Copyright © by Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne sp. z o.o. 2015

Wszystkie prawa zastrzeżone. Książka ani żadna jej część nie może być przedrukowywana ani w żaden sposób reprodukowana lub odczytywana w środkach masowego przekazu bez pisemnej zgody Gdańskiego Wydawnictwa Psychologicznego.

Wydanie pierwsze 2015 rok

Redaktor prowadzący: Patrycja Pacyniak

Redakcja: Patrycja Pacyniak

Korekta: zespół

Skład: Mirosław Tojza

Projekt okładki: Monika Pollak

Zdjęcie na okładce: © Getty Images

ISBN 978-83-7489-623-8

Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne Sp. z o.o.

ul. J. Bema 4/1a, 81–753 Sopot

e-mail: gwp@gwp.pl

www.gwp.pl

www.wydawnictwogwp.pl

Skład wersji elektronicznej: Marcin Kapusta

konwersja.virtualo.pl

O autorkach

Dr Aneta Chybicka – od piętnastu lat jestem menedżerem. Moja praca polega na wspieraniu rozwoju osób zarządzających ludźmi, dostarczaniu im wiedzy i kształtowaniu umiejętności pomocnych na kierowniczych stanowiskach. Pracuję zarówno w kontakcie indywidualnym, prowadząc coaching (jestem licencjonowanym coachem), jak i szkoleniowo (jestem trenerem grup rozwijających kompetencje kluczowe dla zarządzania ludźmi). Oba te style pracy wiążą się z bardzo dokładną znajomością specyfiki problemów moich klientów. Ta książka powstała dzięki wnikliwym wywiadom i rozmowom, jakie każdorazowo muszę przeprowadzić z menedżerami, aby móc dostarczyć im wiedzy pomocnej w ich pracy.

Przez wiele lat zajmowałam się także nauką. Jestem autorką wielu publikacji naukowych i popularnonaukowych. Byłam adiunktem, a potem pełniłam obowiązki kierowniczki Zakładu Psychologii Międzykulturowej i Rodzaju w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego. W swojej praktyce zawodowej zawsze wykorzystuję wiedzę badawczą.

Mam trzech synów, z których jestem bardzo dumna. Lubię nurkować, żeglować, jeździć na nartach. Angażuję się także w pracę charytatywną.

Malwina Puchalska – jestem trenerem i coachem, z wykształcenia psychologiem. Niegdyś kierowałam zespołami projektowymi, realizując jeden z największych festiwali rozwojowych w Polsce, obecnie koordynuję programy rozwoju dla korporacji, takie jak Assessment Center i Development Center oraz Programy Talentów i Rozwoju Menedżerów. Dzięki bliskiej pracy z menedżerami mam okazję poznawać wyzwania, z jakimi się mierzą, i wypracowywać rozwiązania wskazywanych przez nich sytuacji problemowych. Największą satysfakcję daje mi możliwość towarzyszenia ludziom w rozwoju oraz rozwiązywania wraz z nimi problemów z pozoru nierozwiązywalnych. Przykłady, które przedstawiamy w książce, często były właśnie takimi trudnymi przypadkami.

Prywatnie jestem pasjonatką poznawania ludzi, nowych miejsc, smaków i dźwięków. Skutkuje to tym, że jestem w nieustannym ruchu i stawiam przed sobą nowe wyzwania, jak na przykład ukończenie maratonu czy nauczenie się pieczenia bezy.

Wprowadzenie

W tej książce opisujemy różne kategorie wyzwań, przed jakimi stają osoby zarządzające ludźmi, do których podjęcia są zwykle przygotowane w zakresie wiedzy specjalistycznej, ale nie psychologicznej. Im wyżej menedżer awansuje, tym bardziej kluczowe stają się znajomość mechanizmów ludzkiego funkcjonowania i umiejętności takie jak empatia, stawianie granic, motywowanie czy dopasowywanie oddziaływań do konkretnych potrzeb pracowników. Świadomość tego faktu była impulsem do napisania niniejszego poradnika.

Na książkę składają się zebrane w pięć kategorii opisy przypadków – realnych wyzwań zawodowych wskazywanych przez menedżerów, z którymi pracowałyśmy w ramach coachingu lub na szkoleniach. Wybrałyśmy najtrudniejsze i najczęściej powtarzające się sytuacje. Z prowadzonych przez nas szeroko zakrojonych badań Development Center (program oceny kompetencji pracowników, w którego ramach przebadałyśmy łącznie ponad 1000 osób) wiemy, że są to jednocześnie słabości menedżerów i obszary, których rozwój znacznie zwiększyłby efektywność kadry zarządzającej.

Opisujemy tutaj sytuacje, z którymi zwierzchnicy spotykają się w swojej pracy i które sprawiają im realne kłopoty. W celu uatrakcyjnienia lektury poszczególne przykłady opracowałyśmy w formie quizów. Zapoznając się z konkretnymi przypadkami z praktyki i odpowiadając na często podchwytliwie sformułowane pytania, czytelnik uświadamia sobie zakres swojej wiedzy na konkretny temat oraz nie zawsze jasne dla siebie założenia i przekonania dotyczące omawianego obszaru, a także konfrontuje swoje umiejętności z wiedzą fachową. Każdy przypadek – złożone wyzwanie menedżerskie – opatrzyłyśmy listą konkretnych wskazówek odnoszących się do zachowań i działań osoby zarządzającej, zasadnych i potrzebnych w opisanej sytuacji. Zawsze też wyjaśniamy, dlaczego dane rozwiązanie jest właściwe. Przedstawione metody rozwiązywania opisanych problemów zostały zaproponowane przez wieloletnich praktyków – doświadczonych menedżerów, uczestników naszych szkoleń, coachingu i badań Development Center. Zostały one zweryfikowane w praktyce i są realne, a nie teoretyczne, jak wskazówki naukowców czy teoretyków. Sądzimy, że to właśnie stanowi największą wartość naszego poradnika – został on napisany dla praktyków przez praktyków.

Dzięki tej książce poznasz sposoby radzenia sobie z następującymi wyzwaniami menedżerskimi:

■ motywowanie pracowników w trudnych i złożonych sytuacjach (brak możliwości motywowania finansowego, pracownik zatrudniony wiele lat na tym samym stanowisku, podwładny niewierzący w sukces, pracownik nierówny – naprzemiennie zaangażowany i zdemotywowany itp.);

■ praca z osobami bardzo efektywnymi, ale negatywnie wpływającymi na zespół (pracownik typu gwiazda);

■ zarządzanie osobami o obniżonej samoocenie, niesamodzielnymi, niespełniającymi oczekiwań zwierzchnika;

■ budowanie autorytetu przełożonego w różnych sytuacjach;

■ zwiększanie zaangażowania pracowników, wykorzystywanie zjawiska przepływu;

■ tworzenie warunków do efektywnej komunikacji i współpracy zespołowej;

■ weryfikowanie umiejętności pracowników w trakcie rozmów rekrutacyjnych, zatrudnianie odpowiednich osób na dane stanowisko, odróżnianie pozytywnej autoprezentacji od realnych umiejętności i osiągnięć kandydata.

Życzymy owocnej lektury i dobrej zabawy przy rozwiązywaniu quizów!

Aneta Chybicka i Malwina Puchalska