” to „ddr”, „do zobaczyska” to „do zo”. Pomniejszyłyśmy nawet skrócone już słowo „spoko” na „spk”.

I właśnie ten ostatni skrót stał się początkiem niewiarygodnych wydarzeń, na których wspomnienie moje serce zaczyna bić mocniej.

Trzy niepozorne litery SPK prześladowały mnie na jawie i we śnie, ponieważ śniły mi się co najmniej siedem razy w ciągu miesiąca. Budziłam się zlana potem i z kołaczącym w głowie zdaniem: „POZNASZ GO PO PLAMACH”.

„Kogo? Po jakich plamach? Co ma z tym wspólnego skrót SPK?” – te i podobne pytania zadawałam sobie, leżąc w wannie pełnej wody z pianką, gnając na rolkach po alejce rowerowej lub przeżuwając kanapkę z twarożkiem.

Jagoda twierdziła, że skrót SPK jest tajemniczym zdaniem, które przesyła mi przeznaczenie, i które znaczy „Smutny Poplamiony Koń”. Namawiała mnie do rozpoczęcia nauki jazdy w najbliższej stajni i przekonywała, że czeka tam na mnie zaniedbany i niekochany przez nikogo ogier, któremu powinnam czyścić grzbiet, kopyta oraz… czytać mu książki! Od czasu wakacji w Dąbrówce Jagoda dziwnie się zachowuje, bo biega do biblioteki i wypożycza koniom nowości wydawnicze! Nie dość, że codziennie spędza w stajni po kilka godzin, to jeszcze czyta koniom dramaty Szekspira i wiersze Wandy Chotomskiej!

Nie wiem, co o tym myśleć, ale lubię Jagodę właśnie za to, że wierzy w to, co robi.

Czy istnieją naukowe badania, które potwierdzają, że zwierzęta nie rozumieją czytanego tekstu? Nie! A więc niektórzy ludzie wykupują im karty biblioteczne, niby to dla siebie, a książki czytają psom, szynszylom, kotom, kanarkom, koszatniczkom, koniom, a może nawet wężom w terrariach. Ech! Gdyby bibliotekarze wiedzieli, komu polecają „Opowieści z Narnii” albo „Małego księcia”, to zmieniliby podejście do życia. Jednak z moich doświadczeń wynika, że ludzie pracujący w tym zawodzie mają niewiarygodną fantazję, więc może wcale nie byliby zdziwieni.

Zosia, moja druga przyjaciółka, która ma hopla na punkcie piłki nożnej, też próbowała mi pomóc w rozwiązaniu zagadki. Jej zdaniem SPK to nic innego jak „Spazmy Polskiego Kibica” i bardzo odradzała mi zapisywanie się do klubu piłkarskiego. No cóż, zawsze trafiam w czyjąś kostkę zamiast w piłkę, ale przecież mam inne talenty. Każdy jest w czymś dobry, choćby nawet chodziło o talent do łapania much. To nie szkodzi, ważne, że taki ktoś jest najlepszy, najszybszy, najskuteczniejszy, najwdzięczniej machający packą! Odkrywajmy swoje talenty i bądźmy z nich dumni!

Na moje pytanie, co znaczą dziwne słowa „Poznasz go po plamach”, Zosia uśmiechała się, pokazując aparat na zębach i odpowiadała, że chodzi o wściekłego trenera, który dostaje nerwowych plam na szyi, gdy trafiam go piłką w głowę, zamiast strzelić gola do bramki. Cezar, mój starszy brat, potwierdzał tę opinię i dodawał: „Nie martw się, siostra, za to masz genialnego brata”. A może ja też jestem genialna, tylko nikt jeszcze o tym nie wie?

Czasami sięgam po Słownik wyrazów obcych i przeglądam go kartka po kartce w poszukiwaniu natchnienia. Dziwne, nieznane słowa mrugają do mnie jak gwiazdy we wszechświecie, prosząc, żebym rozszyfrowała ich znaczenie.

salsefia,

smykałka,

synekura,

paszkwil,

plereza,

kampanula,

kuriozum,

kindersztuba…

Stwierdziłam, że słowa są schodami do tajemnicy. Wchodzi się po stopniach wiedzy, aby dosięgnąć istoty rzeczy. Ja jeszcze tej istoty nie spotkałam i nie wiem, jak wygląda, ale za to dowiedziałam się, że słowo „kibla” oznacza po arabsku pewną stronę świata. Byłam prawie w połowie schodów, ale przy „kukuźniku” spałam już jednym okiem, a przy „kulminacji” odpłynęłam w głęboki sen.

