SPIS TREŚCI

PROLOG

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

XIII

XIV

XV

XVI

XVII

XVIII

XIX

XX

XXI

XXII

XXIII

XXIV

XXV

XXVI

XXVII

XXVIII

XXIX

XXX

XXXI

XXXII

XXXIII

XXXIV

XXXV

XXXVI

EPILOG

PROLOG

Przyciskał notatnik do piersi, jakby był on czymś żywym i mógł wyrwać się z jego ramion. Wciąż wstrząsały nim spazmy szlochu, płakał tak, jak jeszcze nigdy dotąd.

Nie mógł uwierzyć w to, że wszystkie obietnice zostały złamane, że wszystkie przysięgi okazały się tylko pustymi słowami.

Gdy nie miał już sił krzyczeć z rozpaczy, usiadł w fotelu stojącym przy łóżku i otworzył notatnik. Rozpoznał zamaszyste, pochyłe pismo i żal na nowo ścisnął mu gardło, przełknął jednak łzy i zaczął czytać.

I

Nienawidziłem alkoholu.

Nie mogłem patrzeć na przyjaciół, będących jeszcze dziećmi, gdy potajemnie pili na umór i konwulsyjnie zwijali się w krzakach, zanim każdy padł gdzieś na sianie w swojej stajni. Towarzyszyłem im, owszem, ale co miał robić piętnastoletni chłopak z dobrego domu, który nie musiał robić nic? Snuliśmy się ulicami Baton Rouge i Nowego Orleanu jak złe duchy, uwodziliśmy Kreolki i trwoniliśmy majątki ojców, grając w karty i nie przejmując się nadchodzącą wojną. Wydawało nam się, że jesteśmy panami świata!

Oczywiście nie wiedzieliśmy jeszcze, że wojna wybuchnie. Życie upływało nam na zabawie, konnych przejażdżkach i marzeniach o Europie, wszyscy byliśmy już jedną nogą gdzieś na Starym Kontynencie, gdzie mieliśmy odebrać odpowiednie wykształcenie, mające pomóc nam w przyszłości w zarządzaniu plantacjami.

Nienawidziłem plantacji, smrodu chat niewolników i codziennych wyjazdów z ojcem w pola, na których uprawiano trzcinę cukrową i bawełnę. Gdy byłem dzieckiem, pola wydawały mi się nieskończonym światem, a czarni niewolnicy istotami z piekła rodem, do których nie mogłem się przyzwyczaić. Moja piastunka była w zasadzie biała, kreolską krew zdradzały jedynie kręcone włosy, wymykające się spod wykrochmalonego czepka, i głęboki, gardłowy głos, którym wyśpiewywała kołysanki w niezrozumiałym dla mnie języku.

Byłem dziwnym dzieckiem. Większość najmłodszego życia spędziłem pod fortepianem matki, jako wątły i chorowity chłopiec, któremu klimat Południa wyraźnie nie służył. Gdy nieco podrosłem i nabrałem sił, matka chciała zabrać mnie do Francji, do majątku dziadka, Louisa Marcata, producenta uznanych winiaków.

Marcat był potentatem, z którym moja babka nawiązała korespondencyjną znajomość. Mieszkała wówczas w Londynie i chciała wyrwać się na południe Europy, a później do Nowego Świata, uciekając przed jakąś tajemnicą, o której nigdy nikomu nie opowiedziała. Pewnego lata przybyła do winnic Marcata i niedługo po tym ich epistolarna znajomość została skonsumowana. Siła perswazji mojej babki była tak wielka, iż Marcat powierzył zarządzanie uprawami i produkcją trunków zaufanym ludziom, po czym wyruszył wraz z nią do Ameryki. Babka była wyzwoloną kobietą, urodzoną u schyłku poprzedniego stulecia, mającą niezwykle silną osobowość i obezwładniający wpływ na mężczyzn.

Nazywała się Blanche Avoy.

Jej przeszłość i dzieciństwo tonęły w cieniu. Nigdy nie wspominała o zamierzchłych czasach i niejednokrotnie bardzo żałowałem, iż odeszła, zanim dorosłem na tyle, aby porozmawiać z nią o jej młodości. Mając dwadzieścia trzy lata, zwiedziła już Austrię i Włochy, podążając za premierami operowymi i ucztując na przyjęciach wydawanych na cześć najsławniejszych śpiewaków, zawsze jednak wracała do rodzinnego Londynu. To było wszystko, co pozwalała o sobie wiedzieć.

W czasach gdy była wyzwoloną panienką, bytującą na europejskich salonach, trunki z winiarni mojego dziadka były bardzo popularne nawet na wyspach i babka postanowiła odwiedzić te sławne francuskie winnice. Gdy w końcu przybyła na ziemie Marcata, zakochała się bez pamięci w człowieku, który o winogronach mówił z równą pasją i miłością, z jaką ona opowiadała o operze. Był rok 1817.

Wyjazd do Ameryki miał być tylko epizodem w życiu moich dziadków. Wyjechali, by zainwestować rozrastający się majątek. Zanim jednak interesy rozkręciły się na dobre, babka była już w ciąży i na świeżo założonej plantacji, w roku 1820, powiła moją matkę, która odziedziczyła po niej wiotkość i bladość, mogącą pięknie komponować się z londyńską mgłą, wyglądającą jednak zupełnie nienaturalnie na tle czarnych twarzy niewolników i dzikiego krajobrazu Południa.

Blanche nie wróciła do formy po urodzeniu córki i nie było mowy o forsującej podróży powrotnej do Europy. Nigdy już nie miała powrócić na Stary Kontynent i moja rodzina zaczęła na dobre wrastać w bagna Luizjany. Louis Marcat pompował fundusze napływające z Europy w powiększające się amerykańskie plantacje i wszyscy pogodzili się z myślą, że najprawdopodobniej nigdy nie powrócą do Francji.

Moja matka, Maria Louisa, dorastała i szybko stało się jasne, że będzie jedynaczką. Nie doczekawszy się męskiego potomka, który mógłby przejąć plantacje, a nie chcąc stracić dorobku wielu lat, Louis postanowił wydać swą jedyną córkę za syna lokalnego plantatora bawełny, Jima Jardineux.

William, który urodził się w roku 1816, nie miał przed sobą innej przyszłości niż zarządzanie ziemią i niewolnikami, podobnie jak jego ojciec, dziadek i pradziadek, który w połowie poprzedniego stulecia emigrował z Francji. Był to nieustraszony pionier, orzący pierwsze pola własnymi rękoma.

Jim Jardineux przyznał się kiedyś mojemu dziadkowi podczas gry w karty, że jego przodek tak naprawdę uciekał przed wyrokiem, a nie poszukiwał nowych terytoriów do zasiedlenia. Louis docenił szczerość Jima i obiecał oddać swoją nienarodzoną jeszcze córkę jego synowi, Williamowi, mającemu wówczas cztery lata. Taka przynajmniej była jego oficjalna wersja wydarzeń, lecz ja do tej pory zastanawiam się, czy Jim Jardineux po prostu nie wygrał przyszłej synowej w karty.

