© Kati Hiekkapelto

First published in 2014 by Otava Publishing Company Ltd. with the Finnish title Suojattomat. Published in the Polish language by arrangement with Otava Group Agency, Helsinki.

Fotografie na okładce: Pelly Benassi, unsplash.com (ptaki) oraz Luke Pamer, unsplash.com (postać)

Projekt okładki: Wojtek Kwiecień-Janikowski

Redakcja i korekta: Zuzanna Grębecka

Skład i łamanie: Jarosław Sokołowski

Wydawca:

Ringier Axel Springer Polska Sp. z o.o.

02-672 Warszawa

ul. Domaniewska 52

www.ringieraxelspringer.pl

ISBN 978-83-8091-299-1

Skład wersji elektronicznej:

konwersja.virtualo.pl

Spis treści

Wprowadzenie

Komunikat

Rozdział 1

Rozdział 2

Rozdział 3

Rozdział 4

Rozdział 5

Rozdział 6

Rozdział 7

Rozdział 8

Rozdział 9

Rozdział 10

Rozdział 11

Rozdział 12

Rozdział 13

Rozdział 14

Rozdział 15

Rozdział 16

Rozdział 17

Rozdział 18

Rozdział 19

Rozdział 20

Rozdział 21

Rozdział 22

Rozdział 23

Rozdział 24

Rozdział 25

Rozdział 26

Rozdział 27

Rozdział 28

Rozdział 29

Rozdział 30

Podziękowania

O autorce

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Robertowi, Ilonie i Aino

Hulający w przełęczy wiatr odsuwał groźbę mgły nadciągającej nad afgańskie pogranicze. Powietrze migotało w blasku słońca. Panowała całkowita cisza. Nagle na horyzoncie pojawiła się plamka, która zaczęła szybko rosnąć. Samochód, dżip pełen mężczyzn z karabinami. Lufy śmiertelnie groźnych mosinów i kałasznikowów wznosiły się ku niebu, stanowiąc przedłużenie sylwetek mężczyzn, skrywanych za tumanami kurzu i piasku wzbijanego przez wóz. Dżip był coraz bliżej. Wśród mężczyzn pojawiła się drobna, lekko zgarbiona postać w ciemnym stroju. Samochód zahamował gwałtownie. Na ziemię zeskoczyło dwóch uzbrojonych mężczyzn. Jeden z nich wyciągnął rękę i pomógł zejść kobiecie w burce. Ostrożnie uniosła czarną koronkową woalkę zakrywającą oczy. Nie rozglądała się dookoła, po prostu ruszyła za mężczyznami w kierunku pobielonego budynku.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych Finlandii
Komunikat dotyczący warunków w Pakistanie

Zagrożenie przemocą i atakami terrorystycznymi występuje w całym kraju, szczególnie na terenach przygranicznych z Afganistanem. Podróżni powinni unikać zapuszczania się w te rejony.

Sytuacja w Pakistanie pozostaje niestabilna, może tam dojść do zamieszek na tle politycznym, ekonomicznym, społecznym lub religijnym.

Ryzyko ataków terrorystycznych, rozruchów, aktów przemocy i masowych protestów istnieje zwłaszcza w Karaczi, Peszawarze, Lahaurze, Islamabadzie, Kwecie oraz innych dużych skupiskach ludności. Ryzyko to jest jeszcze większe przy granicy z Afganistanem. W ostatnich tygodniach doszło do eskalacji przemocy w Karaczi. W całym kraju należy zachować daleko idącą ostrożność.

Powinno się unikać wizyt na terytoriach plemiennych na północnym wschodzie kraju (w tym w Chajberze, Peszawarze, Wadi-e Swat oraz w Beludżystanie).

Pakistańskie prawo zakazujące bluźnierstwa jest nadzwyczaj surowe, za pogwałcenie tego prawa grozi kara śmierci.

1

Sammy dostał się do Finlandii w taki sam sposób i taką samą drogą, jak dobrze mu znana heroina, którą przemycano, aby zaspokoić głód narkotykowy mieszkańców Europy Zachodniej: ukryty w ciężarówce pokonał w obłokach spalin niekończące się stepy Rosji.

Heroina jechała dalej, Sammy zakończył podróż.

Wystąpił o azyl i zamieszkał w ośrodku dla uchodźców, gdzie prawie udało mu się wyrwać ze szponów nałogu. Na decyzję w swojej sprawie czekał dwa lata, cztery miesiące i jeden tydzień. Kiedy w końcu otrzymał postanowienie o deportacji, uciekł, wylądował na ulicy i odkrył subutex.

Czoło Sammy’ego pokryły kropelki zimnego potu. Coraz bardziej bolała go głowa. Przeliczył pieniądze – banknot i kilka monet, które dostał z kościelnej fundacji pomagającej bezdomnym. Na razie powinny starczyć, potem zastanowi się nad tym, skąd wziąć więcej. Kasa zawsze się pojawia, jeśli się wie, gdzie szukać. Zbierał butelki, pracował też na czarno w pizzerii, sprzątając i załatwiając sprawy, które zlecali mu właściciele. Przynajmniej nie musiał się prostytuować (w każdym razie nie za często) i popełniać poważniejszych wykroczeń. Nie był przestępcą. Nienawidził bydlaków, którzy okradali starszych ludzi albo włamywali się do domów. To chyba właśnie włamania wzbudzały w nim największą odrazę. Tak nie wolno. Dom to miejsce, w którym człowiek powinien się czuć bezpiecznie. Gdyby mógł spokojnie przebywać we własnym domu, gdyby czuł się tam bezpiecznie, nic złego by się nie wydarzyło. Uczyłby się i planował karierę. W niedziele chodziłby do kościoła i zerkał ukradkiem na dziewczynę, z którą zgodnie z wolą rodziców miałby się ożenić. Byłaby piękna. Kiedy wyczuwałaby jego spojrzenie, skromnie spuszczałaby wzrok, jej gęste, podkręcane rzęsy rzucałyby cień na wysoko osadzone kości policzkowe, a na twarzy pojawiałby się cień uśmiechu. Byłaby wiosna. Na dworze śpiewałyby ptaszki, przygrzewałoby słonko, a w dolinie za domem kwitłyby tysiące drzew.

Przejmujące zimno bez trudu przenikało przez ubranie Sammy’ego. Zamarznięta ziemia była śliska i nierówna, utrudniała chodzenie. Wcześniej przynajmniej rozgrzał się trochę w promieniach słońca. Wędrując po obrzeżach miasta, co jakiś czas zamykał oczy i unosił twarz ku niebu, aby poczuć na policzkach choć odrobinę ciepła. Jednak zima nie miała dla niego litości, temperatura wciąż spadała. Budrysówka, którą dostał z Armii Zbawienia, była cienka, a nigdy nie słyszał o ubieraniu się na cebulkę. Żył na ulicy od dwóch miesięcy i cały ten czas chodził zmarznięty. Czy zima i mróz nigdy się nie skończą? Gdzie tej nocy będzie spać?

Nieważne, najpierw musi zdobyć subutex. Buprenorfinę. Dragi. Tabsy. Jak zwał, tak zwał. Kiedyś na kursie fińskiego omawiali fińskie przysłowia i starali się znaleźć ich odpowiedniki we własnych językach. Sammy’emu nie przychodziło nic do głowy, choć nauczyciel nalegał, aby coś sobie przypomniał. Wydawało mu się, że od tych zajęć minęły całe wieki.

Ruszył do dzielnicy Leppioja. Znał fińskiego dilera, który tam mieszkał. Był w tym samym wieku, co on, a na dodatek też brał. Nie przepadał za Mackem. Wyczuwał w nim napięcie i gwałtowność, coś przerażającego, szaleństwo osoby uzależnionej. Tyle że Macke zawsze miał towar. Może da Sammy’emu jakiś rabat. A może nawet pozwoli mu spędzić u siebie noc. Głowa bolała go coraz bardziej. Przyspieszył. Dzielnica leżała dość daleko, właściwie było to zaledwie kilka niskich bloków i domów w zabudowie szeregowej pośrodku lasu. Nie przypominała zwykłych dzielnic zaludnianych przez ćpunów – nie było tam nawet sklepu na rogu, który można by okraść. Sammy lubił ciszę i spokój. Z niejasnego powodu bardziej bał się aresztowania w centrum miasta niż gdzie indziej, chociaż zdawał sobie sprawę, że przyciąga większą uwagę w okolicach, gdzie nie widuje się zbyt wielu imigrantów. Najlepsze były największe dzielnice podmiejskie: Rajapuro, Koivuharju i Vaarala. Zawsze było w nich mnóstwo towaru i znajomych, nawet jego rodaków. Na przedmieściach nie mógł całkowicie wtopić się w otoczenie, ale przynajmniej panowała tam cisza. Leppioja była niewielka. Zdaje się, że rodzice Mackego mieli tam lokum i pozwalali mu w nim pomieszkiwać. Chyba tylko dlatego Macke jeszcze nie został eksmitowany.

