O książce

Największą zmianą we współczesnym świecie miłosnym jest Facebook; nie tylko umożliwia ponowne spotkanie dawnych kochanków, ale równie często staje się główną przyczyną rozwodów. Wykorzystywany jako niekontrolowane narzędzie rządowe do wyczuwania nastrojów w kraju, Facebook jest czymś o wiele więcej niż zwykłym gadaniem o tym, co dałaś dzieciom na kolację. Jak wyjawił Oz, doktor Flores w Sfejsowanych odsłania prawdę, kryjącą się za ekranem komputera.

Mancow Muller, dziennikarz radiowy,
gospodarz programu informacyjnego telewizji
Fox News Channel oraz autor bestsellera Dad, Dames,
Demons, and a Dwarf: My Trip Down Freedom Road

Sfejsowani opowiadają o tym, w jaki sposób nastolatki wchodzą między sobą w relacje za pośrednictwem sieci społecznościowych, takich jak Facebook, Twitter, Snapchat czy YouTube. Dziś bardziej niż kiedykolwiek młodzież ma coś do powiedzenia w świecie i może nawet wywierać potężny wpływ na społeczeństwo. Jedyny problem – niektórzy pakują się w kłopoty, gdy udostępniają zbyt wiele. Dzieciaki wydają się mieć poczucie obowiązku reagowania na to, co dzieje się na Facebooku, oraz udostępniania treści nawet wówczas, kiedy nie jest to specjalnie konieczne, a nawet cierpieć wręcz na uzależnienie od podobnych serwisów; takie zachowanie tylko potęguje presję i podnosi ryzyko, że udostępnią coś, czego normalnie by nie udostępnili albo wręcz nie powinni tego robić. Czy to w Internecie, czy poza nim, uważam, że ludzie mogą wyrażać siebie, jak tylko chcą, o ile traktują się wzajemnie z szacunkiem i pozostają wierni samym sobie.

Sean Giambrone,
aktor z serialu Goldbergowie

Jeśli chodzi o świat nastolatków w Sieci, to doktor Flores go rozumie. Sfejsowani są podsumowaniem moich podejrzeń co do tego, co dzieje się z dzisiejszą młodzieżą. Autorka dostarcza wartościowych informacji odnośnie uzależnienia od smartfonów i mediów społecznościowych, wyrażania siebie w Internecie oraz negatywnych (i pozytywnych) skutków udostępniania osobistych informacji za pośrednictwem różnych sieci społecznościowych. W sposób zrozumiały wyjaśnia, jaki wpływ mogą mieć takie media na to, jak nastolatkowie wyrażają i postrzegają siebie samych, oraz dostarcza rodzicom jasnych wytycznych, dzięki którym mogą chronić prywatność swoich dzieci. Sfejsowani to inteligentna, przyjemna i istotna lektura dla każdego ucznia, rodzica, dyrektora szkoły oraz prawodawcy, który pragnie zrozumieć, w jaki sposób media społecznościowe kształtują dzisiejszych „cyfrowych tubylców”.

dr Matthew Clark,
psycholog dziecięcy i młodzieżowy,
dyrektor The Clark Institute

Doktor Flores oferuje istotne i wręcz genialne spojrzenie na to, co się tak naprawdę dzieje, kiedy załatwiamy swoje problemy za pomocą Facebooka. Czy twoim zamiarem jest dowartościowanie się? Stworzenie obrazu wymarzonego życia? Czy też jesteś po prostu uzależniony? Jej wyjaśnienia otwierają oczy i sprawią, że przemyślisz, w jaki sposób zachowujesz się na Facebooku – za każdym razem, kiedy będziesz się tam logować.

Shawne Duperon, sześciokrotna zdobywczyni nagrody
EMMY® oraz założycielka fundacji Project: Forgive

Świeży głos w dziedzinie psychologii, doktor Suzana Flores, ma stały kontakt z najnowszymi trendami w komunikacji i interakcji. Sfejsowani to obowiązkowa lektura dla każdego użytkownika Facebooka i innych sieci społecznościowych.

José Lara,
założyciel portalu LatinoScoop.com

Książka doktor Suzany Flores to lektura obowiązkowa. Pokazuje nam, w jaki sposób oddalamy się od miłości do siebie oraz prawdziwej bliskości dusz z innymi ludźmi i zwracamy się ku cyfrowemu i bardziej powierzchownemu pojmowaniu uczuć, siebie i relacji. Naszym życiowym celem powinny być pokochanie siebie oraz powrót do relacji opartych na bliskości dusz.

dr Sherrie Campbell, autorka książki Loving Yourself:
The Mastery of Being Your Own Person

Facebook łączy ze sobą ponad jedną siódmą mieszkańców globu. To wyczyn godny podziwu. Jednak coraz bardziej jednoczy naszą kulturę, karmiąc niestabilne lęki i chciwość. Doktor Flores analizuje korzenie naszego uzależnienia od mediów społecznościowych ze szczerością, z którą koszmarnie łatwo się utożsamić. Czytelnicy otrzymują praktyczne narzędzia do wprowadzenia zmian oraz pełną ironii świadomość, że wszyscy wspólnie doświadczamy facebookowego kataklizmu.