Maria Louisa, tak samo jak jej matka, władała czterema językami, potrafiła pisać i śpiewać po łacinie, włosku i francusku, uczyła się gry na fortepianie i skrzypcach, budząc zdziwienie i fascynację okolicznych kobiet. Ich głównymi celami w życiu było najpierw wyszywanie, a potem flirtowanie, pikniki i w końcu rodzenie synów mających w przyszłości dziedziczyć majątki swoich ojców. Damy przesiadywały w naszym salonie, z zaciekawieniem obserwując Marię Louisę i jej matkę, jakby te były jakimiś egzotycznymi zwierzętami.

Chociaż mężczyźni z Południa twierdzili, iż edukowanie kobiet to strata czasu i pieniędzy, pozwalali swoim córkom i żonom odwiedzać Marię Louisę tak długo, jak długo te nie chciały iść w jej ślady.

Wkrótce dom moich dziadków stał się centrum życia towarzyskiego na poziomie europejskim, a Maria Louisa, pomimo ekscentrycznych zainteresowań, została uznana za jedną z najlepszych partii na całym Południu. Okolicznych kawalerów nie zrażała nawet jej wątłość i fakt, że była obiecana Williamowi.

Aby nie rozbudzać zbytnio ich nadziei i nie powodować niepotrzebnych napięć, ślub Marii Louisy i Williama Jardineux odbył się w dniu siedemnastych urodzin mojej matki, w roku 1837.

Na owoc tego związku trzeba było długo czekać i dopiero w pięć lat później, podczas wilgotnej i chłodnej zimy roku 1842, urodziła się moja starsza siostra, Teresa. Odziedziczyła krzepkość i grube rysy ojca, wyrosła jednak na piękną, silną dziewczynę, pożądaną przez wszystkich okolicznych chłopców. Miałem dziewięć lat, gdy wyszła za mąż i wyjechała gdzieś na Północ. Wówczas jednak konflikt między Północą i Południem nie był jeszcze tak wyraźny, lecz siostra nigdy nie wróciła na plantację i po kilku latach doszły nas słuchy, że wraz z mężem zostali działaczami na rzecz wyzwolenia niewolników. Rodzice nigdy tego nie komentowali, a ja byłem zbyt młody, by mnie to obchodziło.

Przez dwa lata po narodzinach Teresy moi rodzice starali się o syna i William powoli tracił nadzieję. Matka jednak była silna, wbrew wątłej posturze, i po dwóch nieudanych ciążach przyszedłem w końcu na świat. Był rok 1845.

Babka nie była jeszcze wiekowa, wymusiła jednak na córce i zięciu obietnicę, że jeśli umrze, nie dopilnowawszy tego sama, tradycyjnie nas wychowają i porządnie wykształcą. Nawet jeśli miałem zostać plantatorem, to światowym i władającym kilkoma językami, abym mógł robić interesy za granicą. Babka ubolewała nad tym, że jej zięć mówił jedynie po francusku i to z wyraźnym akcentem kreolskim.

Chyba z sentymentu i tęsknoty za Gaskonią dziadek nadał mi imię Armagnac.

Zanim skończyłem pięć lat, Blanche już nie żyła. Odeszła po długiej, wycieńczającej chorobie. Zrozpaczony Louis Marcat, nie mogąc egzystować w miejscu, w którym wszystko przypominało mu ukochaną żonę, przepadł we Francji, zostawiając mnie z porywczym ojcem i dziwacznym imieniem pod fortepianem matki: zamyślonej, młodej jeszcze dziewczyny, zafascynowanej siłą i krzepkością swego męża.

Był rok 1850.

Matka żyła we własnym świecie, idealizując Williama i będąc mu wdzięczną, że nie znalazł sobie jakiejś kolorowej kochanki, gdy raz po raz podejmowała nieudane próby powicia syna. Wielu plantatorów utrzymywało w miastach całe rodziny, Maria nie chciała jednak wierzyć w to, że jej mąż mógłby być zdolny do prowadzenia podwójnego życia. Ideały, które wpoiła jej babka, gasły jednak powoli w starciu z rzeczywistością Południa i matka szybko przekonała się, że nigdy nie wyjedzie do Europy, o której tyle słyszała, i nigdy nie zobaczy przepięknych winnic, za których sprawą przyszła na świat. Cztery ciąże, jedna po drugiej, poważnie nadwątliły jej i tak słabe zdrowie i William nie chciał nawet słyszeć o wyjeździe do francuskiego majątku jej ojca, ani teraz, gdy miała doglądać naszego wychowania, ani wspólnie ze mną w przyszłości, gdy zgodnie z wolą babki miałem udać się w takową podróż.

W roku 1860, mając piętnaście lat, wiedziałem już, że wyjadę z zatęchłego Południa zbliżającego się do nieuchronnego konfliktu zbrojnego z Północą. Nie byłem patriotą, chciałem uciec, zanim komukolwiek przyszłoby do głowy wysłać mnie na wojnę.

Byłem podobny do Blanche Avoy nie tylko fizycznie.

Jej postać fascynowała mnie choćby dlatego, że w opowieściach matki była zawsze piękną, wykształconą kobietą, niezależną dziewczyną, podróżującą samodzielnie po Europie i chłonącą rozkosze życia wśród artystów i sztuki. Jak bardzo była wyemancypowana, wiedziała tylko ona sama i tę tajemnicę zabrała do grobu. Matka skrycie ją podziwiała, wiedziała jednak, że nigdy jej nie dorówna i nigdy nie będzie prowadzić podobnego życia. Chciała, żebym choć ja go zakosztował, zanim na dobre wrosnę w podmokłą glebę plantacji.

Od małego brzdąkałem na fortepianie i szybko odkryto u mnie talent. Maria Louisa najpierw uczyła mnie sama, a później wynajmowała najlepszych nauczycieli. Miałem też smykałkę do języków i gdy byłem jeszcze podrostkiem, rozmawiałem z matką po włosku i hiszpańsku, doprowadzając tym do szału ojca, który nadaremnie próbował zainteresować mnie uprawami i niewolnikami; bałem się ich jak ognia. William powoli tracił do mnie cierpliwość, lecz matka zawsze stawała po mojej stronie, przypominając mu o woli Blanche. Miałem zostać światowym dżentelmenem, a nie farmerem wymachującym batem nad głowami niewolników. Choć Maria Louisa bardzo kochała swego męża, w miarę gdy dorastałem, coraz częściej słyszałem, jak w gniewie nazywała go pod nosem „prostakiem z batem”. Wiele lat później uświadomiłem sobie, że jej rzekoma fascynacja mężem była jedynie pozą, tarczą, za którą skrywała głęboką niechęć do niego, rosnącą z każdą chwilą, w której uświadamiała sobie, jak bardzo się różnili. W owych czasach zbyt jednak byłem zajęty snuciem fantazji o podróży do Francji, by zawracać sobie głowę relacją moich rodziców.