Drzwi bloku oczywiście były zamknięte. Nie mógł dać znać, że przyjdzie, bo nie miał komórki. To utrudniało zdobywanie towaru, ale Sammy bardziej niż głodu bał się, że zostanie złapany przez kogoś z wydziału antynarkotykowego. Jeden niefortunny telefon albo esemes może być jak odcisk łapy na świeżym śniegu. Umiał rozpoznać ślady zająca. W nocy widywało się ich sporo wokół tego miasta, które dla niego było jak polana w niekończącym się lesie na obrzeżach syberyjskiej tajgi. Miasto, które zostawił za sobą, miało ponad milion mieszkańców. Poza tym nieustanne zmienianie telefonów i kart SIM było kosztowne i wiązało się z kolejnym ryzykiem: chodzeniem do sklepów. Sammy nie chciał pokazywać twarzy w miejscach, gdzie mogły być kamery.

Tym razem zaryzykował. Zaczekał przy drzwiach w nadziei, że ktoś się pojawi i będzie mógł wślizgnąć się do środka. Usiłował zachować spokój, ale i tak wciąż rozglądał się dookoła. Czy ktoś go widzi? Do następnego bloku było dobrych kilkanaście metrów. Pomiędzy budynkami rosło parę świerków i krzaków pokrytych szronem, był też plac zabaw i boisko o twardej jak kamień, oblodzonej powierzchni. Nieliczne latarnie nie miały wystarczającej mocy, by oświetlić cały teren. Mieszkańcy jeszcze nie spali, ze swoich okien nie widzieli jednak całego podwórka. Niestety Sammy nie mógł ukryć się całkowicie w ciemności. Jasna, heksagonalna lampa nad drzwiami prowadzącymi na klatkę schodową była niczym reflektor. Światło nadawało jego ciemnej skórze siny odcień.

Czuł się jak aktor stojący na scenie i ogarniał go coraz większy niepokój. Minęło stanowczo za dużo czasu, odkąd ostatnio coś brał. Usiłował trzymać nałóg w ryzach, szprycował się tylko po to, by zagłuszyć ciągły strach i rozgrzać się w mroźne noce. Rzuci to w cholerę, gdy tylko wszystko zacznie się układać. Nie powinien mieć z tym problemu, w końcu nie był naprawdę uzależniony. Nagle poczuł, że zaczyna się trząść. To z zimna. Miał wielką ochotę stłuc szybę w drzwiach i zacząć wrzeszczeć. Musiał się dostać do środka. Macke się nim zajmie.

Nagle na klatce schodowej zapaliło się światło. Sammy wyprostował się, zrobił kilka kroków do tyłu i spróbował przybrać przyjacielski, beztroski wyraz twarzy, chociaż wiedział, że to bezcelowe. W tym kraju nigdy nie zdoła wmieszać się w tłum, stać się jednym z tych bezgranicznie szczęśliwych, różowiutkich Finów; jego czarne oczy i ciemna skóra zawsze przyciągną czyjąś uwagę. To właśnie dlatego trzeba sprawiać przyjazne wrażenie. Nawet najmniejszy cień groźby ze strony kogoś takiego jak on może sprawić, że ludzie sięgną po telefony i wezwą policję.

Na klatce schodowej pojawił się mężczyzna, nie za młody, ale i nie za stary. Sammy miał problem z określeniem wieku większości Finów. Ten był elegancki, wysoki, miał na sobie ciemną wełnianą kurtkę i czapkę. Ale nie wyglądał na szczególnie bogatego. Jego ubranie było stare. Chłopak obserwował ludzi na tyle długo, by wiedzieć, jak rozpoznać zamożność, życzliwość i zagrożenie z ich strony. Teraz wyczuwał to ostatnie. Kiedy mężczyzna był już przy samych drzwiach, Sammy podszedł do nich, jakby właśnie co się zjawił, po czym pochylił się i zaczął grzebać w kieszeni, udając, że szuka klucza, chociaż bał się, że wygląda, jakby chciał zwymiotować. „Ach, co za szczęście, że pan tu jest. Też życzę miłego wieczoru. Powodzenia”. Powiedziałby coś takiego, gdyby mógł wydobyć z siebie głos. Zdołał tylko się uśmiechnąć, mając nadzieję, że drżenie jego ciała nie rzuca się za bardzo w oczy. Mężczyzna zmierzył go wzrokiem i powiedział coś szorstkim głosem. Sammy pokazał na górę i uśmiechnął się jak kretyn. Facet stanął w drzwiach, przyglądając mu się sceptycznie. Chłopak wyczuł jego wahanie. Strach nagle się ulotnił. Raz jeszcze pokazał na górę i zdobył się na odwagę, by wypowiedzieć słowo „przyjaciel”. Mężczyzna spojrzał za siebie na klatkę schodową dokładnie w tej samej chwili, gdy zgasło światło. Zupełnie jakby wystraszyła go ciemność, otworzył szerzej drzwi i odszedł, nie oglądając się za siebie. Sammy znalazł się w pogrążonym w mroku korytarzu.

Vilho Karppinen padał z nóg. Przez cały wieczór miał mdłości i przysypiał przed telewizorem. W końcu poszedł do łóżka, ale nie mógł zasnąć z powodu straszliwego hałasu dobiegającego z któregoś z sąsiednich mieszkań. Nie słyszał melodii, ale bas był tak głośny, że przenikał przez ściany budynku, rezonował z ramą łóżka i wdzierał się w uszy. Całe łóżko drżało. Momentami hałas ustawał, a wtedy Vilho odpływał, potem jednak wszystko zaczynało się na nowo i wyrywało go ze snu. To się zresztą zdarzało nie pierwszy raz. Vilho liczył na to, że któryś z sąsiadów wezwie w końcu policję, ale najwidoczniej nikt tego nie zrobił. Hałas wciąż powracał, chociaż nie każdej nocy. Czyżby tylko jemu to przeszkadzało? Ci cholerni gówniarze nie dają innym spać i nikt nie zwraca na to uwagi! Tym razem nie ujdzie im to płazem. Zejdzie i każe im wyłączyć tę łupaninę, bo trudno to nazwać muzyką. Jeśli nie posłuchają, wezwie policję. A z samego rana poskarży się we wspólnocie mieszkaniowej. Te hałaśliwe nieroby zostaną wyrzucone na bruk i znów będzie mógł spać spokojnie. Potrzebował solidnej dawki snu – człowiek w jego wieku zasługiwał na odpoczynek.

Vilho ostrożnie usiadł na brzegu łóżka. Zakręciło mu się w głowie. Trzeba to załatwić, powiedział sobie, po czym wstał z jękiem, włożył kapcie i poczłapał do przedpokoju. Dlaczego nagle stał się taki niedołężny? Kiedy to się zaczęło? Jeszcze kilka lat temu o tej porze roku jeździł na narty. A może to było dawniej? Wyszedł na korytarz w samej piżamie, zostawiając za sobą otwarte drzwi. Nasłuchiwał w ciemności, próbując ustalić, skąd dochodzi hałas. Z piętra niżej. Pewnie z mieszkania, które zajmuje ten młody chuligan. Vilho nie znał go, mijali się tylko w korytarzu. Chłopak nie mówił „dzień dobry” ani nie patrzył mu w oczy. Podejrzany typ. Dobrze przynajmniej, że to ta sama klatka, nie musi wkładać kurtki.

Zszedł piętro niżej i wcisnął z całych sił dzwonek. Drzwi otworzyły się i ktoś wciągnął go do środka. Czyjaś ręka złapała go za górę piżamy, ciągnąc tak mocno, że materiał napiął mu się na plecach.

