Tekst: © Copyright by Marek Kamiński & Elżbieta Zubrzycka

Fotografie: © Marek Kamiński, Fundacja Marka Kamińskiego

Ilustracje i opracowanie graficzne: © Copyright Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Wszystkie prawa zastrzeżone. Książka ani żadna jej część nie może być przedrukowywana ani w żaden inny sposób reprodukowana czy powielana mechanicznie, fotograficznie, elektronicznie lub magnetycznie, ani odczytywana w środkach masowego przekazu bez pisemnej zgody Gdańskiego Wydawnictwa Psychologicznego.

Ilustracje i opracowanie graficzne: Klara Wicenty

Redaktor prowadząca: Aleksandra Kissiel

Redakcja i korekta: Małgorzata Jaworska, Patrycja Pacyniak

Skład: Piotr Machola

ISBN 978-83-60577-81-3

Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne ul. J. Bema 4/1A, 81-753 Sopot, tel. (58) 551 11 01, fax (58) 550 61 04 e-mail: gwp@gwp.pl

Więcej o wszystkich książkach GWP na stronie: www.gwp.pl

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Spis treści

- Dedykacja

- Marek Kamiński i jego wyprawy

- 1. Wstęp

- 2. Łuskanie bobu i co z tego wynikło

- 3. Fikołki

- 4. W szpitalu i w sanatoriach

- 5. Połczyn-Zdrój

- 6. Stacja kolejowa

- 7. Wigilia w Helenowie

- 8. Kocham zimę!

- 9. Siedem kotów i jeszcze dwa, trochę większe.

- 10. Zbieram znaczki i… autografy

- 11. Biblioteka i antykwariat, czyii pasja czytania książek

- 12. Szkoła i wiele pytań

- 13. Wycieczka do Gdańska

- 14. Morskie zainteresowania i pierwsza samodzielna wyprawa – Dania

- 15. Wyprawa z Jaśkiem

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Ani z Niebieskiego Wzgórza,

mojej pierwszej i wiernej Czytelniczce,

która wciąż podąża za marzeniami

Marek Kamiński i jego wyprawy

Marek Kamiński urodził się 24 marca 1964 roku w Gdańsku. Wychowywał się na Pomorzu. Ja ko chłopiec zaczął podróżować po świecie i podążać za marzeniami. Studiował filozofię i fizykę na Uniwersytecie Warszawskim. Jest pierwszym i jedynym człowiekiem na świecie, który zdobył oba bieguny Ziemi w jednym roku (1995) bez pomocy z zewnątrz.

Miesz ka w Sopocie z żoną Katarzyną, córką Polą, synkiem Kayem i towarzyszem podróży Ają.

Ważniejsze wyprawy

1977      pierwsza samodzielna wyprawa, rejs statkiem towarowym do portu Aalborg w Danii 1978 rejs statkiem do portu Safi w Maroku 1984 podróż autostopem po Europie (kraje skandynawskie, Niemcy, ZSRR – obszar dzisiejszej Rosji, Rumunia, Bułgaria, Grecja, Turcja oraz Jugosławia)

1985/1987 podróż autostopem po Meksyku i Kubie – najważniejsze miejsca: Chihuahua, Oaxaca, Chiapas, półwysep Jukatan 1990 Spitsbergen – pierwsza samotna wyprawa polarna, pokonanie około 350 km 1993 przejście Grenlandii, 600 km w 35 dni 1995 zdobycie bieguna północnego z wyspy Ward Hunt Island, 770 km w 72 dni 1995 samotne zdobycie bieguna południowego z wyspy Berkner Island, 1400 km w 53 dni 1996/1997 Antarktyda – próba samotnego trawersu, 1450 km 1997/1998 trawers Gór Ellswortha, zdobycie najwyższego szczytu Antarktydy – Masywu Vinsona 1998 zdobycie Kilimandżaro w Tanzanii i Góry Kościuszki w Australii 1998 Andy – zdobycie szczytu Huayna Potosi (Boliwia)