Stephanie Buck,
redaktorka artykułów gościnnych, Mashable

Sfejsowani to prowokacyjna analiza tego, w jaki sposób media społecznościowe wywarły wpływ na strukturę społeczną ludzkich relacji, samoświadomość oraz uzależnienia behawioralne. Autorka, doktor Suzana Flores, zdołała w ludzki sposób przedstawić czytelnikowi ten problem za pośrednictwem z życia wziętych scenariuszy, które podkreślają głębokość wpływu, jaki może mieć na nasze życie Facebook na poziomach osobistym i społecznym. Z tą lekturą może utożsamić się każdy użytkownik smartfonu i mediów społecznościowych, i powinna ona służyć jako przestroga przed naszym własnym zachowaniem.

Christina Montes Scott, dyrektorka festiwalu
Chicago Latino Book & Family Festival
oraz wydawczyni magazynu „TeleGuia Magazine”.

Facebook to wspaniały, a zarazem koszmarny, wyobrażony, lecz i prawdziwy świat społeczny, który w potężny sposób wpływa na swoich użytkowników. W niniejszej książce doktor Suzana Flores przedstawia głębokie spostrzeżenia na jego temat oraz ofiarowuje czytelnikom z życia wzięte historie związane z tym portalem… takie, które są jednocześnie szokujące i codzienne. Jeśli kiedykolwiek czułeś impuls, by zerknąć na swojego Facebooka, i mu uległeś – ta książka jest dla ciebie. Tak naprawdę to powinieneś przeprowadzić na sobie taki eksperyment: nie wchodź na ten portal, dopóki nie zaczniesz czytać tej książki. Ciekawe, czy to potrafisz?

dr John Sommers-Flanagan, Ph.D., wykładowca
w dziedzinie kształcenia doradców psychologicznych, Uniwersytet Montany, autor książki Tough Kids,
Cool Counseling and Clinical Interviewing

Żyjemy w czasach, w których o nasze buty ciągle rozbijają się destrukcyjne fale technologii. Istnieją wśród nas takie osoby, które rzucą się, by na nich surfować i poprawiać życie swoje oraz innych. Są również tacy, którzy pozwolą tym falom się przygnieść, a one zniszczą im życie. Jako rodzic i wykładowca staram się tak prowadzić moich uczniów i studentów, by uniknęli tego drugiego, pomagając im zrozumieć rodzaje problemów, jakie niesie ze sobą każdy wynalazek technologiczny. Sfejsowani to wspaniałe wprowadzenie do świata technologii oraz fascynująca lektura dla tych, którzy pragną zrozumieć niektóre z problemów, jakie mogą się pojawić z nastaniem panowania jej oraz mediów społecznościowych.

dr Faisal Akkawi, dyrektor wykonawczy sekcji Programowania Systemów Informacyjnych Uniwersytetu Northwestern

Wypełniona po brzegi interesującymi przykładami i historiami wziętymi z życia książka Sfejsowani zagłębia się w dobre, złe i nieładne aspekty naszej fascynacji mediami społecznościowymi, oraz dostarcza praktycznych i pomocnych rad, jak tworzyć zdrowsze więzi w naszym coraz bardziej opanowanym przez elektronikę społeczeństwie.

dr Sherrie Bourg Carter, autorka książki High Octane Women: How Super Achievers Can Avoid Burnout

Gdy zabrałem się za lekturę Sfejsowanych, nie mogłem się od tej książki oderwać! Czas jej wydania oraz przenikliwość badań społecznych autorki nie mogłyby być bardziej odpowiednie, biorąc pod uwagę wpływ, jaki mają na nasze codzienne życie media społecznościowe. Czy postrzegamy je jako szczęście w nieszczęściu, leczniczą dawkę narkotyku, wścibstwo czy uzależnienie, Facebook rozgościł się w naszym życiu na dobre. Wszyscy jesteśmy Sfejsowani, czy nam się to podoba, czy nie!

dr Joseph A. Davis, autor Stalking Crimes and Victim Protection: Prevention, Intervention, Threat Assessment,
and Case Management, stały współpracownik
magazynu „Psychology Today”

Doktor Flores ujawnia, że komunikacja cyfrowa wpływa na nas na sposoby, których nigdy byśmy nie przewidzieli. Sfejsowani stanowią społeczną analizę naszego zerwania więzi osobistych i społecznych w świecie globalnych powiązań, przywołując nas do powrotu do rzeczywistości… i siebie nawzajem.

Bryant McGill, pisarz i przedsiębiorca
z firmy McGill International

Jeśli kiedykolwiek sprawdziłeś czyjś status związku, pokłóciłeś się z kimś w powodu tego, co napisał na fejsie, byłeś zazdrosny, kompulsywnie sprawdzałeś swój profil albo pragnąłeś życia, które by do niego pasowało, to musisz przeczytać Sfejsowanych. Doktor Flores prezentuje wiele wciągających przykładów ze swoich wieloletnich badań nad ulubionym pożeraczem czasu Ameryki, które wyjaśniają, dlaczego Facebook tak nas pociąga, rozprasza, niepokoi, a czasem nawet bywa ryzykowny emocjonalnie zarówno dla jednostek, jak i dla relacji. W końcu masz prawdziwego przyjaciela na Facebooku – i są nim Sfejsowani!

dr B. Janet Hibbs, psycholog i autorka książki
Try to See It My Way: Being Fair in Love and Marriage

Sfejsowani w sposób umiejętny obnażają uzależnienie, jakim mogą stać się media społecznościowe. Lektura obowiązkowa dla każdego, kto zastanawia się, dlaczego spędza tyle czasu na Facebooku i co z tego ma.