Miałem wyjechać do winnic Marcata, aby przekazać dziadkowi najnowsze wieści na temat naszej rodziny, a następnie udać się do Londynu, by pobierać nauki na renomowanej uczelni. Później miałem powrócić do francuskiego majątku dziadka, aby sprawdzić wiedzę w praktyce i prowadzić rodzinne winnice, a po dwóch latach do Ameryki – i jako plantator ekonomista pomnażać majątek.

Wyjechałem więc, będąc jeszcze chłopcem, pod opieką wynajętych nauczycieli.

Nigdy jednak nie wróciłem, bo nie było do czego wracać.

W Ameryce wybuchła wojna, a ja tymczasem dotarłem do Francji, rozlokowałem się w posiadłości dziadka i czekałem na wieści z domu, które docierały do nas z dużym opóźnieniem. Rozpocząłem naukę praktyczną i szybko opanowałem zarządzanie winnicami, zacząłem również reprezentować Marcata podczas sprzedaży naszych win.

Przez lata żyliśmy jednak w ciągłym strachu, a majątek zaczął topnieć w zastraszającym tempie, gdyż dziadek wysyłał bajońskie sumy za ocean dla ratowania plantacji Jardineux.

Wojna stopniowo spustoszyła Południe, a dziadek stracił wszystko, próbując pomóc moim rodzicom podźwignąć się po klęsce konfederatów. W krótkim czasie nie było już francuskich winnic, którymi mógłbym zarządzać, ani amerykańskich plantacji, które mógłbym odziedziczyć. Louis Marcat nie potrafił znieść życia bankruta i umarł dla świata razem z majątkiem. Odnaleziono go w stuporze, pochylonego nad księgami rachunkowymi z czasów prosperity.

Ja zaś, zgodnie z pierwotnym planem, wyjechałem do Londynu, nie miałem jednak za co studiować. Zamieszkałem u jedynej żyjącej krewnej, nie wiedziałem nawet, z czyjej strony, a ona była zbyt stara i zdziwaczała, aby udzielić mi wyjaśnień. Wciąż brała mnie za swego od lat nieżyjącego męża, pijaka i hulakę, z którym ciągle tylko się kłóciła.

Miałem wrażenie, że wojna sięgnęła swoimi mackami również za ocean i zdusiła całą naszą rodzinę.

Rodzice nie potrafili przystosować się do nowej powojennej rzeczywistości. Porzucili dom, w którym przez jakiś czas rezydowali jankescy żołnierze, i osiedli w dźwigającej się z gruzów Atlancie. Za ostatnie pieniądze otrzymane od Marcata wynajęli mieszkanie i próbowali rozkręcić jakiś interes, jednak bez powodzenia. Matka więdła w oczach i zmarła w roku 1868, krótko po tym, gdy latem skończyłem dwadzieścia trzy lata.

Po jej śmierci ojciec załamał się zupełnie i rozchorował podczas podróży morskiej do Londynu. Chciał osobiście przekazać mi tę smutną wieść, nie zdążył jednak zejść na ląd. Jego ciało pochłonął ocean, gdyż rejs trwał zbyt długo, by zdołano dotransportować je do portu. Na pamiątkę po mojej amerykańskiej rodzinie zostało mi pudło papierów, przekazane przez kapitana.

Późną jesienią 1868 roku byłem więc zubożałym sierotą o domniemanych arystokratycznych korzeniach, młodym mężczyzną, który oprócz umiejętności władania czterema językami, gry na fortepianie i zaawansowanej wiedzy ekonomicznej, której nie zdołał wykorzystać do ratowania rodzinnej fortuny, nie miał nic.

II

Gdybym wówczas nie spotkał pewnego młodego skrzypka, którego ojciec miał więcej ambicji niż rozumu, moje życie z pewnością potoczyłoby się zupełnie inaczej.

W dobie Liszta niewielu skrzypków miało szanse na międzynarodową karierę, przestali być modni. Wielu muzyków mogło jednak zaistnieć jako chałturnicy grywający w domach londyńskich miłośników sztuki.

Takim właśnie chałturnikiem był Lothar Mintze, syn pruskiego muzykanta zafascynowanego Niccolo Paganinim i pragnącego, by jego potomek, urodzony dokładnie w dziesięć lat po śmierci wirtuoza, zrobił równie szybką i błyskotliwą karierę. Zapędy ojca sprawiły, że chłopak uciekł z domu, gdy tylko się zorientował, jakie czeka go życie pod okiem rodzica. Lothar nie był ani geniuszem, ani wirtuozem. Szybko i szczerze znienawidził grę na skrzypcach. Była to jednak jedyna rzecz, jaką umiał robić na tyle dobrze, by się z niej utrzymać. Uciekał przed ojcem po całej Europie, zarabiając grą na podróże, aż w końcu osiadł w Londynie. Dopiero tutaj mógł odetchnąć i przestać oglądać się przez ramię.

W poszukiwaniu partnera do chałturniczych występów wstąpił do baru, w którym brzdąkałem na pianinie smętne utwory, nie mogąc pogodzić się z nagłym osieroceniem i pijąc za ostatnie grosze znienawidzony winiak z piwnic mojego dziadka. Jakbym specjalnie chciał w ten sposób podkreślić groteskowość i tragizm swojej sytuacji.

– Czy mogę panu postawić coś do picia? – usłyszałem za plecami, gdy odstawiałem pustą szklankę na pianino.

– Nie – odparłem bez zastanowienia, ocierając usta wierzchem dłoni. – Nie cierpię alkoholu.

– Doprawdy? – zapytał głos zza moich pleców i zabrzmiało to dość sarkastycznie, ponieważ szklanka, którą odstawiłem, była czwartą pustą szklanką. Jakoś nie zwróciłem na to uwagi.

Odwróciłem się powoli, odczuwając skutki wypitego trunku. Na pierwszy rzut oka mówiący do mnie mężczyzna wydał mi się bardzo stary, białe włosy opadały mu na ramiona, kontrastując z czarnymi jak węgle oczyma. Potrząsnąłem głową, ale tylko mi się w niej zakręciło, jakość widzenia pozostała niezmieniona.

– Mam już dosyć na dzisiaj… – mruknąłem, wstając, zatoczyłem się jednak i straciłem równowagę. – I na jutro też… – bąknąłem, próbując uchwycić się pianina.

Poczułem silne ramię przytrzymujące mnie i byłem na tyle przytomny, żeby uświadomić sobie, iż nie mogło należeć do starca.

– A kim pan jest, jeśli mogę zapytać? – wybełkotałem i nagle zrobiło mi się wstyd z powodu mego stanu. W tamtej chwili uosabiałem wszystko, czym jeszcze niedawno tak szczerze pogardzałem.

– Pytanie powinno raczej brzmieć: kim pan jest? – odrzekł nieznajomy, pomagając mi usiąść przy stoliku. – Jestem pod wrażeniem pańskiej gry. I faktu, że w ogóle potrafi pan grać w takim stanie.

– Chce pan rozmawiać o moich umiejętnościach? – Nie widziałem wyraźnie, ale wykonał chyba gest w stronę baru.

