Projekt okładki: Mariusz Banachowicz

Redaktor prowadzący: Małgorzata Burakiewicz

Redakcja: Anna Jutta-Walenko

Redakcja techniczna: Karolina Bendykowska

Skład wersji elektronicznej: Robert Fritzkowski

Korekta: Ewa Rudnicka

Ta książka jest fikcją literacką i wytworem wyobraźni autora. Wszelkie podobieństwo do realnych osób i zdarzeń jest niezamierzone i całkowicie przypadkowe. Autor, korzystając ze swojej licentia poetica, starał się oddać realia opisywanych miejsc, ale tylko w takim zakresie, na jaki pozwala fabuła powieści.

© by Krzysztof Bochus

© for this edition by MUZA SA, Warszawa 2017

ISBN 978-83-287-0555-5

Warszawskie Wydawnictwo Literackie

MUZA SA

Wydanie I

Warszawa 2017

FRAGMENT

Moim wnukom,

Adamowi i Kacprowi Tomczakom,

poświęcam

Powiedz, gdzie jest Salomon, tak niegdyś wspaniały? I gdzie jest Samson, niezwyciężony wódz?

Jacopone da Todi

My przecież – sprawiedliwie, odbieramy bowiem słuszną karę za nasze uczynki…

Ewangelia świętego Łukasza 23, 41

Spis treści

Rozdział I Piekło i dzwon

Rozdział II Brat Albrecht

Rozdział III Drogi towarzysz Naun

Rozdział IV Kobieta z przeszłości

Rozdział V Toccata d-moll

Rozdział VI Dobra znajoma z Langfuhr

Rozdział VII Dorota bardzo święta

Rozdział VIII Tak miękki jest sznur

Rozdział IX Odszczepieniec

Rozdział X Wielki Mistrz

Epilog

Przypisy

Rozdział I

Piekło i dzwon

1.

Chłopiec upadł z jękiem po kolejnym ciosie. Musieli mu złamać nogę. Miał wrażenie, że unosi się w powietrze, ponad ziemię, i widzi z góry swoją nienaturalnie skręconą kończynę, leżącą obok bezwładnego ciała. Jego własnego ciała. Słodka krew spływała mu po zmasakrowanej twarzy i zbierała się w kącikach ust. Było jej tak dużo, że gdyby leżał na wznak, zapewne by się zaczął dławić. Zmierzch zamazywał kontury napastników. Wiedział tylko, że było ich dwóch. Bili go metodycznie, na przemian, niezmordowanie. Milczeli. Nie usłyszał ani jednego wypowiedzianego przez nich słowa, tak jakby nie był tego wart.

Wyższy, o długich łapach, podwijał właśnie rękawy, pewnie z troski o mankiety białej koszuli. Zanim chłopiec zarejestrował, co robi drugi prześladowca, przeraźliwy ból rozdarł mu klatkę piersiową.

Zbir z bojowym, chrapliwym okrzykiem skoczył mu na piersi – jego ciężkie buciory miażdżyły mu żebra. Matko, to jeszcze nie koniec?! Przeszywający ból sprawił, że na chwilę stracił świadomość.

Gdy ją odzyskał, panowała cisza. Miał wrażenie, że przeżywa jakiś koszmarny sen, który nigdy nie mógłby ziścić się na jawie. Jak to możliwe, że w ciągu kilku sekund wszystko zmienia się tak diametralnie? I może już bezpowrotnie. Czuł, że życie wycieka z niego jak woda z rozbitego dzbana. Ostatnia rzecz, jaką zapamiętał przed tym koszmarem, to były czyjeś kroki za jego plecami i nagły ból w potylicy. Śledzili go? Kto? Nie widział na jedno oko. Kątem drugiego zauważył rozmyty kształt krzyża, a jednocześnie wyczuł przegniły zapach chryzantem. I wtedy usłyszał szmer. Oni nadal tu byli. Paniczny lęk ścisnął mu serce. Poczuł ciepłą strużkę moczu rozlewającą się po spodniach.

Ktoś pochylił się nad nim, widział tylko białka jego oczu połyskujące w ciemności. Najpierw ten ktoś poczęstował go pancerną pięścią, co sprawiło, że przestał widzieć na drugie oko. Potem, nachylając się nad nim, wychrypiał mu coś do ucha, sprawdził, że Daniel zrozumiał, a następnie uderzył go pięścią jeszcze raz. Chłopiec, zanim spadł w otchłań, poczuł jeszcze zimne ostrze noża, wycinające mu na czole jakieś dziwne znaki na pożegnanie.

2.

Grafitowy adler sforsował ostatni koci łeb na zakręcie, wywołując mimowolne westchnienie siedzących w środku mężczyzn, i z metalicznym zgrzytem zatrzymał się przed wejściem do katedry. Stojący przy drzwiach policjant zasalutował na ich widok.

Radca kryminalny Christian Abell przez chwilę lustrował kamienne, poczerniałe od upływu czasu, odrzwia świątyni. Pamiętał jak przez mgłę jej ceglaną nawę, zapach średniowiecznej stęchlizny i dziwną figurę przed ołtarzem głównym. Świętej Elżbiety, może świętej Katarzyny? Potrząsnął obolałą głową, na próżno usiłując wydobyć z pamięci strzępki wspomnień.

– Witam, panie radco – dobiegł go głos od frontu. – Czyżby nie bywał pan zbyt częstym gościem w świątyni Pana?

