Dla Artura Ekerta z podziękowaniem za klucz do świata,

w którym mógł zamieszkać Kaj.

Spis treści

1. Ogród

2. Łuska smoka

3. Parasol

4. Druty i kłębek

5. Rękawiczka

6. Zielony kolczyk

7. Koralik

8. Dywan

9. Krokusy

10. Duch

Słowniczek pojęć

1
Ogród

Trrryn… trrryn… trrryn… trrryn… Dźwięk Skype’a był nie do wytrzymania.

– Czy naprawdę nikt nie zamierza się ruszyć? – jęknęła mama, łapiąc się za głowę. – Kaj! Słyszysz, że ktoś dzwoni? – krzyknęła. – Ktoś dzwoni do ciebie! – Ale Kaj widać nie słyszał, bo klamka w drzwiach pokoju syna ani drgnęła. Pulsowanie komunikatora ucichło. Kobieta sapnęła i energicznie wstała od biurka. – On przesadza, on zdecydowanie przesadza. – Szła, tupiąc ze złości. – Mam już tego dość! Długo jeszcze będziesz siedział zamknięty? Czy mogę cię prosić, żebyś przestał zachowywać się jak dziecko?! – powiedziała stanowczo, stając przed drzwiami pokoju.

– Przecież jestem dzieckiem – odparł ponuro głos za drzwiami. – Jak niby mam się zachowywać? I tak! Właśnie tak! Będę siedział w swoim pokoju! Tak długo będę tu siedział, aż wyrosną mi korzenie, nogi zamienią się w konary, a włosy w liście. A potem zgniję i stanę się pożywką dla robaków.

– Ach, rozumiem – odpowiedziała mama tonem zgryźliwym, oznaczającym, że wcale nie zamierza niczego rozumieć. – Czyli z dziadkiem też nie będziesz rozmawiał? Przed chwilą dzwonił do ciebie, chciał się dowiedzieć, jak się czujesz. Jego też będziesz karał? Czy tylko nas?

Głos, który wydobył się zza drzwi, nie był głosem ani konara, ani liścia, ani korzenia, był odgłosem zranionego zwierza. Gorzej! Rykiem dotkniętego dziewięciolatka, bliskim jedynie wyciu rannego lwa lub głodnego wilka.

– Będę karał wszystkich, bo wszyscy jesteście winni! Wszystkich was nienawidzę! Jesteście wstrętni i myślicie tylko o sobie, a ja jestem dla was nikim. Nikim! Jestem parasolem albo butem. Kto wie, może starą skarpetą. Zapakowaliście mnie jak rzecz w walizkę i wsadziliście do samolotu. Kazaliście mi zostawić wszystko, co było moje, i żyć w obcym państwie, w obcym mieście, na końcu świata, w miejscu, którego nie znam i nie chcę poznać! Rozumiesz?! Nie chcę poznać! Nigdy! Przenigdy! – krzyknął i przerwał na chwilę, a mama usłyszała płacz. Szukała słowa, dobrego słowa, które pomoże. Nie chciała zapchajdziury typu „wszystko będzie dobrze”. Znaleźć słowo, które coś zmieni, nie było łatwo, więc milczała. Tydzień temu rozpoczęli nowe życie w Azji, na Dalekim Wschodzie. Ojciec Kaja dostał świetną posadę i obydwoje od roku szykowali się do wyjazdu. Cieszyli się nowymi możliwościami, egzotyką wyspy, dobrymi warunkami finansowymi, przyszłością, która otwierała się przed nimi. Świetlaną, jakżeby inną. Ostatnie lata były przecież takie ciężkie. A Singapur… Singapur to raj na ziemi. Jeśli istniałby bóg, to właśnie w Singapurze robiłby interesy. Dostali jedyną, niepowtarzalną, wspaniałą szansę na życie, szansę dla nich wszystkich, dla Kaja także… Zapadła cisza. Nie wiedziała, co ma powiedzieć synowi. W końcu Kaj przestał szlochać i zapytał cicho: – Bo kim ja dla was jestem? Kim ja w ogóle jestem? Potrafisz mi odpowiedzieć? Potrafisz powiedzieć, kim jestem? – Chłopiec zamilkł.

Mama czekała, ale drzwi pozostały zamknięte.

