Dla mojej siostry, Asi

SPIS TREŚCI

ROZDZIAŁ I. CZARNOKSIĘŻNIK

ROZDZIAŁ II. ZIEMIA OBIECANA

ROZDZIAŁ III. UBOCZNY SKUTEK DNIA NIEWINIĄTEK

ROZDZIAŁ IV. WSZYSTKIE DROGI PROWADZĄ DO LICEU

ROZDZIAŁ V. UPIÓR W PORTIERCE

ROZDZIAŁ VI. ALCAZAR

ROZDZIAŁ VII. CZY MA PAN OCHOTĘ PÓJŚĆ NA CARMEN?

ROZDZIAŁ VIII. STOWARZYSZENIE WALKI Z OGÓRKAMI

ROZDZIAŁ IX. WIOLONCZELISTA NA DACHU

ROZDZIAŁ X. A WSZYSTKO PRZEZ TEGO NIEDOUCZONEGO SMARKACZA!

ROZDZIAŁ XI. SKOK W BOK

ROZDZIAŁ XII. NAJGORSZY PORTIER W HISTORII LUDZKOŚCI

ROZDZIAŁ XIII. KOLACJA NA ORKIESTRĘ SYMFONICZNĄ

ROZDZIAŁ XIV. SIOSTRA CARMEN

ROZDZIAŁ XV. WALKA NA OBÓJ, NÓŻ I SMYCZEK WIOLONCZELI

ROZDZIAŁ XVI. UCZEŃ CZARNOKSIĘŻNIKA

EPILOG

ROZDZIAŁ I

Czarnoksiężnik

Bywa, że muzyk – poza tym, że bierze sześćdziesiąt cztery nuty staccato[1] na jeden smyczek albo bez problemu gra przez dziesięć minut na jednym oddechu – nie umie zliczyć do pięciu. Bywa, że umie. Bywa, że przy okazji jest w stanie zgrabnie zsumować wymienione liczby, a jak się go ładnie poprosi, zrobi to z zamkniętymi oczami. Ale nie bywa – i tu poszedłbym o zakład o mój drogocenny smyczek (gdybym tylko nie sprzedał go w chwili kryzysu) – że muzyk jest takim geniuszem, jakim był mój Mistrz.

Jego potężne oblicze po raz pierwszy zawisło nade mną, rzucając ogromny, przerażający cień, kiedy byłem jedenastoletnim brzdącem, którego życiowym celem było całodniowe szlajanie się z kumplami po trzepakach. Wróć, bez kumpli, tego szczęścia, niestety, nigdy nie miałem. Właśnie wtedy zostawiła mnie na pastwę losu moja poprzednia nauczycielka od gry na wiolonczeli, której udało się nauczyć mnie tylko jednego. Kiedy profesor pyta na początku lekcji: „Grałeś w domu?”, należy odpowiedzieć z pokerową twarzą: „Grałem”, mimo że ostatni kontakt z instrumentem miało się w zeszłym roku i że nie pamięta się już, ile ma on strun. Wstyd za wieloletnie, skrywane za parawanem kłamstw, lenistwo, pojawił się dopiero, gdy pewnego jesiennego dnia pukając do sali numer dwanaście, zamiast dobrotliwego głosu pani „Grałeś-Grałem”, miałem usłyszeć chropowate, męskie „Proszę” nowego profesora. Drżałem cały, od odzianych w podziurawione trampki stóp, po sam szczyt sterczącej czupryny. Potężny jak dzwon kościelny bas, który dobiegł zza drzwi, spotęgował mój strach, a dwumetrowa, barczysta postać w orientalnej szacie, z brodą po pas, którą ujrzałem po przekroczeniu progu, sprawiła, że niemal zemdlałem z przerażenia. Przyzwyczajenie do pałętających się po szkole muzycznej z filiżankami kawy starszawych, okrąglutkich pań w okularach sprawiło, że poczułem się, jakbym balansował pomiędzy jawą a snem.

Dopiero gdy gigantyczna jak posąg bożka indyjskiego postać zapachniała intensywnie imbirem, moje wątpliwości co do realności sceny się rozwiały.

– Dzień dobry, Feliksie, nazywam się Hector Hechicero. Indywidualność artystyczna ucznia jest często owocem nieudolnie splagiatowanej sztuki uprawianej przez mistrza. Jestem tu po to, byś kradł z mojego skarbca, co uznasz za najcenniejsze, a jeśli będziesz czynił to nie z obowiązku, lecz z pasją, z pewnością odnajdziesz swoją własną drogę.

To rzekłszy, podał mi swoją olbrzymią rękę. Jego uścisk był nieoczekiwanie tak delikatny, jakby pochwycił w dłoń najpiękniejszego motylka i nie chciał zrobić mu krzywdy. Spostrzegłem jednocześnie, że nowy profesor prześlizguje się wzrokiem po ścianach spustoszonych dawno temu przez moją poprzednią nauczycielkę, która starała się zaprowadzić w sali porządek w stylu feng shui.

