Podziękowania

Pierwsze wydanie książki Pierwszy rok życia dziecka[1] było oparte na moim osobistym doświadczeniu w pracy z ponad trzystu rodzinami na całym świecie. Chciałam bardzo podziękować wam wszystkim za wiarę i zaufanie, jakie pokładaliście w moich metodach. Dziękuję również za opinie dotyczące mojej pracy, jakich udzielaliście mi przez te wszystkie lata, kiedy wasze dzieci dorastały.

Keith i Janetta Hodgson zasługują na specjalne podziękowanie za ich nieocenioną pomoc w przekształceniu moich reguł i planów karmienia dzieci w formę przystępnej, łatwiejszej dla rodziców lektury.

Członkowie mojej rodziny i przyjaciele byli dla mnie nieustannie źródłem pełnego miłości i zachęty wsparcia. Serdeczne podziękowania dla Williama Alexandra Forda, Jean i Andrew Fairów, Ann Clough i Sheili Eskadale oraz dla moich drogich przyjaciół Jane Revell i Carli Flodden Flint.

Moja agentka Emma Todd również udzielała mi stałego wsparcia i przewodnictwa, podobnie jak wydawca Fiona MacIntyre, redaktor Imogen Fortes i cała reszta zespołu z Random House. Mam u nich ogromny dług wdzięczności za ich wiarę w moje metody i za wspieranie mojej kariery pisarskiej.

Bardzo szczególne podziękowania kieruję do moich osobistych wydawców Dawn Fozzard i Gilla MacCaulaya, od których uzyskałam ogromną pomoc przy tworzeniu mojej książki i strony internetowej. Dziękuję im również za wsparcie emocjonalne, zachętę i przyjaźń, które są dla mnie nieustającym źródłem inspiracji i otuchy.

Frances Howard Brown, wykwalifikowana opiekunka księżniczki Christian, z ponad dwudziestoletnim doświadczeniem, udzieliła mi ogromnej pomocy i wsparcia w konstruowaniu mojej strony internetowej. Każdego miesiąca pomaga mi w uporaniu się z setkami pytań i listów internetowych, które napływają od moich czytelników i internautów. Dziękuję również Rory’emu Jenkinsowi z Embado.com, którego zdolności techniczne pomogły w stworzeniu cudownej, wspierającej się wzajemnie wirtualnej społeczności, łączącej rodziców na wszystkich kontynentach.

Na koniec chciałabym również podziękować tysiącom rodziców, którzy w ciągu siedmiu lat, które upłynęły od wydania mojej pierwszej książki, zadawali sobie trud pisania do mnie i przekazywania mi informacji o swoich własnych doświadczeniach przy wprowadzaniu rytmu dobowego. Wasze komentarze były dla mnie bardzo ważne, a te przyjazne, pełne wsparcia listy znaczą dla mnie więcej, niż możecie sobie wyobrazić. Szczególne pozdrowienia i podziękowania dla was i waszych szczęśliwych dzieciaków.

1 Po polsku pierwsze wydanie tej książki ukazało się jako Wademekum szczęśliwego dziecka, tłum. B. Janur, Wydawnictwo Esprit, Kraków 2008.

Przedmowa

Inna książka o dzieciach

Wobec ogromnej ilości wiedzy i informacji dostępnych w dziedzinie wychowania młodzi rodzice mogą mieć trudności z podjęciem decyzji, od czego zacząć. Jeżeli po okresie ciąży macie nieco wolnego czasu, by poczytać o opiece poporodowej, to odkryjecie, że właściwie brakuje informacji, które pomogłyby wam radzić sobie z codziennymi problemami. Brakuje też czegoś, co w łatwej i przystępnej formie pomoże zrozumieć zmiany, jakie z tygodnia na tydzień będą zachodzić w waszym życiu.

Tu właśnie z pomocą przychodzi Gina wraz ze swym przewodnikiem, który podpowie wam, jak godzina po godzinie, tydzień po tygodniu stosować w wychowaniu waszego dziecka rozsądne reguły. Seria jasnych wskazówek śledzi zmieniające się potrzeby dziecka i jego rodziców, prędko pomagając poradzić sobie ze zmianami zachowania zachodzącymi każdego dnia, z tygodnia na tydzień.

Niezależnie od tego, czy karmisz swoje dziecko piersią, czy też butelką, Gina prowadzi cię przez typowy dzień, pomagając radzić sobie nie tylko z opieką nad dzieckiem, lecz także z planowaniem własnego czasu. Uczy też zrozumieć zmiany, jakim podlega twoje maleństwo. Pokazuje, jak odstawiać dziecko od piersi i wprowadzać pokarmy stałe. Udziela też perspektywicznych wskazówek, określających, w jaki sposób i dlaczego należy zmieniać menu dziecka.

Całe trzy setki dzieci, którymi Gina opiekowała wraz z ich rodzicami, to radosne świadectwo tego, jak użyteczne są jej reguły. Posługuje się własnymi, płynącymi z praktyki doświadczeniami, by wskazać to, co najlepsze dla waszego dziecka. Odwołuje się też do wziętych z życia przykładów, z jakimi się zetknęła, by pomóc czytelnikom zrozumieć i rozwiązać problemy, jakie sami napotykają.

Keith Hodgson

Ojciec Jake’a Jupitera Hodgsona, urodzonego 2 stycznia 1996 roku, prawdziwego dziecka Giny, które każdej nocy, dobrze najedzone, śpi przez całe dwanaście godzin oraz zawsze tryska radością i szczęściem.