Kaj siedział pod prześcieradłem. Spod białego, mokrego płótna, które służyło w tej chwili także za chusteczkę do nosa, wystawały jedynie jasne jak zboże włosy. Zwisały smutnie, tak smutnie jak smutny i samotny czuł się ich właściciel. „Dlaczego nikt mnie nie rozumie? Dlaczego nikt nawet nie próbuje mnie zrozumieć? Powinienem bawić się teraz z kolegami, grać na wuefie w piłkę albo siedzieć w ławce na przyrodzie”. Przyroda była jego ulubionym przedmiotem, przyroda i polski, ale zaraz po wuefie. Mógłby nawet odrabiać lekcje w domu, mógłby nawet pisać sprawdziany i słuchać przechwałek chłopaków z klasy… Po prostu tęsknił. Bardzo tęsknił. Do domu, do swojego łóżka, do książek i do zabawek. I jakże on tęsknił za ulicą, na której mógłby zniknąć pośród innych jasnych głów. Pomyślał o kłótni z mamą. „Tak zrobię. Zostanę w łóżku na zawsze. A może nie na zawsze, tylko do wyjazdu. Do wyjazdu nie wystawię nosa spod prześcieradła. Nie zawaham się. To postanowione”, pomyślał i żeby dodać sobie odwagi, dziarsko kiwnął głową. W tej samej chwili w przedpokoju zgrzytnął zamek. Znak, że mama wychodzi. Chłopiec odetchnął z ulgą. „Nigdy więcej nie wyjdę… tylko najpierw pójdę coś zjeść”. Zrzucił prześcieradło i wstał.

W pokoju było duszno. Grube zasłony nie przepuszczały wiele światła i powietrza. Kaj wytarł spoconą głowę i potargał włosy.

– Co za miejsce! – mruknął. – Żyć się nie da.

Niczym dziki, płochliwy zwierz ostrożnie przekroczył próg swojego małego pokoju. Rozejrzał się nieufnie, zamarł i nasłuchiwał. Mieszkanie było puste. Obiegł je kilka razy, otworzył wszystkie szuflady w sypialni rodziców i rzucił okiem na ich łazienkę. „Pachnie inaczej”, pomyślał, „…i prysznic nie ma drzwi”. Minął szafę mamy i podszedł do okna. Już trzymał zasłonę w garści, w ostatniej chwili jednak powstrzymał ciekawość. „Nie popatrzę, a właśnie, że nie popatrzę!”, pomyślał ze złością i ruszył do kuchni. Nie lubił jej, bo była ciemna i ciasna, a w dodatku nic nie było w lodówce. Jakieś owoce, dwa jogurty. „Co to jest?! Jaki obrzydliwy sok!” Splunął do zlewu i wyjął ze swojego plecaka trzy stare ciastka, jeszcze z samolotu. Wepchnął je wszystkie naraz do buzi i już miał wracać pod prześcieradło, już trzymał nogę nad progiem swojego pokoju, gdy nagle… Trrryn… trrryn… trrryn… trrryn, zabrzmiał dzwonek Skype’a.

– To fewnie fadek! – powiedział głośno Kaj, plując na prawo i lewo okruszkami ciasteczek. Podbiegł do iPada i, krztusząc się, nacisnął ekran. – Fłufam! Słucham! – poprawił się zaraz, przełykając ostatni kawałek biszkopta. – Dziadek, to ty? – Ale na ekranie nie widać było ani dziadka, ani w ogóle nikogo. Połączenie trwało, nie mogło być pomyłki. Kaj przysunął Skype’a do oczu i przyglądał się ujęciu kamery. Wygląda znajomo: trawnik, chodnik i niewielki mostek… gdzieś już podobny mostek widział… – Halo? – powiedział cicho i niezbyt pewnie w stronę iPada. – Jest tam kto? Kim jesteś?

– A ty kim jesteś? – odpowiedział głos.

Kaj się roześmiał i odparł: – Sam chciałbym to wiedzieć. Sam chciałbym wiedzieć. – Nagle podskoczył i wrzasnął: – Przypomniałem sobie! Przypomniałem! Mostek na dole… Szedłem nim, gdy przylecieliśmy do Singapuru, tuż po przyjeździe z lotniska. On jest pod blokiem! Biegnę!