Po chwili, która mogła trwać minutę albo i godzinę, młodziutka kelnerka, na którą zwróciłem uwagę, zanim się haniebnie upiłem, postawiła przede mną filiżankę czarnej kawy. Ciepły, intensywny aromat otrzeźwił mnie na tyle, że mogłem przyjrzeć się mojemu rozmówcy. Był w istocie młodziutkim chłopakiem o nietypowej, delikatnej urodzie, bardzo jasnych włosach i czarnych oczach, w których w półmroku odbijały się płomyki gazowych lamp oświetlające ponure wnętrze lokalu.

– Właśnie o tym chciałbym porozmawiać – gestem zachęcił mnie do wypicia łyka kawy, która była wyjątkowo mocna i wysokiej jakości jak na tak podrzędny lokal. Nawet filiżanka była czysta. Zaczynałem zauważać takie detale, co znaczyło, że trzeźwiałem szybciej, niżbym sobie tego życzył.

– O moim wykształceniu muzycznym? – powtórzyłem, jakbym go nie dosłyszał.

– Nie obchodzi mnie pańskie wykształcenie. Obchodzi mnie pańska umiejętność nadzwyczajnej interpretacji utworów Liszta. Czy musi się pan upić, aby tak grać, czy na trzeźwo idzie panu równie dobrze?

– Jest pan bezczelny i niegrzeczny – zauważyłem mało błyskotliwie.

– Może i jestem, ale to ja stawiam kawę i chyba choćby z tego tytułu mam prawo zadać panu jedno pytanie, jakże istotne dla sedna naszej rozmowy, nieprawdaż?

– Sedna rozmowy? – dukałem jak wiejski głupek i nie mogłem już siebie słuchać. Upiłem jeszcze jeden łyk kawy, była jak płynny ogień.

Chłopak wyglądał na rozbawionego. Mimo impertynencji miał w sobie coś intrygującego. Musiał mieć istotny powód do konfrontacji z barowym pijakiem, którym niewątpliwie byłem w owej chwili, mimo że mój strój mógł sugerować coś zgoła innego.

– Szukam partnera do duetu instrumentalnego – wyjaśnił i oparł łokcie na stoliku. – Pianiści są dzisiaj w cenie – dodał – podczas gdy my, skrzypkowie, odchodzimy w cień. Paganini jest już niemodny. Londyńczycy uważają, iż nie ma sensu słuchać skrzypków, którzy nigdy mu nie dorównają. Niektórzy jeszcze go pamiętają i póki nie zapomną, niewiele jest dla nas miejsca na rynku muzycznym, jeśli mogę się tak wyrazić.

– I pan jest właśnie skrzypkiem, który nigdy nie dorówna Paganiniemu? – odpaliłem i poczułem, że na chwilę triumfuję, choć nie wiem, dlaczego ta rozmowa wydawała mi się rywalizacją. – Niech więc pan zmieni, jak pan to powiedział, rynek muzyczny, na inną branżę.

Chłopak nie oburzył się, jak ja bym zrobił na jego miejscu, tylko uśmiechnął nieznacznie.

– Tak właśnie jest – odparł, unosząc głowę. – A nie mogę zmienić rynku, gdyż gra na skrzypcach to jedyne, co potrafię robić dość dobrze, by się z tego utrzymać. Są też pewne osoby, które uważają, że jest inaczej – dokończył, patrząc mi prosto w oczy.

– Inaczej, czyli jak?

– Czyli tak, że mogę dorównać Paganiniemu, co jest oczywiście kompletnym absurdem. Dlatego właśnie potrzebuję pana – wymierzył w moją stronę długi biały palec. – Bo choć nigdy nie dorówna pan Lisztowi, gra pan na tyle ciekawie, aby wzbudzić zachwyt gawiedzi, gotowej słono płacić za to, aby posłuchać choćby średnio udanej jego imitacji.

Przez moment miałem ochotę przechylić się przez stół i wymierzyć mu policzek lub zrobić coś równie niedorzecznego, miał jednak absolutną rację i musiałem gorzko się roześmiać. Prawda była taka, że, jakkolwiek wydumane było wówczas moje mniemanie o własnym talencie, musiałem znaleźć sobie jakieś intratne zajęcie, chowając dumę do kieszeni i być może grając na herbatkach u bogatych, podstarzałych dam marzących o ostatnich w życiu uniesieniach. Lepsze to niż bycie na utrzymaniu jakiejś ciotecznej babki, która poszła na dno razem z resztą naszej rodziny.

– I wróży pan nam, dwóm podrzędnym muzykom, karierę na tutejszym rynku muzycznym? – zapytałem, a na moich ustach igrał ironiczny uśmieszek.

– Zdziwiłby się pan, jak mało wymagająca jest tutejsza publiczność – odrzekł, opierając się na krześle i krzyżując ręce na piersi.

– Sugeruje pan, że bylibyśmy aż tak kiepscy?

– Wręcz przeciwnie, dlatego tym łatwiejsze będą to pieniądze – zauważyłem iskierki w jego czarnych oczach, jakby już widział naszą błyskotliwą karierę.

Przez długą chwilę wpatrywałem się w niego bez słowa. Był młody i pełen energii, zupełnie jak ja do niedawna. Przez moment miałem wrażenie, że w ciągu ostatnich kilku dni bardzo się postarzałem, straciwszy w jednej chwili wszystko, co było dla mnie równie oczywiste jak codzienny wschód słońca. Brak pomysłu na dalsze życie doprowadził mnie na dno, a ja, zamiast się od niego odbić, uparcie tarzałem się w mule… Jedyne, co przyszło mi do głowy, to powrót do Francji, do posiadłości dziadka, która miała być wkrótce zlicytowana. Podejrzewałem jednak, że życie u boku zdziwaczałego starca-bankruta byłoby równie beznadziejne, co egzystencja przy prawie ślepej ciotce, której jedyną rozrywkę stanowiło wygrzewanie przy kominku pokręconych artretyzmem stóp. Patrząc na nią, cieszyłem się, że moja babka i matka nie dożyły tak podeszłego wieku. Bankructwo i ubóstwo byłyby dla nich nie do zniesienia.

I oto perspektywa odbicia się od dna siedziała przede mną w osobie eterycznego, bezczelnego chłopaka o białych włosach i czarnych oczach, proponującego mi nowy początek.

III

Spotkaliśmy się następnego dnia w południe.

W powietrzu czuć już było pierwszy powiew zimy. Opatuliłem się płaszczem i wcisnąłem kapelusz głębiej na czoło, opierając się podmuchom mroźnego wiatru i kaskadom gnających prosto w twarz liści.

Mieszkanie Lothara znajdowało się w odnowionej kamienicy na drugim piętrze. Klatka schodowa z kutego żelaza i witraże w oknach zapowiadały przyjemne lokum o wysokich sufitach. Wyobraziłem sobie nawet ogień buchający w kominku.

Gospodarz czekał na mnie z imbrykiem gorącej herbaty – dobrej, angielskiej herbaty, którą uwielbiałem. Szczerze mówiąc, spodziewałem się raczej skromnego pokoiku i byłem mile zaskoczony obszernością i wystrojem jego mieszkania. Dawny przepych mojego domu wrócił w krótkim, bolesnym przebłysku.