Wstęp

Moja pierwsza książka Wademekum szczęśliwego dziecka (opublikowana w 1999 roku) opierała się na moich osobistych doświadczeniach w pracy z ponad trzystu dziećmi i ich rodzinami w różnych częściach świata. Stała się bestsellerem i do dziś sięgają po nią setki tysięcy rodzin na wszystkich kontynentach.

Popularność, jaką cieszą się moje rady, jak również pełne oddania wsparcie osób korzystających z mojej książki świadczą o tym, że dzieci mogą się rozwijać i rozwijają się bardzo dobrze, jeśli do ich wychowania wprowadzimy pewne reguły. W przeciwieństwie do przestarzałych i nieelastycznych zasad karmienia co cztery godziny moje reguły oparte są na naturalnym rytmie karmienia i snu dziecka, pomagając zaspokoić jego potrzeby, zanim pojawi się przemęczenie i stres. A co najważniejsze, mogą być tak modyfikowane, by zaspokajać indywidualne potrzeby każdego dziecka – z mojego bogatego doświadczenia wiem, jak bardzo dzieci różnią się między sobą.

Od czasu wydania mojej pierwszej książki dzięki pracy konsultantki oraz stronie internetowej „Szczęśliwe Dziecko” (www.contentedbaby.com) kontaktowałam się z tysiącami rodziców. Te regularne i bezpośrednie rozmowy pozwoliły mi uzyskać wiele ciekawych opinii rodziców, dotyczących wprowadzania rytmu dobowego. Zainspirowało mnie to do poprawienia i zaktualizowania mojej pierwszej książki. Rytm dobowy i trzon mojej filozofii pozostały niezmienione. Jednak rady, jakich udzielam, zostały – w odpowiedzi na cenne uwagi czytelników – rozszerzone i dostosowane do dzisiejszych realiów.

Wierzę, że to poprawione wydanie pomoże wam jeszcze lepiej rozpoznać różnicę między głodem a zmęczeniem, wdrażać dobre schematy karmienia i zasypiania i wyjść naprzeciw wszystkim potrzebom waszego wspaniałego dziecka. Z pomocą nowego wydania Wademekum szczęśliwego dziecka stawanie się rodzicem powinno być radosnym doświadczeniem, dającym satysfakcję wam i waszemu dziecku. Wprowadzenie rytmu dobowego sprawdziło się w przypadku wielu tysięcy rodziców i ich zadowolonych dzieci; reguły te pomogą również i tobie.

Gina Ford

1

Przygotowanie
do narodzin

Kiedy mówimy o przygotowaniu do narodzin dziecka, pierwszą rzeczą, jaka przychodzi nam na myśl, jest opieka przedporodowa i urządzanie pokoju dziecinnego. Obie te rzeczy są na swój sposób ważne. Opieka przedporodowa jest sprawą najwyższej wagi, jeśli chodzi o zdrowy przebieg ciąży. Pomaga też przygotować się do porodu. Urządzanie pokoju dla nowo narodzonego dziecka to przyjemność. Wiele szkół rodzenia ma w swojej ofercie wskazówki dotyczące tego, co czeka nas po przyjściu dziecka na świat. Jednak w większości skupiają się one tylko na porodzie, przeoczając bardzo praktyczne wskazówki, które – odpowiednio wcześnie udzielone – mogłyby oszczędzić rodzicom godzin napięcia i zmęczenia po urodzeniu dziecka.

Jeżeli będziecie stosować moje reguły już od pierwszego dnia, powinniście zaliczyć się do tych szczęśliwców, którzy posiadając radosne i zadowolone dziecko, mają również nieco wolnego czasu dla siebie. Jednak jak będziecie mogli się przekonać, z zamieszczonych tu zasad i tabel wynika, że ten wolny czas jest niezmiernie ograniczony (a wierzcie mi, że matki, które nie stosują się do reguł rytmu dobowego, mają jeszcze mniej wolnego czasu). W tym krótkim czasie, jeśli nie macie kogoś do pomocy, będziecie musieli uporać się z przygotowaniem posiłków, zakupami, praniem itd.

Po przyjściu dziecka na świat zyskacie wiele wolnych godzin, jeżeli rzeczy z poniższej listy przygotujecie przed urodzeniem się waszego maleństwa:

Z dużym wyprzedzeniem zamówcie całe wyposażenie do pokoju dziecinnego. Dostawa łóżeczka może niekiedy zająć nawet dwanaście tygodni, a używanie dużego łóżeczka od samego początku niesie ze sobą wiele korzyści (por. tutaj).

Wszystkie ręczniki, pościel i pieluszki tetrowe powinny być wyprane i gotowe do użycia. Przygotujcie łóżeczko, kosz dla niemowląt i wózek. Niech wszystko czeka w pokoju dziecinnym, by było pod ręką od chwili przyjścia ze szpitala.

Miejcie zapas następujących niezbędnych dla dziecka rzeczy: waty, oliwki dla niemowląt, pieluszek, kremów przeciw odparzeniom i nawilżających, chusteczek pielęgnacyjnych, miękkich gąbek, oliwki do kąpieli i szamponu oraz szczotkę do włosów dla niemowląt.

Sprawdźcie, czy wszystkie urządzenia elektryczne działają prawidłowo. Nauczcie się obsługiwać sterylizator i składać butelki do karmienia.

Przygotujcie w kuchni część blatu, który przeznaczycie na przygotowanie i sterylizację jedzenia. Najlepiej jeśli będzie znajdował się bezpośrednio pod szafką, w której przechowywany będzie sprzęt do karmienia dziecka.

Zróbcie zapasy proszku do prania, środków czyszczących i takiej ilości papierowych ręczników kuchennych i papieru toaletowego, by starczyła przynajmniej na sześć tygodni.