1999      przepłynięcie Atlantyku jachtem Gemini 1999 przejście Pustyni Gibsona (Australia), 800 km w 46 dni

2000      przepłynięcie Atlantyku katamaranem Polpharma – Warta w 14 dni

2000      trawers Grenlandii, 600 km w 13 dni

2000      wyprawa do źródeł Amazonki, pod patronatem National Geographic Society

2001      wyprawa razem z Katarzyna Piserą na Zanzibar i Kilimandżaro (Tanzania)

2001/2002 przewodnik pierwszych polskich turystów na biegun północny

2001/2002 wspinaczka w Dolomitach razem z Katarzyną Piserą, centralno-wschodnia część, Marmolada

2003      podróż do Ziemi Świętej wraz z Katarzyną Piserą – Jerozolima, Cezarea, Netania, Masada, Tel Awiw

2004      „Razem na biegun” – wyprawa z Jasiem Melą na dwa bieguny w jednym roku

2005      „Pontonem dookoła Bałtyku” – pięciodniowy rejs wokół Morza Bałtyckiego z okazji obchodów 25-lecia Solidarności

2006      „Baby on board – Z Polą przez Polskę” – podróż przez Polskę wzdłuż biegu Wisły razem z żoną Katarzyną i córką Polą

2007      „Baby on board – Z Polą przez Świat” – podróż do Norwegii razem z żoną Katarzyną i córką Polą

2008      zdobycie najwyższego szczytu Grenlandii, Gunnbjorn Fjeld, 3694 m n.p.m.

2008      wejście na szczyt Mont Blanc

2009      krótka wyprawa fotograficzna dookoła świata, z wykładami: Stany Zjednoczone, Kanada, Australia, Malezja i Indie

2009      „Letnia Ekspedycja Wisła” – przepłynięcie Wisły kajakiem od jej źródeł do ujścia, ok. 1000 km

2010      „Zimowa Ekspedycja Wisła” – samotne przepłynięcie Wisły od zerowego kilometra do ujścia

www.marekkaminski.com

www.kaminski.pl

1.
Wstęp

Karetka pędziła na sygnale. Każdy wstrząs powodował przenikliwy ból w ręce. Niewiele pomagały leki, które mi wcześniej podano. A przynajmniej tak mi się zdawało. Nie wiedziałem, jak poważny jest uraz, ale widząc przerażone oczy mojej matki chrzestnej, domyślałem się, że zdarzyło się coś strasznego. Patrzyła na mnie z niepokojem i poczuciem winy. Rodzice zostawili mnie pod jej opieką, a tu takie nieszczęście.

Chociaż byłem przestraszony i bolała mnie ręka, podobało mi się, że to dla mnie pędzi samochód i wyje syrena. Wyobrażałem sobie, jak wszyscy ustępują nam miejsca, abyśmy jak najszybciej dotarli do szpitala.

2.
Łuskanie bobu i co z tego wynikło

Tego dnia rano padał deszcz. Siedziałem w kuchni i pomagałem łuskać bób. Lubiłem to zajęcie, jak i wiele innych, kiedy towarzyszyłem dorosłym w ich pracy. Miałem dopiero pięć lat, więc nie byłem jeszcze dość silny, żeby uczestniczyć w cięższych pracach, ale starałem się, jak umiałem. Z tym bobem było tak, że na początku zupełnie mi nie szło. Mocne strąki dobrze chroniły ukryte w nich ziarna. Szarpałem się z twardymi zielonymi łuskami i nie potrafiłem ich otworzyć. Wyginałem ogonek na wszystkie strony, ale opakowanie pozostawało zamknięte. Patrzyłem, jak cudze ręce pochylone nad koszem zgrabnie i szybko uwalniają wielkie ziarna. Kiedy spadały, wydawały lekki szelest, zsuwając się z górki wyłuskanego wcześniej bobu.