– Nie ma zegara. – Westchnął. – Ja też nie mam, a muszę uciekać równo o wpół do piątej…

– Mogę co jakiś czas wychodzić na korytarz i sprawdzać, która godzina – zaoferowałem ochoczo, wiedząc, że kolorowy zegar wisi naprzeciw drzwi naszej sali.

– Nie, nie – odrzucił moją propozycję profesor Hechicero. – Mamy okno po dobrej stronie. Będziemy obserwować słońce.

Nie miałem odwagi popatrzeć na niego jak na szaleńca, więc pochyliłem jedynie głowę z pokorą i zacząłem cichutko wypakowywać instrument. Podczas lekcji nie uszło jednak mojej uwagi, że strofując mnie, tajemniczy profesor nie przestawał wyglądać dyskretnie przez okno. Wreszcie, po siedemnastym z kolei bacznym przyjrzeniu się wielkiej gwieździe stwierdził:

– Jest za dwie wpół do piątej. Przepraszam cię, Feliksie, ale muszę już pędzić. Dziękuję za spotkanie.

Po raz pierwszy w życiu koniec lekcji muzyki zasmucił mnie do tego stopnia, że ze stołka ześlizgnąłem się z nieukrywanym oporem. Sprawa godziny wciąż nie dawała mi spokoju, więc nim spakowałem instrument i opuściliśmy salę dwunastą, wystrzeliłem w stronę zegara na korytarzu, by zweryfikować czas i móc w razie czego spytać profesora o sekret jego precyzji. Kolorowy zegar wskazywał godzinę szesnastą dwadzieścia osiem. Oznaczało to, że profesor Hechicero był faktycznie ekwiwalentem zegarka atomowego. Sunąc dolną szczęką po kamiennej posadzce, wróciłem do sali, w której zdejmował z haczyka swój szeroki płaszcz.

– Zwątpiłeś w moje umiejętności astronomiczne, Feliksie? – Uśmiechnął się na mój widok.

Zbił mnie z tropu. To ja miałem pytać.

– W rentgena w pana oczach też, szczerze mówiąc, nie wierzyłem – szepnąłem jeszcze bardziej zaskoczony.

– Jaki tam zaraz rentgen, po prostu trochę już się żyje na tym świecie – powiedział i pogłaskał mnie po włosach (co sprawiło mi nieukrywaną radość), po czym przeprosił mnie wzrokiem i opuścił salę.

Do końca dnia pachniałem imbirem.

Geniusz Czarnoksiężnika, bo tak tłumaczy się z hiszpańskiego jego nazwisko, odsłonił się przede mną w sporej części w ciągu pierwszych spotkań. Wystarczyło, że zrobił ten numer ze słońcem, że naprawił moją strąconą nieumyślnie ze schodów wiolonczelę za pomocą zapalniczki, dziadka do orzechów i gumki do majtek i że gdy akompaniatorka zaniemogła, bez problemu zagrał a vista[2] wirtuozowską partię fortepianu w polonezie G-dur Chopina, bym zdał sobie sprawę, że mam do czynienia z najsprawniejszym umysłem wszech czasów.

Poza tą niezwykłą zdolnością do rozwiązywania zupełnie abstrakcyjnych problemów, imponująca była pamięć mojego profesora, która pozwalała mu w dowolnym momencie życia odtworzyć każdą zarejestrowaną w przeszłości informację. Wszystko, co kiedykolwiek obiło się, nawet przypadkiem, o któryś z jego zmysłów, zapisywało się wyjątkowo wyraziście na niekończącej się taśmie w jego mózgu; a jego przewaga nad zwykłym śmiertelnikiem polegała na tym, że mógł ową taśmę bez większego wysiłku wyjąć i przejrzeć tak, jak gdyby była to pamięć elektroniczna. To wyjaśniało jego biegłą znajomość nieskończonej ilości języków, niekiedy tak egzotycznych jak inuktitut czy język Indian Ajmara. I tłumaczyło, w jaki sposób, kiedy któregoś razu zapomniałem nut, on pochwyciwszy kartkę w pięciolinię oraz pióro, spisał z pamięci cały koncert wiolonczelowy Haydna na tyle dokładnie, że nawet oznaczenia dynamiczne były na właściwym miejscu. Ale i tak najbardziej spektakularnym dowodem doskonałości pamięci mojego profesora była zdolność, którą ujawnił, poprosiwszy mnie o numer telefonu. Czekałem wówczas cierpliwie, aż zorganizuje sobie ołówek i kartkę. On jednak, zamiast to uczynić, rzekł:

– Nigdy nie notuję numerów. Wystarczy, że raz powiesz, a ja już zawsze będę wiedział.

I nie skłamał – funkcjonował jak żywa książka telefoniczna. Niekiedy prosiłem go o numery do lutników, wiolonczelistów, profesorów; zawsze recytował je z pamięci, a ja zawsze dodzwaniałem się do właściwej osoby.