Przygotuj i zamroź sporo różnorodnych domowych posiłków dla ciebie i twojego męża/partnera. Jeśli karmisz piersią, powinnaś unikać gotowych potraw ze sklepu, które zawierają mnóstwo barwników i konserwantów.

Zgromadźcie nieco więcej suchych produktów, takich jak herbata, kawa, ciasteczka etc.; w ciągu pierwszego miesiąca z pewnością pojawią się goście i zapasy mogą się szybko skurczyć.

Kupcie z wyprzedzeniem prezenty i kartki na zbliżające się urodziny i inne uroczystości. Dobrze mieć również przygotowane karteczki z podziękowaniami za prezenty, które otrzymacie.

Na bieżąco wykonujcie wszystkie prace w domu i ogrodzie. Ostatnią rzeczą, jakiej wam potrzeba po pojawieniu się dziecka, to zaprzątanie sobie głowy przychodzącymi i wychodzącymi robotnikami.

Jeśli masz zamiar karmić piersią, zamów z dużym wyprzedzeniem elektryczny odciągacz pokarmu – jest na nie duże zapotrzebowanie! Poproś swoją położną o radę, jak to zrobić.

Pokój dziecinny

Jak większość rodziców będziecie zapewne chcieli, by wasze dziecko spało w nocy w waszym pokoju. Jednak bardzo stanowczo podkreślam, że pokój dziecinny powinien być gotowy od chwili powrotu ze szpitala. Aż nazbyt często otrzymuję telefony od matek, które dzwonią do mnie w panice z pytaniem, jak przyzwyczaić trzymiesięczne dziecko do spania we własnym pokoju. Wielu łez i niepokojów można by uniknąć, gdyby matka przyzwyczaiłaby dziecko do spania we własnym pokoju już od pierwszego dnia. Zamiast tego przez pierwszych kilka tygodni dziecko drzemie wczesnym wieczorem w foteliku samochodowym, po czym zabierane jest do sypialni rodziców na ostatnie nocne karmienie. Nic dziwnego, że dzieci te czują się bardzo opuszczone, kiedy w końcu położy się je do łóżeczka same, w nieznanym, ciemnym pokoju.

Od samego początku pokój dziecinny powinien być używany jako miejsce przeznaczone do drzemki i zmiany pieluszek. Wieczorem, po kąpieli, nakarm i ułóż tam dziecko do snu między godziną 19.00 a 22.00. Dziecko może zostać przeniesione do waszej sypialni po ostatnim karmieniu, by ułatwić karmienie nocne. Jednak jeśli dziecko przyzwyczai się do swojego pokoju od samego początku, szybko zacznie się cieszyć spędzanym tam czasem, a pokój dziecinny kojarzyć mu się będzie ze spokojnym schronieniem, nie zaś z miejscem odosobnienia.

Kiedy moje dzieci były jeszcze bardzo małe i stawały się przemęczone lub zbytnio pobudzone, uspokajały się natychmiast po przeniesieniu ich do pokoju dziecinnego. Kiedy miały sześć tygodni, rozpromieniały się, gdy zabierane były tam do kąpieli i układane do snu.

Wystrój

Nie musicie wydawać fortuny na urządzenie i umeblowanie pokoju dziecinnego. Pokój, którego ściany, okna i pościel mają deseń „w misie”, szybko się nudzi. Gładkie ściany można łatwo rozweselić kolorowym fryzem, dobranym lambrekinem i opaską do zasłon. W ten sposób łatwo będzie przekształcać pokój w miarę dorastania dziecka, bez potrzeby gruntownego remontu. (Innym zabawnym i niezbyt kosztownym sposobem ożywienia pokoju jest użycie arkuszy ozdobnego papieru do pakowania i plakatów dla dzieci. Są jasne, kolorowe i mogą być często zmieniane.)

Łóżeczko

Większość książek o wychowaniu dzieci radzi, by w pierwszych dniach życia nie używać raczej łóżeczka, gdyż dzieci czują się lepiej w koszyku dla niemowląt (przenośnym łóżeczku) lub w małej kołysce. Nie mam pewności, czy rzeczywiście są w nich szczęśliwsze i lepiej im się śpi. Jak już mówiłam, wolę, by moje dzieci były przyzwyczajane do spania w dużym łóżeczku od pierwszego dnia. W ten sposób nigdy nie napotykałam problemów, kiedy dziecko wyrosło z koszyka dla niemowląt i zaczynało sypiać w łóżeczku w pokoju dziecinnym. Gdy wybieracie łóżeczko, pamiętajcie, że będzie ono służyć waszemu maluchowi przez dwa lub trzy lata. Musi więc być dość mocne, by wytrzymało jego podskoki, kiedy rozpocznie naukę chodzenia. W końcu nawet bardzo małe dzieci będą przemieszczać się w łóżeczku.

Sugeruję wybierać raczej modele łóżeczek z płaskimi szczebelkami, a nie te z okrągłymi. Przyciśnięcie głowy do okrągłego szczebelka może być bolesne dla małego dziecka. Ochraniacze do łóżeczka nie są wskazane dla dzieci poniżej roku, ponieważ mogą zasnąć z głową przyciśniętą do ochraniacza. Ciepło uchodzi z organizmu przez czubek głowy i zablokowanie tego miejsca rodzi ryzyko przegrzania, które jest uważane za jeden z powodów śmierci łóżeczkowej.

Inne rzeczy, na które trzeba zwrócić uwagę przy wyborze łóżeczka, to:

Szukajcie łóżeczek z dwu lub trzystopniową regulacją dna.