Ron Kelly, gospodarz programu talk show
The Ron Kelly Show

Sfejsowani stanowią przenikliwą analizę, skupiającą się na aktualnym wpływie mediów społecznościowych na nasze życie. Istotna i przenikliwa praca doktor Flores oferuje świeże spojrzenie na fenomen, który stale ewoluuje. Flores przekracza granice „kultury” mediów społecznościowych, by zgłębić podstępne, psychologiczne konsekwencje grożące naszemu społeczeństwu. Finalnie jednak jej przesłanie niesie nadzieję, że strategie, mające na celu wzrost uważności w duchu mindfulness, uwolnią nas od uzależnienia od Facebooka. Ta książka zmieni sposób, w jaki postrzegamy zarówno media społecznościowe, jak i nas samych.

Sarah Suzuki, licencjonowana kliniczna pracownica opieki społecznej, terapeutka uzależnień, autorka książki Imperfect Circles

W Sfejsowanych doktor Flores sięgnęła do swojego wieloletniego doświadczenia w pracy klinicznej, by opowiedzieć historię tego, w jaki sposób internetowe sieci społecznościowe mogą zmienić autentyczny obraz siebie jednostki w wirtualną tożsamość. Za pośrednictwem interesujących, istotnych, a czasem tragicznych sylwetek pacjentów doktor Flores pokazuje rodzaj uzależnień behawioralnych, mogących mieć taki sam, destrukcyjny wpływ na człowieka jak alkohol, hazard lub poważne zaburzenia obsesyjno-kompulsywne. To istotne źródło dla osób zawodowo wspierających tych, których życia zmieniły się za sprawą technologii, jakie dopuściły możliwość, by tożsamość wirtualna wydawała się bardziej autentyczna niż ta prawdziwa.

dr Thomas Gettelman,
wiceprezes Carolinas Healthcare System

Pierwsza książka dr Flores, Sfejsowani, jest jednym z najbardziej szczegółowych i znaczących opracowań tego jakże aktualnego tematu. Jej zawodowa ocena wpływu, jaki ma Facebook na nasze społeczeństwo, szczególnie rezonuje z moim doświadczeniem w pracy ze studentami szkół wyższych i pomaturalnych na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat. Odkąd kwestia poszukiwania poczucia własnej wartości w opiniach płynących od innych osób okazuje się dla niektórych tak istotna, głębokie zbadanie jednego z najbardziej wszechobecnych środków wyrażania swojego zdania jest nie tylko stosowne, ale absolutnie niezbędne!

mgr pedagogiki Valarie Rand,
prodziekan do spraw studenckich
The Illinois Institute of Art w Chicago

Nigdy już nie będziesz postrzegać Facebooka jako niewinnej metody spędzania czasu. Zaczerpnięte z prawdziwego życia przykłady, jakie przedstawia doktor Flores, otwierają oczy na niektóre konsekwencje korzystania z Facebooka. To opowieść z morałem dla wszystkich nas, którzy pracujemy z użytkownikami tego ekspansywnego medium społecznościowego. Porównania do stosowania narkotyków czy alkoholu są celnie trafione i dają do myślenia. Doktor Flores pokazuje nam, w jaki sposób możemy korzystać ze zdobyczy technologii w odpowiedzialny sposób, co jest bardzo potrzebną radą.

dr Caryn Feldman, psycholog kliniczny
i profesor uczelniany fizjoterapii i rehabilitacji

Ciekawa odpowiedź na ciekawe pytanie: Facebook może wywrzeć realny wpływ, czasem dość destrukcyjny, na to, w jaki sposób ludzie postrzegają samych siebie – nie tylko wirtualnie. To, w jaki sposób nasze wirtualne tożsamości wpływają na nasze rzeczywiste życia, jest pytaniem, jakie powinien sobie zadać każdy użytkownik Facebooka.

Eric Brinkman, autor książki Easy Tibetan Logic

Sfejsowani nie mogli ukazać się w lepszym momencie. Podczas gdy coraz więcej z nas komunikuje się w Sieci za pośrednictwem portali społecznościowych oraz dzieli się swoim życiem z różnym stopniem otwartości, dobrze jest mieć oczy szeroko otwarte na wpływ, jaki mają one na nas samych, na nasze więzi i nasz świat. Facebook ma prawdziwy potencjał do budowania społeczności i wspólnej pracy nad pozytywnymi zmianami, ale również kryje w sobie różne pułapki, zasadzki oraz przeszkody. W Sieci złe zachowanie przybiera różne frustrujące formy. Zrozumienie, w co się pakujemy, przyłączając się do Facebooka, jest ważnym i wielce potrzebnym tematem do rozmów, a doktor Suzana Flores ofiarowała nam więcej niż trzeba przykładów, historii i pomysłów, jak się do tego zabrać. Zafascynowały mnie jej spostrzeżenia już od pierwszej strony i zwyczajnie nie byłem w stanie odłożyć tej książki.