Przyśniło mi się błękitne niebo, a na nim chmury tworzące napis S K P.

Gdy otworzyłam oczy, była siódma dwanaście, a w głowie kołatało mi zdanie „Poznasz go po plamach”.

Jeśli ktokolwiek myśli, że potrafię tylko siedzieć przed komputerem i korespondować na Facebooku, to znaczy, że mnie wcale nie zna. Uwielbiam jeździć na rolkach i na rowerze, pisuję wiersze na ścianie i w myślach. Podobnie jak Jagoda, mam duszę artysty, a każdy artysta musi być choć trochę nieszczęśliwy, żeby mieć wenę. Cierpię więc z powodu trądziku, nadmiaru nauki i wystających żeber, które zawdzięczam temu, że urodziłam się o miesiąc za wcześnie. Mama wprawdzie podawała mi zalecane dawki witaminy D3, ale żebra i tak rosły według własnej fantazji i teraz wystają ze mnie jak kaloryfer ze ściany. Nikt nie patrzy na mój płaski, wysportowany brzuch, tylko na te nieszczęsne żebra. Mama mówi, że piękno nie polega na doskonałości, tylko na tym, że coś jest lekko zwichrowane i przez to właśnie ciekawe. Uważam, że najbardziej zwichrowana jest moja mama, która pisze wiersze nawet na chusteczkach do nosa. Oczywiście, nie na tych zasmarkanych, bo poeci z natury mają poczucie estetyki. Poza tym mama pracuje w bibliotece, więc na szczęście musi być choć trochę „poukładana”. Każdy myśli, że bibliotekarz to nudny zawód, bo tylko się siedzi, od czasu do czasu podaje się komuś książkę albo wymienia zabrudzone foliowe okładki. Ja wiem, że to nieprawda. Wiele razy byłam u mamy w pracy i podziwiam ją za to, że wie, gdzie szukać informacji o dysku z Fajstos lub o merkantylizmie w polityce Polski. Nigdy nie myli lektury „Dziady” z lekturą „Chłopi”, a to dla mnie prawie jedno i to samo. W bibliotece jest tyle rzeczy do zrobienia, że czasami brakuje czasu na wypożyczanie książek. Ostatnio, z okazji Dnia Zakochanych, mama zawiesiła pod sufitem dziesiątki malutkich kopert, a w każdej z nich schowany był wiersz o miłości. Czytelnik mógł zerwać taką kopertę jak gwiazdkę z nieba i zanieść temu, kogo kocha. Ale to nie wszystko. Mama kazała mi przyozdobić koperty odciskiem ust, bo podobno to właśnie ja mam najbardziej całuśne usta w rodzinie. Musiałam pocałować pięćdziesiąt sześć kopert i czułam się przy tym jak wariatka. Może każą tak robić paniom na poczcie zamiast przybijania pieczątek?

Ale był też plus całej sytuacji, bo mogłam bezkarnie używać różnych kolorów szminek, począwszy od morelowej, różowej z brokatem, arbuzowej bez brokatu, a skończywszy na cudownej makowej czerwieni. Tak, czerwony całus prezentował się najpiękniej na kopertach w kolorze bieli i kości słoniowej.

Dziesięć kopert pocałowała Zosia, bo bardzo mnie o to prosiła, a Jagoda stwierdziła, że po stokroć woli całować końskie chrapy niż głupi papier. Ale potem na jednej z kopert zauważyłam jej odciśnięte usta. Pewnie zabierze ją do Dąbrówki dla swojego ukochanego konia Szoguna, żeby mu wyznać miłość. Jagoda jest bowiem koniarą z krwi i kości oraz z całej duszy, chociaż kiedyś brzydziła się dotknąć nawet końskiej grzywy.

Dzisiaj zaskoczyła mnie pewnym pomysłem. Zaproponowała, żebym pojechała razem z nią na wakacje do Dąbrówki, gdzie mieszkają jej ciocia i wujek. W ubiegłym roku Julka przeżyła tam tajemniczą przygodę, nauczyła się jeździć konno i o mało nie zakochała się w Johnnym Deppie. Obiecała, że na pewno mi go przedstawi.