Ale wciąż nie omówiłem najważniejszej składowej fenomenu Czarnoksiężnika. Był on, mianowicie (jak zresztą wskazuje jego nazwisko), nie muzykiem, lecz magiem. Potarcie przez niego smyczkiem o strunę było niczym wrzucenie jakiejś cennej ingrediencji do kociołka z eliksirem na wieczne szczęście, całą zaś kawalkadę dźwięków wypływających z duszy jego instrumentu gotów byłbym przyrównać do oślepiającego blasku pojawiającego się przy machnięciu czarodziejską różdżką. Gdy tylko dobierał się do wiolonczeli, jego powłóczysta szata trzepotała, chcąc porwać go w zaświaty, z których przybył, a hebanowa broda spływała ulegle wzdłuż podstrunnicy, czyniąc go podobnym mrocznemu księciu przestworzy. Czarował skłębione na niebie czarne chmury tak, że oddalały się niepostrzeżenie za horyzont, pozwalając słońcu zalać radością świat, czarował wystający smętnie ze swej doniczki czerwony kalistemon tak, że z nową siłą piął się aż do sufitu… czarował też swojego ucznia, który zdał sobie sprawę z rzuconego na niego uroku znacznie później.

Rozmiłował mnie w mojej drewnianej przyjaciółce, aż straciłem apetyt. Nie nastąpiło to jednak, rzecz jasna, tak od razu. Doskonale pamiętam początek przygody.

– Masz dziewczynę? – zapytał któregoś razu, niby to od niechcenia, rzucając na pulpit nuty jakiejś suity[3].

Dodam, że byłem wtedy w piątej klasie podstawówki i właśnie zaczynałem zwracać uwagę na uroki płci pięknej, choć prędzej bym spłonął, niż przyznał się do tego komuś, nawet mojemu Mistrzowi. Byłem w tamtej chwili niemalże pewien, że Czarnoksiężnik wiedział o cherlawej blondyneczce o oczach jak dwie kule bilardowe, która stale przyciągała mój wzrok.

– Nie.

– A chciałbyś?

Czyli wiedział. Przełknąłem ślinę o konsystencji cegły.

– Więc wyobraź sobie, że grasz pod jej domem na wiolonczeli. Zaciekawiona dziewczyna odrywa się od swoich obowiązków i podchodzi do okna, by zobaczyć, któż to taki ośmiela się poruszać najczulsze struny jej duszy w biały dzień – zachęcał, przechadzając się między ławkami. – Następnie na skrzydłach muzyki płynącej z tego oto – wskazał na moją rozgruchotaną wiolonczelę – instrumentu sfruwa prosto w twoje objęcia i żyjecie bardzo długo i bardzo szczęśliwie. – Uśmiechnął się na koniec.

Ja też się uśmiechnąłem, ale potraktowałem wyzwanie poważnie. Otworzyłem oczy wyobraźni i stojąc, niczym młodzieniec z renesansowej piosenki Matona mia cara, pod oknem mojej lubej, rozpocząłem preludium. Utwór nie należał do najtrudniejszych technicznie, jednak barwa, którą się posługiwałem, nie była zanadto sugestywna, żeby uniknąć słowa szkaradna. Próbowałem podwibrować tu i ówdzie, trochę pobawić się dynamiką, trochę artykulacją, lecz brak wyczucia i wprawy sprawił, że brzmiałem jak pijany trębacz, który przez pomyłkę wziął nie swój instrument. Wcale nikt nie wpadał w moje objęcia.

– To nic – podpowiadał Czarnoksiężnik na tyle głośno, by zagłuszyć moje lamenty i pojękiwania po zakończeniu krzywą kadencją preludium. – Teraz allemande[4].

Nieco trudniejsze allemande przygnębiło mnie jeszcze bardziej. Czułem się jak brzydki, nieforemny amorek z poszarpanymi skrzydłami.

– Zraziłbym ją tylko do siebie takim graniem. – Westchnąłem upokorzony, kładąc smyczek na stoliku.

Nie w stylu Mistrza była taka obojętność na brutalne okaleczanie przeze mnie dzieła muzycznego. Wyczuwałem zresztą, że wewnątrz jego ciała wszystkie organy, nabrawszy ludzkich cech, próbowały stoczyć batalię z zaciśniętymi zębami, wydostać się na zewnątrz i wykrzyknąć w moim kierunku: „Zostaw ten biedny instrument, bezlitosny draniu!”. Profesor jednak, nie pozwalając wydostać się swoim zbuntowanym organom na zewnątrz, brnął niezmordowanie w głąb swojego eksperymentu.

– Owszem – potwierdził. – I co zrobić z tym fantem? Co zrobić, żeby ukochana jednak wpadła w twoje objęcia?

– Przygotuję to w domu tak perfekcyjnie, żeby ją zachwycić, żeby powalić na kolana! – Ileż było we mnie gorliwości zbudowanej perspektywą wpadającej w objęcia ukochanej; ileż było zapału!