dr Rick Kirschner, autor książki How To Click With People
oraz współautor Dealing With People You Can’t Stand

Sfejsowani… Doktor Flores zgłębia wpływ uzależnienia od mediów społecznościowych na osoby, które postrzegają swoją wartość przez ich pryzmat. Opisuje fenomen kompulsywnego korzystania z nich oraz to, w jaki sposób uzależnienie kształtuje nasze związki. To obowiązkowa lektura dla dyrektorów szkół, pracowników instytucji porządku publicznego oraz rodziców, którzy starają się pojąć, z czym wiążą się takie natręctwa. Ponieważ media społecznościowe sięgają coraz głębiej w nasze życie, będą coraz bardziej kształtowały i motywowały nasze działania i myśli w przyszłości. Ta praca analizuje pułapki tej zależności.

Patrick J. O’Connor, radny zasiadający w Radzie Miasta
Chicago, prezes stowarzyszenia Illinois Campus
Law Enforcement Administrators Association

Doktor Suzana Flores napisała wpływową książkę, która jest nie tylko potrzebna, ale również pełni decydującą funkcję w zrozumieniu wpływu Facebooka na nasze poczucie siebie, naszą zmieniającą się kulturę oraz, co najważniejsze, na los młodych ludzi. Za pośrednictwem przejmujących historii prawdziwych osób ujawniła głębię tego międzynarodowego zjawiska, pozwalając nam zajrzeć pod jego powierzchnię i zrozumieć istotę skutków oddziaływania tego narzędzia społecznościowego. Nie możemy cofnąć czasu. Facebook już z nami jest. Ale za pośrednictwem spostrzeżeń doktor Flores możemy zrozumieć konsekwencje bycia uzależnionym i pochłoniętym przez internetowe narzędzie, jakie skrzywdziło wiele osób na sposoby, które niewielu rozumiało przed pojawieniem się tej doskonałej książki. Bardzo ją polecam.

dr Arthur P. Ciaramicoli, doktor pedagogiki, naczelny lekarz kraju, twórca Soundmindz.org, autor The Power of Empathy, Performance Addiction oraz The Curse of the Capable

Z humorem, z którego słynie, doktor Flores potrafi inteligentnie wypowiedzieć się na temat, w który jesteśmy zaangażowani i nadmiernie od niego zależni. Unika jednak żargonowej hiperboli, tak często kojarzonej z naukowcami. Korzystanie z mediów społecznościowych stało się częścią naszej codzienności. Dowcipne, inteligentne i praktyczne podejście doktor Flores pozwala szerokiemu gronu czytelników zrozumieć, dlaczego jesteśmy tak „sfiksowani” na punkcie mediów społecznościowych i innych wirtualnych sposobów kontaktowania się ze sobą w społeczeństwie.

D. Dontae Latson, magister administracji socjalnej,
prezes i dyrektor generalny YWCA McLean County

Sfejsowani ukazują psychiczne napięcia towarzyszące Facebookowi i mediom społecznościowym oraz zdolność człowieka do zmiany – w swoim własnym umyśle. Jako klinicysta pracujący z jednostkami mającymi problemy z dostrzeżeniem swoich problemów i braków widzę, jak Sfejsowani wprowadzają nowy poziom świadomości tego, w jaki sposób ludzie ukrywają, zmieniają i wypierają się swojego autentycznego ja, kreując jednocześnie fałszywą postać, która ma przykryć ich niepewność. Szczególnie podoba mi się, że pod koniec każdego z rozdziałów doktor Flores oferuje swoje spostrzeżenia i wskazówki co do subtelnych zmian, jakie może poczynić każdy, by poczuć się pewniej z samym sobą i ze sposobem, w jaki postanawia wyrażać siebie na tej jakże publicznej platformie.

dr James W. Atchison, certyfikowany specjalista fizjoterapii, rehabilitacji oraz terapii bólu

Jako obserwator mediów i edukator odbieram to omówienie problemów występujących w naszej przesyconej mediami społecznościowymi rzeczywistości jako naprawdę wnikliwe i potrzebne, jeśli mamy pojąć wszechogarniający i, być może, negatywny wpływ komunikacji cyfrowej na nasze życie. Szczególnie interesuje mnie, jak natychmiastowy dostęp do tak wielu informacji dotyczących innych ludzi oraz niepohamowane udostępnianie informacji przez jedną osobę wielu użytkownikom wpływają na pokolenie millenialsów, z których wielu dorosło, nie zaznawszy rzeczywistości pozbawionej mediów społecznościowych, lub nawet nie wiedząc o tym, że istniał inny świat, i nie są świadomi ich oddziaływania. Mogą równie dobrze zapytać: „Co to za problem?”. Otóż w swojej książce, Sfejsowani, doktor Flores ujawnia, co dzieje się z nami, kiedy korzystamy z mediów społecznościowych i być może ich nadużywamy.

mgr Joseph Berlanga, profesor uczelniany wydziału Kultury, Rasy i Sztuki Nowych Mediów na Columbia College w Chicago

Tytuł oryginału: Facehooked. How Facebook Affects Our Emotions, Relationships, and Lives

Przekład: Katarzyna Mojkowska

Projekt okładki:

Redaktor prowadzący: Bożena Zasieczna

Redakcja techniczna: Sylwia Rogowska-Kusz

Skład wersji elektronicznej: Robert Fritzkowski

Korekta: Zespół

Na okładce wykorzystano ilustrację
© popular business/Shutterstock

© 2014 by Dr. Suzana E. Flores

© for the Polish edition by MUZA SA, Warszawa 2017

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żadna część niniejszej publikacji nie może być reprodukowana, przechowywana jako źródło danych i przekazywana w jakiejkolwiek formie zapisu bez pisemnej zgody posiadacza praw.