Bardzo lubię wiejskie podwórka, spanie na sianie i te wszystkie prosiaki, kury, krowy z wymionami, konie, i oczywiście, psy. Kiedy byłam mała, jeździłam z rodzicami do ich przyjaciół, którzy mieszkali na odludziu. W całej wsi były tylko cztery domy i mały kościółek, w którym pracował głuchy dzwonnik. Do dziś nie wiem, w jaki sposób dzwonił tak, jak należy: dźwięcznie i harmonijnie. Przecież był głuchy!

Mama zaskoczyła mnie kiedyś takim pytaniem:

– Gaju, jaką książkę poleciłabyś osobom niewidomym?

– Pisaną pismem Braille’a – odparłam rezolutnie.

Dobrze wiem, że brajl to taki specjalny alfabet dla niewidomych, wypukłe kropeczki na papierze, które w zależności od ułożenia oznaczają litery. Dotyka się ich opuszkami palców.

Mama nie byłaby jednak moją mamą, gdyby nie drążyła tematu.

– A jaką książkę poleciłabyś osobom słabowidzącym? – spytała.

– Taką z dużym drukiem, z literami wielkości… zielonego groszku.

– Dobrze… – mama zrobiła tajemniczą minę. – A jakie książki przeznaczone są dla osób głuchoniemych od urodzenia?

Wytężyłam mózg, aż zaiskrzyło mi pod czupryną. Kombinowałam: „Ludzie głuchoniemi nie słyszą i nie mówią, bo mają chore uszy i nie są w stanie powtarzać dźwięków. Ale przecież wzrok mają w całkowitym porządku! Widzą litery czarno na białym, więc mogą czytać zwykłe książki.”

– Głuchoniemi mogą czytać to samo co my – odpowiedziałam, dumna ze swojej inteligencji.

– Nieprawda! – mama aż się zaróżowiła z emocji. – Osoby głuchonieme nigdy nie miały okazji nauczyć się tradycyjnych liter, nie kojarzą ich znaczenia i sensu. Nie słyszą, a to znaczy, że nie potrafią mówić, naśladować dźwięków, a litery przecież wyrażają dźwięki. Zapisane stają się słowami, których głuchoniemi ludzie nie są w stanie pojąć, bo to dla nich abstrakcja.

– No, to jaką mogę im polecić książkę? – zapytałam z niepewną miną. Skoro nie znają liter, to są jak… jak małe dzieci.

– Właśnie! – krzyknęła mama odrobinę za głośno, aż podskoczyłam. – A jak wyglądają książki dla dzieci?

– Mają dużo obrazków.

– Brawo! W tym rzecz. Książki dla głuchoniemych to książki obrazkowe, czyli piktograficzne. Pod obrazkami nie ma liter, tylko znaki języka migowego.

– Migające jęzory?

– Nie jęzory, tylko ręce – roześmiała się mama. – Każdy układ dłoni i palców oznacza słowa, znaki i konkretny przekaz.

Myślałam, że już koniec tych przepytywanek, ale mama znów zadała mi zagadkę.

– A jaką książkę poleciłabyś osobom łysym?

Zdębiałam. W głowie jedna myśl ścigała się z drugą, jak na zawodach olimpijskich z myśloatletyki. „Łysi mają sprawne oczy, uszy, mowę, znają zwyczajny alfabet, mają dwie ręce, dwie nogi. Czego im brakuje? Wiem! Włosów! Ale jak brak włosów może wpływać na czytanie? Musi w tym być jakiś podstęp…”.

Nagle uśmiechnęłam się zaczepnie.

– Wiem, co czytają łysi! Oni czytają bloki techniczne!

– Co takiego? – mama zrobiła minę podobną do znaku zapytania.

– Bloki techniczne! Białe, gładkie, nieowłosione literami. Mogą sobie w nich rysować końskie ogony, tworzyć peruki słów, warkocze zdań i dredy fantazji. Mogą je podkręcać, prostować, zaplatać, rozplatać, upinać w koczki i farbować barwnymi opowieściami. Niektóre historie można pleść i pleść bez końca. Łysi na pewno mają do tego talent.

– Cha, cha! To naprawdę zwariowana odpowiedź na zwariowane pytanie!