W końcu, po wielu nieudanych próbach, udało mi się odgiąć ogonek pod takim kątem, że łuska pękła tuż pod nim. Potem niezdarnie ściągnąłem sznureczek łączący obie łuski w całość. Gimnastykowałem się z rozdzieleniem połówek. Następnym razem było już łatwiej. Wiedziałem, jak złamać opakowanie, a potem coraz sprawniej szło mi otwieranie strąka. Matka chrzestna przyglądała mi się spod oka i uśmiechała leciutko. Pokazała, jak kciukiem ściągnąć ziarna przytwierdzone małymi szypułkami do łuski. Nauczyłem się tego i teraz szło mi dużo sprawniej.

Następnego dnia znowu łuskaliśmy bób. Cieszyłem się, że nie muszę już walczyć z każdym kolejnym strąkiem. Po kilku dniach pracowałem równie szybko, jak inni. To były miłe chwile, siedzieliśmy w kręgu, koło nas stały koszyki pełne świeżo uzbieranego bobu, łuskaliśmy go, rozmawiając o wszystkim, co dotyczyło gospodarstwa. Czasem żartowaliśmy, a czasem dorośli opowiadali o swoim dzieciństwie i o ważnych wydarzeniach w ich życiu. Kiedy kończyliśmy pracę, ciocia stawiała wielki gar bobu na piecu i czekaliśmy, aż się ugotuje. Potem niecierpliwie sięgaliśmy do gorących jeszcze ziaren, chuchaliśmy i dmuchaliśmy, żeby je otworzyć i nareszcie zjeść. Nauczyłem się rozgryzać je zębami i rozrywać palcami, żeby jak najszybciej wpadł mi do buzi smakowity, miękki miąższ.

Bardzo dobrze zapamiętałem swoją przygodę z bobem. Stała się ważną nauką, że nawet jeśli czegoś nie umiem, to nie znaczy, że się nie nauczę. Nawet jeśli w pierwszym momencie coś nie wychodzi, nie trzeba się złościć ani denerwować, ale próbować dalej. W końcu znajdzie się sposób lub rozwiązanie. Trzeba powtarzać próby i ćwiczyć. Na koniec zadziwiająco szybko można nauczyć się nowej rzeczy, choć na początku wydawała się bardzo trudna, a nawet za trudna.

Tego dnia, znowu parząc palce, wybieraliśmy bób z parującego garnka. Zajęty soleniem każdego ziarenka i jedzeniem, zanim ostygnie, nawet nie zauważyłem, że przestał padać deszcz.

Ucieszyłem się, bo wiedziałem, że wykonałem swoją pracę i teraz będę mógł pobawić się z dziećmi.

3.
Fikołki

Wybiegłem na dwór. Po chwili zebrało się więcej dzieci i czekając na resztę oraz na jakiś pomysł, co dzisiaj będziemy robić, jak zwykle łaziliśmy po płotach. Niektórzy weszli bosymi stopami w wielką, ciepłą kałużę i miętosili błoto, aż powstawała gładka papka. Wtedy nadal przestępowali z nogi na nogę, powtarzając: „Masło, masło, trzasło”. Lubiłem tę zabawę, bo to przyjemne uczucie, kiedy ciepłe, miękkie błoto oblepia stopy i miękko przeciska się między palcami.