Opuszczane boki powinny łatwo i bezgłośnie poruszać się w górę i w dół. Wypróbujcie je kilkakrotnie przed zakupem.

Łóżeczko powinno być tak duże, by wygodnie mogło się w nim zmieścić dwuletnie dziecko.

Wszystkie łóżeczka muszą stosować się do zaleceń wydanych przez lokalny urząd normalizacyjny. Szczebelki nie mogą być oddalone od siebie o mniej niż 2,5 cm i nie więcej niż 6 cm. Kiedy materac jest ustawiony w najniższej pozycji, maksymalna odległość między nim a szczytem łóżeczka nie powinna być większa niż 65 cm. Wokół krawędzi materaca powinna być luka, nie większa niż 4 cm.

Kupcie materac najlepszej możliwej jakości. Przekonałam się, że materace piankowe zapadają się w środkowej części już po kilku miesiącach. Wydaje mi się, że najlepszy dla rosnącego dziecka jest materac wykonany z naturalnej bawełny ze sprężynami wewnątrz. Wszystkie materace muszą być zgodne z lokalnymi standardami bezpieczeństwa.

Pościel do łóżeczka

Wszystko powinno być zrobione z czystej białej bawełny, by można było ją wyprać na gorąco razem z nocnymi ubrankami dziecka. Z powodu ryzyka przegrzania lub uduszenia, narzuty i kołderki nie są zalecane dla dzieci poniżej pierwszego roku życia. Jeśli chcecie mieć ładnie dobrany pokrowiec do łóżeczka, upewnij się, że jest z czystej bawełny i nie ma nylonowego wypełnienia. Rodzice, którzy umieją szyć na maszynie, mogą zaoszczędzić znaczną kwotę dzięki uszyciu prześcieradeł wymiennych z dużego bawełnianego prześcieradła.

Będą ci potrzebne przynajmniej następujące elementy posłania:

Trzy prześcieradła spodnie z elastycznej bawełny, nakładane na materac. Wybierajcie miękką bawełnę, na przykład typu dżersej – jest lepsza niż frotte, która szybko się zużywa i staje się szorstka.

Trzy płaskie, gładkie bawełniane prześcieradła wierzchnie. Unikaj flanelety, która ma zbyt wiele kłaczków, by przeznaczać ją dla małych dzieci – kłaczki mogą dostać się do nosa i spowodować problemy z oddychaniem.

Trzy bawełniane, luźno tkane koce o drobnym splocie i dodatkowo jeden kocyk wełniany na bardzo chłodne noce.

Sześć prześcieradeł do wózka, z gładkiej bawełny. To małe prześcieradełka, które są używane do wózków i koszyczków dla dzieci. Są jednak również idealne jako wymienne prześcieradła, które powinniście umieszczać w poprzek górnej części prześcieradła spodniego. To eliminuje potrzebę ścielenia od nowa całego łóżeczka w środku nocy lub w czasie drzemki, jeśli wasze dziecko będzie się ślinić lub przemoknie mu pieluszka.

Przygotowanie łóżeczka

Komoda

Najbardziej praktyczna komoda to długa szafka, zawierająca szuflady i kredens. Góra powinna być wystarczająco długa, by pomieścić przewijak i dwukomorową miskę. Szuflady mogą być używane do przechowywania ubranek do snu, bielizny i pieluszek. Kredens może pomieścić większe rzeczy, takie jak opakowania z pieluszkami.

Szafa

Szafa ścienna w pokoju dziecinnym jest bardzo dobrą inwestycją. Pozwala wam utrzymać ubrania dziecka w czystości i zapobiec ich mięciu się. Dostarczy też cennego miejsca na wiele części wyposażenia, jakie będziecie gromadzić. Jeśli nie możecie mieć szafy ściennej, spróbujcie kupić wersję wolnostojącą.

Fotel

Nawet jeśli pokój dziecinny jest bardzo mały, ważne jest, by znajdował się w nim fotel. Mocny, wygodny fotel jest niezmiernie potrzebny. Mała, dwumiejscowa rozkładana kanapa to dobry wybór, ponieważ może być używana do karmienia i do spania w pokoju dziecinnym. Jeśli przestrzeń jest ograniczona, wybierz fotel z prostym oparciem. Powinien być dość szeroki, by znalazło się w nim miejsce dla ciebie i twojego rosnącego dziecka. Idealny fotel powinien mieć również szerokie poręcze, by zapewnić ci oparcie, kiedy będziesz karmić piersią. Radzę zwalczyć pokusę kupowania foteli bujanych, które często są sprzedawane jako fotele do karmienia. Mogą się okazać niebezpieczne, kiedy dziecko stanie się bardziej ruchliwe i uchwyci się fotela, próbując się podnieść. W pierwszych dniach kuszące może się również okazać usypianie dziecka przez kołysanie go. Jest ono jedną z przyczyn powstawania złych przyzwyczajeń związanych z zasypianiem.

Zasłony

Zasłony powinny zakrywać całe okno oraz powinny być w całości podszyte materiałem nieprzepuszczającym światła. Przymocujcie je do szyny, przebiegającej w równej linii wzdłuż górnej krawędzi okna. Idealnie będzie, jeżeli dobierzecie do nich lambrekin, również podszyty nieprzepuszczającym światła materiałem. Pomiędzy ramą okienną i bokami zasłon nie powinno być żadnych prześwitów – nawet najmniejszy promień może obudzić dziecko przed godziną 7.00. Z tego samego powodu należy unikać drążków do zasłon, ponieważ światło może się przedostawać przez szczeliny powstałe u góry. Kiedy wasze dziecko rośnie, może nie zasnąć ponownie, jeśli o godzinie 5.00 obudzi je poranne letnie słońce lub światła uliczne.