– Właśnie tak! – ucieszył się Czarnoksiężnik, a buntownicy w jego ciele zamilkli i osunęli się łagodnie na właściwe sobie stanowiska. – Niech ta suita będzie twoim pierwszym dorosłym utworem. Przygotujesz ją zupełnie sam, wykorzystując swój dotychczasowy warsztat, zdany na własną wrażliwość muzyczną. Będę jej słuchał na każdej lekcji, ale nie usłyszysz z moich ust ani słowa. Za każdym razem sam będziesz musiał ocenić, na ile twoje wykonanie mnie usatysfakcjonowało i zdecydować, co jeszcze musisz poprawić, bym był bardziej rad podczas następnej lekcji. Tymczasem powróćmy do reszty utworów…

Odpowiedzialność za moje wykonanie była czymś zupełnie nowym, czymś, czego zdecydowanie nie zaznałem za czasów pani „Grałeś-Grałem”. Dotychczas mogłem szorować smykiem jak marchewką po tarce, mogłem szarpać struny, jakbym wyrywał grzyby z grzybnią, celować w nie palcem na podstrunnicy jak kret po dwóch piwach próbujący trafić z łuku w dżdżownicę, a i tak pod koniec wykonania zawsze rozlegało się to samo przeciągłe ziewnięcie, za które winę ponosiło niskie ciśnienie albo mąż, który znów przyszedł do domu w środku nocy kompletnie pijany. Grając przed Mistrzem, który zaufał mi jak dorosłemu, byłem autentycznie zestresowany: wydawało mi się, że jego posągowa twarz skrywa głębokie zniesmaczenie moim poziomem wykonawczym, że niesympatyczne stworki budzą się w jego organizmie i dźgają ostrymi widłami jego podniebienie, chcąc wydostać się na zewnątrz i że tylko przez grzeczność profesora nie dostają przyzwolenia na zorganizowanie zamachu na moje życie. Ale to właśnie perspektywa stresu motywowała mnie, by zamykać się w swojej klitce i samodzielnie poszukiwać piękna. Początkowo poszukiwania trwały tyle, co przerwa między dwiema kreskówkami na Cartoon Network, potem tyle, co cały odcinek „Johnny’ego Bravo” (kreskówki tej nie lubiłem i umyślnie ją omijałem), aż w końcu zacząłem grać tak długo, że nie miałem nawet czasu włączyć telewizora.

Efekt, jak przystało na neofitę, był raczej umiarkowany, jednak pierwszą admiratorkę mojej nowej postawy znalazłem stosunkowo wcześnie. Była nią moja mama, której życiowym celem (co wielokrotnie podkreślała) było niezdublowanie przeze mnie kariery ojca. Ojciec, paradoksalnie wcale niegłupi człowiek – co z tego, że zniewolony obsesją na punkcie telewizora – był wyrabiaczem absolutnie jednakowych, odkąd pamiętam, glinianych figurek krasnali z fajami w zębach, symbolizujących nasze atrakcyjne turystycznie miasteczko. Matka, kobieta rodem z Żony Modnej Krasickiego, wolała, jak mniemam, by był nadętym biznesmenem, który po przyjściu z pracy kupuje jej odpowiednio rozkloszowaną suknię i zabiera na bal dla VIP-ów. Wobec rażącego kontrastu między marzeniami a rzeczywistością nadzieja na wybawienie jej z otchłani nieszczęścia przerzucona została z męża na syna. Miałem zostać wielkim wiolonczelistą, drugim Rostropowiczem, który zapewni jej miejsce w pierwszym rzędzie na wszystkich koncertach w salach wyściełanych purpurą oraz stałą pozycję na okładkach gazet dla właścicieli okularów w rogowej oprawce. Obserwując, ile czasu spędzam z instrumentem, mama dedukowała, że muszę być na dobrej drodze do realizacji jej marzenia.

Drugą osobą, która zauważyła poprawę – co mnie ucieszyło znacznie bardziej – był sam Mistrz. Wbrew danemu słowu odezwał się pewnego listopadowego dnia pomiędzy dwiema częściami utworu.

– No, Feliksie, wygląda na to, że zrobiłeś kawał dobrej roboty – pochwalił mnie, a ja walczyłem z pokusą eksplodowania z dumy. – Podobało mi się, że nuty oddalone od siebie o więcej niż tercję potraktowałeś bardziej staccato, podczas gdy pochody gamowe zagrałeś zupełnie płynnie, tak jak ci to pokazałem w Bachu. Świetnie, że w chaconne[5] nie grałeś ósemek zupełnie równo, jakby były wystukiwane przez komputer, a potraktowałeś je bardziej inégal[6], czyli to, nad czym pracowaliśmy przy okazji Couperina…

Była to pierwsza skierowana do mnie pochwała z ust Czarnoksiężnika, prawdziwy zaszczyt.

– Nie rozumiem jednak tego, co robisz w preludium w taktach od piątego do trzynastego i analogicznie od dwudziestego szóstego do trzydziestego czwartego. Popatrz, tu…

Zaczęło się sprowadzanie mojego wykonania na właściwe tory. Parę dni później znalazłem moje nazwisko przy drzwiach wejściowych do szkoły, pośród nazwisk uczniów wyznaczonych na koncert w domu opieki. W obliczu tego, kim byłem, a byłem typową szarą mychą nieznaną nikomu z imienia i nazwiska, bez kumpli i bez własnego zdania, gra w domu opieki graniczyła z metafizycznym przeżyciem.