ISBN 978-83-287-0402-2

MUZA SA

Wydanie I

Warszawa 2017

FRAGMENT

Dedykuję tę książkę wszystkim
moim znajomym z Facebooka,
którzy zastanawiają się, czy o nich piszę.
Otóż piszę.

Spis treści

Przedmowa

Wprowadzenie

ROZDZIAŁ PIERWSZY
Relacje z innymi w erze cyfrowej

ROZDZIAŁ DRUGI
Czy ja i moje zdjęcie profilowe to jedno i to samo

ROZDZIAŁ TRZECI
Wszystko, co umieszczam na mojej ścianie, jest prywatne, prawda?

ROZDZIAŁ CZWARTY
Ilu masz znajomych

ROZDZIAŁ PIĄTY
Związek? „To skomplikowane”

ROZDZIAŁ SZÓSTY
Nastoletnie kliki klikają

ROZDZIAŁ SIÓDMY
Gdy masz takich przyjaciół, po co ci wrogowie

ROZDZIAŁ ÓSMY
Jak skombinować działkę Facebooka

ROZDZIAŁ DZIEWIĄTY
Lubisz mnie… naprawdę mnie lubisz!

ROZDZIAŁ DZIESIĄTY
Zameldować się bez wymeldowania

ANEKS
Studia przypadków

Podziękowania

O autorce

Przedmowa

Gdy postęp technologiczny prześciga rozwój społeczny (jak dzieje się prawie zawsze), rezultaty mogą być zarówno ekscytujące, jak i przerażające. Media społecznościowe wpływają na nas na wiele niewyobrażalnych sposobów. Nasze relacje, sposób postrzegania samych siebie i innych ludzi, a także wartości oraz przekonania co do naszych potrzeb pozostają pod bezpośrednim wpływem naszych doświadczeń na Facebooku i Twitterze, i będą podlegały każdemu nowemu medium społecznościowemu, z którego korzystanie będzie równie szybkie, powszechne i absorbujące. Nie sposób przecenić pozytywnego wpływu tej ewolucji. Możemy dziś wprowadzać innowacje w oszałamiającym tempie, a nasza zdolność do kształcenia się i komunikacji jest wręcz niewiarygodna. Skutkiem tego jest napędzana przez Internet transformacja społeczeństwa, która jest teraz tak szeroko pojmowana i akceptowana, że rzadko staje się tematem godnym serwisów informacyjnych. Mimo tego wszystkiego ani trochę nie rozumieliśmy naszych przemian osobistych, tych głębokich metamorfoz, jakim podlegają nasze stosunki z innymi ludźmi i ze sobą.

Aż do teraz.

Jako psychiatra specjalizująca się w tematyce nałogów oraz była dyrektorka medyczna kilku najstarszych i największych ośrodków leczenia uzależnień jestem dobrze zaznajomiona z wpływem, jaki mogą mieć uzależnienia behawioralne na nasze losy osobiste i zawodowe. Widziałam ludzi, których życie zniszczyły alkoholizm i narkomania, kompulsywne uprawianie sportu i objadanie się, hazard, gry komputerowe oraz wiele innych autodestrukcyjnych zachowań. Na własne oczy obserwowałam wzajemną zależność genów i środowiska w inicjowaniu i podtrzymywaniu nałogu, a później w niszczeniu życia osoby uzależnionej oraz każdego, kto na nią trafi na swojej drodze lub pójdzie w jej ślady. Tak wiele przypadków sprawiało, że pękało mi serce. Często najbardziej boli sam fakt, że te wszystkie przypadłości są uleczalne, lecz związana z nimi stygmatyzacja oraz brak dostępu do terapii sprawiają, że ludzie nie sięgają po pomoc, której tak dramatycznie potrzebują. Nadzieja na powrót do zdrowia ginie za sprawą wstydu, napiętnowania oraz niemożności otrzymania wsparcia.

Od niedawna obserwujemy nową falę uzależnień – tych związanych z kompulsywnym korzystaniem z mediów społecznościowych. Nie ma wątpliwości: wpadliśmy w nałóg. Konsekwencje naszych zachowań w Internecie mogą być nie mniej druzgocące od tych wynikających z innych uzależnień. Dostępność i łatwość korzystania z mediów społecznościowych (aplikacje na telefon, który nosimy w kieszeni lub mamy włączony w samochodzie) sprawiają, że te czynności są wyjątkowo trudne do wyplenienia. Pionierski Internet rzeczy (danych) tylko zwiększy wpływ mediów społecznościowych na nasze postrzeganie, samopoczucie psychiczne i relacje.