Kiedy światło jest zgaszone i zasłony zasunięte, w pokoju powinno być tak ciemno, byś nie mogła zobaczyć osoby stojącej po drugiej stronie pokoju. Badania wykazały również, że substancje chemiczne w mózgu zmieniają się w ciemności, przystosowując ciało do snu.

Dywan

Dobrze dopasowana wykładzina sprawdzi się lepiej niż dywaniki, na których możesz się potykać poruszając się po pokoju w przyciemnionym świetle. Wybierzcie wykładzinę zaimpregnowaną środkiem zapobiegającym powstawaniu plam. Unikajcie kolorów bardzo jasnych lub bardzo ciemnych – bardziej widać na nich zabrudzenia.

Oświetlenie

Jeżeli główne źródło światła w pokoju dziecinnym nie ma jeszcze regulacji jasności, warto byłoby to zmienić. W pierwszych dniach przyciemnianie światła w trakcie usypiania dziecka to dobry sygnał skojarzeniowy. Jeśli masz ograniczony budżet, kup jedną z małych przenośnych lampek nocnych, które pasują do zwykłego kontaktu.

Wyposażenie dla dziecka

Koszyk dla niemowląt lub mała kołyska

Jak wspominałam wcześniej, koszyk dla niemowląt nie jest rzeczą niezbędną. Nawet najtańszy koszyk i podstawa do niego sporo kosztuje. Jak na przedmiot, który nie jest niezbędny i z którego wasze dziecko wyrośnie w ciągu sześciu tygodni, to duży wydatek. Jeśli jednak mieszkacie w bardzo dużym domu lub planujecie podróż, może okazać się przydatny. Jeżeli musicie ograniczać swoje wydatki, możeci pożyczyć koszyk od znajomego i kupić tylko nowy materac.

Łóżeczko niemowlęce jest zmniejszoną wersją dużego łóżeczka. Z pewnością będzie wam służyć dłużej niż koszyk dla niemowląt, nie jest jednak bardziej praktyczne. Ponieważ układamy dziś dzieci do snu na plecach, wąskie łóżeczko może stać się problemem. Dziecko może budzić się kilkakrotnie w ciągu nocy, ponieważ łóżeczko nie jest wystarczająco szerokie, by niemowlę mogło spać z wyciągniętymi ramionami lub jego rączki zahaczają o szczebelki.

Jeżeli zdecydujeci się na używanie przez krótki czas jednego z wymienionych sprzętów, będą wam potrzebne następujące elementy pościeli:

Trzy prześcieradła spodnie na gumce, wykonane z elastycznej bawełny. Wybierajci miękką, gładką bawełnę typu dżersej.

Sześć gładkich prześcieradeł do wózka; mogą być używane jako prześcieradła wierzchnie i jako prześcieradło wymienne w większym łóżeczku.

Cztery bawełniane kocyki do wózka, luźno tkane, o drobnym splocie.

Dwanaście pieluszek tetrowych do umieszczenia w poprzek koszyka lub łóżeczka niemowlęcego, by wchłaniały ślinę.

Wózek

Tradycyjny głęboki wózek dziecięcy jest drogi i nie do końca odpowiada dzisiejszemu stylowi życia. Większość rodziców uważa za bardziej praktyczne inne obecnie dostępne rodzaje transportu. Kiedy wybieracie głęboki wózek dziecięcy, nosidełko czy wózek spacerowy, powinniście brać pod uwagę wasz styl życia i okolicę, w której mieszkacie.

Na przykład jeżeli do najbliższego sklepu musicie jechać samochodem, ważne jest byście wybrali wózek, który łatwo jest podnosić i opuszczać i który nie okaże się zbyt ciężki podczas wielokrotnego wkładania i wyjmowania z bagażnika. Sporo jest dziś na rynku bardzo lekkich spacerówek, które można rozłożyć na płasko i które są jeszcze wyposażone w składaną budkę i osłonę, by zapewnić dziecku ochronę w chłodniejsze dni.

Innym popularnym wśród rodziców rozwiązaniem jest „trzy w jednym”, czyli wózek głęboko-spacerowy, którego gondolę można używać jako przenośne łóżeczko i który ma bardzo przydatne w pierwszych dniach nosidełko oraz siedzisko spacerowe na późniejszy okres. To bardzo dobre rozwiązanie, jeśli mieszkacie w spokojnej okolicy i sklepy nie są bardzo oddalone. Możecie wtedy wybrać się na zakupy pieszo. Trzecią opcją jest cięższa wersja lekkiej spacerówki – również posiada możliwość rozłożenia na płasko dla niemowlęcia i zwykle jest sprzedawana w komplecie z materacem.

Jeżeli będziecie używać wózka częściej w obszarze miejskim lub w sklepach z wąskimi przejściami (na przykład w supermarketach), to skrętne koła są darem niebios. Sprawiają, że w porównaniu z wózkami o kołach nieskrętnych manewrowanie wózkiem nie wymaga żadnego wysiłku.

Niezależnie od wyboru typu wózka powinniście kilkakrotnie poćwiczyć jego składanie i rozkładanie oraz spróbować podnieść go w sklepie na jakąś wyższą powierzchnię, by zorientować się, jak poradzicie sobie z wkładaniem go do bagażnika.

Wybierając głęboki wózek, spacerówkę lub nosidełko, powinniście kierować się następującymi zasadami:

Powinien być wyposażony w dobre, mocne pasy bezpieczeństwa, które będą przebiegać przez ramiona i biodra dziecka. Powinien mieć również łatwy w użyciu hamulec.