– Nigdy nie mówiłem, że mieszkam skromnie – Lothar jakby odgadł moje myśli – i że bez pana nie zarobiłem żadnych pieniędzy – dodał, nalewając herbatę do filiżanek z cienkiej porcelany.

W salonie było przyjemnie ciepło, ogień faktycznie trzaskał w kominku, a na środku pokoju pysznił się ogromny czarny fortepian, na którego widok z moich ust wyrwało się ciche westchnienie. Był to ogromny, koncertowy Bösendorfer, rozsadzający niemal pokój swoimi rozmiarami. Mimo niedawnego bogactwa nigdy nie mieliśmy równie wspaniałego instrumentu.

– Myślę, że jest godny pańskiego talentu – usłyszałem, gdy zdejmowałem płaszcz. Odebrał go ode mnie lokaj, który wyrósł jak spod ziemi. Nie spodobało mi się to.

– Wystarczy tego – nieproszony usiadłem na krześle i założyłem nogę na nogę. – Do czego tak naprawdę jestem panu potrzebny?

Lothar uśmiechnął się, wręczając mi filiżankę.

– Młody arystokrata, który niedawno stracił wszystko, jeszcze wczoraj pełen ideałów i z wizją świetlanej przyszłości, nagle został z niczym… – rzekł cicho, patrząc na mnie. Poczułem dreszcz przebiegający po plecach. Nie mówiłem mu o tym poprzedniego wieczora, a przynajmniej nie pamiętałem, abym mówił. Milcząc, odebrałem z jego dłoni filiżankę i upiłem łyk.

– Jakże inaczej mogłem skusić pana, jeśli nie wizją nowej, lepszej przyszłości? – było coś niepokojąco drapieżnego w spojrzeniu, którym mnie taksował. Bez słowa, z gracją osunął się na obitą wzorzystym adamaszkiem sofę.

Przez długą chwilę siedzieliśmy w milczeniu, aż miałem już dosyć podejrzeń i niedomówień. Najwidoczniej coś w mojej osobie zaintrygowało Lothara do tego stopnia, że odgrywał przede mną całe to przedstawienie, naigrawając się z moich słabości i wykorzystując beznadziejną sytuację, w której się znajdowałem. Wiedziałem, że nie mam nic do stracenia, zatem cierpliwie czekałem na rozwój sytuacji.

– Więc? – odezwałem się wreszcie. – Będziemy tak siedzieć i przyglądać się sobie? Może wyjaśni mi pan, o co tak naprawdę chodzi?

Lothar spuścił wzrok i uśmiechnął się nieznacznie.

– Chciałem pana przygotować na spotkanie z moim, a wkrótce również pańskim mecenasem – odrzekł, popijając herbatę. – Jest to… – zawiesił głos, jakby zastanawiał się nad doborem odpowiednich słów – …człowiek o specyficznym usposobieniu i spotkanie z nim mogłoby być dla pana pewnym szokiem.

– Szokiem? – uniosłem brwi. – Co pan ma na myśli? Czy ten mecenas jest aż tak specyficzny, że powinienem obawiać się spotkania z nim?

Spodziewałem się zobaczyć uśmiech, Lothar jednak nagle spoważniał. Wstał i powoli podszedł do okna, jego obcasy miarowo stukały o nagi parkiet z jasnych desek.

– Nie czuję się swobodnie w tej sytuacji, proszę mi wierzyć. Mecenas ma w sobie coś, co może wzbudzać lęk, a niewątpliwie zmusza do szanowania go. Poznając pański temperament, wolałem o tym uprzedzić, aby nie wywoływać niepotrzebnych napięć podczas spotkania.

– Sugeruje pan, że nie potrafię się zachować w obecności wpływowej osoby? Że jestem niewychowanym gburem ze wsi, który pogubi się przy spotkaniu jakiegoś napuszonego starego idioty? – starałem się zachować spokój, ale gotowałem się wewnątrz.

Dopiero jednak gdy wypowiedziałem te słowa, zdałem sobie sprawę z tego, że Lothar miał zupełną rację. Ostatnie dni zmieniły mnie w nieokrzesanego prostaka, jakbym wraz z majątkiem stracił ogładę, wykształcenie i resztki dobrego wychowania.

– Przepraszam… – powiedziałem cicho. – Ma pan rację, nie jestem chyba gotowy na spotkanie z kimkolwiek poza barmanem. Ostatnie dni były dla mnie bardzo ciężkie i sprawiły, że zmieniłem się w kogoś, kogo nie poznaję. Szanuję pańską dobrą wolę, a także wolę pańskiego mecenasa – mówiłem to wszystko, ale miałem wrażenie, że ktoś inny wypowiada te słowa za mnie, jakby niewidzialny sufler siedzący na ramieniu szeptał je wprost do mojego ucha.

– Chciałbym posłuchać pańskiej gry – Lothar spojrzał na mnie cieplej – Zechce pan wypróbować mój nowy instrument? Dostałem go kilka dni temu i nie miałem okazji dokładnie mu się przyjrzeć.

– Nikt nie grał jeszcze na tym fortepianie?

– Za wyjątkiem stroiciela nikt. O ile jego brzdąkanie można w ogóle nazwać muzyką.

Wstałem i podszedłem do instrumentu. Był imponujący, nie zdarzyło mi się widzieć dotychczas równie wspaniałego. Zacząłem się nawet zastanawiać, jak zdołano umieścić go w tym pokoju, z pewnością użyto jakiegoś dźwigu…

– Proszę – Lothar wskazał mi szeroką, pokrytą polerowną skórą ławę.

Usiadłem i uświadomiłem sobie, że byłem zdenerwowany prawie tak samo jak wówczas, gdy jako dziecko po raz pierwszy występowałem dla rodziny. Miałem poczucie, że od tego, jak zagram, będzie zależało zbyt wiele.

Lothar wycofał się i usiadł w fotelu, w zasadzie zniknął w objęciach ogromnego mebla, jakby nie chciał wchodzić pomiędzy mnie i moją muzykę.

Uniosłem klapę i dotknąłem lśniących klawiszy. Ich powierzchnia była chłodna i gładka, przywiodła mi na myśl wszystkie te chwile, kiedy grałem i byłem zupełnie sam, tylko ja i dźwięki w powietrzu przesyconym przenikliwą pieśnią cykad, a za oknami zapadał lepki zmierzch Luizjany…

Zagrałem.