Mama pękła ze śmiechu, a potem poszła poprawić fryzurę. Z pokoju wciąż było słychać jej chichot.

A co ja właściwie takiego śmiesznego powiedziałam?

*

W dniu wyjazdu do Dąbrówki dostałam okres. Co za pech! Dziewczyny muszą stać się kobietami, a to wymaga wielu poświęceń. Podobno takie są prawa przyrody, a to, co wymyśliła natura, nie może być głupie. Szczerze mówiąc, wolałabym codziennie golić sobie brodę i wąsy, niż słabnąć i zwijać się z bólu przez kilka dni. Kobiety powinny mieć z tego powodu różne przywileje, na przykład dni wolne od szkoły lub urlop w pracy. Przecież wtedy cierpią! A do tego i tak muszą sobie golić łydki…

Na szczęście nie musiałyśmy podróżować pociągiem i autobusem PKS, bo tata Jagody obiecał zawieźć nas samochodem. Jagoda narzekała na chorobę lokomocyjną i musiała połknąć lek o nazwie aviomarin, ale za to przespała aż trzy godziny podróży. Przez cały ten czas spoglądałam przez okno na żółte, ukwiecone łąki, sarny na polach lub na suszące się na wiejskich podwórkach gacie. Ja nigdy nie suszę swojej bielizny na oczach obcych ludzi.

„Suszyć na oczach” – co za bezsensowne określenie! Nasz polski język ciągle mnie zaskakuje…

Tata Jagody patrzył w lusterko raz na mnie, raz na swoją córkę, bo pod koniec podróży zaczęłyśmy chichotać jak śmieszki nierozłączki, czyli rodzaj wymyślonych, śmiechotliwych papug, które opowiadają sobie zabawne historie i pękają z radości jak kolorowe bańki mydlane.

– Zobaczcie! – zawołał tata Jagody.

Jednocześnie odwróciłyśmy głowy. Pod lasem siedziało ogromne stado futrzanych stworków. Niektóre miały oklapnięte uszy, inne z kolei stroszyły je do góry i nasłuchiwały czegoś z przejęciem.

– Zające? Dzikie króliki? – zgadywał nasz dociekliwy kierowca.

– Są takie kolorowe. Niektóre białe, inne czarne jak smoła albo rude jak wiewiórki! – zachwyciła się Jagoda.

– Jest ich chyba ze sto! Mają jakieś zebranie, czy koniec roku szkolnego?

– To bardzo dziwne. I ciekawe – odparł tata Jagody i zatrąbił, bo na drodze zauważył nagle jakąś postać wyłaniającą się z lasu.

– Uwaga! Biały koń! – krzyknęłam.

Zahamowaliśmy. Na środku drogi stała niewiarygodnie piękna klacz. Jej długa szyja przypominała szyję łabędzia, grzywa była pofalowana i spływała miękko na zgrabny grzbiet. Uszy, ustawione na sztorc jak naziemne radary, zdawały się odbierać wszelkie sygnały, nawet te niesłyszalne dla ludzkiego ucha. Przypominały małe rakiety, gotowe do startu w kosmos. Niesamowicie smukłe i delikatne pęciny zakończone były grafitowymi kopytami. W takim samym kolorze były też oczy klaczy. Przywodziły na myśl niespokojne morze przed burzą, strzelały błyskami światła i piorunowały patrzących, którzy z zachwytu otwierali usta, żeby złapać oddech. Wszyscy zapomnieliśmy o oddychaniu, bo prawdopodobnie nikt z nas nie widział do tej pory tak pięknego konia. Klacz stanęła na tylnych nogach, zarżała i pobiegła kłusem na wzgórze po drugiej stronie drogi. Widać było, że jej bieg był dziwnie zniekształcony i nieporadny, jakby miała zranioną nogę. Mimo to, spod jej kopyt wystrzeliły iskry i kurz, które zawirowały w powietrzu i wzbiły się w niebo jak dym z ofiarnego ogniska.

– Zupełnie jak Pegaz. Prawie widziałam skrzydła – wyszeptałam.

Uszczypnęłam Jagodę, a ona uszczypnęła mnie. Nikt nie uszczypnął kierowcy. Biedak.