Oczywiście potencjalnie korzystny wpływ technologii na nasz rozwój osobisty jest niezwykły. Lecz te same wynalazki, wykorzystywane w sposób niekontrolowany i bez przygotowania, mogą wzmagać wrażenie samotności i desperacji oraz burzyć intymność i poczucie przywiązania emocjonalnego. Weźmy na przykład to, jak ważna dla zdrowego życia człowieka jest bliskość. Bez poczucia bezpieczeństwa, jakiego nam dostarcza, nie możemy się rozwijać. Jednak oczekiwanie, że zachowamy w sieci prywatność, jest zarówno nad wyraz powszechne, jak i szokująco naiwne. Podobnie sprawy się mają z zamieraniem naszych umiejętności społecznych, wynikającym z unikania prawdziwych relacji, które może okazać się trudne do wyleczenia.

W książce Sfejsowani psycholog doktor Suzana Flores po mistrzowsku zgłębia konsekwencje tej nowo powstałej, uniwersalnej, wirtualnej łączności, analizując ją na wszystkie możliwe sposoby: pod kątem naszego postrzegania siebie, naszych oczekiwań, potrzeb i relacji. Ponieważ badania kliniczne na temat skutków korzystania z sieci społecznościowych dopiero raczkują, doktor Flores przedstawia nam przykłady z życia wzięte oraz mocne, poruszające historie, dzieląc się z czytelnikiem wnikliwymi spostrzeżeniami, które pomagają mu zrozumieć niezliczone kwestie, w jakich Facebook i media społecznościowe wpływają na nasze samopoczucie psychiczne i społeczne. Inaczej niż w wielu innych publikacjach na ten temat, doktor Flores podejmuje także temat pozytywnych konsekwencji, jakie może mieć korzystanie z mediów społecznościowych w zdrowy sposób. Podkreślając, że „to nie Facebook jest źródłem problemu”, pokazuje czytelnikom przyczyny rozpaczliwych skutków, jakie może mieć korzystanie z mediów społecznościowych w nieodpowiedni sposób, oraz wyjaśnia, jak ich uniknąć.

Jej sposób pisania jest przystępny i zrozumiały, a podróż poprzez osobiste doświadczenia z pacjentami fascynuje i wciąga. Nawet jako doświadczona psychiatra specjalizująca się w uzależnieniach często mimochodem komentowałam lekturę: „Ożeż, nigdy wcześniej o tym nie pomyślałam”. Mowa tutaj o FOMO (ang. Fear of Missing Out, lęku przed tym, że się coś przegapi), zasadach i konsekwencjach „wyrzucania kogoś z kręgu znajomych” lub wszechobecnym hejtowaniu, oraz o bardziej subtelnych zjawiskach w postaci potrzeby potwierdzania własnej wartości za pomocą Facebooka. Doktor Flores te tematy podejmuje i robi to bardzo dobrze.

Gdyby ta książka jedynie dawała wgląd w życie przeróżnych ludzi, których dotknęły problemy dotyczące mediów społecznościowych, już sama w sobie byłaby warta naszej uwagi. Jednak Sfejsowani to nie tylko wytłumaczenie wpływu, jaki mają media społecznościowe na nasze samopoczucie. Doktor Flores kolejno wyjaśnia, jak postępować w przypadku każdej z tych trudności, abyśmy mieli jak największe szanse na wykorzystanie wielkiego potencjału mediów społecznościowych, nie ponosząc ryzyka, że damy im się emocjonalnie i społecznie pogrzebać. Sugestie, jakie proponuje, mogą naprawdę pomóc użytkownikom „zameldować się na Facebooku bez wymeldowywania się z rzeczywistości”. Przyszłe pokolenia będą postrzegać pracę doktor Flores jako naprawdę proroczą, nadal zmagając się zarówno z ewolucją społeczną, jak i z technologiczną.

Sfejsowani to lektura obowiązkowa dla wszystkich, którzy mają kontakt z mediami społecznościowymi, czyli dla każdego z nas.

dr Omar Manejwala, autor książki Craving:
Why We Can’t Seem to Get Enough (Głód:
Dlaczego wydajemy się nienasyceni,
Hazelden Publishing, 2013),
Charlotte, Karolina Północna

Wprowadzenie

Jak to jest w ogóle możliwe, by ktoś wylądował na szpitalnej izbie przyjęć z powodu Facebooka? Gdy zdarzyło mi się przyjąć pacjenta na oddział psychiatryczny, ponieważ coś, co zobaczył na Facebooku, wpędziło go w spiralę załamania nerwowego, byłam zaszokowana. Zdałam sobie jednak sprawę z tego, że coraz częściej obserwuję wpływ tego portalu społecznościowego na moich pacjentów psychoterapii.

Jedna pacjentka odwołała dwie sesje z rzędu po tym, jak znajomi skomentowali jej aktualne zdjęcia, pisząc, że się roztyła. Pewien młody człowiek miał problem z sugestywnymi i zalotnymi sformułowaniami swojej dziewczyny, jakich używała w stosunku do innych mężczyzn, jej facebookowych znajomych. Gdy zapytałam kolegów po fachu, czy w ich gabinetach porusza się podobne problemy, wielu z nich to potwierdziło. Pacjenci wyznawali, że ich osobiste i międzyludzkie kłopoty miały teraz nowy wymiar: facebookowy.