– Co jest, do chuja? Czego tu szukasz, dziadku?

Chłopak przyciągnął go do siebie. Vilho poczuł od niego alkohol i dokładnie spojrzał mu w oczy: źrenice przypominały łebki od szpilek. Wiedział już, że popełnił błąd. Trzeba było zadzwonić na policję, zamiast zgrywać bohatera. Czasami po prostu zapominał, ile ma lat, mimo zawrotów głowy, słabości i tego, że ilekroć spojrzał w lustro, widział tam siwego, zasuszonego staruszka.

– Mógłby pan trochę ściszyć muzykę? – zapytał. – Potrzebuję snu. To wszystko.

– A my, kurwa, chcemy tego posłuchać – odparł chłopak i zaczął ciągnąć go do salonu. Vilho próbował się opierać, był jednak za słaby, nie miał szans przy tym młodym byczku, na dodatek nabuzowanym od jakiegoś chemicznego świństwa. Uderzyłby go, gdyby nie to, że jego pięści przypominały skórzane rękawiczki suszące się na kaloryferze – były sztywne, a zarazem bezwładne. W salonie chłopak go puścił. Vilho wciągnął łapczywie powietrze. Na kanapie siedział drugi chłopak, o ciemnej karnacji i dobrym spojrzeniu. Nie sprawiał wrażenia groźnego. Może jednak uda mu się z tego wykaraskać.

– Nie chcę kłopotów – powiedział Vilha. – Przyszedłem tu w sprawie muzyki. Strasznie mi przeszkadza, mieszkam bezpośrednio pod wami.

– Stul gębę, stary pierdzielu. Za kogo ty się, kurwa, masz? Całymi dniami tylko szpiegujesz innych. Człowiek nie ma ani chwili spokoju, bo jebane staruchy wszędzie węszą.

Chłopak na kanapie powiedział coś cichym głosem. Vilho nie zrozumiał, ale cieszył go pojednawczy ton tamtego. Może się uda. Odwrócił się do wyjścia. Jednak znów zakręciło mu się w głowie i nogi się pod nim ugięły. Wyciągnął rękę do chłopaka, żeby się go przytrzymać. Ten jednak wrzasnął coś z gniewem i zdzielił go pięścią w twarz. Vilho upadł na podłogę, po drodze zawadzając głową o krawędź stołu. Krew trysnęła na śmierdzący dywan i utworzyła jeziorko między pustą strzykawką a puszką po piwie.

– Kurwa, zabiłem go! – krzyknął chłopak i zaczął chichotać. Zanim Vilho stracił przytomność, zdążył zobaczyć, że chłopak przygląda mu się najpierw z rozbawieniem, a potem z coraz poważniejszą miną. W końcu przyłożył rękę do szyi staruszka, żeby sprawdzić puls.

– Ten kutas nie żyje! – wrzasnął. – Musimy coś zrobić. Rusz dupę, jebany Pakistańcu. Trzeba coś wymyślić. I to szybko!

2

Na dworze wciąż panował mrok. Starsza posterunkowa Anna Fekete obudziła się raptownie. Śnił się jej koszmar, nie mogła jednak przypomnieć sobie szczegółów. Pościel była wilgotna od potu. Anna wzięła gorący prysznic i zrobiła sobie herbatę; miła odmiana, biorąc pod uwagę, że w pracy piła hektolitry kawy. Sącząc gorący napój, czytała gazetę i wsłuchiwała się w odgłosy budzącego się do życia budynku. Sąsiad akurat się kąpał, z rur biegnących przy jej kuchni dobiegał szum wody. W oddali rozległo się głuche dudnienie. Nagle dotarło do niej, że w ogóle nie zna swoich sąsiadów. Mieszkańcy jej klatki uprzejmie się z nią witali, ale byli zdystansowani i nie miała pojęcia, kim są, w jaki sposób zarabiają na życie, jakie mają marzenia, radości i troski. Miała nawet problem z dopasowaniem nazwisk na skrzynce pocztowej do konkretnych twarzy. Jednak odpowiadało jej to. Nie pociągało jej życie społeczne, nie miała ochoty na wspólne pielenie ogródka ani udział w spotkaniach w świetlicy działającej w bloku.

Życie towarzyskie wydawało się jej przereklamowane. Uważała je w dużej mierze za iluzję. Ludzie, którzy go szukali, najwyraźniej nigdy naprawdę nie doświadczyli go na własnej skórze. Na Zachodzie bezlitosne wtrącanie się w życie innych i ich prywatne sprawy uchodziło za uroczy przejaw troski i zainteresowania, coś, co miało zapobiegać patologiom. Annę strasznie to wkurzało. Jeszcze do niedawna największym zmartwieniem Finów było to, co o nich myślą i mówią sąsiedzi, krewni, mieszkańcy tej samej miejscowości. Starali się, by ich życie było skrojone na miarę oczekiwań innych ludzi; bali się odrzucenia i ten strach sprawiał, że godzili się na to, co przynosił im los. Ile osób cierpiało z tego powodu przez całe życie? To ma być ten ideał, do którego mamy dążyć? Czy gdyby jej brat Ákos wrócił do Serbii, byłby bardziej przygnębiony i pił więcej niż obecnie? Czy to właśnie dlatego wolał pozostać w Finlandii?

Anna spojrzała na zegar, po czym włożyła dżinsy rurki i starą bluzę z kapturem. Mimo mrozu postanowiła pojechać do pracy na rowerze. Uzupełniła strój o kurtkę termiczną, czapkę i rękawiczki. Zakrawało na szaleństwo, że miejscowi dojeżdżali do pracy rowerami w najgorszy deszcz i mróz, że ryzykowali jazdę po śliskich i niebezpiecznych drogach, balansując niepewnie na dwóch kółkach. Jej bliscy w ojczystym kraju byliby w szoku, gdyby się dowiedzieli, że Anna jeździ zimą na rowerze. Jednak dzięki oponom z kolcami śnieg w ogóle jej nie spowalniał. A dobrze było trochę się przewietrzyć przed pracą, rozprostować kości i rozciągnąć ciało zesztywniałe od snu.

– Mam dla ciebie zadanie specjalne – powiedział nadinspektor Pertti Virkkunen na porannej odprawie w wydziale kryminalnym.

– To znaczy? – zapytała Anna.

Esko Niemi przyniósł sobie już trzecią kawę tego ranka, Sari Jokikokko-Pennanen jadła kanapkę i bazgrała na marginesach swojego notesu, Nils Näkkäläjärvi pił herbatę. Virkkunen zrobił kwaśną minę.

– Mamy na dołku Węgierkę.

– Ooo… Co takiego zrobiła?

– Zatrzymaliśmy ją pod zarzutem potrącenia ze skutkiem śmiertelnym. Wczoraj w nocy kogoś przejechała.

– O w mordę. Była pijana?

– Nie.

– Narkotyki?

– Wstępne badanie nic nie wykazało. Wysłaliśmy próbki krwi do analizy.

– Przekroczenie prędkości?

– Na razie nie wiemy. W każdym razie ledwo duka po fińsku i angielsku, więc najlepiej by było, gdybyś to ty ją przesłuchała.

– Jasne!

Anna poczuła niepokój. Węgierka. Przesłuchanie po węgiersku. Czy sobie z tym poradzi? Jak jest po węgiersku „ofiara wypadku” albo „nieumyślne spowodowanie śmierci”? Tylu słów w ojczystym języku już nie pamiętała lub nigdy ich nie słyszała… Czy uda jej się zastosować fachową terminologię? Matka miała na Węgrzech znajomego prawnika, może powinna się z nim skontaktować.

– No dobra, to bierz się do roboty. Nie możemy jej tam wiecznie trzymać.

– Co? Już teraz?

– Tak.

– Kim jest ofiara? Gdzie doszło do wypadku? Kiedy? Najpierw muszę się czegoś dowiedzieć o sprawie.

– Kilka godzin temu, niedługo po północy, niedaleko Kangassary, na drodze wyjazdowej z miasta, tuż za rogatkami. Ofiara to staruszek w piżamie. Nie znamy jeszcze jego tożsamości. Sari sprawdzi, czy zgłoszono zaginięcie kogoś odpowiadającego jego rysopisowi. Tutaj masz zdjęcia z miejsca wypadku.