Radca spojrzał w tę stronę i zobaczył utkwione w nim przenikliwe spojrzenie wysokiego chudego starca w czarnej sutannie. W świetle poranka jej wyświechtane rękawy lśniły niczym futro popielicy.

– Czekałem na pana. To straszne, co się zdarzyło… – Starzec urwał. – Jestem Rudolf Hoeness, proboszcz katedry pod wezwaniem Świętego Jana Ewangelisty[A]. (Wyjaśnienia przypisów oznaczonych literami znajdują się na końcu książki.)

– Radca kryminalny Christian Abell, z Prezydium Policji w Marienwerder, ksiądz zresztą wie, kim jestem. A to moi współpracownicy: wachmistrz Kukulka, lekarz sądowy Hecht i fotograf. Nie traćmy czasu.

Duchowny skinął w milczeniu głową i wskazując zapraszającym gestem na drzwi, poprowadził ich do wnętrza świątyni.

Kwidzyńska katedra pogrążona była jeszcze w półmroku. Pierwsze promienie słońca z trudem przedzierały się przez witrażowe okna, nieśmiało budząc zatopione w ciemności kształty, rzeźbione epitafia, konfesjonały i kontury biskupich tronów ustawionych pod ścianami. Długa na kilkadziesiąt metrów nawa wiodła ku ołtarzowi. Barokowy tryptyk przedstawiał scenę ukrzyżowania. Nozdrza Abella natychmiast wychwyciły uśpiony, a jednak zakodowany w nim zapach, który wiązał go z przeszłością i z tym miejscem: woń starych murów, gnijących papierów, kurzu i mysich odchodów.

Hoeness poprowadził ich wzdłuż głównej nawy, do bocznych drzwi, za którymi rozpoczęły się kręte schodki wiodące na dzwonnicę. Policjanci ostrożnie wspinali się po stopniach z wygładzonego przez wieki kamienia. Po kilkunastu minutach stanęli na górze. Panował tu przenikliwy ziąb.

– Ciało brata Gerharda jest z tyłu, na mniejszym dzwonie. – Hoeness prawie niedostrzegalnym gestem wskazał im kierunek i spuścił oczy.

Abell obszedł powoli szyb dzwonnicy, obrzucając czujnie spojrzeniem wiszącego kolosa z wyrytym napisem: Semper fidelis[1], Fusa a. Gebr. Ulrich Apoldae (Thur) a. 1928. O mało nie potknął się o zwój grubych sznurów leżących na podłodze z nieheblowanych desek. Dzwon mniejszy stał obok, nakryty szarym płótnem. Radca dał znak Kukulce, a ten jednym szarpnięciem zerwał tkaninę.

Policjant nie potrafił ukryć szoku na widok nagich zwłok, rozciągniętych na dzwonie. Przypominały dekoracyjny relief, ściśle oplatający cały spiż. Rozpostarte wyłamane ręce, powiązane w nadgarstkach grubym sznurem, obejmowały górną część dzwonu. Jeszcze szerzej rozwarte nogi otaczały dzwon u nasady. Nienaturalnie wygięte ciało, białe teraz i bezbronne, podtrzymywało zmiażdżoną głowę trupa. Najgorzej wyglądała zmasakrowana skroń. W jej czeluści, ciemnej od zakrzepłej krwi, zastygły skrawki skóry, odłamki białawych kości, poszarpane tkanki i cebulki wyrwanych włosów. Z zamkniętych na zawsze oczu wypływały blade strużki wydzieliny, tak jakby krew łączyła się z ciągle płynącymi łzami. Abell skinął na fotografa. Po chwili nagłe błyski zaczęły rozdzierać szarość poranka.

– Ktoś zadał sobie wiele trudu, panie radco, aby zmienić facjatę tego nieszczęśnika w gdański pasztet – powiedział wachmistrz Kukulka, na znak radcy podając mu gumowe rękawiczki.

Abell sięgnął do kieszeni po pęsetę, przez chwilę uważnie przyglądał się czeluści ust, po czym precyzyjnym ruchem wyjął z nich zwinięty papierek.

Odwrócił się plecami do pozostałych, skierował karteczkę ku światłu i poruszając niesłyszalnie wargami, odczytał napis: „Piekło jest domem nieczystych”.

Radca nakazał doktorowi Hechtowi robić swoje, zostawił mu Kukulkę do pomocy i prowadzony przez proboszcza zszedł do zakrystii na dole.

Mroczne pomieszczenie wypełnione było rzeźbionymi meblami gdańskimi. Masywny średniowieczny mur pokrywały cenne tapiserie. Za grubym wypukłym szkłem drzwiczek szafy widniały rzędy ksiąg ze złoconymi napisami na grzbietach. Niezbyt przypomina to zakrystię, już prędzej sułtański gabinet naszego prezydenta doktora Karla Buddinga[2], pomyślał Abell. Wyciągnął notatnik oraz wieczne pióro i stukając nim w blat biurka, spojrzał z uwagą na Hoenessa.

– A więc czy to, co widzieliśmy na górze, to jest ciało księdza Gerharda Platzecka? – zapytał.

– Tak, to jego zwłoki. – Proboszcz wyjął z kieszeni śnieżnobiałą chusteczkę i powoli otarł nią usta. – To straszne nieszczęście, był jeszcze taki młody.