Wiele osób uważa, że portale społecznościowe to jedyne miejsce na podtrzymywanie kontaktów ze znajomymi. Pogaduszki na Facebooku stały się czymś o wiele więcej niż pasywną formą rozrywki – dla wielu osób stanowią autentyczny środek ekspresji oraz sposób na upamiętnianie prawie każdej chwili ich życia. Wielu z nas traktuje swoje profile na tym portalu śmiertelnie poważnie. Tak poważnie, że odczuwamy czasem nowy rodzaj kryzysu egzystencjalnego: „Jeśli coś zrobiłem, lecz nie napisałem o tym na fejsie, czy to naprawdę się zdarzyło?”. Dziś można kontaktować się z przyjaciółmi i rodziną będącymi po drugiej stronie globu, odkrywać nowe możliwości zawodowe oraz prowadzić internetowy rejestr swoich wszystkich osiągnięć i związków. Jednak użytkownicy Facebooka często nie biorą pod uwagę tego, że istnieje wiele sposobów, na które ten portal może przynieść ich relacjom więcej szkody niż pożytku.

Stopniowo zaczęłam spostrzegać zmianę w znaczeniu, jakie przywiązujemy do naszych interakcji w mediach społecznościowych. To, co ludzie widzą na Facebooku (albo co im się wydaje, że widzą), wywołuje u nich silne reakcje emocjonalne. Często są poruszeni do głębi tym, co zastają na ekranach komputerów. Zauważyłam, że zaczynają snuć domysły na temat postów innych użytkowników, wkładając w nie własne uczucia, sugerujące, co taka wypowiedź „naprawdę” znaczyła. Popadają w paranoję: „Czy to było o mnie?”, „Czy ona obraża moje dziecko?”, „Zameldował się właśnie w klubie – chce wzbudzić we mnie zazdrość?”, „Czy ona chce mi coś powiedzieć przez to, że udostępniła tę właśnie piosenkę?”. Czasem mają rację, a czasem zupełnie mijają się z prawdą, ale, tak czy inaczej, w efekcie przestają ze sobą rozmawiać. Zamiast odezwać się do danej osoby i zapytać, co oznaczała ta konkretna wypowiedź, obstają przy własnych przypuszczeniach, opartych na tycim wycinku informacji znalezionym w strumieniu aktualności. Później nierzadko reagują impulsywnie, umieszczając negatywne komentarze, wrzucając pasywno-agresywne posty czy też odsuwając się od niektórych przyjaciół, często niesłusznie. Stało się dla mnie jasne, że Facebook ma o wiele większą władzę nad emocjami ludzi, niż chcielibyśmy wierzyć – i robi nam wodę z mózgu, status za statusem.

Facebook sprawił, że nasze poczucie własnej wartości zaczęło być definiowane za pośrednictwem „lajków”, „statusu związku” i starannie wyretuszowanych zdjęć: „Patrzcie, wyglądam na tak szczęśliwego z moją nową dziewczyną, przy nowym samochodzie, w nowych ciuchach”. Wielu z nas publikuje dowody na swoje momenty chwały i filtruje udostępniane treści – być może unikając pokazywania prawdziwych siebie. Zaczęliśmy spotykać się i kontaktować ze sobą za pośrednictwem alternatywnego i skrupulatnie wykreowanego świata fantazji, a wpływa to na nasze emocje w prawdziwym życiu.

Często zastanawiałam się: jeśli Facebook przysparza niektórym tyle cierpienia, dlaczego się po prostu nie wylogują? Jest na to tylko jedna odpowiedź. Są uzależnieni. Nasze poczucie tożsamości kształtuje się dziś za pośrednictwem tego, co udostępniamy i w jaki sposób to robimy. Widząc polubienia naszych facebookowych znajomych, to, czym się dzielą i komentują, dowiadujemy się, co jest akceptowalne, co powinniśmy robić oraz kim być. Taka publiczna aprobata jest upajająca i prowadzi do uzależnień czynnościowych, takich jak ciągłe sprawdzanie aktualności oraz publikowanie nowych statusów kilka razy dziennie. Facebook to największy pożeracz czasu, lecz wielu z nas nie zdaje sobie sprawy z tego, jak bardzo jesteśmy uzależnieni, dopóki nie spróbuje zupełnie zaprzestać korzystania z mediów społecznościowych na czas czterdziestu ośmiu godzin.

Czy nasze internetowe wcielenia zaczęły brać górę nad naszym światem poza Siecią? Zastanawiałam się, czy jestem odosobniona w swoim niepokoju o długofalowe skutki komunikowania się poprzez media społecznościowe. Chciałam porozmawiać z ludźmi na temat ich własnych doświadczeń z Facebookiem, ale nie chciałam wyłącznie spotykać się z osobami, które myślały czy czuły podobnie jak ja. Wpadłam więc na pomysł: wykonałam wielki transparent z napisem „OPOWIEDZCIE MI O MEDIACH SPOŁECZNOŚCIOWYCH” i stanęłam z nim przed moim gabinetem w śródmieściu Chicago, czekając cierpliwie, aż ktoś do mnie podejdzie.