Upewnijcie się, że jest wyposażony w budkę i osłonę, które będą chroniły dziecko podczas chłodów.

Wszystkie dodatki kupujcie razem z wózkiem: osłonę przeciwsłoneczną i przeciwdeszczową, okrycie na nóżki, wałeczek ochronny, torbę lub kosz na zakupy. Często zmieniają się desenie, a czasem również wymiary modeli wózków. Jeżeli wstrzymacie się z zakupem do następnego sezonu, dodatki, jakich będziecie potrzebować, mogą różnić się wielkością i kolorem.

Jeszcze w sklepie wypróbujcie, jak wózek jeździ i czy rączka umieszczona jest na wygodnej wysokości. Zwróćcie również uwagę na to, czy wózek z łatwością pokonuje zakręty i przejścia w drzwiach.

Fotelik samochodowy

Będziecie potrzebować fotelika samochodowego, by przywieźć wasze dziecko ze szpitala. Położna często towarzyszy rodzicom do samochodu, by upewnić się, że wszystko jest w porządku, kiedy mama i dziecko wypisywane są do domu. Zawsze powinniście używać fotelika samochodowego, nawet podczas krótkich podróży. Nigdy w czasie jazdy nie trzymaj swego dziecka na ręku, gdyż w przypadku kolizji lub nagłego zatrzymania się samochodu nie będziesz w stanie utrzymać dziecka. Foteliki samochodowe nie mogą być montowane na przednim siedzeniu, jeżeli samochód wyposażony jest w poduszki powietrzne, chyba że zostały one w sposób właściwy wyłączone. Ogólnie rzecz biorąc, wybierzcie najlepszy fotelik, na jaki będzie was stać, najlepiej z dołączoną jasną instrukcją montażu.

Inne rzeczy, na które trzeba zwrócić uwagę:

Duże osłonki boczne, które zapewniają większą ochronę w przypadku zderzenia bocznego.

Regulowane jednym pociągnięciem pasy bezpieczeństwa, dzięki czemu łatwiej będzie dopasować fotelik do ubranka waszego dziecka.

Pas powinien łatwo się zapinać i odpinać, jednak dziecko nie powinno być w stanie samodzielnie go rozpiąć.

Możliwość montażu akcesoriów dodatkowych, takich jak wałeczek ochronny lub wymienny pokrowiec.

Wanienka

Wanienka to kolejna rzecz, która nie jest niezbędna. Tak jak z koszyka dla niemowląt, dzieci bardzo szybko wyrastają z małej wanienki. Nowo narodzone dziecko może być początkowo kąpane w umywalce lub nawet w dużej wannie przy użyciu jednego z wielu dostępnych dziś typów siodełek do kąpieli. Dzięki niemu dziecko, leżąc w niewielkim nachyleniu, ma dobre podparcie, zaś mama podczas mycia może używać obu rąk.

Jeżeli będziecie czuć się bardziej pewnie używając wanienki do kąpieli, polecam model, który można przymocować do dużej wanny. Dzięki temu napełnianie i opróżnianie wanienki będzie łatwiejsze, inaczej niż w przypadku tradycyjnych modeli, które są umieszczone na stelażu, a do ich napełniania i opróżniana potrzebne jest wiaderko. Innym modelem jest wanienka wmontowana w specjalną komodę dziecięcą, skonstruowaną jako zestaw do przebierania dziecka. Przekonałam się, że jest całkowicie niepraktyczna. Po wyjęciu dziecka z wanienki trzeba przesunąć pokrywę na wanienkę, która spełnia równocześnie funkcję przewijaka, zanim będzie można położyć na niej dziecko, by je wysuszyć i ubrać. Trudno się również taką wanienkę opróżnia – musiałam zawsze przechylać cały mebel na bok, by całkowicie pozbyć się wody. Zwykle kończyło się to tak, że wszystkie rzeczy znajdujące się poniżej wysypywały się na podłogę. Takie wanienko-komody są bardzo drogie i wszystkim odradzam ich zakup.

Przewijak

Warto kupić dwa przewijaki. Wybierajcie łatwy do czyszczenia plastik ze starannie wyściełanymi bokami. W pierwszych dniach dobrze jest położyć na przewijaku ręcznik do rąk – bardzo małe dzieci nie znoszą leżenia na zimnych powierzchniach.

Niania elektroniczna

To bardzo ważny element wyposażenia, nie żałujcie więc pieniędzy na jego zakup. Zwykle do wyboru mamy dwa typy: podłączane do kontaktu i przenośne. Radziłabym przyjrzeć się wersji przenośnej, która pozwoli wam na swobodne poruszanie się w obrębie domu, także w takich miejscach jak łazienka, gdzie brakuje gniazdka elektrycznego do podłączenia wersji stacjonarnej.

Kiedy wybieracie nianię elektroniczną, zwróćcie uwagę na następujące właściwości:

Oprócz możliwości przekazu dźwiękowego powinna również posiadać lampkę sygnalizacyjną, która pozwoli monitorować dziecko, nawet kiedy dźwięk jest wyciszony.

Urządzenia monitorujące wykorzystują kanały radiowe, wybierz więc model dwukanałowy, co pozwoli ci zmienić kanał, jeśli powstaną zakłócenia.

Model z ładowarką to większy wydatek, jednak kwoty zaoszczędzone na kupnie baterii sprawią, że koszty szybko się zwrócą.

Wskaźniki niskiego poziomu baterii i sygnalizator pozostawania w zasięgu elektronicznej niani.