Anna popatrzyła na fotografie leżące na biurku. Ciało i kałuże krwi sprawiały makabryczne wrażenie. Chyba nigdy nie przyzwyczai się do takich widoków. Przez chwilę zastanawiała się, co lepsze: zobojętnieć na przemoc i widok zakrwawionych ciał, czy być w szoku za każdym razem?

– Niedaleko Kangassary jest dom spokojnej starości, prawda? Może ofiara wymknęła się z niego w nocy?

– Niewykluczone. Takie ucieczki zdarzają się non stop, ale uciekinierzy rzadko kończą pod kołami samochodów.

– Zwykle zamarzają na śmierć – włączyła się Sari.

Esko nic nie powiedział. Wszyscy zwrócili uwagę na jego przekrwione oczy i trzęsące się ręce, nikt jednak tego nie skomentował, nawet Virkkunen. Prawdopodobnie obliczył, ile jeszcze czasu staremu policjantowi pozostało do emerytury, i uznał, że już za późno, by go zmienić. Poza tym Esko zawsze wywiązywał się ze swoich obowiązków i nigdy nie chodził na chorobowe, chociaż nikt nie mógł pojąć, jak to możliwe, skoro wyraźnie lubił wypić. Anna sądziła, że niektórym alkohol po prostu jest potrzebny do życia, do złagodzenia perspektywy śmierci, zmniejszenia bólu, urozmaicenia nieciekawej codzienności, zwiększenia energii, nadania barw szarej rutynie, ucieczki od samooszukiwania i samozniszczenia. Nie wszyscy mogą być entuzjastami zdrowego stylu życia, będącymi zawsze w świetnej formie. Społeczeństwo potrzebuje również pijaków, grubasów i desperatów, którzy będą stanowić odstraszający przykład dla reszty. Akurat do tego alkohol świetnie się nadawał.

Anna zastanawiała się, co porabia Ákos. Wiedziała, że co najmniej od tygodnia jest w ciągu alkoholowym.

– Cieszę się, że uda nam się załatwić to bez tłumacza – powiedział Virkkunen. – Zadzwonię do chłopaków na górze i powiem im, żeby sprowadzili dziewczynę do sali przesłuchań.

– Jó reggelt, Fekete Anna vagyok – przedstawiła się policjantka.

– Farkas Gabriella, kezét csókolom – odparła oficjalnie dziewczyna. Anna poczuła się nieswojo. Nikt jeszcze nigdy tak się do niej nie zwracał. Ten węgierski zwrot dosłownie oznaczał „całuję rączki” i używano go tylko w odniesieniu do starszych osób lub ludzi o zdecydowanie wyższej pozycji. Po raz pierwszy Anna zdała sobie sprawę z tego, że jej praca rzeczywiście daje jej taką pozycję. Była kimś lepszym. Miała na przykład władzę nad tą dziewczyną. Oczywiście nie była to władza absolutna. Na szczęście istniały przepisy i procedury chroniące prawa jednostki i określające uprawnienia policji, jednak w tym przypadku i w większości innych Anna miała zdecydowaną przewagę. Proste powitanie, którego bez zastanowienia używa się podczas wizyty u dziadków, nagle odkryło przed nią prawdziwą naturę jej pracy, której nie doceniała. Ile jeszcze rzeczy kryje się za zwrotami pochodzącymi z jej ojczystego języka?

Do Anny nagle dotarło, że Gabriella czeka, aż zacznie. Zapoznała ją więc z tym, co wiedziała już o sprawie. Na końcu zapytała, czy wszystko się zgadza. Dziewczyna skinęła głową.

– Dokąd jechałaś? – zapytała Anna.

– Do Kangassary. Mieszkam u rodziny, której dzieckiem się opiekuję.

– Od kiedy?

– Od ponad dziesięciu miesięcy.

– Przyjechałaś tu na rok?

– Tak.

– Skąd pochodzisz?

– Budapesti vagyok. És te?

– Én vajdasági magyar vagyok, Magyarkanizsáról.

– Super! Mam znajomych niedaleko, w Transylwanii, ale nigdy nie byłam w Wojwodinie. Od dawna mieszka pani w Finlandii?

– Od dziecka. To ja tutaj zadaję pytania – upomniała ją Anna, starając się jednak nadać głosowi przyjacielski ton.

– Jasne, przepraszam. To przez to, że nie licząc skajpa, nie rozmawiałam po węgiersku prawie od roku – odparła Gabriella, nieco zawstydzona.

– Znam to uczucie. Ale wróćmy do tematu naszej rozmowy. Skąd jechałaś?

– Z uniwerku. A raczej z miasteczka studenckiego. Byłam na imprezie.

– Alkomat nic nie wykazał.

– Zgadza się, nie piję, jeśli mam prowadzić. Zresztą, w ogóle mało piję.

– Brałaś coś?

– Nie. Ale w czasie jazdy słuchałam muzyki.

– No cóż, to nie jest zabronione.

– Ale trochę przy niej odpłynęłam. To była węgierska muzyka ludowa – wyjaśniła Gabriella cichym głosem.

– Postaraj się jak najdokładniej opowiedzieć, co się stało.

Dziewczyna zesztywniała. Wyraźnie powstrzymywała łzy. Zapatrzyła się w dal i z trudem oddychała. Zduszonym głosem, próbując się nie rozpłakać, wyjaśniła, że zobaczyła mężczyznę leżącego na drodze i wcisnęła hamulec, ale samochód jej nie posłuchał i jak gdyby nigdy nic ślizgał się dalej po oblodzonej nawierzchni. To wydawało się trwać całą wieczność, chociaż w rzeczywistości zajęło pewnie kilka sekund. Mężczyzna był coraz bliżej, a ona nie mogła nic zrobić. Kiedy w niego uderzyła, rozległ się huk i straciła do reszty panowanie nad kierownicą. W tamtej chwili bała się bardziej o siebie niż o tego człowieka.

– Pójdę do więzienia? – zapytała, szlochając.

– Przede wszystkim musimy ustalić, jak szybko jechałaś. Jeśli nie przekroczyłaś dozwolonej prędkości, chyba nie masz powodów do zmartwień. Oczywiście powinnaś wziąć pod uwagę to, że prędkość pojazdu powinna być dostosowana do warunków na drodze. Ostatniej nocy było ślisko.

– Zwykle nie jeżdżę w taką pogodę, ale właściciele samochodu zapewnili mnie, że ma dobre opony zimowe.

– Czyj jest ten samochód?

– To drugi wóz rodziny, u której mieszkam. Pozwolili mi z niego skorzystać. Czy w ogóle wrócę do domu? Wiem, jestem żałosna, myślę tylko o sobie.

– Na pewno będziesz musiała pozostać w Finlandii do zakończenia śledztwa i ewentualnego procesu. Na razie nie wiadomo jeszcze, jakie… zarzuty ci postawimy i czy w ogóle będziesz o coś oskarżona.

Anna musiała się przez chwilę zastanowić, jak jest po węgiersku „postawić zarzuty”. Kiedy następnym razem będę w starym kraju, muszę sobie sprawić słownik terminologii prawniczej, pomyślała. A büdös fene, przecież nawet nie wiem, jak jej powiedzieć, że nie zachowała należytej ostrożności podczas jazdy! W najgorszym razie mogą mnie oskarżyć o utrudnianie śledztwa. Powinnam była nalegać na sprowadzenie tłumacza i wyjaśnić kolegom, że już nie mówię biegle po węgiersku.

– Przynajmniej o tyle dobrze, że trafiło na staruszka – powiedziała Gabriella, wyrywając Annę z zamyślenia. – Gdyby to było dziecko, chyba bym się po tym nie pozbierała. Palnęłabym sobie w łeb.

– No cóż – westchnęła policjantka. – Na szczęście to nie było dziecko. Wspominałaś, że mężczyzna leżał już na jezdni, kiedy go zauważyłaś, tak?

– Zgadza się.

– Na pewno nie szedł poboczem?

– Nie, leżał na środku. W pierwszej chwili myślałam, że to jakaś kupka piasku, worek ze śmieciami czy coś, w ogóle nie przypominał człowieka, po prostu ciemny kształt na jezdni.

– Ruszał się?

– Nie wiem. Chyba nie. W każdym razie nie przypominam sobie.

– Czy pamiętasz, w jakiej pozycji leżał, zanim na niego najechałaś?