Po pięciu godzinach podróży, pełni wrażeń dotarliśmy do Dąbrówki. Ciocia Marylka i wuj Leon powitali nas na progu domu. Wcześniej jednak zostałyśmy od stóp do głów wyślinione przez psie pocałunki Szczeżui, Cwaniaka i Kłopota. Potem doskoczył do nas nowy, wielki pies o imieniu Chrumfryk. Podobno ma jakiś problem z alergią i czasami chrumka jak prosiak, dlatego nadano mu chrumkowate imię.

– Witajcie, witajcie! – ciocia Jagody przytuliła nas wszystkich po kolei, chociaż mnie widziała po raz pierwszy w życiu. – Nazywaj mnie ciocią Marylką – uśmiechnęła się, a ja kiwnęłam głową.

– Dziewczyno, jak ty wyrosłaś! – zawołał wuj Leon do Jagody. – A to na pewno jest Gaja, twoja bratnia dusza? – uśmiechnął się do mnie i podał mi dłoń. Jego uścisk przypominał ścisk imadła.

– To moja najlepsza, siostrzana dusza – odparła Jagoda i pociągnęła mnie za rękę. Poszłyśmy do pokoju, który miałyśmy razem dzielić na czas pobytu w Dąbrówce. Mogłam sobie wybrać łóżko, więc wskazałam na to stojące pod oknem, z którego miałam wspaniały widok na pola pełne zbóż. Uwielbiam wiejskie krajobrazy, nawet takie, które przedstawiają rozległe, jednostajne zagonki, łąki lub pasące się krowy, leniwie przeżuwające trawę jak gumę do żucia.

– Po obiedzie przedstawię ci jednorożce – powiedziała Jagoda, mrugając do mnie okiem.

– Aha, to te konie, o których opowiadałaś. Naprawdę są takie niezwykłe?

– Jeszcze takich nie spotkałaś. Czy wiesz, że one też korzystają z tutejszej biblioteki?

– Słyszałam.

– To znaczy, nie chodzą do niej, ale mój wujek wypożycza im książki.

– Szkoda, że nie robią tego samodzielnie. Już widzę moją mamę, gdy do biblioteki przychodzi koń, stuka kopytem i mówi: „Siema. Mogę wejść?”

– Ciekawe, czy by się wystraszyła?

– Moja mama? Coś ty! Ona uwielbia cały zwierzyniec i wpuściłaby do biblioteki nawet aligatora! – roześmiałam się.

Rozpakowałyśmy nasze bagaże i poszłyśmy do kuchni, gdzie tata Jagody gawędził z wujem Leonem, a ciocia Marylka szykowała wielkie góry jedzenia: Mount Everest ziemniaków ze skwarkami, Babią Górę fasolki szparagowej i K2 mielonych kotletów wieprzowych. Do tego podała dzban zsiadłego mleka i michę ogórków małosolnych. Oczywiście, nie zabrakło kompotu, o którym krążyły legendy. Jagoda opowiadała mi, że ciocia Marylka robiła kompoty ze wszystkiego, z czego się dało: z jabłek, wiśni, agrestu, rabarbaru, a nawet z pigwy i suszonej żurawiny. Czy ktoś chciał, czy też nie, dawała gościom na pożegnanie słoiki z kompotami. Na każdym z nich była inna naklejka: „Kompotnica radosna”, „Kompotnica gderliwa”, „Kompotnica zrelaksowana”, „Kompotnica roztargniona”, „Kompotnica przerażona”, „Kompotnica miłosna” i tak dalej… Ciocia tłumaczyła, że podczas robienia kompotów dopadają ją różne nastroje i rzeczą oczywistą jest, że przenikają do napoju. Każdy producent ma obowiązek umieszczania na etykiecie składników i zawartości towaru, więc ciocia uczciwie się do tego stosuje. Kompoty były pyszne, ale ciocia rozdawała ich takie ilości, że obdarowani czuli się zakłopotani, więc do dziś nazywają je „kłompotami”.

Smakowite zapachy z kuchni sprawiły, że w domu pojawił się Maciej, kuzyn Jagody.

– O, widzę, że przyjechały do nas piękne dziewczyny! – uściskał nas obie tak mocno, jakbyśmy znali się jak łyse konie.

– Siadajcie, siadajcie – zapraszał wuj Leon, przynosząc kopiec posiekanego koperku i natki pietruszki, prosto z ogródka.

– Co słychać, jak się czuje Justynka? – spytała gospodyni.