Z całą pewnością nieprzypadkowo na tym samym koncerciku dla poczciwych dziadziusiów i babuń grała również wybranka mojego serca. Tu jednak muszę ukrócić romantyczność historyjki. Mojej lubej, która grała bezpośrednio przede mną, podczas gry na flecie poplątały się paluszki, natomiast po moim wykonaniu oklaski były, jak na garstkę słuchaczy, naprawdę zacne. Oczywiście dziewczynka zauważywszy, że podobałem się bardziej, zapłonęła wręcz z wściekłości, o czym nie omieszkała mnie w kilku bolesnych słowach poinformować po występie. Porażka miłosna została jednak zrekompensowana, a nawet przyćmiona przez sukces muzyczny, który zapoczątkował nowy rozdział w moim życiu. Rozdział, który – mimo że Mistrza już od dawna nie ma – jeszcze się nie zamknął.

[1] Staccato – oddzielając; w terminologii muzycznej określenie oznaczające skracanie kolejnych dźwięków.

[2] A vista – w terminologii muzycznej oznacza wykonanie utworu bez wcześniejszego przygotowania.

[3] Suita – cykliczna forma muzyczna oparta na naprzemiennym następstwie tańców, szczególnie popularna w epoce baroku.

[4] Preludium, allemande – tańce wchodzące w skład suity barokowej.

[5] Chaconne – muzyczna forma wariacyjna wchodząca niekiedy w skład suity.

[6] Inégal – konwencja wykonawcza rozpowszechniona od połowy XVI do XVIII w. we Francji, polegająca na realizacji zapisanych w nutach równomiernych wartości rytmicznych nierównomiernie, grając naprzemiennie wartość dłuższą i krótszą.

ROZDZIAŁ II

Ziemia obiecana

W moje dwunaste urodziny Mistrz mnie zaskoczył. Zaskakiwanie przez niego nie należało do rzadkości, toteż jeśli o tym wspominam, należy się spodziewać, że zrobił coś naprawdę niesamowitego.

Nim przejdę do rzeczy, nadmienię, że Czarnoksiężnik nie był człowiekiem wylewnym; nie wahałbym się wręcz stwierdzić, że był najpowściągliwszym z powściągliwych. Moja wiedza o nim musiała opierać się na spisywanych w granatowym kajecie obserwacjach prowadzonych od momentu, kiedy jego potężna postać wyłaniała się zza drzwi frontowych naszej szkoły, do chwili gdy ostatnia fałda jego powłóczystej szaty za tymi drzwiami znikała. Co zaś się działo po drugiej stronie drzwi, tego ani mnie, ani mojemu kajetowi, nie dane było się dowiedzieć.

Pani „Grałeś-Grałem”, na przykład, należała do zupełnie odrębnej kasty – ba! – ona przebierała językiem w celu jak najdokładniejszego opisania historii wyrostka robaczkowego u swojego syna z taką częstotliwością, iż bałem się, że jej ten jęzor nagle odpadnie i zleci na podłogę pomiędzy nami jak martwe żyjątko, powodując długą chwilę wyjątkowo niezręcznej ciszy. W ten sposób poznałem jej męża – kotlistę o szczególnie burzliwym temperamencie, który swego czasu denerwował się na syna do tego stopnia, że walił go pałkami od kotłów prosto w łeb, ale zaprzestał praktykowania tej metody wychowawczej, kiedy syn się poważnie rozchorował. Poznałem samego syna, który dawno temu skończył technikum i miał zostać pracownikiem zaprzyjaźnionej piekarni, ale po tym, jak wycięli mu wyrostek, oznajmił rodzicom, że nie ma siły, by pracować i że niniejszym zostaje na ich utrzymaniu do czasu, kiedy poczuje się lepiej. Nauczycielka opowiadając o nim, pochlipywała cicho, ponieważ od momentu operacji minęło już jedenaście lat, a syn nadal nie poczuł się lepiej. Poznałem również wzruszającą historię jej samej: opowiadała mi o tym, jak ogromny, żeby nie powiedzieć nieludzki, nakład pracy pozwolił jej ukończyć tę samą szkołę, w której tkwiłem ja; jak przez siedem lat od chwili jej ukończenia siedziała sfrustrowana na grzędzie, bo żadna uczelnia w państwie jej nie zechciała; jak dyrektor szkoły wskutek nagłego kryzysu w klasie wiolonczeli zaproponował jej stanowisko nauczycielki; i jak szczęśliwe jest teraz życie pani profesor od muzyki. Zawsze po zakończeniu tej rzewnej historii głębokim westchnięciem częstowała mnie sezamkiem w czekoladzie w kształcie trefla i mówiła: „Teraz zjedz za zdrowie naszego wspaniałego pana dyrektora”.

Mistrz nigdy mnie niczym nie częstował, nie wzdychał i nie zwierzał się, komu jest wdzięczny i za co. Był jak wspaniała forteca ogrodzona wielkim, żelaznym murem, przy czym jego osobiste odczucia i emocje znajdowały się w najlepiej strzeżonych zakątkach twierdzy. Dlatego kiedy w ów okryty szronem styczniowy dzień moich urodzin zobaczyłem, że przymierza się do życzeń, byłem niemało zaskoczony.