– Nie. To było takie straszne, takie nierealne… Wiem tylko, że ten ciemny kształt się do mnie przybliżał, i w końcu zobaczyłam, że to człowiek. Zaraz… chyba leżał na boku. Wydaje mi się, że widziałam jego twarz, miałam wrażenie, że patrzy mi prosto w oczy. Ale mogę się mylić albo tylko to sobie wyobraziłam. Kto to był?

– Jeszcze nie wiemy. Prawdopodobnie pacjent z demencją, który uciekł z domu opieki. Czasami widuje się takie osoby w dziwnych miejscach.

– Może miał atak serca?

– Niewykluczone. Mógł też po prostu się przewrócić. Autopsja wyjaśni, co się stało.

– Jego rodzina mnie znienawidzi.

Anna nie miała serca przyznać, że to bardzo prawdopodobne.

– Nie do wiary, że pani też jesteś Węgierką. Niesamowite! – wykrzyknęła nagle Gabriella. – Nie poradziłabym sobie z tym zeznaniem, gdybym musiała mówić po angielsku.

– Sprowadzilibyśmy tłumacza.

– Jest pani lepsza niż tłumacz. Wolę panią.

Chociaż ucieszył ją ten komplement, Anna nie była w stanie odpowiedzieć.

Esko Niemi stał przed komisariatem i ćmił papierosa, zastanawiając się nad sprawą, którą przydzieliło mu Państwowe Biuro Śledcze. Kurde… Wkurzało go bycie chłopcem na posyłki idiotów w garniakach. Jedynym człowiekiem, którego rozkazy mógł bez szemrania wykonywać, był Virkkunen, ale nawet one w większości go wkurzały. Ostatnio jego irytacja znacznie wzrosła, nie miał pojęcia dlaczego. Coś go gryzło, a on nie wiedział co. Zupełnie jakby został zapędzony w kozi róg, złapany w pułapkę. Już kiedyś tak się czuł, jednak nie chciał o tym myśleć ani przyznać się do tego przed sobą.

A gdyby tak sprzedał mieszkanie, kupił dom pośrodku lasu i zaszył się w głuszy? Nie potrzebował tych wszystkich nowoczesnych udogodnień. Wystarczy mu woda, niewielka kuchnia, łóżko, sauna i kominek. Życie bez elektryczności byłoby przesadą – w końcu nie zamieszka w gułagu. Mógłby zainstalować panele słoneczne, były dość tanie, chociaż głównie kupowały je ekoświry. Mógłby spróbować. Virkkunen miał takie panele w swoim letnim domku. Esko odwiedzał go tam w wakacje, chodzili razem na ryby, odpoczywali. Takie panele wystarczyłyby do zasilania lamp i ładowania laptopa. Łódka, porządny grill, proste życie z dala od wszystkiego. Kurde, byłoby świetnie. Esko poczuł pieczenie w piersi. Potarł bolące miejsce zaciśniętą pięścią. Ból jeszcze bardziej rozbudził jego marzenia. Nie był już młodzieniaszkiem, ale z pewnością wciąż miał czas, by robić coś innego niż przedzieranie się przez niekończące się kryminalne bagno. Zanim jednak to wszystko nastąpi, pokaże żółtodziobom z PBŚ, jak doświadczony policjant wykonuje swoje obowiązki. Ta sprawa będzie zwieńczeniem jego kariery. Po niej zniknie, odjedzie ku zachodzącemu słońcu, zostawiając za sobą tumany kurzu. Esko wypalił papierosa do samego filtra, rzucił niedopałek na ziemię, rozdeptał go i zapalił kolejnego. A kiedy skończył palić, poszedł do gabinetu Anny.

– Spakuj szminkę i tampony. Jedziemy na miejsce wypadku – powiedział.

– Zmień wreszcie tę płytę, co?

– Postaram się – odburknął Esko. – Taki już jestem – wymamrotał bardziej do siebie niż do niej.

Zjechali windą do podziemnego garażu, wsiedli do nieoznakowanego jasnoniebieskiego forda i pojechali do miasta. Na bezchmurnym niebie świeciło słońce. Spaliny z rury wydechowej unosiły się w mroźnym powietrzu, a majestatyczne sylwetki budynków odcinały się od jaskrawego błękitu nieba. Wysokie zaspy po bokach jedni były brudne i szare. Właśnie tak za jakiś czas będą wyglądać moje płuca, jeśli nie rzucę palenia, pomyślała Anna. Ale skoro i tak wszyscy umrzemy, czemu akurat nie na raka płuc? Usiłowała nie myśleć o łóżkach szpitalnych, środkach przeciwbólowych i maskach tlenowych i zamiast tego skupić się na obserwowaniu ludzi za szybą. W miarę jak oddalali się od centrum i zbliżali do Kangassary, było ich coraz mniej. Miejskie krajobrazy ustąpiły miejsca lasom i wreszcie za którymś zakrętem ujrzeli samochód Gabrielli, który policja w nocy przestawiła na pobocze. Miejsce wypadku otaczała policyjna taśma. Stanęli na skraju drogi, na tyle daleko, by nie zatrzeć śladów.

Anna wysiadła z wozu. Oblodzona nawierzchnia połyskiwała w jasnym słońcu. Z daleka auto, którym jechała Gabriella, wydawało się nienaruszone. Wiedziała, że wkrótce dokładnie obejrzy je specjalista do spraw rekonstrukcji wypadków i kolizji drogowych. Swoją drogą, co za beznadziejna nazwa stanowiska, pomyślała, w porównaniu z nim starsza posterunkowa brzmi prawie normalnie. Samochód zostanie przetransportowany na policyjny parking, a na jezdni zabezpieczy się ślady hamowania i dowody świadczące o sile tarcia i stanie opon, po czym porówna się je z obrażeniami ofiary oraz z fotografiami z miejsca wypadku. Potem grupa dochodzeniowa przejrzy wszystkie dane, przeanalizuje je w komputerach i wyda oświadczenie dotyczące przebiegu wydarzeń. Anna zawsze była pod wrażeniem tego, jak wyspecjalizowaną wiedzą dysponowała policja. Wciąż ją to zaskakiwało, a zarazem dawało złudne wrażenie, że jej kariera ciągle się rozwija i tak już będzie zawsze.

W gęstym świerkowym lesie panowała cisza, ciemnozielony mrok gałęzi tłumił światło odbijane od śniegu. Anna przypatrzyła się gąszczom i uznała, że nikt nie mógłby się przez nie przedrzeć. Ofiara musiała iść drogą.

– Odjadę jakiś kilometr i wrócę do ciebie na piechotę – powiedział Esko. – Spróbuj ustalić, skąd mógł iść stary.

– Dobra. Potem przyjrzymy się ziemi w najbliższej okolicy.

Esko spojrzał na gęsty las i pociągnął nosem.

– Nikt nie dałby rady tędy przejść – stwierdził, dochodząc do takich samych wniosków, co Anna, po czym wsiadł do samochodu i odjechał.

Policjantka przez chwilę stała w miejscu. Wsłuchiwała się w oddalający się szum silnika auta kolegi. Nie słyszała jednak, by się zatrzymało i Esko z niego wysiadł. Pomyślała, że musiał odjechać na całkiem dużą odległość. Zastanawiała się też, czy nie powinna się trochę cofnąć. Przeszła szybko jakieś pół kilometra w kierunku miasta, po czym zawróciła i ruszyła wolno, uważnie przyglądając się drodze. Co jakiś czas dostrzegała w śniegu na poboczu ślady jakiegoś zwierzęcia, prawdopodobnie psa. Szosa była tak oblodzona, że gdyby ktoś wyprowadzał psa, nie zostawiłby on śladów… A może pies biegł luzem, uciekł tak jak ten staruszek? Nagle w zaspie przy szosie dostrzegła ślady butów: jeden płytszy, a drugi głębszy, z odciskami łap wokół.

Śnieg nie tworzył zbitej skorupy. Ciągle jeszcze mogłaby przejechać przez pola na nartach. Ślady stóp były małe. Doszła do wniosku, że należą do kobiety albo dziecka. Zapewne pies wyczuł zapach zająca i pobiegł w kierunku lasu, ciągnąc za sobą właściciela. Nie widziała nigdzie odcisków butów staruszka, droga była zbyt oblodzona. Przed sobą ujrzała policyjną taśmę. Samochód Gabrielli pozostawił ślady poślizgowe, chociaż ledwo widoczne. Nic nie przywiera do tak śliskiej powierzchni, pomyślała Anna i popatrzyła na krwawe plamy na ziemi. Krew rozprysnęła się, wsiąkła w lód i utworzyła duże, ciemnoczerwone jeziorka. Widok był makabryczny.