– Kiedy widział go ksiądz po raz ostatni?

– W przeddzień jego śmierci, po południu. Obchodziliśmy w kościele Święto Matki Boskiej Zielnej. Dzień był bardzo wyczerpujący. Ksiądz Gerhard poprosił o zwolnienie z dalszych zajęć, bo chciał nazajutrz pojechać do Gardei, w sprawach rodzinnych. Pochodził stamtąd. Wyraziłem zgodę.

– Znał go ksiądz dobrze… jakim człowiekiem był Gerhard Platzeck?

– Nie znałem go dobrze, nikt nie zna wystarczająco dobrze drugiego człowieka. Zresztą w obliczu śmierci wiele rzeczy wygląda inaczej. Ale mogę powiedzieć, że był sumiennym księdzem. Godnym, uśmiechniętym, współczującym. Parafianie go lubili.

– Miał jakieś zainteresowania, oczywiście poza służbą Bogu?

Hoeness spojrzał na radcę bacznie spod krzaczastych brwi, jakby sprawdzając, czy w jego słowach nie kryła się ironia.

– Pasjonował się historią. Miał ogromną wiedzę na temat dziejów tych ziem, zwłaszcza zamku w Marienburgu. Z tego, co wiem, profesor Schmiedke, kierujący tam pracami konserwatorskimi, uczynił go swoim nieformalnym konsultantem. Ksiądz Platzeck często tam jeździł, oczywiście za moją zgodą.

– Nie miał ksiądz proboszcz nic przeciwko temu?

Hoeness wzruszył ramionami.

– Dlaczegóż miałbym mieć? Odbudowa stolicy państwa zakonnego to wielkie i szczytne dzieło.

– Czy ma ksiądz jakieś podejrzenia co do sprawcy?

– Żadnych. Zupełnie nic mi nie przychodzi na myśl.

Radca podniósł głowę i napotkał utkwione w nim przenikliwe spojrzenie starca.

– Kiedy Platzeck przybył do parafii? – zapytał.

– Jakieś osiem miesięcy temu, z parafii w Gardei. Doprawdy nie wiem, kto mógłby dopuścić się tak strasznego czynu. To wręcz niemożliwe.

– Niemożliwe? – Abell wykrzywił usta w sardonicznym grymasie. – A co robi to ludzkie truchło tam na dzwonie wzywającym owieczki na nieszpory?

Proboszcz wzdrygnął się na te słowa.

– To nie truchło, panie radco, tylko ciało, które opuściła dusza nieśmiertelna.

Abell zignorował tę uwagę, a gdy usłyszał zbliżających się Kukulkę i Hechta, z trzaskiem zamknął notes, dając znak, że przesłuchanie skończone.

– A teraz proszę zaprowadzić nas na plebanię, do pokoju księdza Platzecka. Jeszcze dzisiaj przyślę policjanta o nazwisku Klein, którzy opieczętuje pokój.

Hoeness w odpowiedzi tylko skłonił głowę.

Wyszli na zewnątrz. Nad kruchtą katedry lśniła w porannym słońcu wenecka mozaika. Przedstawiała męczeństwo patrona katedry, żywcem zanurzonego we wrzącym oleju. Obok kotła, w niemym cierpieniu, klęczał fundator, biskup Jan I Mönch. Gotycka plebania znajdowała się kilkadziesiąt metrów za katedrą, przy Herrenstrasse. Policjantów zdziwiły liczne szopy i przybudówki, bezładnie rozrzucone dokoła. Wyglądało to tak, jakby owa klasyczna budowla tylko przez przypadek trafiła do tego świata brzydoty i chaosu.

Pokój Gerharda Platzecka był mały i urządzony po spartańsku. Na podłodze z surowych jesionowych desek brakowało nawet dywanu. Nad łóżkiem wisiała wyszywana makatka, ukazująca na pierwszym planie pastuszka w dziwnym skrzacim kapeluszu. Chłopiec pilnował stada biało-brązowych krów, które patrzyły w niebo, jakby spodziewały się stamtąd ważnej wiadomości. W tle rysowały się zaśnieżone szczyty Alp, dziurawiące zasłonę wełnistych chmur.

Jedynym godnym uwagi meblem był regał od podłogi po sufit, cały wypełniony książkami. Podobnie jak w kancelarii proboszcza, większość stanowiły stare księgi ze złotymi literami na grzbietach. Na dębowym stoliku leżało kilka otwartych tomów – rogi stronic miały zagięte od częstego kartkowania.

Abell przyjrzał się bliżej tym książkom: rzadkie wydanie Kronik mistrzów pruskich Martina Muriniusa leżało obok Życia heroicznego rycerza von Salzy, wydanego w 1721 roku w Koenigsbergu przez oficynę Loeffla. Zapewne białym krukiem było dzieło Żywot błogosławionej Doroty z Mątowów, z 1698 roku, oprawione w miodowy półskórek. Wielebny Platzeck czytywał też do poduszki liryki z tomu Phantasus Arno Holza. Wzrok radcy spoczął na podkreślonym wersecie: Ich bin mein eigener Dalai-Lama, Ich bin mein eigener Jesus Christ![3]

Kazał fotografowi wykonać kilka zdjęć pomieszczenia i pożegnał się z proboszczem. Wyszedł na zewnątrz i na chwilę przystanął przed budynkiem plebanii. Słońce stało jeszcze nisko. Przed nim wyłaniał się masyw katedry. Nigdy nie oglądał jej z takiej perspektywy, więc przez moment napawał się tym widokiem. Zapomniał nawet o tępym bólu w trzewiach, który rozlewał się po całym jego ciele i znajdował ujście w pulsujących skroniach.