– Dziś jeszcze nie mam dla ciebie prezentu, Feliksie, ale dokładnie za sześć lat, w twoje osiemnaste urodziny chciałbym zabrać cię w moje strony, do Katalonii. Poznasz moją rodzinę, dowiesz się o drodze, przez którą przeszedłem, o tym, gdzie szukać prawdziwego szczęścia, a gdzie na pewno się go nie odnajdzie. Odkryjesz, jak wiele nas łączy.

O mały włos nie wypuściłem z rąk mojego instrumentu. Mistrz wypowiedział te słowa zupełnie niefrasobliwie, odwrócony w stronę okna, jakby mówił, że właśnie spadł śnieg albo że kto to widział jaskółki o tej porze roku. Dla mnie to był przełom. Punkt zwrotny w moim życiu. Oto Czarnoksiężnik, wielki człowiek enigma, mój znakomity przywódca zamierzał się przede mną – właśnie przede mną, nie przed żadnym innym spośród dziesiątek swoich uczniów – odsłonić. Ośmielił się nawet stwierdzić, że łączy nas coś więcej niż fakt, że obaj stąpamy po tym świecie pełnym tajemnic. Marzenie o wędrówce barcelońską promenadą ramię w ramię z najmądrzejszym człowiekiem świata stało się dla mnie z dnia na dzień jedyną wizją przyszłości.

Nie dziwcie się, moje ówczesne życie było od stóp do głów zabarwione szarością. Rodzice nie prowadzili ze mną dialogów, nigdy nie pomyśleli, by sprawić mi niespodziankę, żeby za coś pochwalić, za coś zganić – po prostu byłem dodatkową gębą do wyżywienia; kolegów, jak już wspomniałem, nie miałem, bo nie wymyślałem paszkwili na nauczycieli, nie przeklinałem i od czasów przedszkola chodziłem w tym samym T-shircie; a nauczyciele każdorazowo patrząc w dziennik, dziwili się, że istnieję. Tylko te dwa w tygodniu spotkania z Mistrzem nadawały mojej osobie kolorów, sprawiały, że stawałem się żywym człowiekiem, z osobowością, pragnieniami i marzeniami. Jeden Czarnoksiężnik zwracał się do mnie po imieniu i było to dla mnie tak zaskakujące, że zawsze, wracając z lekcji wiolonczeli do domu, powtarzałem sobie na głos: „Feliksie, Feliksie, Fe-lik-sie”, próbując się przyzwyczaić, że moje imię przyjmuje poza postacią mianownika, której używałem, gdy się przedstawiałem, postać wołacza. Jedynie on, król Salomon naszych czasów, czuł wewnętrzną potrzebę, by pomóc mi odnaleźć busolę mojego przyszłego życia i wyściełać jego drogę umiejętnością z krwi i kości.

Podjąłem fatalną decyzję: postanowiłem zamordować czas, by słowa wypowiedziane przez Czarnoksiężnika ziściły się jak najszybciej. A jakiej innej broni mogłem do tego morderstwa użyć, by nie doprowadzić jednocześnie do zmiany jego decyzji, niż ćwiczenia na wiolonczeli? Przez następne lata piłowałem non stop, z nieznacznymi przerwami na spanie i jedzenie, narażając tym samym naszą rodzinę na nienawiść mieszkańców całego miasteczka (włącznie z księżmi, którym zdarzało się nawet wplatać apel o umiar w grze na instrumencie w sam środek ogłoszeń duszpasterskich). Ćwicząc, zapadałem w stan hipnozy: moje ręce działały mechanicznie, duch zaś odpływał daleko, daleko na Południe, gdzie podczas wieczornych przechadzek z Mistrzem spijałem łakomie każde święte słowo spływające z jego ust, ba – starałem się nie uronić nawet maleńkich znaków interpunkcyjnych ginących w mroku nocy. Przez tyle lat absolutnego poświęcenia się wiolonczeli znacząco pogorszyły się moje relacje ze światem zewnętrznym. Przede wszystkim zobojętniały moje zmysły: nie zauważałem zmian termicznych związanych z następstwem pór roku (co umożliwiało mi długie godziny ćwiczenia w nieogrzewanym pomieszczeniu w samym środku zimy), przestałem odczuwać głód, nauczyłem się spać w pozycji siedząco-wiolonczelowej i nawet kiedy sąsiedzi w ramach partyzantki uruchamiali na „hej!” najgłośniej pracujące wiertarki, jakie mieli w domu, ja nie słyszałem nic poza dźwiękiem mojej wiolonczeli. Przestałem też reagować na ludzi – zaniechałem rejestrowania ich twarzy i imion, a język wciśnięty w głąb jamy ustnej stał się ciężki, ciastowaty i wkrótce zdechł śmiercią naturalną, co jest rzeczą typową dla nieużywanych organów.