Wkrótce potem doszedł do niej Esko. Ciężko dyszał.

– Powinieneś ograniczyć palenie – skomentowała.

– Niby czemu? – warknął w odpowiedzi, po czym sięgnął do kieszeni kurtki i wyciągnął papierosy. – Zamiast pieprzyć głupoty, lepiej sprawdź te krzaki. To powinno sprowadzić cię na ziemię.

Anna wybuchnęła śmiechem. Dziwne, ale czasami wydawało się jej, że na swój sposób lubi Eska.

Weszli pomiędzy świerki. Najpierw nogi zapadały im się w śniegu po kolana. Potem, chociaż pod drzewami było mniej śniegu, gęste zarośla utrudniały posuwanie się naprzód. Nie ma mowy, żeby staruszek się tędy przedostał na szosę, pomyślała Anna. A poza tym nie ma tu żadnych śladów, nawet zwierząt. W następnej chwili ujrzała w miękkim śniegu tropy zająca. To za nim musiał pobiec pies. Pewnie dopadłby go, gdyby nie był na smyczy. Anna przypatrzyła się pniom, szukając skrawków materiału, czegokolwiek. Niczego nie znalazła.

– Dziwne – powiedziała, kiedy wrócili na szosę i zaczęli otrzepywać śnieg ze spodni.

– Co takiego?

– Że nie ma tu żadnych śladów. Niczego, co wskazywałoby na to, skąd przyszła ofiara.

– Wcale nie wydaje mi się to dziwne. Jeśli staruszek szedł drogą albo poboczem, nie zostawiał śladów. Wszystko jest oblodzone, a lód jest cholernie twardy.

– To prawda. Ale to i tak dziwne.

– Masz zdobyć więcej informacji na temat tej Węgierki – powiedział Esko. – Rozkaz Virkkunena.

– Niby jak? Nie mam pojęcia, jak zdobywa się takie informacje.

– Na litość boską, chyba umiesz posługiwać się telefonem i potrafisz wystękać coś we własnym języku. A jak nie, to wyślij mejla.

– Na komisariacie ledwo udało mi się przypomnieć, jak jest „wnieść oskarżenie”. I niby do kogo mam zadzwonić? Na Węgrzech jest pewnie więcej policjantów niż ludzi w naszym mieście.

– Zapytaj Virkkunena. I przy okazji sprawdź, czy ta dziewczyna ma pozwolenie na pobyt.

– Równie dobrze możesz to zrobić ty. Znamy już tożsamość ofiary?

– Sari właśnie przysłała wiadomość, że nie. Nie zgłoszono zaginięcia osoby odpowiadającej temu rysopisowi. Obdzwania miejscowe szpitale i domy opieki.

– Ze zdjęć wynika, że facet nie był w szpitalnej piżamie. Poza tym w takich miejscach raczej zauważa się czyjeś zniknięcie.

– Żebyś się nie zdziwiła.

– Mnie już nic nie zdziwi.

Anna pomyślała o swojej babci, która mieszkała z siostrą jej ojca. Wypijała co rano kieliszeczek pálinki domowej roboty. Twierdziła, że pomaga jej na krążenie i jasność myśli. Anna nie miała powodu, żeby się z tym nie zgodzić. Babcia miała już ponad dziewięćdziesiątkę, przeżyła wojnę, zaznała mnóstwo cierpienia, w tym stratę syna, wnuka i męża, jednak zawsze udawało się jej zachować pogodę ducha. W ojczyźnie Anny nie ukrywało się seniorów, nie wysyłało się ich do domów opieki, gdzie tracili rozum. Traktowano ich z szacunkiem i witano słowami kezét csókolom, „całuję rączki”.

– Późno już, zgłodniałem – powiedział Esko. – Może wrócimy do miasta, żeby coś wtrząchnąć?

– Dobry pomysł – zgodziła się Anna. Przez cały dzień nie jadła niczego konkretnego.

W mroku zapłonęła zapałka. Po chwili rozżarzył się jeden papieros, potem drugi. Jenni i Katri, dziewiątoklasistki ze szkoły średniej w Ketoniemi, wyjrzały zza drzewa, by upewnić się, że nikt nie idzie. Jenni ukradła papierosy chłopakowi mamy i wysłała esemesa swojej najlepszej przyjaciółce Katri, która mieszkała po sąsiedzku. Dziewczyny powiedziały rodzicom, że idą się przejść. Jenni twierdziła, że podprowadzenie fajek było dziecinnie proste. Mama i jej chłopak oglądali telewizję. Kurtka faceta wisiała w przedpokoju, a papierosy tkwiły w kieszeni. Na dodatek paczka była tylko do połowy pełna. Gdyby była cała, od razu można by się zorientować, że zniknęły z niej dwa papierosy, tak samo, gdyby była prawie pusta. Najlepsza była właśnie paczka pełna do połowy, gwarantowała, że nikt niczego nie zauważy. Jenni dobrze o tym wiedziała, bo raz już została przyłapana na podprowadzaniu fajek z prawie pustej paczki.

Dziewczyny stały w lesie tuż za ich blokiem, zaciągały się łapczywie papierosami, plotkowały o swoich debilnych nauczycielach, Ilarim, przystojniaku, który chodził do równoległej klasy, i innych ważnych sprawach, o których zwykle gadają piętnastolatki. Co jakiś czas pluły w zaspy. Kiedy już skończyły palić, postanowiły wybrać się do centrum handlowego. Chciały sprawdzić, czy zastaną tam któregoś ze znajomych, chociaż szczerze w to wątpiły. W czwartki wieczorem zawsze było tam pustawo. W sumie zawsze było tam pustawo. Odkąd z powodu cięć budżetowych zamknięto ośrodek dla młodzieży, kręciły się tam tylko rodziny z małymi dziećmi, a przed wejściem tkwili lokalni pijaczkowie. Przed powrotem do domu musiały jednak jakoś pozbyć się zapachu dymu, dlatego zdecydowały się na małą wycieczkę. Postanowiły przejść przez las, chociaż śnieg utrudniał chodzenie, zmarzły im palce u nóg, a converse’y przemokły.

– Co to? – zapytała w pewnej chwili Katri i stanęła raptownie.

– Co?

– To na ziemi. – Dziewczyna wymierzyła palcem w wysoką sosnę. W śniegu pod nią coś leżało.

Jenni podeszła bliżej.

– Jezu! – krzyknęła. – Popatrz na to!

To był nóż. Nie zwykły nóż do krojenia chleba, ale prawdziwa broń z zakrzywionym ostrzem. Ostrzem pokrytym krwią.

– Patrz – wyszeptała Katri i pokazała na ziemię jakieś dwa metry dalej. Z jej ust wydobył się obłoczek pary.

W śniegu widać było plamy krwi. W ciemności wydawała się prawie czarna.

– Myślisz, że ktoś został zabity?

– Może powinnyśmy zadzwonić na policję?

– Kurwa, mama da mi szlaban, jeśli się dowie, że popalałam.

– To co robimy?

– Nie wiem. Chodźmy do centrum, tam się zastanowimy.

– Kurde, boję się. A jeśli zabójca ciągle tutaj jest?

Dziewczyny przystanęły, wsłuchując się w ciemny las. Początkowo było całkowicie cicho, słyszały tylko swoje przyspieszone oddechy. A potem usłyszały odgłos łamanej gałązki. Jeden, drugi…

– Spadajmy stąd – wyszeptała przerażona Katri.

Rzuciły się do ucieczki. Biegły przez las, nie zwracając uwagi na gałęzie smagające je po twarzach. W pewnej chwili Jenni potknęła się i krzyknęła do Katri, żeby poczekała, ale już po chwili wstała i zaczęła biec dalej. Byle tylko dotrzeć do bezpiecznych budynków i świateł, byle znaleźć się jak najdalej od tego przerażającego lasu, w którym grasował szalony morderca. Wkrótce potem znalazły się przed centrum handlowym. Dobiegły do jednego z pubów, bo tylko tam byli jacyś ludzie, oparły się o ścianę i rozejrzały dookoła, usiłując złapać oddech. Nikt ich nie ścigał. Centrum było opustoszałe, nikogo nie dostrzegły.