Gdybym miał teraz wymienić tytuł utworu, nie mógłbym go sobie przypomnieć. Liszt, Chopin, jakieś urywki nokturnów czy preludiów, utwory zaczęły stapiać się pod moimi palcami w leniwą improwizację, rozchodzić pod wysokim sufitem jak śpiew niewolnic wśród pól bawełny, majestatyczny, pełen nostalgii i tęsknoty za wolnością, która pozostawała jedynie pojęciem. Dźwięki stawały się coraz bardziej przejmujące, aż w końcu zacząłem tracić nad nimi kontrolę, przestałem je słyszeć, zatraciłem się w kakofonii odgłosów dzieciństwa, które nagle wybuchły w mojej głowie, przeplatając się z obrazami dawno niewidzianych miejsc. Jakby ktoś powoli wysączał z mojego umysłu całe moje życie, oglądał je, przekartkowywał i delektował się nim jak dobrym trunkiem – tym właśnie stała się ta muzyka; całym moim życiem, zapowiadającym się tak cudownie i w jednej chwili zmienionym w jakąś farsę, którą zdawałem się obserwować z zewnątrz. Miałem wrażenie, że stoję obok i patrzę na siebie, jak pochylony smętnie kiwam się nad klawiaturą, pozwalając, by muzyka, jakiej nigdy wcześniej nie grałem, owładnęła mną i sprawiła, że czas na chwilę stanął w miejscu, gdy za pomocą dźwięków opowiedziałem całe swoje życie, nie wiedząc nawet, że byłem do tego zdolny.

Mogło to trwać chwilę lub wieczność.

W pewnym momencie zdałem sobie sprawę z tego, że nie gram już, a moje dłonie spoczywają bez ruchu na klawiaturze. Słyszałem tylko własny, przyspieszony oddech, czułem wilgoć nad górną wargą i na czole, a pod przymknięte powieki dostawało się szare światło jesiennego popołudnia.

Otworzyłem oczy i wyprostowałem się, a całe ciało bolało mnie tak, jakbym nie grał, a dźwigał fortepian na plecach. Wstałem, ława skrzypnęła cicho, a ja odwróciłem się w stronę fotela, w którym siedział Lothar. Patrzył na mnie w milczeniu, pocierając palcem podbródek, jakby zastanawiał się, w jakie słowa ubrać coś, czego nie chciał powiedzieć, a musiał. Po chwili podniósł się i podszedł do kominka. Zapatrzył się w ogień, a gdy zaczynałem się irytować jego milczeniem, odezwał się cicho:

– Ktoś popełnił kiedyś wielki błąd, zakładając, że powinien pan zostać plantatorem… – uniósł dłonie, jakby chciał ogrzać je nad płomieniami, choć w pokoju było przyjemnie ciepło. – Dlatego też pańskie nieszczęście wyjdzie panu jednak na dobre – dokończył, odwracając się i przyglądając mi, jakby widział mnie po raz pierwszy.

– Nie rozumiem…

– Zrozumie pan. Gdyby pański majątek nie przepadł, do końca życia wpisywałby pan kolumny numerków do ksiąg i doglądał winorośli, bawełny, indygo czy co tam uprawialiście. Być może kogoś innego takie życie satysfakcjonowałoby, ale nie pana. W ciągu kilku lat zmieniłby się pan w zgorzkniałego kupca, opanowanego żądzą zysku, myślącego tylko o pieniądzach, niezdolnego zmrużyć oka przy niesprzyjającej jego uprawom pogodzie. Teraz, gdy nie ma już czego doglądać, gdy nie ma pan nic do stracenia, może pan spojrzeć w głąb siebie i zagrać to, co dyktuje serce. Ponieważ jest pan wolny.

Wolny.

To było właśnie to słowo, które w tamtej chwili stało się ciałem. Nagle uświadomiłem sobie, że choć miałem tak niewiele, to odzyskałem siebie. Nikt nie miał już nigdy narzucać mi swojej woli, mówić mi, kim mam być i jak mam żyć. Jeszcze niedawno całe moje życie było zaplanowane z góry, ale nie przeze mnie, i nagle ten plan przestał istnieć, stał się zupełnie bez znaczenia. Istniała tylko obecna chwila i moja wola. Stałem się panem własnego, choć marnego losu.

– W pańskiej muzyce drzemie prawda zdolna poruszyć ludzkie serca… – Lothar wciąż przyglądał mi się uważnie. – Jest w niej tęsknota za życiem, którego pan pragnął, a jednocześnie nienawidził, zanim nawet pan je poznał. Teraz nie ma pan nic, a jednak ma wszystko. Odzyskał pan wolność, choć nie wiedział nawet, że był niewolnikiem jak ci, którzy pracowali na waszych polach. Różniło was jedynie to, że pan nie sprzeciwiał się tej niewoli i poddał jej, nie mogąc nic zmienić. Ale to los zdecydował. I teraz, dopiero teraz, uwolniony od dóbr materialnych, może pan zdobyć wszystko. Może pan zdobyć rząd dusz.

Nie w pełni pojmowałem wówczas sens jego słów. Czy w ogóle wspomniałem mu, skąd pochodziłem i jakie spotkały mnie nieszczęścia? Takie słowa wydawały mi się nie na miejscu w ustach człowieka otoczonego tym całym przepychem, ubranego w aksamit i pijącego wyborną herbatę z filiżanki z cienkiej porcelany. I oto on mówił mi, że zdobędę rząd dusz, że bogactwa materialne tak naprawdę były bez znaczenia i liczyła się tylko…

– Władza, proszę pana. Władza jest jak narkotyk… – Lothar wrócił do stołu i dolał sobie herbaty. – Jest jak absynt i morfina, ale nie powoduje tylu nieprzyjemnych skutków ubocznych. Ma pan niewątpliwy talent i prawdę w sobie, które pozwolą nam sięgnąć wyżej, niż początkowo przypuszczałem. Pozwolą nam kontrolować dusze tych, którzy będą słuchać pana muzyki. A mając władzę nawet nad jednym człowiekiem, może pan zdobyć cały świat.

Poczułem ukłucie niepokoju. Nie wiedziałem, jak rozumieć to, co powiedział. Przez chwilę wydał mi się istotą nie z tego świata, diabłem podającym mi do podpisania cyrograf. Czekałem, aż wyciągnie zza pleców narzędzie, którym utoczy mi krwi do podpisu. Wizja wydała się tak realna, że przez moment, gdy na mnie spojrzał, a jego czarne oczy odbiły blask płomieni trzaskających w kominku, poczułem prawdziwy strach.

Za oknem szybko zapadał późnojesienny zmierzch. Miałem wrażenie, że czas przecieka mi między palcami i płynie zbyt szybko.

– Proszę pana, wydaje mi się, że nie… – zacząłem niepewnie, nie wiedząc właściwie, co chciałem powiedzieć.

– Czy zostanie pan na obiedzie? – Lothar uśmiechnął się nieznacznie, demoniczność gdzieś zniknęła, a on znów był tym młodym mężczyzną, który zaczepił mnie w barze.

– Z chęcią – odparłem, nie jadłem bowiem porządnego posiłku od dwóch dni.

IV

–Lord wkrótce do nas dołączy. – Lothar powoli odkrajał kęsy, jadł niespiesznie i elegancko. Z trudem powstrzymywałem wilczy apetyt, w duchu śmiejąc się z siebie. Byłem przecież wykształconym człowiekiem, a dwa dni diety zrobiły ze mnie dzikusa.

Lord Edgar Francis Huntington.

Wyobraziłem sobie starego zarozumialca, któremu wydaje się, że może dysponować ludźmi, że może ich kupować i sprzedawać jak przedmioty. Lothar stał się w moich oczach jedną z zabawek, które umilały tamtemu chwile starości. Ja miałem się stać kolejną.