Tego dnia miałem jednak ochotę przewijać się na dyszlu od wozu. Za chwilę dołączyło do mnie kilkoro dzieci. Robiliśmy fikołki do przodu, co jest łatwe i każdy to umie. Niedawno nauczyłem się tak podginać kolana, żeby przy spadaniu po obrocie nie bolały stopy. To wymagało dużej wprawy, ale od tygodnia codziennie ćwiczyłem przewijanie i byłem już ekspertem od fikołków do przodu. Ale z fikołkami do tyłu jest dużo trudniej. Trzeba mocno trzymać się drąga na wygiętych do tyłu ramionach. A przedtem zsunąć się z pozycji siedzącej do tyłu. To ryzykowne, szczególnie jeśli ze strachu ma się sztywne kolana i na czas nie podegnie się ich dostatecznie mocno. Można spaść i nieprzyjemnie się potłuc. Toteż czasem ktoś spadał, uderzał się, popłakał chwilę, a jak miał szczęście, to nawet nie. Właził zaraz z powrotem na dyszel i próbował dalej. Skoro inni potrafią, to znaczy, że się da… Ważne też było, gdzie akurat tego dnia wyprzężono konia. Czasem dyszel sterczał nad miękką trawą, to znowu nad piaskiem albo nad twardo ubitą ziemią.

Ktoś zaproponował, żebyśmy przenieśli się na drąg od bramy. To był dobry pomysł, ponieważ bramą można ruszać, a jak nikt nie widzi, to nawet huśtać się na niej tam i z powrotem. Do tego zawsze potrzeba kilkorga dzieci, bo jedne wiszą na drągu na różne sposoby, a inne go pchają. Oczywiście wszyscy chcą wisieć, a nikt nie chce pchać. Żeby się dobrze bawić, trzeba współpracować, więc w końcu ktoś niechętnie dawał się namówić na pchanie bramy, ale zaraz wołał, że chce się zamienić. Zabawa była ryzykowna, bo jeśli ktoś dorosły nas na niej przyłapał, krzyczał, że wyrwiemy bramę z zawiasów, że się opuści i popsuje. My byliśmy przekonani, że przecież tylko przez chwilkę tak się pobawimy, kilka razy się przewiniemy i nic się nie stanie.

Drąg od bramy był umieszczony wyżej niż dyszel. To pozwalało na zwisanie głową w dół i oglądanie świata do góry nogami. Dopiero niedawno się tego nauczyłem, bo osiągnięcie tej pozycji wymagało wielkiej wprawy. Trzeba było złapać się rękami za drąg z wyskoku, a potem wspiąć nogami po murku bramy i zawinąć je na belce. Teraz czekała mnie największa trudność: przejście z pozycji wiszącej do siedzącej. Starsi robili to bardzo zgrabnie i zupełnie bez wysiłku.

Wiedziałem, że jeśli popróbuję wystarczająco dużo razy, to na pewno się nauczę. Na razie wisiałem głową w dół i rozmawiałem z dziewczynką, która zajmowała tę samą pozycję. To była Helenka, którą bardzo lubiłem, bo zawsze wesoło się śmiała. Też miała pięć lat i razem uczyliśmy się włazić na drzewa.

Byliśmy już cali mokrzy od zroszonej trawy, ale komu by to przeszkadzało! Jedyną niedogodność stanowił mokry po deszczu drąg. Kiedy wisieliśmy na zgiętych nogach, drewno łapało za skórę i szczypało pod kolanami. Postanowiliśmy zakończyć wiszenie i – na raz, dwa, trzy – oboje, śmiejąc się, wyprostowaliśmy troszkę nogi i podparłszy się rękami, ześlizgnęliśmy się z drąga na ziemię. Mieliśmy całe dłonie oblepione piaskiem. Wróciliśmy do robienia fikołków i co chwilę pytaliśmy siebie nawzajem:

– A umiesz tak? A umiesz tak?

Niełatwo było przewijać się jak zwykle, bo piasek na rękach utrudniał mocne uchwycenie mokrego drewna.

Świat wirował, wirował, aż nagle niebo nie wróciło na swoje miejsce, uderzyłem o ziemię i natychmiast poczułem silny ból. Usłyszałem głośny krzyk. To ja krzyczałem. Całe moje ciało ogarnął dziwny niepokój, czułem, że coś jest nie tak, że muszę krzyczeć i że mnie boli. Otoczyły mnie wszystkie dzieci. Dwoje pomogło mi się podnieść i wołało:

– Mamo! Ciociu! Markowi coś się stało!