– Co teraz? – zapytała Jenni.

Z pubu wytoczyła się zawiana kobieta i zapaliła papierosa. Zaraz za nią wyskoczył jakiś facet i zaczął się do niej przystawiać.

– Chodźmy do mnie – powiedziała Katri. – Musimy się zastanowić, co mówić. Jeśli najpierw powiemy o wszystkim mojej mamie, może twoi starzy nie zaczną dopytywać się o fajki.

Korki Anny pewnie trzymały się oblodzonej nawierzchni. Mroźne powietrze szczypało przyjemnie w tył gardła. Droga przez lasy za Koivuharju skręcała w kierunku trasy narciarskiej, dlatego dalej musiała pobiec ścieżką rowerową. Lubiła narciarstwo biegowe, potrzebowała jednak do niego widoku oblodzonego morza, odległego horyzontu i jasnego, wyraźnie odznaczającego się nieba. Nie przepadała za trasami wytyczonymi w lasach. Podczas porannych biegów narciarskich, gdy zapuszczała się kilometry od brzegu, najważniejszy był dla niej widok bezkresnego lodu.

Tego ranka jej przebieżka była szybka i krótka: zaledwie pół godziny, a potem powrót do domu na prysznic i papierosa. Udawało się jej trzymać postanowienia noworocznego – tylko jedna fajka dziennie – chociaż złożyła to przyrzeczenie z papierosem w ustach i podchmielona szampanem, podczas gdy fajerwerki wystrzeliwane sprzed ratusza w Kanjižy wybuchały z hukiem nad jej głową. Na niebie pojawiały się diamenty, kule i kolorowe gwiazdy, a ludzie się śmiali, ściskali się i życzyli sobie wzajemnie szczęśliwego Nowego Roku. Imprezę noworoczną zorganizowały przyjaciółki Réki. Większość z nich Anna znała z czasów, gdy chodziły razem do szkoły. Wynajęły pub na obrzeżach miasta, zamówiły jedzenie w firmie cateringowej, puszczały hity z lat dziewięćdziesiątych, tańczyły i piły cały wieczór. Tuż przed północą udały się do centrum miasta, by oglądać pokaz sztucznych ogni, podobnie jak większość mieszkańców Kanjižy w sylwestra. Przyszła tam również matka z jej przyjaciółmi. Anna nigdy nie widziała w Finlandii tak widowiskowego pokazu. W Kanjižy pokazy sztucznych ogni odbywały się również w wakacje. Dla Anny fajerwerki w ciepłą, letnią noc były jednym z najbardziej emocjonujących wydarzeń w życiu. Między imprezowiczami nie widziała Ákosa.

Na imprezie spotkała Béciego, chłopaka, który w pierwszej klasie chował jej plecak i ciągnął za włosy. Béci od dziesięciu lat mieszkał w Budapeszcie, a Anna nie widziała go od swojego wyjazdu; do tej chwili zdążyła zapomnieć o jego istnieniu. On ją jednak pamiętał. Po pokazie kupili kilka piw i poszli nad zimne brzegi Cisy. Usiedli na starych huśtawkach na metalowych łańcuchach. Jaskrawe płaty czerwonej, żółtej i zielonej farby łuszczyły się na drewnianych siedzeniach. Wspominali dzieciństwo, zardzewiałe śruby wydawały przeraźliwe jęki. Kiedy Annie zrobiło się zimno, wślizgnęli się do domu rodziców Béciego i do jego chłopięcej sypialni na piętrze, pokoju, którego wystrój pozostawał niezmieniony od co najmniej dziesięciu lat. Następnego ranka matka Béciego nalegała, aby Anna została na śniadaniu, a dziewczyna nie zdobyła się na odmowę. To było strasznie zawstydzające. Czuła się, jakby znów miała piętnaście lat.

Anna nerwowo zdusiła peta w popielniczce. Miała ochotę na jeszcze jednego papierosa. Co ją podkusiło, żeby iść do niego do domu? Teraz Béci usiłował skontaktować się z nią w Finlandii. Réka dała mu adres mejlowy i numer telefonu Anny. A fene egye meg.

W końcu udało się jej zwalczyć chęć na kolejną fajkę i zaczęła się zastanawiać, czy zadzwonić do Ákosa. Ostatecznie zdecydowała się to zrobić. Jej brat okazał się pijany, chociaż nie za bardzo. Powiedział, że siedzi sam w domu i ogląda telewizję – na telewizorze, który dostał do Anny. Dziewczyna jednak nie słyszała dźwięku odbiornika. Zapytała go, czy pamiętał o złożeniu podania o zasiłek dla bezrobotnych, czy ma jedzenie i czy wziął prysznic. Tak, tak, wszystko jest w jak najlepszym porządku, Ákos właśnie ograniczył picie, prawie w ogóle rzucił, naprawdę nie pije już dużo, wszystko gra. A kurva életbe, zaklęła Anna pod nosem, kiedy się rozłączyła. Staję się matką mojego starszego brata.

3

– Wygląda na to, że w ostatnim czasie nie uciekł żaden staruszek. Obdzwoniłam wczoraj wszystkie domy opieki w pobliżu – powiedziała Sari Annie.

Było pięć po ósmej. Wydział kryminalny rozpoczynał pracę. Kserokopiarka zaterkotała, ekspres do kawy zabulgotał, światła zapalały się jedno po drugim, komputery zaszumiały. Na pozór przeciętny dzień w dowolnym biurze. Nic nie wskazywało na to, że w tych ponurych pomieszczeniach o nijakim umeblowaniu pracuje się nad sprawami sięgającymi najmroczniejszych zakamarków ludzkiej duszy.

– To znaczy, że musiał wyjść ze swojego domu. Mam nadzieję, że niedługo krewni coś zauważą – odparła Anna.

– Też mam taką nadzieję. To mi przypomina o kilku staruszkach, których znaleźliśmy dosłownie zmumifikowanych. Leżeli po śmierci przez lata i nikt nic nie zauważył. – Sari ziewnęła. Dzieci obudziły ją o piątej rano i jak gdyby nigdy nic zaczęły się bawić.

– Takie sprawy to naprawdę wyjątki. Dajmy im kilka dni. Ktoś w końcu zadzwoni zmartwiony, że dziadek zaginął. Może nawet dzisiaj.

– Mam nadzieję. À propos, wczoraj byłam u Raunego – powiedziała Sari.

– O, co u niego?

– Jest na zwolnieniu do końca kwietnia, kilka razy w tygodniu ma fizjoterapię. Dochodzi do siebie, chociaż do pełnego zdrowia jeszcze długa droga. Lewe kolano ciągle go boli. Pewnie będzie miał z nim kłopoty do końca życia.

Starszy posterunkowy Rauno Forsman został poważnie ranny zeszłej jesieni, kiedy jego samochód zderzył się z łosiem. Anna przypomniała sobie, jak wyglądał, leżąc na intensywnej terapii. Żałowała, że to nie ona jest na jego miejscu, chciałaby być w śpiączce i nigdy się z niej nie obudzić. Przeszedł ją dreszcz. Cierpiała w tym czasie na bezsenność i była tak zmęczona, że zaczynała się zastanawiać, czy w ogóle jest w stanie pełnić obowiązki policjantki.

– Zapomnijmy o pięcie Achillesa, od teraz będziemy mówić o kolanie Forsmana – skomentował Nils, wchodząc do sali odpraw. Ciemne włosy miał wciąż potargane po nocy. Anna doszła do wniosku, że jest całkiem przystojny, i zerknęła na złotą obrączkę na serdecznym palcu jego lewej ręki.

– Co u Niny? – zapytała.

– Nie było jej w domu – odparła Sari. – Ale nie chcę się wtrącać. Nie uwierzysz, jak dziewczynki wyrosły. Rauno przesyła wszystkim pozdrowienia. Prosił, żebyście czasami do niego wpadli. Zróbcie to, biedaczysko nudzi się jak mops.

– Nie ma sprawy, wpadnę – powiedział Nils.

– Ja też – dodała Anna, chociaż doskonale wiedziała, że tego nie zrobi.

– Gdzie Esko? – zapytał Nils.