Nosidełko

Niektórzy rodzice opowiadają się za tą metodą przemieszczania się razem z dzieckiem. Ja nigdy jej nie stosuję, ponieważ uważam, że noszenie dziecka w ten sposób przez dłuższy czas jest zbyt wielkim obciążeniem dla moich pleców. Bardzo małe dzieci mają też skłonność do natychmiastowego zasypiania w chwili, gdy znajdą się blisko piersi. To stawia pod znakiem zapytania realizację celów, na których opiera się istota rytmu dobowego, takich jak dbanie, by dziecko nie zasypiało w określonych porach dnia, i wyrabianie u niego właściwych skojarzeń związanych ze snem. Uważam, że kiedy dzieci są większe, nosidełka są bardzo wygodną formą ich noszenia, zwłaszcza kiedy dziecko jest już na tyle duże, by umieścić je w nosidełku w pozycji tyłem do rodzica.

Jeżeli uważacie, że przyda wam się nosidełko, oto kilka wskazówek, jakimi możecie się kierować przy jego wyborze:

Musi posiadać pasy zabezpieczające, by mieć pewność, że nosidełko się nie rozepnie.

Musi dostarczyć waszemu dziecku wystarczającego oparcia dla głowy i szyi; do niektórych nosidełek dołączane są zdejmowane wałeczki ochronne, które stanowią dodatkowe oparcie dla małych dzieci.

Powinno mieć możliwość umieszczenia w nim dziecka w pozycji tyłem do rodzica. Dobrze, jeśli siedzisko ma regulację wysokości.

Powinno być zrobione z mocnego materiału, który będzie można wyprać, oraz być wyposażone w wygodne, wyściełane pasy na ramiona.

Zdecydowanie radzę, byście spróbowali założyć je w sklepie i umieścić w nim dziecko – jeden rozmiar nie jest dobry dla wszystkich!

Fotelik

Ponieważ wielu rodziców używa fotelika samochodowego również w domu, to jeśli w waszym budżecie znajdą się pieniądze na zakup drugiego fotelika, może się to okazać dużym plusem, gdyż nie będziecie musieli przenosić go z miejsca na miejsce.

Foteliki dla dzieci produkowane są w różnych stylach. Niektóre są sztywne, z regulowaną pozycją siedziska i podstawą, którą można ustawiać w sposób stabilny lub pozwalający na kołysanie. Inny typ znany jest jako „leżaczko-bujaczek”. Jest wykonany z lekkiej ramy pokrytej materiałem i zaprojektowany tak, by bujał się pod wpływem ruchów dziecka. Jest on bardzo popularny wśród dzieci, które ukończyły dwa miesiące, młodsze mogą się w nim czuć niepewnie. Jakikolwiek typ fotelika wybierzecie, upewnijcie się, że wasze dziecko jest w nim bezpiecznie zapięte, i nigdy nie zostawiajcie go bez nadzoru. Jeżeli wewnątrz znajduje się dziecko, zawsze kładźcie fotelik na podłodze. Nigdy nie zostawiajcie malucha w foteliku na stole lub blacie, ponieważ ruchy dziecka mogą łatwo przysunąć fotelik do krawędzi.

Oto kilka dalszych wskazówek:

Rama i podstawa powinny być mocne i pewne, zaopatrzone w wytrzymały pas zabezpieczający.

Wybierzcie fotelik z łatwo zdejmowanym i przystosowanym do prania pokrowcem.

Kupcie wałeczek stabilizujący głowę małych dzieci.

Kojec

Niektórzy „eksperci” patrzą na kojce z dezaprobatą, uważając, że tłumią one u dzieci naturalny pociąg do odkrywania. Moje odczucie jest takie, że chociaż dzieci nie powinny pozostawać w kojcu przez dłuższy czas, może on się okazać bardzo pożyteczny, jeśli chcecie mieć pewność, że wasze dziecko jest bezpieczne, kiedy przygotowujecie obiad lub odpowiadacie na dzwonek do drzwi. Jeśli zdecydujecie się używać kojca, zalecałabym przyzwyczajenie dziecka do niego od najwcześniejszych miesięcy. Łóżeczko podróżne może być używane jako kojec, jednak jeśli macie dość miejsca, poleciłabym wam raczej większy, drewniany kojec, który pozwoli waszemu dziecku na większą swobodę ruchu. Jakikolwiek wybierzecie, upewnijcie się, że stoi on z dala od jakichkolwiek elementów niebezpiecznych, takich jak kaloryfery, zasłony i zwisające przewody. Nigdy nie wieszajcie w kojcu zabawek na sznurkach lub linkach. Jeśli wasze dziecko się w nie zaplącza, może się to skończyć tragicznie.

Oto kilka rzeczy, na które należy zwrócić uwagę przy zakupie kojca:

Upewnijcie się, że ma stabilne dno, by dziecko nie mogło go poruszyć.

Sprawdźcie, czy nie ma ostrych metalowych zawiasów lub zapięć, o które dziecko mogłoby się zranić.

Jeśli wybierzecie kojec lub łóżeczko podróżne z siatką, upewnijcie się, że siatka jest wystarczająco silna, by zapobiec wypychaniu przez nią małych zabawek lub powstaniu w niej dziury, w której mogłaby utknąć rączka lub palce dziecka.