Skąd było we mnie tyle cynizmu, podejrzliwości, nieufności?Nie zastanawiałem się nad tym. Przez cały czas myślałem tylko o nazwisku Huntington, o tym, że gdzieś już je słyszałem, nie, widziałem je zapisane, ale gdzie?

– Bardzo pan zamyślony… – Lothar uniósł do ust kolejny malutki kęs. – Chyba się pan aż tak nie denerwuje?

Milczałem. I denerwowałem się, choć nie wiedziałem dlaczego.

Rozglądałem się po jadalni, urządzonej wystawnie i dostatnio. Meble z egzotycznego drewna, zastawa o złoconych rantach, najlepsze kryształy, dyskretne przejawy bogactwa, z którym nie chciano się obnosić. Na ścianie wisiały olejne obrazy przedstawiające ruiny i krajobrazy skąpane w świetle księżyca, każdy szczegół oddany wyraźnie jak na dagerotypie. Była w nich jakaś melancholia, nie pasowały do jadalni, a jednak wyeksponowano je właśnie tutaj, jakby specjalnie miały przypominać o tym, że życie nie polega jedynie na doczesnych przyjemnościach.

– Przepiękne, prawda? – Lothar zawiesił wzrok na jednym z obrazów, powoli sącząc czerwone wino. – To prezenty od przyjaciela lorda. Maluje przepiękne obrazy, szczególnie portrety. Być może będzie miał pan szansę obejrzeć je w posiadłości lorda.

Były piękne i niepokojące zarazem, zdawało mi się, że wyczuwałem smutek artysty, który je namalował, jak gdyby…

– Arapaggio ucieszyłby się z pańskiego podziwu – usłyszałem za sobą cichy głos, niemal szept, pobrzmiewający jakby ze studni. Wzdrygnąłem się i odruchowo wstałem, odsuwając krzesło z nieeleganckim zgrzytem.

Lothar również się podniósł, po czym skłonił głęboko, spuszczając wzrok.

– Lordzie Huntington, to jest pan Armagnac Jardineux – wskazał na mnie, obchodząc stół.

– Cudowne dziecko o imieniu wina… – Mężczyzna zlustrował mnie przenikliwym wzrokiem zmrużonych oczu, jasnych i błyszczących. Mogłem dostrzec ich głęboki szmaragdowy kolor. – Równie aromatyczne, słodkie i uderzające do głowy…

Nie wiedziałem, co bardziej mnie onieśmieliło: jego słowa czy usta, które je wypowiadały.

Lord Edgar Francis Huntington zdawał się najmłodszy z nas trzech. Niewysoki, smukły, odziany w czerń, jego twarz okalały jasne włosy zdające się żyć własnym życiem, poruszające się przy każdym kroku jak włosy topielca pod wodą. Uniósł dłoń okrytą białą rękawiczką do twarzy niemal równie bladej, jakby pokrytej warstwą matowego pudru. Odnosiło się wrażenie, że patrzy się na niego przez zaparowaną szybę. To musiał być bardzo staranny makijaż.

– Lothar bardzo pochlebnie wypowiada się o panu – lord wskazał gestem, żebyśmy usiedli, i sam zajął miejsce u szczytu stołu. Służący dyskretnie postawił przed nim talerz i napełnił kieliszek, lecz mężczyzna nie zwrócił na to uwagi. Ja także zapomniałem o jedzeniu, słuchając jego głosu, w którym czaił się pomruk, jakby siedziała w nim jakaś bestia próbująca przemówić. Przeszedł mnie dreszcz, drżałem jak uczeń przed groźnym profesorem, nie, raczej jak bezbronny człowiek w obliczu drapieżnika.

– Jak pan zapewne wie, jestem mecenasem młodych artystów. Wielu muzyków zrobiło spektakularne kariery, zaczynając pod moimi skrzydłami.

„Kiedy ich wspierałeś? – pomyślałem. – Z kołyski?”

Lord uśmiechnął się, a moje serce zmiękło, jakby tym uśmiechem rzucił na mnie urok. Patrzył mi prosto w oczy i w jego spojrzeniu była jakaś zakamuflowana lubieżność, rozchylił nawet usta, jakby przyglądał się nagiej kochance, a ja poczułem, że się rumienię jak dziewica pod wpływem tego wzroku. Zdawał się zaglądać wprost do mojego umysłu.

– Zbyt łatwo ulega pan pozorom, panie Jardineux – ten głos był jak narkotyk, czułem zawroty głowy, jakbym wypił za dużo, a przecież ledwie dotknąłem ustami kieliszka. – Patrzy pan na moją twarz i widzi chłopca, proszę mi jednak wierzyć, przeżyłem o wiele więcej, niż jest pan sobie w stanie wyobrazić. Spotkałem na swojej drodze wielu przyjaciół i wrogów, zjeździłem Europę i Nowy Świat, wyrabiając sobie o nim pojęcie, które – z całym szacunkiem – panu jest obce. Moja intuicja nigdy mnie nie zawiodła. Potrafię wyczuć talent i sprawia mi niesamowitą radość patrzenie, jak się rozwija. Pan, mój drogi Armagnac – zdawało mi się, że celowo zatrzymał się, przedłużając krótkim warknięciem moje imię – jest samorodnym talentem, któremu nie pozwolę się zmarnować, który musi zostać zapamiętany na wieki, który musi trwać…

– Nie słyszał pan jeszcze, jak gram – przerwałem mu w końcu, czując, że stracę przytomność, jeśli natychmiast nie przestanie mówić.

– Więc proszę mi coś zagrać i udowodnić, że się nie pomyliłem – wskazał sąsiedni pokój, w którym stał fortepian.

Wspomniał, że zwiedził Nowy Świat… Kiedy? W czasie wojny nikt tam nie podróżował, a przed wojną był zapewne jeszcze dzieckiem. Ile on miał lat?

Chwiejnym krokiem dobrnąłem do instrumentu i usiadłem, unosząc pokrywę znad klawiatury. Świat wirował, a przez mają głowę przebiegały niedorzeczne podejrzenia, że być może dodano do wina narkotyku.

Zacząłem grać. Melodia była chwiejna i niepokojąca, tak jak moje myśli. Struny drgały w dysonansach, które odbijały się od sufitu i wracały do mnie, sprawiając, że grałem jeszcze dziwaczniejsze i nieskoordynowane dźwięki, nie słysząc nawet, czy układały się w melodię. Miałem wrażenie, że palce odmawiają mi posłuszeństwa, ale jednocześnie wygrywają właśnie to, co w tamtej chwili czułem. Zamknąłem oczy i pozwoliłem ponieść się tej niepokojącej muzyce, pozwoliłem jej prowadzić moje ręce, tak jakby to ona sterowała mną, a nie odwrotnie.

Nie wiem, jak długo grałem. Bałem się otworzyć oczy, aby nie napotkać spojrzenia lorda, czułem, jak mnie obserwuje, czułem ogień w jego oczach i zimny wzrok Lothara, który stał pod ścianą w cieniu.