Kaj rozłączył rozmowę i już zamykał drzwi. „Szybciej windo, szybciej!” Niecierpliwie przebierał nogami. Chciał pierwszy dobiec do mostka. Nie wiedział, z kim rozmawiał, ale wiedział, że zaczęła się jakaś zabawa. Winda stanęła i na polecenie Kaja natychmiast opadła na pierwsze piętro. Chłopiec popędził chodnikiem, potem po schodkach w prawo, trochę pod górę. Schodki w lewo, znowu chodnik i schodki. Jest! Jest mostek! Kaj dobiegał do niego, gdy nagle poczuł, że jego pięta zatapia się w czymś miękkim. Zatrzymał się zdziwiony, dopiero teraz zdając sobie sprawę, że z domu wybiegł bez butów. Lewa stopa była cała w gęstniejącym betonie. Za to w kwadracie zalanym betonowym ciastem, którym ktoś wypełnił dziurę w chodniku, spoczywał odcisk stopy. Kaj rozejrzał się dookoła, szukając świadków zdarzenia, nikogo jednak nie było. To znaczy nikogo dorosłego. W krzakach niedaleko kucał mały chłopiec pochłonięty oglądaniem mrówek, ale wiadomo – on się nie liczył. W koszulce w żółto-czerwone paski pośród różnorodnych roślin sam wyglądał jak egzotyczny kwiat. Kaj wciąż jeszcze stał na jednej nodze. Oszołomiony wszedł na trawę i aż usiadł z wrażenia. „Odcisk mojej stopy!”, pomyślał. „Zostawiłem odcisk mojej stopy”. Nie wiedział jeszcze, co ślad stopy zmienia, ale wiedział, że właśnie w tej chwili zmieniło się wszystko.

Kaj siedział i przebierał brudnymi palcami. Jeszcze raz się rozejrzał. Wokół był pusto, tylko ten sam chłopaczek wciąż chował się w trawie i nie zwracał uwagi na nic prócz owadów. Kaj wstał i skacząc na jednej nodze, wrócił do windy. „Nigdy nie jechałem windą na jednej nodze”, pomyślał z rozbawieniem, dojeżdżając do swojego piętra. Drzwi zaczęły się rozsuwać i wtedy usłyszał sygnał komunikatora. Trrryn… trrryn… trrryn… trrryn.

– Ależ ma wyczucie czasu! – jęknął, wpadając na drzwi i mocując się z klamką.

– Jestem! – wydyszał w iPada. – Jeśli myślisz, że będę robił wszystko, co mi każesz… – powiedział groźnie, sądząc, że dzwoni do niego tajemniczy rozmówca. Groźby jednak nie dokończył, bo usłyszał znajomy głos dziadka.

– Kaju, przecież ty nigdy nikogo nie słuchasz. Skąd pomysł, że coś ci będę kazał… – Dziadek uśmiechnął się do wnuka. Słowa zabrzmiały surowo, ale Kaj wiedział, że dziadek wcale nie chciał mu sprawić przykrości, bo dumny był z samodzielności wnuka.

– Przepraszam… – Zawstydził się chłopiec. – Myślałem, że dzwoni ktoś inny… Wiesz, zdarzyło się dzisiaj coś bardzo dziwnego… – nie zdążył dokończyć, bo dziadek mu przerwał:

– Cóż za zbieg okoliczności! – powiedział łagodnie. – Wiesz, mi też przydarzyło się dzisiaj coś nieoczekiwanego. Mianowicie dzwoniłem do mojego wnuczka, który poleciał na drugi koniec świata. Chciałem, żeby mi opowiedział o podróży, samolocie, wrażeniach. Chciałem mu powiedzieć, że go kocham i tęsknię. I wiesz, co się stało? Mój wnuk nie chciał ze mną rozmawiać. Ani wczoraj rano nie chciał, ani wczoraj wieczorem nie chciał, dzisiaj rano też nie miał ochoty… Dziwne, prawda? – zakończył smutnym głosem.

Kaj wpatrywał się w twarz dziadka naburmuszony. Zawsze znajdował w nim wspólnika, w każdej sprawie. To dziadek rozgrzeszał jego pomysły. Potrafił tak sprytnie odwrócić kota ogonem, że rodzice nie tylko nie karali Kaja za wygłupy, lecz potrafili nawet nagrodzić go za pomysłowość. Bo dziadek zawsze dostrzegał w nim coś dobrego. Kochany! Nie ma co, można na nim polegać. Ale dzisiaj, dzisiaj wnuk nie mógł liczyć na pomoc. Oczy nie usprawiedliwiały, broda i okulary wydawały się odległe, a brwi bardziej nastroszone, jakby chciały ukarać chłopca samym swym srogim wyglądem.