Usłyszał kroki. Zobaczył nadchodzącego doktora Hechta, a tuż za nim Kukulkę. „Nie lubię tego gada – pomyślał ze złością o doktorze. Dobrze, że ten skurwysyn to wyczuwa i się zbytnio nie zbliża.

– Kukulka, zbierzecie informacje o parafii i wielebnym proboszczu Hoenessie, wszystko, co się da – powiedział do wachmistrza. – Coś tutaj musiało zajść, nie co dzień szlachtuje się księży. Tylko działajcie delikatnie, ma się rozumieć. Aha, i wybierzcie się do jego poprzedniej parafii w Gardei, wypytajcie o niego. A po powrocie na komisariat przyślijcie tu Kleina, niech opieczętuje pokój ofiary. – Odwrócił się do Hechta. – A pan, doktorze, niech zabierze trupa do siebie i dobrze go obejrzy, tak jak pan lubi. Musimy jeszcze dzisiaj trochę popracować. Odprawa jutro o dziewiątej rano.

3.

Siedziba policji kryminalnej znajdowała się w masywnym budynku przy Toepfergasse, w którym dodatkowo mieścił się urząd podatkowy. Tutejsza policja miała w innej części miasta jeszcze jeden posterunek, gdzie trzymano aresztantów, ale komisarz von Bock i jego ludzie pracowali w zdecydowanie bardziej reprezentacyjnym punkcie, w samym centrum.

W sali było sześciu mężczyzn. Centralne miejsce zajmował komisarz von Bock, szef Kripo w rejencji kwidzyńskiej. Jego masywne cielsko, opięte granatowym tużurkiem, niemal wylewało się z fotela. Pożółkłymi od tytoniu palcami próbował właśnie poluźnić żelazny uchwyt swojego kołnierzyka typu vatermoerder. Chodziły słuchy, że niegdyś był szefem policji kolonialnej w Windhoek, w Niemieckiej Afryce Południowo-Zachodniej, gdzie bezwzględnie wymuszał posłuch wśród tubylców z plemienia Herero. W swoim gabinecie relaksował się przy dźwiękach Hohenfriedberger Marsch[4], który na okrągło puszczał z patefonu. Po lewej ręce Bocka siedzieli jego najbardziej zaufani policjanci: Mehring i Vranitzky. Po prawicy zasiedli Abell, Kukulka i doktor Hecht.

– A więc tak, moi panowie. – Hecht otworzył swoje notatki zapisane gęstym pochyłym pismem. – Myślę, że możemy już powiedzieć, w jaki sposób i kiedy zginęła ofiara. O znalezieniu ciała powiadomił nas proboszcz Hoeness z parafii Świętego Jana Ewangelisty, wczoraj, to jest w piątek, szesnastego sierpnia, o godzinie siódmej rano. Z moich ustaleń wynika, że delikwent nie żył już wtedy od jakichś dziesięciu, dwunastu godzin. Tak więc śmierć nastąpiła między dziewiętnastą a dwudziestą pierwszą poprzedniego dnia.

– Dziwne, że znaleziono go tak późno – odezwał się komisarz von Bock. – A jeszcze dziwniejsze, że w tak małej parafii nikt aż do rana nie zauważył jego zniknięcia.

– Gerhard Platzeck poprosił proboszcza o dzień wolny – wyjaśnił Kukulka. – Podobno miał do załatwienia jakąś sprawę w swojej uprzedniej parafii, w Gardei. To tłumaczy, dlaczego nikt go nie szukał wieczorem tego feralnego dnia.

– Czy mogę kontynuować, panie komisarzu? – Hecht nie krył zniecierpliwienia, że mu przerwano. – Co do oficjalnej przyczyny śmierci… Bezpośrednią przyczyną zgonu była rana tłuczona głowy zadana tępym narzędziem. Na ciele znalazłem także wiele innych wybroczyn, ale to nie one spowodowały zgon. Raczej wyglądało to jak… – Hecht przez chwilę szukał właściwego słowa – …przygotowanie do egzekucji.

– Chce pan powiedzieć, Hecht, że denata torturowano przed śmiercią? – zapytał Abell, do tej pory zatopiony w myślach.

– Dokładnie tak, panie radco. Moim zdaniem Gerharda Platzecka najpierw ogłuszono ciosem w tył głowy, na co wskazuje wybroczyna na tylnej części czaszki. Potem go obnażono, skrępowano i przywiązano do dzwonu. W każdym razie wtedy żył jeszcze i chyba odzyskał przytomność. Następnie ktoś znęcał się nad nim, używając zapewne tego samego tępego narzędzia. Symetryczne podwójne odciski na ciele wskazują, że mógł to być na przykład ciężki dwuramienny lichtarz lub coś w tym rodzaju.

– Raczej nie była to zbrodnia w afekcie. – Bock ponownie zabrał się do poluźniania kołnierzyka.

– Z pewnością, panie komisarzu – potwierdził Hecht. – Uderzenia zadawano z premedytacją, miażdżąc żebra, łamiąc obojczyk i doprowadzając do głębokich obrażeń jamy brzusznej. Morderca lub mordercy chcieli nie tylko zabić, ale także sprawić ból. Dużo bólu.