– Był tutaj już przed siódmą, pracuje nad sprawą, którą zleciło mu PBŚ.

– Co to za sprawa?

– Jakieś zagraniczne bandziory próbują się u nas urządzić – wyjaśniła Sari.

– Tego tylko nam trzeba – westchnął Nils. – Mam nadzieję, że nie wyznaczy mnie do pomocy.

– Wątpię. I tak mamy zapieprz z naszymi gangami motocyklowymi – powiedziała Sari i jeszcze raz ziewnęła.

Anna przeszła do swojego gabinetu i włączyła komputer. Musiała napisać kilka raportów, a po południu uporać się z przesłuchaniem w sprawie napaści. Nic specjalnego, powinna się z tym wyrobić o czasie. Zastanawiała się jednak, co dalej. Niezbyt pociągała ją perspektywa samotnego spędzenia piątkowego wieczoru w domu. Może wyskoczy do pubu? Zapyta patolożkę Linneę Markkulę, czy nie miałaby ochoty się przyłączyć.

Nie wychodziła nigdzie od świąt. Zapowiadał się kolejny weekend, podczas którego będzie tylko ćwiczyć i czekać na poniedziałek. Naprawdę tego lata kończy dopiero trzydzieści jeden lat? Miała wrażenie, że jest o wiele starsza, że jedną nogą jest już w grobie. Tęskniła za towarzystwem prostolinijnej Réki, codziennymi pogaduszkami o przyziemnych sprawach, długimi wędrówkami po puszcie między Zimonićem a Velebitem, po járás, jak je nazywały, halami, na których pasły się stada owiec pilnowane przez pasterzy, którym pomagały psy. Ten widok mógłby pochodzić sprzed stu lat, gdyby nie to, że pasterze od czasu do czasu grali na komórkach lub słuchali muzyki przez słuchawki, a ziemię przecinały bruzdy po orce. Pola pochłaniały pusztę stopniowo i niespiesznie, rolnicy orali nawet w grudniu. Pastwiska stawały się coraz mniejsze, a dzikie zwierzęta nie mogły sobie znaleźć miejsca w uprzemysłowionym krajobrazie. Dochodziło wręcz do tego, że pasterze używali komórek, by znaleźć lepszą pracę.

Pukanie do drzwi przywróciło Annę do teraźniejszości. Do gabinetu wszedł Virkkunen.

– Wczoraj wieczorem do lasu za Ketoniemi wezwano radiowóz. Nasi ludzie znaleźli nóż i mnóstwo krwi, zupełnie jakby ktoś zarżnął zwierzę.

– Kolejna robota dla nas? – zapytała Anna.

– Niewykluczone. Spece z laboratorium są już w drodze na miejsce.

– Może ktoś tam faktycznie zabił jakieś zwierzę? Albo była bójka i ktoś został ranny?

– Nie zgłoszono nam żadnych napaści.

– Jeśli to była bójka między dwoma pijakami, wątpię, żeby zjawili się na komisariacie.

– W takich miejscach jak to raczej nie spotyka się pijaków.

– Na pewno ludzie od czasu do czasu chodzą tam się napić.

– Obdzwoń szpitale i wypytaj, czy mają jakichś pacjentów z ranami kłutymi. Sprawdź też ośrodki zdrowia.

– Sari dopiero co dzwoniła w sprawie tej ofiary wypadku. Gdybyśmy wiedzieli, zapytałaby też o to.

– Otrzymaliśmy tę informację dosłownie przed chwilą. Mogłabyś się tym zająć?

– Dobra.

– A co poza tym?

– To znaczy?

– Tak ogólnie. W pracy, w życiu?

Anna poczuła się niezręcznie. Nie uważała Virkkunena za szczególnie bliskiego znajomego, chociaż opowiadała mu o sobie rzeczy, którymi wolałaby się nie dzielić z innymi. Kiedy w styczniu miała zostać zatrudniona na stałe, Virkkunen wypytywał ją o jej problemy ze snem, ataki paniki, które miała w dzieciństwie, i inne tego typu sprawy: przeszłość, plany na przyszłość i tak dalej. Anna przyłapała się na tym, że myśli o tych planach jeszcze długo po ich rozmowie.

– Wszystko dobrze – odparła z uśmiechem i pomyślała, że to w zasadzie prawda. Nie działo się z nią nic niepokojącego.

Zadzwoniła jej komórka. Na wyświetlaczu zobaczyła nieznany numer. Virkkunen machnął ręką i wyszedł z pokoju.

– Fekete Anna – przedstawiła się.

– Szia, Anna. Itt Gabriella, emlékszel?

Czy ją pamięta? Niby jakim cudem miałaby ją zapomnieć? Przecież przesłuchiwała Gabriellę zaledwie wczoraj. Wkrótce potem dziewczynę wypuszczono. Według wstępnych ustaleń w chwili wypadku jechała z prędkością około osiemdziesięciu kilometrów na godzinę, o wiele za szybko jak na te warunki pogodowe, jednak poniżej ograniczenia prędkości obowiązującego na tym terenie. Z posterunku odebrała ją zszokowana rodzina, u której mieszkała. Zakazano jej opuszczania kraju do zakończenia śledztwa. Kiedy dowiedziała się, że nie przekroczyła prędkości, wyraźnie jej ulżyło. Obiecała Annie, że kiedyś do niej zadzwoni, ale policjantka nie spodziewała się, że nastąpi to tak szybko.

– Szia, Gabi. Hogy vagy?

– O wiele lepiej, dziękuję. Na szczęście Tommi dał mi dzień wolnego. To mój pracodawca. Nie nadaję się jeszcze do opieki nad dziećmi. Nie mogę spać.

– To normalne, wciąż jesteś w szoku. To potrwa jeszcze jakiś czas, ale w końcu minie.

– Ciągle się zastanawiam, dlaczego ten facet tam leżał. Czemu pojechałam akurat tamtą drogą? I dlaczego słuchałam muzyki?

– Gabi, uspokój się. Wygląda na to, że to był wypadek. Nie przekroczyłaś prędkości, w twojej krwi nie wykryto alkoholu ani narkotyków. Nie zrobiłaś nic złego, miałaś po prostu pecha. Gdybyś ty nie potrąciła tego człowieka, zrobiłby to ktoś inny.

– Na tej drodze nie było nikogo innego. Nikogo.

– Więc zamarzłby na śmierć.

– A jeśli on już był martwy?

– Już o tym rozmawiałyśmy. Jeśli to był na przykład atak serca, wykryjemy to podczas autopsji.

– Kto to był?

– Nie wiemy.

– Ciągle jeszcze nie wiecie! – krzyknęła Gabriella.

– Minął dopiero dzień. Czasami takie dochodzenia ciągną się tygodniami.

Gabriella zamilkła na chwilę. Anna słyszała dźwięki w tle, głos dziecka i jakiegoś mężczyzny.

– Słuchaj, mogłybyśmy się spotkać? – zapytała nagle dziewczyna.

– Co takiego?

– Nieoficjalnie. Dali mi numer do psychologa i tłumacza, ale wolałabym pogadać z tobą. Poza tym już znasz sprawę, będzie mi łatwiej.

Anna zawahała się. Z jednej strony mieszanie się do życia podejrzanej to niezbyt dobry pomysł, a do tego mogło to być zabronione. Z drugiej strony rozumiała Gabriellę. Na jej miejscu pewnie zrobiłaby to samo. Chciała pomóc tej dziewczynie, która może nie do końca była jej rodaczką, ale jednak kimś w tym rodzaju. Ostatecznie umówiły się na dziewiątą wieczorem w Irish Corner Bar.

Po przesłuchaniu poprosiła Sari o numery telefonów ośrodków zdrowia i szpitali w mieście i wszystkie je obdzwoniła. Zajęło jej to zaskakująco dużo czasu. Numerów było naprawdę sporo, a poza tym nigdy nie udawało się uzyskać informacji od osoby, która odebrała telefon. W każdym razie do żadnej z tych placówek nie trafiła w ostatnim tygodniu osoba z raną kłutą albo ciętą. Anna doszła do wniosku, że w Ketoniemi po prostu ktoś zabił zwierzę, może nawet własnego psa, bo nie stać go było na wizytę u weterynarza. Popatrzyła na zegar wiszący na ścianie gabinetu. Jeszcze godzina i będzie miała wolny weekend.