Zaczęły mnie prowadzić w stronę domu. Wybiegła ciocia, spojrzała na moją rękę i zobaczyłem przerażenie w jej oczach.

– Wezwijcie pogotowie!

Ktoś wbiegł do domu, żeby zatelefonować. Usłyszałem, jak mówi:

– Otwarte złamanie. Natychmiast trzeba go zawieźć do szpitala…

Na szczęście telefon działał, więc szybko wezwano karetkę. Wokół mnie panowało ogromne zamieszanie.

Ktoś powtarzał:

– Trzeba zawiadomić rodziców!

Ktoś inny odpowiadał:

– Najpierw do szpitala, bo trzeba oczyścić ranę, żeby nie wdało się zakażenie.

Wydawało mi się, że jestem najspokojniejszy ze wszystkich. Byłem oszołomiony całą sytuacją i siedziałem spokojnie. Czułem się dziwnie, jak gdyby całe moje ciało zastygło i zamarło pod wpływem tego, co się stało. Rozglądałem się i zaczynałem się coraz bardziej bać, widząc przerażenie innych.

Przyjechała karetka. Lekarz spojrzał na moją rękę i powiedział:

– Paskudne złamanie. Podamy ci coś, żeby mniej bolało, i jedziemy. Proszę zabrać piżamę i przybory toaletowe. No, prędko!

Dali mi jakiś zastrzyk, który wcale nie zabolał. Położyli mnie na noszach, przywiązali do nich i wsunęli do karetki. Rozglądałem się wokół przestraszony wielkim zamieszaniem i tym, że wszystko działo się tak prędko. Na szczęście do karetki wsiadła także ciocia i pojechała ze mną do szpitala. Na sygnale!

4.
W szpitalu i w sanatoriach

W szpitalu najpierw czekaliśmy na korytarzu. Siedzieliśmy na małych szarych krzesełkach ustawionych ciasno wzdłuż ściany. Ciocia właściwie nie mogła usiedzieć, chodziła tam i z powrotem i narzekała, że to tak długo trwa.

– Nie ma ludzi, więc dlaczego nikt się tobą nie zajmie? Gdzie jest lekarz?

Jej niepokój udzielał się także mnie. Ręka już nie bolała mnie tak bardzo, jak na początku, była zabandażowana i unieruchomiona na szynie, która sięgała od dłoni aż po pachę. Wspomnienie białej kości sterczącej z otwartej rany przyprawiało mnie o zawroty głowy i mdłości z przerażenia. Starałem się o tym nie myśleć i wierzyłem w lekarzy. Zaraz wszystko naprawią i będę mógł wrócić do domu.

Ciocia powtarzała:

– W szpitalu ci pomogą. Zaraz złożą rękę i wszystko będzie dobrze.

Co to znaczy „złożą rękę”? Na pół? I tak już była wygięta. Bałem się tego, co ma się wydarzyć, a jednocześnie chciałem, żeby ktoś się mną zajął i naprawił to, co się zepsuło. Ciocia mnie pocieszała, ale widziałem, że omija wzrokiem moją rękę. Gdy zerkała w tę stronę, na jej twarzy pojawiał się dziwny grymas. Widać było, że takie złamanie zobaczyła po raz pierwszy w życiu i że się tego boi.

Wreszcie na korytarzu zrobił się ruch. Przyszedł lekarz i inni ludzie w białych fartuchach. Poprosili nas do jasno oświetlonego pokoju. Powiedzieli, że złożą rękę, co mnie znowu przeraziło, ale na szczęście chirurg uśmiechnął się i powiedział:

– Nic się nie bój. Nie będzie bolało. Zaśniesz, a kiedy się obudzisz, będzie po wszystkim.

Nie będzie bolało! To było to, co chciałem usłyszeć. I że będzie po wszystkim. Chyba oczekiwałem cudu – za chwilę ze zdrową ręką wrócę do fikołków na dyszlu od bramy.