– Czy można uznać, że zbrodni dokonano w miejscu odkrycia ciała, czyli w dzwonnicy? – zapytał milczący dotąd Vranitzky.

– Wszystko wskazuje, że tak. Na podłodze znalazłem krew, dużo krwi. W szparach drewnianej podłogi drobiny tkanki i strzępy sutanny. Nie ma natomiast żadnych śladów na schodach dzwonnicy, a to jedyna droga, którą morderca mógłby wtaszczyć ciało ofiary na górę. To tyle, moi panowie. – Doktor Hecht był wyraźnie zadowolony, że wreszcie udało mu zakończyć.

– Tak więc ktoś musiał wiedzieć, że zastanie księdza na dzwonnicy, albo go tam zwabić – zauważył Abell.

– Słusznie, Abell, słusznie. – Komisarz von Bock otarł spocone czoło. – Czas na was, Kukulka. – Skierował swój masywny korpus w stronę wachmistrza. – Czego się dowiedzieliście o ofierze?

– Niektóre z informacji, jakie zdobyłem, są dość zaskakujące. – W przeciwieństwie do pedantycznego doktora Hechta, wachmistrz posługiwał się jedynie małymi fiszkami, które rozkładał przed sobą na stole. – Ksiądz Platzeck pochodził z prostej chłopskiej rodziny. Jedyny syn. Jego ojciec zginął na froncie pod Sommą. Wychowywała go matka i stryj, zakonnik z Olsztyna. To tłumaczy późniejsze powołanie do stanu duchownego. Jego pierwszą parafią po prymicjach była Gardeja. Właściwie można by powiedzieć, że niczym specjalnym się tam nie odznaczył, gdyby nie pewne plotki…

– Plotki? – Bock podniósł brew i zaprzestał wreszcie zmagań z kołnierzykiem.

– Ano plotki, panie komisarzu. Ludzie gadają, że ksiądz Platzeck miał romans z młodą żoną naczelnika kwidzyńskiej poczty. Plotki czy nie, w każdym razie to właśnie przez anonimowe donosy władze zwierzchnie podobno rozważały jego przeniesienie do innej parafii, w Malborku. Zdaje się, że Platzeck wiedział o tej rychłej zmianie.

– Dlaczego akurat do malborskiej parafii?

– Być może interweniował w jego sprawie profesor Schmiedke, kierujący pracami rekonstrukcyjnymi i konserwacyjnymi na zamku malborskim – wtrącił się Abell. – Z tego, co ustaliłem, profesor bardzo cenił sobie pomoc Platzecka, domorosłego historyka i badacza dziejów zakonu krzyżackiego.

– A co na to wszystko proboszcz Hoeness?

– Niechętnie, ale przyznaje, że do niego również dotarły pogłoski o romansie księdza. Mówi jednak, że on sam nie ma nic wspólnego z przeniesieniem Platzecka. Śmiem w to wątpić, chociaż formalnie taka decyzja należy do biskupa. O samym Platzecku proboszcz niewiele może powiedzieć. Przebywał w jego parafii zaledwie osiem miesięcy. Nie miał wrogów, poprawnie wykonywał swoje obowiązki duszpasterskie.

– Szukajcie dalej, Kukulka. Ten romans to na razie nasz jedyny trop. A co wiemy o wielebnym Hoenessie?

– To dłuższa historia. Żarliwy duchowny, ale rogata dusza, podobno nawet biskup czuje wobec niego respekt. W mieście wpływowa osobistość, zwłaszcza w prawicowych kręgach. Prawdziwy patriota, do niedawna aktywny działacz Partii Centrum. Podobno zna osobiście Hugenberga[5] i von Schleichera[6]. Co roku odprawia msze ojczyźniane na zamku malborskim. Typowy wschodni Prusak. Słowem figura, i do tego czysty jak łza.

Komisarz von Bock podszedł do okna i rozwarł je na oścież. Od czasu powrotu z Afryki Południowo-Zachodniej cierpiał na brak powietrza i przestrzeni. Nieraz budził się w nocy z paraliżującym, klaustrofobicznym lękiem, że powała sypialni runie i zmiażdży mu czaszkę. Najpierw słyszał kanonadę, głosy błagających o litość, krzyki zarzynanych Herero. Potem gęstniała cisza. Miał wtedy wrażenie, a właściwie stuprocentową pewność, że ktoś jeszcze jest w pokoju. Ktoś, kto obdarza go czystą zwierzęcą nienawiścią, czekając w mroku na jakikolwiek ruch z jego strony, aby zadać mu ból i cierpienie. Zastygał więc w paraliżującym niebycie, kamieniejąc i wstrzymując oddech, tak aby nie sprowokować Obcego. Śmierdział wtedy strachem i rano nienawidził się za te chwile nocnej słabości.

– Abell, proszę podsumować to, co wiemy. – Bock odwrócił się gwałtownie od okna.

– Mamy ofiarę, młodego księdza Platzecka. Z tego, co nam wiadomo, barwna postać, być może z pociągiem do młodych mężatek. Sprawca postarał się, aby ta śmierć nie przeszła bez echa. Zamordował go w sposób okrutny, ale i spektakularny. Pytanie: dlaczego ktoś zadał sobie tyle trudu? Dlaczego po prostu nie zabił Platzecka od razu? Po co ocucił go, potem torturował, a następnie tak teatralnie ukrzyżował na dzwonie?