Wobec takiej ilości czasu spędzanego przy instrumencie co najmniej dziwne byłoby, gdyby szczyt Parnasu nie znalazł się na wyciągnięcie mojej chłopięcej ręki. Wkrótce stałem się najlepszym nastoletnim wiolonczelistą w szkole, w mieście, w kraju… Byłem nieustannym triumfatorem na konkursach, znienawidzonym przez konkurentów za każdorazowo pierwszą nagrodę i twarz tak bezczelnie obojętną, jakbym miał wszystkie te starcia młodocianych wirtuozów głęboko gdzieś. Takie właśnie, jak sugerowała moja mina, były moje odczucia: nagrody, sukcesy, siwi panowie w krawatach potrząsający energicznie moją ręką, wróżąc świetlaną przyszłość; to wszystko działo się gdzieś obok i nie interesowało mnie zbytnio. Była to tylko formalność, dzięki której Mistrz utwierdzał się w przekonaniu, że naprawdę na wyjazd zasłużyłem.

I wtem, na pół roku przed upragnionymi urodzinami, kiedy miało być już z górki i kiedy zamiast odliczania lat mogłem już odliczać miesiące, po powrocie z wakacji szkoła przywitała mnie następującą wiadomością:

– Twój profesor wrócił do rodzinnego miasta, Barcelony, gdzie objął prestiżowe stanowisko wiolonczelisty w orkiestrze Gran Teatre del Liceu[1]. Nie będzie cię już uczył. Twoim nowym nauczycielem gry na wiolonczeli będzie…

Prędkość, z jaką uciekłem z tej świątyni bluźnierstwa, bliska była prędkości światła. Pędziłem jak wariat, potykając się nawet o źdźbła trawy, a powietrze huczało mi niesympatycznie w uszach. Pojedyncze słowa: „prestiżowe”, „nowym”, „wrócił” – łupały boleśnie gdzieś w niezidentyfikowanym bliżej zakątku mojej czaszki, z każdym krokiem stając się coraz bardziej uciążliwe. Dopiero gdy znalazłem się na jakimś stromym pagórku, daleko za miastem, poczułem silne rwanie w nogach, chłód w gardle i spływający z czoła pot. Uczucie zmęczenia, jak również wszystkie inne sygnały, które usilnie próbowało mi przekazać od pięciu lat moje własne ciało, dotychczas ignorowane, tego dnia eksplodowały.

A więc również i on: mój wielki, wspaniały pan Mądrość, który zawsze pytał, jak się miewa moja roślinka i niepokoił się, czemu na moim ulubionym T-shircie pojawiła się nowa dziura, należał do owego okrutnego świata ludzi bez uczuć, sprowadzających wszystko do tego, by obudzić się nazajutrz. I on gnał bez wytchnienia w pogoni za karierą, nie oglądając się do tyłu na wyposzczonych z miłości, zagubionych pośród konsumpcjonistycznego społeczeństwa Feliksów. I w jego przypadku głos mojego spragnionego poezji serca nie znalazł oddźwięku. Zostałem sam.

Kiedy trochę otrzeźwiałem, zwróciłem szkole wiolonczelę, nuty, metronom, pulpit oraz salę dwunastą. Z ekwipunku wiolonczelisty został mi tylko wygrany w ogólnopolskim konkursie mistrzowsko wykonany smyczek, który – jak już zresztą wspomniałem – sprzedałem później za grosze pierwszej lepszej osobie (geograficzce narzekającej od lat na brak porządnego wskaźnika). Nie muszę chyba opisywać stanu, w jaki zapadłem, poniósłszy porażkę, która kosztowała mnie pięć najpiękniejszych lat życia. Po tym ciosie zupełnie straciłem świadomość, błąkałem się po mieście niczym czyśćcowa dusza, wpadałem notorycznie na przechodniów i na słupy telegraficzne, a moje poczucie wartości własnej egzystencji porównywalne było z takowym poczuciem u tasiemca bąblowcowego.

Ocknąłem się po niespełna dwóch miesiącach. Dalej jak kukła, jak nakręcony robot snułem się po ulicach od momentu pierwszego przejazdu mleczarza aż do chwili, gdy z ciemnych zaułków zaczynały wylegać podejrzane typki z fajkami w zębach, z tą jedną różnicą, że dopuściłem do głosu mocno we mnie zakorzeniony optymizm. Ten charakterystyczny dla mnie sposób myślenia doprowadził mnie do wniosku, że Mistrz był jednak zbyt dobry i szlachetny, by porzucić mnie dla pieniędzy i że po prostu zniknął na chwilę, by załatwić arcyważną czarnoksięską sprawę figurującą pod bezpiecznym hasłem „posada wiolonczelisty w Gran Teatre del Liceu”, ale o obietnicy pamięta i wróci w dniu mojego wkroczenia w pełnoletniość, by zabrać mnie ze sobą do Barcelony. Z tą radosną wizją zabrałem się do roboty. Mama doigrała się: zacząłem pomagać ojcu w pracy wyrabiacza glinianych figurek dziadów i ich fajek. Ranek w ranek, ramię w ramię ruszaliśmy do warsztatu (który w rzeczywistości był rozpadającą się przy każdym gwałtownym ruchu szopą na tyłach domku dziadków), aby wydłubywać z babrzącej się gliny odbite jak od matrycy ludki. Z początku byłem piątym kołem u wozu – ojciec strofował mnie, że moje krasnale mają za tłuste brzuchy, przez co marnuje się glina, i że traktując kolorem fragment kamizelki, który ostatecznie będzie przysłonięty ręką, zużywam niepotrzebnie farbę. Finalnie pojąłem, że kluczem do sukcesu jest maksymalna oszczędność środków przy minimalnym wykorzystaniu inwencji twórczej, i tym samym zasłużyłem na miano godnego spadkobiercy rodzinnej tradycji.