Gdy wreszcie uniosłem głowę, obaj na mnie patrzyli. Huntington stał tuż przy instrumencie.

– Instynkt nigdy mnie nie zawodzi – rzekł cicho, pomruk bestii był ledwie słyszalny za fasadą nienagannej angielszczyzny. Mój wyczulony muzycznie słuch przez cały wieczór doszukiwał się w jego głosie francuszczyzny, włoskiego, wychwyciłem nawet archaiczną twardość łaciny. Z pewnością władał wszystkimi tymi językami i jeszcze kilkoma innymi, których nigdy nawet nie słyszałem. Skąd jednak przyszło mi to do głowy, dlaczego byłem o tym nagle przekonany – nie wiedziałem. Chciałem, by mówił jeszcze, by nie przestawał mówić, choć jednocześnie bałem się znów zatracić w jego głosie. Cała moja wcześniejsza niechęć zgasła, uprzedzenia zniknęły, pragnąłem tylko poddać mu się, spełniać jego wolę, sprawić, by był zadowolony ze mnie i mojej gry, chciałem mu służyć.

Chciałem mu służyć?!

Zerwałem się z ławki, odwróciłem wzrok od tych płonących w półmroku oczu, przez chwilę nie pamiętałem, gdzie byłem i co działo się przez ostatnie godziny. Poczułem panikę, jakby nagle w pokoju zaczęło brakować powietrza, jakby pomieszczenie wypełniło się dymem. Na widok przyczajonego w kącie Lothara niemal krzyknąłem.

– Muszę… muszę już iść… – wymamrotałem, wychodząc pospiesznie z pokoju, przez korytarz, zerwałem z wieszaka płaszcz. Gdy zbiegłem ze schodów i uderzyło mnie mroźne, zapierające dech powietrze, zdałem sobie sprawę z tego, że zapomniałem kapelusza, ale myśl o wróceniu po niego wydała mi się niedorzeczna. Wiatr szarpał moje włosy, które wymknęły się ze wstążki, gdy grałem. Nie przejąłem się tym, postawiłem kołnierz i rozejrzałem się za kolasą, ulica jednak była pusta. I tak nie miałbym czym zapłacić za kurs, ruszyłem więc pieszo w ciemność, klnąc pod nosem, gdy w mdłym świetle gazowych latarni zatańczyły pierwsze płatki śniegu.

Zmierzałem śpiesznie w stronę domu, byle dalej od głosu Edgara Francisa Huntingtona, do podłej kamienicy przy podłej uliczce, która co piątek zmieniała się w podły rynek pełen podłej jakości towarów, smrodu ryb, kóz i wrzeszczących wniebogłosy przekupek. Resztki nieuprzątniętych śmieci i zwierzęce ekskrementy pokrywały się cienką warstwą śniegu. Poczułem, jakby ktoś siłą wyrwał mnie z przytulnego, pełnego dyskretnej elegancji mieszkania Lothara i cisnął wprost w ten cuchnący zaułek, a przecież sam uciekłem, sam się stamtąd wyrwałem, nie wiedząc nawet dlaczego.

Kim on był? Młodzik o płonących oczach i diabelskim głosie, który twierdził, że zwiedził świat i od lat wspierał muzyków, co było oczywistą niemożliwością. Kiedy, na miłość boską, miałby to robić? W ramionach mamki? Zza pleców guwernantki? Jego twarz wyglądała tak delikatnie, jakby nie zaznała jeszcze brzytwy. A jednak mu wierzyłem, miał w sobie dostojeństwo i powagę właściwe starcom, jakiś osobliwy majestat, coś, co sprawiało, że czułem się mały i niewiele znaczący, podległy mu całkowicie.

Co za bzdury!

Ze złością otworzyłem drzwi na ostatnim piętrze, ale na tyle cicho, by nie zbudzić starej ciotki, która noc myliła z dniem i wyrwana nagle ze snu, potrafiła snuć się po mieszkaniu, na ile pozwoliły jej powykręcane artretyzmem kończyny. Pokrzykiwała wówczas na mnie, biorąc mnie za swego zeszłego przed dekadami męża, a to była ostatnia rzecz, jakiej teraz potrzebowałem. Okryłem ostrożnie pledem staruszkę drzemiącą w fotelu przy dogasającym kominku. W mieszkaniu było zimno i cuchnęło wilgocią, przeciągi wdzierały się przez nieszczelne okna. Wiedziałem, że w takich warunkach ciotka nie przeżyje zimy. Miała już chyba ze sto lat i trzymała się przy życiu jedynie siłą woli.

Mój mały pokoik zdał mi się odrażającą, brudną norą w porównaniu z pełnymi dyskretnego uroku i wyszukanej elegancji pokojami Lothara. A przecież do niedawna sam mieszkałem wśród luksusów. Nagle wydało mi się to zupełnie nierealne, jakbym spędził w tym maleńkim pokoju ostatnie kilkanaście lat, a nie kilkanaście dni.

Zachciało mi się śmiać i płakać jednocześnie. W głowie rozkosznie pulsowało wyborne wino, a pełen żołądek sprawił, że stałem się ociężały i senny. Nie mogłem odpędzić od siebie wspomnień wieczoru, szarpały mną sprzeczne uczucia.

Kim byli ci mężczyźni? Czy perturbacje w moim życiu sprawiły, że zaczynałem tracić zmysły i kontrolę nad sobą? Nigdy nie byłem tchórzem czy asekurantem, na niedorzecznych amerykańskich balach jeszcze jako młodzik brylowałem i byłem duszą towarzystwa. Tamten chłopak jednak zginął wraz z rodzinną fortuną. Co działo się teraz, że traciłem głowę w obliczu dwóch kulturalnych chłopców?

Nazajutrz musiałem wrócić po swój kapelusz, bo nie było mnie stać na nowy. Nie było mnie stać na nic… I nagle powróciły do mnie zapalczywe słowa Lothara o sławie, pieniądzach i… jak on to ujął? O rządzie dusz.

Co to mogło, do diabła, znaczyć?

REDAKCJA: Barbara Kaszubowska

KOREKTA: Bartłomiej Kuczkowski

OKŁADKA: Magdalena Zawadzka

ZDJĘCIE NA OKŁADCE: © Elnur | Dreamstime.com

KONWERSJA DO EPUB/MOBI: InkPad.pl

© Agata Suchocka i Novae Res s.c. 2015

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, reprodukcja lub odczyt jakiegokolwiek fragmentu tej książki w środkach masowego przekazu wymaga pisemnej zgody wydawnictwa Novae Res.

Wydanie pierwsze

ISBN 978-83-7942-665-2

NOVAE RES – WYDAWNICTWO INNOWACYJNE

al. Zwycięstwa 96/98, 81-451 Gdynia

tel.: 58 698 21 61, e-mail: sekretariat@novaeres.pl, http://novaeres.pl

Publikacja dostępna jest w księgarni internetowej zaczytani.pl.

Wydawnictwo Novae Res jest partnerem

Pomorskiego Parku Naukowo-Technologicznego w Gdyni.