Abell podszedł do tablicy i zaczął zapełniać ją swoimi schematami.

– Najczęściej ludzie mordują w afekcie, przynajmniej u nas, w naszych porządnych Prusach. – Radca skrzywił się ironicznie. – Ale to na pewno nie ten przypadek. Poza tym przy każdym morderstwie mamy do czynienia z rzeczywistą lub domniemaną winą ofiary oraz z karą wymierzaną przez mordercę. Pytanie, jakie się nasuwa: cóż to musiała być za ciężka przewina, że została ukarana w tak straszliwy sposób? Doprawione rogi i urażone ego pana naczelnika, który nie mógł ścierpieć, iż jego żona rozłożyła nogi przed byle klechą? Możliwe, choć na razie to tylko hipoteza robocza. Na tym etapie śledztwa niczego wykluczyć się nie da. Jeszcze dzisiaj przesłuchamy podejrzanego i porozmawiamy z domniemaną kochanką księdza. Wygląda jednak na to – Abell na chwilę się zawahał – że ta śmierć miała być nie tylko zemstą, ale też wiadomością czy wręcz ostrzeżeniem.

– Ostrzeżeniem? Wiadomością? – Komisarz von Bock nerwowo poruszył się na krześle, nie kryjąc sceptycyzmu. – Jaką wiadomością, dla kogo? Skąd takie przypuszczenie?

– Ano stąd, panowie, że w ustach ofiary morderca pozostawił pisemną wiadomość dla tych, którzy są nadal pomiędzy żywymi. – Abell otworzył teczkę leżącą na stole i ostrożnie wyjął z niej kawałek papieru. Chwycił go w pęsetę, uniósł pod światło i odczytał zebranym zapisane tam słowa: – „Piekło jest domem nieczystych”.

Bock przez chwilę przetrawiał to, co usłyszał.

– Wygląda na to, że morderca zostawił klesze bilet, aby nie pomylił on drogi do piekła. Abell, pokierujecie śledztwem. To sprawa dla policjanta z wielkiego miasta – dodał z wyraźnym szyderstwem. – My tutaj, na prowincji, w bogoojczyźnianych Prusach, nie mamy takiej praktyki w ściganiu jakichś cholernych świrów, popaprańców i dewiantów. Może tu pójdzie wam lepiej niż w gdańskim półświatku. Bardzo na to liczę, radco Abell.

4.

Ulicę spowijała jeszcze poranna mgła. Żarłocznie pożerała ludzi na chodnikach, wsysała fragmenty samochodów i budynków, aby za chwilę z powrotem wypluć je na zewnątrz, ku widzialnemu światu.

Budynek poczty przy Marienburgerstrasse przypominał podobne budowle spotykane w całych Prusach. Masywny, reprezentacyjny gmach z czerwonej cegły wieńczyły obronne blanki. Dzikie wino wiło się po neogotyckich murach aż do wysokości pierwszego piętra. Sądząc po koronkowych firankach i doniczkach z pelargoniami na parapetach, góra była domowym sanktuarium państwa naczelnikostwa.

„Przytulnie – stwierdził Abell, wchodząc do budynku. – Widocznie pani naczelnikowa ma wiele talentów”. W środku pachniało mieszaniną ługu, mydła i pocztowego kleju. Z kasowego okienka ciekawie wyzierała pulchna kasjerka. Radca miał wrażenie, że w jej oczach dostrzegł coś więcej niż tylko zainteresowanie przybyciem policjanta: ognik jakiejś złośliwej satysfakcji, schadenfreude? Ciekawe, kogo tak nie lubi, pana naczelnika czy jego żonki? – pomyślał.

Naczelnik Ost czekał na niego przy gotyckiej kolumnie w centralnej części sali kasowej. Radca przedstawił się i obrzucił naczelnika uważnym spojrzeniem. Ost był masywnym mężczyzną, słusznego wzrostu, o twardo zarysowanej szczęce z sinym cieniem zarostu. Grzywka opadała mu na czoło. Jego pocztowy mundur, wyświecony na rękawach, niebezpiecznie mocno opinał szerokie bary. Uwagę przyciągała dysproporcja między potężnym tułowiem a niewspółmiernie małą głową o świdrujących oczkach. Lewy policzek przecinała podwójna szrama.

Pamiątka z Freikorps[7]? Abell leniwie obracał w głowie pierwsze wrażenia, jakie budził w nim ten człowiek. Jedno wydawało się pewne: radca nie był tu miłym gościem. Ciężkie, wrogie spojrzenie naczelnika nie pozostawiało co do tego żadnej wątpliwości.

Ost wprowadził go do swojego mikroskopijnego gabinetu i starannie zamknął za sobą drzwi.

– Witam, panie radco. Zostałem uprzedzony, hmm, o pańskiej wizycie. Jako urzędnik państwowy jestem do dyspozycji. Chociaż, dalibóg, nie wiem, czemu zawdzięczam ten zaszczyt.

– Ano temu, panie naczelniku, że zamordowany został ksiądz, który być może miał wcześniej romans z pańską żoną. Rozumie pan, że jako urzędnik państwowy – Abell nie mógł sobie odmówić lekkiego szyderstwa – muszę zadać kilka pytań, całkiem rutynowych, rzecz jasna.