Gdy tak tkwiłam sama na ulicy, dzierżąc mój wielki transparent na ruchliwym chodniku w przejmujący chłodem chicagowski ziąb, z pewnością niejeden mijający mnie nieznajomy łypnął na mnie, myśląc: „Ale wariatka”, ale mnie to nie zrażało – miałam misję. Powoli, jeden po drugim, zaczęli podchodzić do mnie ludzie i dzielić się swoimi historiami. Za ich zgodą wiele z tych relacji nagrałam na mój wierny cyfrowy dyktafon. Czasem zatrzymywała się przy mnie cała grupa osób i dyskutowała o tym, w jaki sposób Facebook wpłynął na ich poczucie własnej wartości, produktywność w pracy, związki oraz przyjaźnie, a także na postrzeganie samych siebie i innych. Zaprosiłam też wiele osób, by spotkały się ze mną indywidualnie i opowiedziały o swoich bardziej osobistych i intymnych sytuacjach, w jakich odczuły wpływ osławionego portalu.

Zadałam także swoje pytania na samym Facebooku, zachęcając ludzi z całego świata, by dzielili się swoimi historiami. Przeprowadziłam rozmowy z nastolatkami, matkami, lekarzami, nauczycielami, studentami, innymi psychologami, psychologami dziecięcymi, specjalistami od Internetu i mediów społecznościowych – a wszyscy cieszyli się, że mogą opowiedzieć komuś, kto nie będzie ich oceniał, o tym, jak Facebook sprawił, że zachowywali się inaczej niż zazwyczaj, i w jaki sposób ich internetowe interakcje miały głęboki wpływ na ich życie. Niektórzy mieli problemy w związkach z powodu niestosownego flirtowania, zazdrości czy też potrzeby zwracania na siebie uwagi. Inni tracili przyjaciół za sprawą pasywno-agresywnych postów, „wyrzucania ze znajomych” czy nieporozumień. Jeszcze inni zgłaszali, że Facebook ich przytłacza i próbowali zrobić sobie od niego przerwę, lecz zaraz zdawali sobie sprawę, że nie są w stanie się od niego oderwać, ponieważ są kompletnie uzależnieni od sprawdzania strumienia aktualności.

Napisałam tę książkę, ponieważ chciałam pomóc czytelnikom zrozumieć, jaki jest globalny wpływ Facebooka i jak wpływa na każdego z nas. Zamiast teoretycznych i naszpikowanych danymi raportów z badań nad mediami społecznościowymi ta książka oferuje autentyczne relacje osób, które doświadczyły problemów związanych z korzystaniem z tego portalu. Uczy również, jak możemy zacząć coś rozumieć z wielu zmian wynikających z facebookowych interakcji, które zachodzą zarówno w społeczeństwie, jak i w naszych osobowościach.

Otrzymujemy więc próbę poruszenia ogólnych problemów, jakie narodziły się wraz z nastaniem Facebooka, za pośrednictwem analizy konkretnych przypadków oraz dokładnego się im przyjrzenia. Zebrałam opowieści dorosłych i nastolatków, którzy podzielili się ze mną swoimi osobistymi zmaganiami z tym medium społecznościowym. Zmieniłam imiona moich rozmówców oraz pewne szczegóły, aby chronić ich anonimowość, ale wszystkie przypadki są oparte na relacjach z pierwszej ręki pochodzących od użytkowników Facebooka. Dzięki nim zrozumiemy, dlaczego ludzie komunikują się ze sobą w Internecie inaczej niż w rzeczywistości, w jaki sposób te interakcje mogą nieść ze sobą negatywne skutki emocjonalne, oraz jakie kroki należy poczynić, by na nowo złapać równowagę. Analizuję wpływ Facebooka na to, jak czujemy się ze sobą i jak odbieramy własną prywatność, oraz na to, jak się kontaktujemy i poszukujemy potwierdzenia, co odbywa się zupełnie inaczej niż kiedykolwiek wcześniej. Omawiam także temat związków, to, jak nastolatki korzystają z mediów społecznościowych i jaki mają one na nich wpływ, oraz rzeczywisty problem, jakim staje się uzależnienie od Facebooka. Na końcu poznacie pięć typów emocjonalnych manipulatorów, dla których ten portal jest idealnym środkiem do poszukiwania ofiar.

Pytania, jakie zadałam moim rozmówcom w ciągu trzech lat, zrodziły kolejne wątpliwości: dlaczego niektórzy zaniedbują swoje rodziny, przyjaciół, związki, pracę i edukację, żeby więcej czasu spędzać na Facebooku? Czemu nie krępujemy się udostępniać osobistych informacji na forum publicznym, kiedy nie udzielilibyśmy ich osobie stojącej naprzeciwko nas? Czy udostępniamy linki, by wyrażać własne opinie, czy też po to, by zaimponować innym? Czy aktualizacja statusu rządzi naszym zachowaniem? Jak duży wpływ ma Facebook na nasze emocje, związki i życie?

Dlaczego jesteśmy tacy zwariowani na punkcie mediów społecznościowych, sfejsowani?

* * *

koniec darmowego fragmentu
zapraszamy do zakupu pełnej wersji

MUZA SA

ul. Sienna 73

00-833 Warszawa

tel. +4822 6211775

e-mail: info@muza.com.pl

Dział zamówień: +4822 6286360

Księgarnia internetowa: www.muza.com.pl

Wersja elektroniczna: MAGRAF s.c., Bydgoszcz