Wyposażenie potrzebne
przy karmieniu piersią

Biustonosz dla matek karmiących

Są to biustonosze wyposażone w specjalne miseczki, które mogą zostać rozpięte lub rozsunięte, by ułatwić karmienie piersią. Jakikolwiek rodzaj biustonosza wybierzesz, ważne jest, by był dobrze dopasowany. Dobry biustonosz dla karmiących powinien być zrobiony z bawełny i mieć szerokie, wygodne, regulowane ramiączka, by dać piersiom dobre oparcie. Nie powinien silnie naciskać na brodawki, ponieważ może to być przyczyną zatkania przewodu mlecznego. Radziłabym kupienie dwóch biustonoszy przed urodzeniem dziecka. Jeśli okażą się wygodne po pojawieniu się mleka, możesz dokupić dwa dodatkowe.

Wkładki laktacyjne

W pierwszych dniach będziesz zużywać sporo wkładek, które muszą być zmieniane po każdym karmieniu. Wiele matek woli okrągłe wkładki laktacyjne, dopasowane do piersi. Być może będziesz musiała wypróbować różne rodzaje wkładek, jednak te droższe są niekiedy bardziej chłonne, mogą się więc lepiej sprawdzić w dłuższej perspektywie.

Poduszka do karmienia

Ten rodzaj poduszki jest tak ukształtowany, by można ją było założyć wokół pasa matki, układając niemowlę na idealnej do karmienia piersią wysokości. Poduszki do karmienia mogą być również używane jako podparcie dla leżącego dziecka i stanowią doskonałe oparcie pleców dla starszych dzieci, które uczą się siadać. Jeżeli zdecydujecie się zainwestować w taką poduszkę, upewnijcie się, że ma zdejmowany, nadający się do prania w pralce pokrowiec.

Kremy i spraye do brodawek

Są stworzone po to, by dbać o piersi i pomóc w złagodzeniu bólu wywołanego karmieniem. Główną przyczyną bólu jest jednak nieodpowiedni sposób przystawiania dziecka do piersi. Jeżeli w czasie karmienia lub po nim odczuwasz ból, zanim kupisz krem lub spray, mądrze byłoby zasięgnąć porady pielęgniarki środowiskowej lub doradcy do spraw karmienia piersią. Nie zaleca się żadnych innych kremów lub mydeł. Po prostu przemywaj piersi czystą wodą dwa razy dziennie i po każdym karmieniu. Rozsmaruj też odrobinę mleka z piersi na brodawce i poczekaj, aż wyschnie.

Elektryczny odciągacz pokarmu

Jestem przekonana, że jedną z przyczyn powodzenia karmienia piersią u matek, którym doradzam, jest fakt, że zachęcam je do używania elektrycznego odciągacza pokarmu. W pierwszych dniach, kiedy produkcja mleka przewyższa potrzeby twojego dziecka (zwłaszcza wcześnie rano), możesz odciągnąć pokarm za jego pomocą. Takie mleko może być przechowywane w lodówce lub zamrażarce i używane jako uzupełnienie posiłków, kiedy będziesz zmęczona lub twój pokarm stanie się mniej obfity. Niedobór mleka, jak myślę, jest jednym z głównych powodów, dla których dzieci stają się niespokojne i nie zasypiają po wieczornej kąpieli. Jeśli chcesz karmić piersią i szybko nauczyć dziecko określonych reguł, elektryczny odciągacz pokarmu będzie dużym atutem. Nie daj się jednak skusić na zakup którejś z mniejszych wersji ręcznych, które bywają tak nieskuteczne, że zniechęcają wiele kobiet do odciągania pokarmu.

Torebki na pokarm

Odciągnięte mleko może być przechowywane w lodówce do 24 godzin, a w zamrażarce przez miesiąc. Specjalnie zaprojektowane, wyjałowione torebki są idealne do przechowywania odciągniętego mleka. Są dostępne w aptekach i działach dziecięcych większych domów towarowych.

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

2

Dlaczego ważny
jest rytm dobowy?

Dostępne w wersji pełnej

3

Karmienie w pierwszym
roku życia

Dostępne w wersji pełnej

4

Zrozumienie snu dziecka

Dostępne w wersji pełnej

5

Wprowadzanie rytmu
dobowego

Dostępne w wersji pełnej

6

Rytm dobowy
w PIERWSZYM roku życia

Dostępne w wersji pełnej

7

Wprowadzanie
pokarmów stałych

Dostępne w wersji pełnej

8

Najczęstsze problemy
w pierwszym roku

Dostępne w wersji pełnej

Spis treści

Karta tytułowa

Podziękowania

Przedmowa. Inna książka o dzieciach

Wstęp

Przygotowanie do narodzin

Pokój dziecinny

Wyposażenie dla dziecka

Wyposażenie potrzebne przy karmieniu piersią

2. Dlaczego ważny jest rytm dobowy?

3. Karmienie w pierwszym roku życia

4. Zrozumienie snu dziecka

5. Wprowadzanie rytmu dobowego

6. Rytm dobowy w PIERWSZYM roku życia

7. Wprowadzanie pokarmów stałych

8. Najczęstsze problemy w pierwszym roku

Karta redakcyjna

Copyright © Gina Ford 1999, 2002, 2006

Originally published in the United Kingdom in 2006 by Vermilion
as The New Contented Little Baby Book

Copyright © 2008 for the Polish translation by Wydawnictwo Esprit

Na okładce: © Alija/ Getty Images

Redakcja: Jarosław Sołtys, Natalia Olszańska

ISBN 978-83-65706-48-5

Wydanie III, Kraków 2016

Wydawnictwo Esprit Sp. z o.o.

ul. Przewóz 34/100, 30-716 Kraków

tel./fax 12 267 05 69, 12 264 37 09, 12 264 37 19

e-mail: sprzedaz@esprit.com.pl

ksiegarnia@esprit.com.pl, biuro@wydawnictwoesprit.com.pl

księgarnia internetowa: www.esprit.com.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com