Ost niechętnie skinął głową.

– Zapytam wprost: czy pańska żona miała romans z księdzem Platzeckiem?

– To tylko wszawe plotki, panie radco, wszawe plotki. – Podwójna szrama na policzku Osta gwałtownie nabiegła krwią. – Za taką potwarz można nieźle oberwać po plotkarskim ryju. Policja państwowa nie powinna babrać się w takim szambie, zwłaszcza jeśli gównem ktoś próbuje obryzgać rodzinę porządnego…

– Wiem, urzędnika państwowego – bezceremonialnie przerwał mu radca. – Pozwoli pan jednak, że sam będę decydował, czym powinna zajmować się policja. Takie mam już przyzwyczajenie. Co robił pan piętnastego sierpnia?

– Piętnastego sierpnia? – Naczelnik nie spuszczał wzroku z Abella. – To był czwartek? Zaraz, niech pomyślę… W środę, poprzedniego dnia, o ile się nie mylę, a nie mylę się na pewno, mieliśmy zebranie oddziału naszej partii, pod przewodnictwem doktora Erwina Nauna.

– Jaka to partia?

– Myślę, że to nie należy do sprawy, ale rozumiem, że policja chce wiedzieć wszystko. – Ost wykrzywił twarz w grymasie, który zapewne miał być uśmiechem. – To NSDAP, partia, która już wkrótce weźmie odpowiedzialność za Rzeszę. A wtedy, może mi pan wierzyć, panie radco, wiele spraw będzie w naszej ojczyźnie wyglądało zupełnie inaczej.

– Nie wątpię. – Abell demonstracyjnie otworzył notes. – Mógłby pan powtórzyć? Doktor Naun? Mniemam, że to było legalne zebranie?

Ost odpowiedział mu nienawistnym, ciężkim spojrzeniem.

– Wiemy już, gdzie przebywał pan w środę, a w czwartek, piętnastego?

– Cały dzień spędziłem w pracy. Wieczór w domu, z żoną. Gościliśmy na kolacji radcę Boenischa z wielce szacowną małżonką. Zdaje się, że przyszli o osiemnastej. Pożegnaliśmy ich gdzieś po dwudziestej pierwszej.

– Czy ktoś może to potwierdzić?

– Wszyscy: moja żona Ingrid i pracownicy poczty, a także pan radca Boenisch. – Ost wzruszył ramionami.

– Sprawdzimy. Czy znał pan osobiście księdza Gerharda Platzecka?

Szrama na policzku znowu niebezpiecznie poczerwieniała.

– Jak każdy. Był wikariuszem w tutejszej parafii. Osobiście nie zamieniłem z nim ani słowa. Nienawidzę klechów.

– Czy słyszał pan o rzekomym romansie swojej żony z Platzeckiem?

– Docierały do mnie te plotki, niegodne porządnych obywateli. – Naczelnik nie skrywał wściekłości.

Abell spojrzał na jego mocarne, małpie łapy, ledwo mieszczące się w rękawach munduru, i pomyślał, że przypominają ramiona stalowego imadła. Gdyby dostała się między nie głowa nieszczęsnego Platzecka, pękłaby jak łupina orzecha.

– Ale nigdy, powtarzam: nigdy, nie przykładałem do nich żadnej wagi – kontynuował naczelnik. – Ufam Ingrid. I uprzedzając kolejne pytanie, panie radco, nie zabiłem tego klechy. Ani z zazdrości, ani z żadnego innego powodu.

– Taaak. – Abell schował notes do kieszeni. – Na razie to wszystko, panie Ost. Jeśli będziemy mieli jeszcze jakieś pytania, skontaktuje się z panem mój człowiek, wachmistrz Kukulka. A teraz chciałbym porozmawiać z panią naczelnikową.

– Czy to naprawdę konieczne? Ingrid nie czuje się najlepiej.

– Naprawdę konieczne, panie naczelniku.

Ingrid była w mieszkaniu na górze. Wcale nie wygląda na kogoś, kto czuje się nie najlepiej, pomyślał Abell, sadowiąc się na filigranowym foteliku i patrząc na nią spod przymrużonych oczu. Pani naczelnikowa miała na sobie niebieską sukienkę z pokaźnym dekoltem ozdobionym sznurem pereł. Ale tym, co głównie przyciągało wzrok, była zawartość tej sukienki, z wąską talią i kształtnym biustem. Platynowe, krótko przystrzyżone włosy okalały twarz, w której uwagę zwracały chabrowe oczy i duże, nieledwie murzyńskie usta.

„Niezła – stwierdził Abell, próbując oderwać wzrok od jej ogromnych piersi. – Na oko nie więcej niż dwadzieścia pięć, dwadzieścia siedem lat. Prawdziwa z niej Greta Garbo, tyle że z wielkim cycem. Nie pasuje do tego grzecznego, mieszczańskiego saloniku. Świetnie natomiast pasowałaby zupełnie gdzie indziej… Tak, na pewno…”. Luksusowy burdel w gdańskim Langfuhr[8], koło kasyna, gdzie niezmordowane dziwki o wielkich piersiach i lepkich ustach ujeżdżały swoich klientów z pobliskich koszar i komisariatu policji.

Spojrzał na jej usta, jakby oceniając, do czego są zdolne. Podniósł oczy – Ingrid patrzyła na niego z nieskrywanym rozbawieniem.