– Nic mi nie powiesz? – westchnął dziadek. – A co z obietnicą, że lecisz do Singapuru jako przedstawiciel rodziny, że będziesz mi wszystko opowiadał, że dzięki tobie ja także poznam Azję, w której nigdy nie byłem?

– Po prostu… ojej… no… – Kaj nie mógł zebrać myśli. – Bo ty nic nie rozumiesz! Nikt nic nie rozumie, jestem sam, całkiem sam!

– Cóż, Kaju, myślę, że to jedna z prawd, którą każdy musi wreszcie odkryć. W najważniejszych momentach życia jesteśmy sami i zdani na siebie. Dlatego trzeba najpierw odpowiedzieć sobie na pytanie, kim jesteśmy, żeby…

– Znowu to samo! – wrzasnął rozdrażniony chłopak. – Kim jestem? Kim jestem! Nie wiem, kim jestem, ani nie wiem, gdzie jestem. Ale mój największy problem jest taki, że nie wiem, po co tutaj jestem. – Łzy popłynęły Kajowi po policzkach. – Przepraszam, dziadku. Nie wiem, co się ze mną dzieje, sam nic nie rozumiem.

Dziadek pokiwał głową.

– Tak, Kaju. Myślę, że musisz dać sobie czas. Ja także ci go dam… i pamiętaj, że jesteś sam, ale ja o tobie myślę.

– Wiem, wiem, dziadku… Zadzwonię.

Kaj oderwał palec od ekranu. Rozmowa zakończona… Ale zaraz, zaraz. Chłopiec pochylił się nad iPadem, nie dowierzając. Skype znowu pulsował. Przez chwilę nie był pewny, czy powinien odebrać. Otarł łzy z policzka i wtarł je energicznie w szorstką kanapę, suchym już palcem wcisnął czerwoną słuchawkę na ekranie i… usłyszał:

– Odnalazłeś drogę do mostka, ale mnie nie znalazłeś – zaśmiał się głos.

– Rozglądałem się… – wyszeptał Kaj, wpatrując w widok ogrodu, który ukazał się w oknie Skype’a. – Szukałem, ale nie widziałem nikogo. Tylko ogród.

– Tylko ogród? – spytał głos. – Ogrody są ważne i są do oglądania, dobrze, że go zobaczyłeś. A zresztą zdaje się, że zostawiłeś w nim swój ślad.

Kaj aż jęknął i zakrył dłonią usta. W takich chwilach okazywał się bardzo małym chłopcem.

– A jednak widziałeś? – szepnął i zaczął kręcić się nerwowo. – Uwierz mi, ja nie chciałem! Nie chciałem, naprawdę, proszę. Biegłem, a beton był szary. Wszystko było szare: i chodnik był szary, i beton, i stopa… To znaczy stopa nie była szara, to znaczy była, ale dopiero gdy wpadła do betonu… – Kaj pisnął i popłakał się po raz nie wiadomo już który tego dnia.

– Nie rozumiem, czym się martwisz – odpowiedział głos. – Martwisz się, że coś zmieniłeś i myślisz, że ja się tym martwię?

– A ty się tym nie martwisz? – Kaj podniósł głowę z nadzieją.

– Zmiany mnie nie przejmują. Kwiaty, gdy rosną, wypuszczają pędy, a więc się zmieniają. Każda roślina ma swój sezon i zmienia się, gdy on nadchodzi. Ziarno wyrasta na roślinę, roślina kwitnie i więdnie. Gdyby nie więdła, nie wyrosłaby na jej miejscu nowa. A gdy wyrastają nowe, czasem trzeba je przesadzić. Wtedy wszystko się wokół nich zmienia, ale to im pomaga rosnąć lepiej. Sam najlepiej wiesz, o czym mówię, ciebie przecież też przesadzono. Każdy ogrodnik wie, że rośliny potrzebują zmiany. Gdybym się nią martwił, nie mógłbym być tym, kim jestem.

– Ale kim ty jesteś?! – wtrącił Kaj, korzystając z okazji. Bardzo chciał zaspokoić ciekawość, która teraz, gdy już przestał myśleć o odcisku w betonie i wyrzutach sumienia, nie pozwalała mu usiedzieć spokojnie na kanapie. Chciał, potrzebował, z całych sił prosił o odpowiedź, ale tej, którą otrzymał, wcale się nie spodziewał.