Niemniej praca ta przyprawiała mnie o coraz więcej poziewań, poszerzających się nieuchronnie z tygodnia na tydzień.

– Tato, czy ciebie to nie nudzi? – spytałem, stawiając w kolejce do pieca któregoś skrzata z rzędu. – Czy nie moglibyśmy zmienić im na przykład koloru kamizelki albo dołożyć brodę, albo wąsy, albo nawet i pieprzyk pod uchem, żeby tylko urozmaicić jakoś tę nudną i żmudną pracę?

– Synek, my nie jesteśmy artyści, my jesteśmy rzemieślnicy – odpowiedział ojciec, wrzucając do pieca kolejną porcję sobowtórów, a widząc moje rozczarowanie, dodał: – Robiąc wciąż to samo, mamy przynajmniej pewność, że nam wyjdzie. No, a poza tym oszczędzamy i mamy mniej roboty.

Zawsze po powrocie do domu, jak zaszczepił mi to ojciec, oglądaliśmy mecz. Darliśmy się wniebogłosy po każdym golu, a następnie wskakiwaliśmy pod pierzyny, nie mówiąc sobie nawet dobranoc.

Mimo iż pozornie może się wydawać, że zatopiony po sam czubek głowy w skrajnym nihilizmie zapomniałem o obietnicy, rana nie zagoiła się ani trochę. Przeciwnie, bezmyślność, w której ugrzęzłem, wzmagała moje pragnienie powrotu do barwnego życia, do życia z Czarnoksiężnikiem w roli głównej. Niecierpliwiłem się, czekałem, aż przybędzie, niczym Odyseusz powracający po dziesięciu latach do swej Itaki. Obojętnie czym: pociągiem, odrzutowcem, dorożką; mógł nawet spaść z nieba. Wyniuchałbym zapach imbiru, gdziekolwiek bym się znajdował i przebrawszy się w najlepsze ubranie, wystrzeliłbym jak z procy powitać go w naszym mieście. Uścisnęlibyśmy się jak bracia, on powiedziałby: „Nie wracaj już do domu, jeszcze dziś musimy zdążyć do Barcelony”, a ja poprosiłbym, żeby pozwolił mi ostatni raz pożegnać rodziców, warsztat z niekończącymi się figurkami staruszków i ich fajek, i ruszyłbym z Mistrzem, zostawiając w niepamięci cały ten spowity szarością świat.

Wychodziłem nawet czasem na peron, przykucałem pod murkiem i obserwowałem godzinami nudnych i powtarzalnych ludzi – niemogące się od siebie odkleić zakochane pary, prowadzone przez wnuczków za rękę kruchutkie babcie, pędzących do pociągu bardzo ważnych panów z teczuszkami – usiłując dostrzec wybijającą się z tłumu o pół metra głowę mojego profesora. Codziennie zaglądałem do skrzynki, odsłuchiwałem po kilka razy pocztę głosową, próbując wśród chrzęstów i szelestów niewprawnych nadawców wiadomości usłyszeć jego niski, przyjemny głos.

Mój Mistrz nie mógł nie przyjechać, takiej wersji w ogóle nie brałem pod uwagę w całej mojej siedemnastoletniej ufności. Wiedział przecież wszystko. Musiał wiedzieć, jak bardzo go kocham i jak wielką, niewybaczalną krzywdę wyrządziłby mi, nie wracając.

[1] Gran Teatre del Liceu – teatr operowy mieszczący się w Barcelonie przy ulicy Les Rambles. Budynek spłonął dwukrotnie, w latach 1861 i 1994.

REDAKCJA: Ewelina Ambroziak

KOREKTA: Liliana Hetko

OKŁADKA: Wytwórnia Przecinków

KONWERSJA DO EPUB/MOBI: InkPad.pl

© Aleksandra Chmielewska i Novae Res s.c. 2015

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, reprodukcja lub odczyt jakiegokolwiek fragmentu tej książki w środkach masowego przekazu wymaga pisemnej zgody wydawnictwa Novae Res.

Wydanie pierwsze

ISBN 978-83-7942-320-0

NOVAE RES — WYDAWNICTWO INNOWACYJNE

al. Zwycięstwa 96/98, 81-451 Gdynia

tel.: 58 698 21 61, e-mail: sekretariat@novaeres.pl, http://novaeres.pl

Publikacja dostępna jest w księgarni internetowej zaczytani.pl.

Wydawnictwo Novae Res jest partnerem

Pomorskiego Parku Naukowo-Technologicznego w Gdyni.