– Jak pan sam widzi, panie radco, mocno oddziałuję na mężczyzn – odezwała się – ale nie mam na to żadnego wpływu.

– No cóż, jeszcze nie widziała pani, jak się zachowuję, kiedy jestem naprawdę zainteresowany. – Abell demonstracyjnie otworzył swój policyjny notes. – Chciałbym zapytać, czy potwierdzi pani, że piętnastego sierpnia między godziną osiemnastą a dwudziestą pierwszą była pani cały czas z mężem?

– Oczywiście, potwierdzę. Gościliśmy wtedy u siebie na kolacji radcę Boenischa z żoną. – Przywołała na twarz uśmiech lekkiego znudzenia.

– Słyszała pani o śmierci księdza Platzecka?

– Tak, coś tam do nas dotarło… Straszne rzeczy się teraz wyprawiają w tych klasztorach i kościołach. Ja myślę, panie komisarzu – uśmiech nie schodził z jej twarzy – że to wszystko przez ten celibat. To nie jest normalne. Księżulkowie nie zaznają kobiety, a potem świrują, wariują i mordują się nawzajem.

– To ciekawa teoria. Droga pani Ost, czy była pani kochanką księdza Gerharda Platzecka?

– Oj, nieładnie, panie komisarzu, nieładnie! – Ingrid spojrzała na Abella z nieskrywanym wyrzutem. – Na Boga, nie! To wszystko z zawiści, panie komisarzu. Ludzie bzdury gadają. To mała mieścina. Co drugi tutaj chciałby się ze mną przespać. Ale nie dla psa kiełbasa. Nawet jeśli to pies policyjny…

Radca wstał i podszedł wolno do siedzącej Ingrid. Prawie jej teraz dotykał.

– I naprawdę nie dawałaś biednemu Platzeckowi? – spytał przeciągle, patrząc w jej nagle rozszerzone źrenice.

– Co proszę? Jak pan śmie…

– Posłuchaj, suko. – Abell pochylił się ku niej gwałtownie. – Robiłaś to z nim i zrobisz to ze mną, jeśli będę miał taki kaprys. A wtedy masz się lepiej postarać niż kiedyś w burdelu w Langfuhr. Dotarło?

Poczekał, aż te dwa chabry zrozumieją to, co powiedział, zaszklą się nagłym mrozem, a potem ulegle spuszczą powieki – i dopiero wówczas zamknął za sobą drzwi.

* * *

koniec darmowego fragmentu
zapraszamy do zakupu pełnej wersji

Przypisy

[A] Kwidzyńską katedrę, trójnawową, murowaną z cegły, wzniesiono w latach 1310–1360 na planie wydłużonego prostokąta. Jest to jeden z największych obiektów sakralnych na Pomezanii. Przy południowym portalu znajduje się kruchta wykonana w stylu romańsko-gotyckim z gotlandzkiego kamienia wapiennego – pozostałość wcześniejszej świątyni.
Patronami katedry są Najświętsza Maria Panna oraz św. Jan Ewangelista, którego wizerunek widnieje na mozaice umieszczonej nad południowym wejściem do świątyni. Mozaikę ufundował najprawdopodobniej biskup Jan I Mönch w 1380 r. Malowidła pod oknami naw bocznych tworzą cykl 24 scen z życia Jezusa i Maryi oraz innych świętych (m.in. Kuszenie Chrystusa, Zaśnięcie Maryi, wizerunki św. Jana Ewangelisty, św. Krzysztofa, św. Mikołaja, świętych Kosmy i Damiana). Malowidła o dużej wartości znajdują się też na chórze wschodnim. Są to 22 freski wykonane około 1520 r. Przedstawiają trzech wielkich mistrzów krzyżackich, Marię z Dzieciątkiem, św. Jana i siedemnastu biskupów pomezańskich. W rzeczywistości do 1945 r. katedra pozostawała w rękach gminy protestanckiej. Katolicy należeli do parafii Świętej Trójcy w innej części miasta.

[1] Łac.: Zawsze wierny.

[2] Karl Johann Budding, prezydent rejencji kwidzyńskiej w latach 1925–1936.

[3] Niem.: „Jestem moim własnym Dalajlamą, jestem moim własnym Jezusem”, cyt. za: S. Przybyszewski, Moi współcześni, Warszawa 1959, s. 140.

[4] Jeden z najbardziej popularnych niemieckich marszów wojskowych, skomponowany przez Fryderyka II Wielkiego dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Dobromierzem.

[5] Alfred Hugenberg, prominentny polityk, od 1928 r. przewodniczący Niemieckiej Narodowej Partii Ludowej, DNVP.

[6] Kurt von Schleicher, niemiecki polityk, generał, ostatni kanclerz Republiki Weimarskiej (1932–1933), zamordowany podczas tzw. nocy długich noży w czerwcu 1934 r.

[7] Ochotnicze nacjonalistyczne formacje paramilitarne działające w Niemczech w latach 1918–1922.

[8] Gdańsk-Wrzeszcz.

Warszawskie Wydawnictwo Literackie

MUZA SA

ul. Sienna 73

00-833 Warszawa

tel. +4822 6211775

e-mail: info@muza.com.pl

Dział zamówień: +4822 6286360

Księgarnia internetowa: www.muza.com.pl

Wersja elektroniczna: MAGRAF s.c., Bydgoszcz