– Kim ja jestem? – Zamyślił się głos. – Myślę, że mogę ci już powiedzieć. Pewnie i tak sam się domyśliłeś. Jestem duchem ogrodu.

Głos się mylił. Kaj się nie domyślił, a słysząc te słowa, machinalnie wyłączył połączenie. Siedział bez ruchu i patrzył w ścianę. Patrzył i patrzył, a im dłużej patrzył, tym mniej widział. Nie myślał. Ani trochę nie zastanawiał się nawet. Tylko tak siedział i siedział. I tak siedząc i nie myśląc, zrozumiał, że usłyszał coś ważnego i to coś teraz w nim rosło. Sam się sobie dziwił. Powinien być zły, że ktoś sobie z niego żartuje, ale nie czuł złości. Kaj oczywiście nie wierzył w duchy i w tego ducha także nie uwierzył. Kimkolwiek jednak ów ktoś był, czy duchem – a duchem przecież z pewnością nie był, bo to niemożliwe – czy ogrodnikiem, zasiał w Kaju myśl. Bardzo wyraźnie czuł, jak słowa tajemniczego nieznajomego w nim pęcznieją, i prawie czuł, jak puszczają pędy. Przy drzwiach coś zgrzytnęło i do mieszkania weszła mama. Zatrzymała się zdziwiona, widząc syna. Kaj też spojrzał na nią. On się uśmiechnął i ona się uśmiechnęła. I nagle on zaczął mówić. Mama patrzyła na niego szeroko otwartymi oczami, nie pojmując, jakie to czary wydarzyły się w ciągu zaledwie godziny jej nieobecności.

– A wiesz, że to mieszkanie jest całkiem ładne? – Słowa płynęły z ust Kaja nieprzerwanym strumieniem. – Podobają mi się fotele i kanapa. Jest bardzo wygodna i ma ładny kolor. Kolor nieba. Podoba mi się. Kafelki na podłodze też ładnie wyglądają. I… co ważne… pasują do kanapy. Wyglądają, jakby były mokre, no wiesz… całe w wodzie, morskie jakby. Ale to dobrze, bo ja jestem roślinką, którą przesadzono, i potrzebuję teraz dużo, dużo wody. Oczywiście nie słonej, lecz słodkiej. Sama rozumiesz. – Chłopiec podszedł do mamy, objął ją z całych sił w pasie i przytulił się tak mocno, że aż usłyszał jak burczy jej w brzuchu. – Jestem roślinką, rośliny się zmieniają. Rosną i potrzebują światła. Szczególnie te przesadzone. Wiedziałaś o tym?

Mama obserwowała syna z uwagą.

– A zatem mówisz, że rośliny potrzebują światła? Taaak, coś niecoś o świetle słyszałam – odparła, głaszcząc syna po świetlistych włosach. – A teraz, skoro potrzebujesz wody, idź do łazienki i zmyj ślady łez. Jedziemy na wycieczkę – powiedziała z uśmiechem. – Zobaczysz miasto. I czuję przez skórę, roślinko, że ci się ono spodoba, bo to miasto-ogród.

Kaj siedział w autobusie i machał nogami, czystymi i w butach. Na stopie nie została już ani odrobina betonu i prawie zapomniał o wydarzeniach poranka. Rozmawiali z mamą o sprawach, które nie mają granic, czyli o filmach i książkach. W pewnej chwili do autobusu wsiadła starsza pani. Kaj wstał. Pani była bardzo miła i wdzięczna mu za miejsce. Kaj przyglądał się jej przez chwilę. Wyglądała inaczej niż starsze panie w jego kraju. Całkiem inaczej, dziwił się w duchu, ale i całkiem podobnie.

– Ile ma lat? – staruszka zapytała mamę Kaja, wskazując chłopca.

Gdy usłyszała, że dziewięć, uśmiechnęła się szeroko. Ona też miała przecież dziewięć lat, gdy przyjechała z Chin do Singapuru. Ale teraz jest już bardzo, naprawdę bardzo stara, a wszystko działo się bardzo, naprawdę bardzo dawno temu. Staruszka wyciągnęła rękę i dotknęła nią policzka Kaja. Bardzo delikatnie. Musnęła go zaledwie.

– Przystojny – powiedziała serdecznie. – Syn to błogosławieństwo boże.

Kaj zrozumiał i zapłonął ze wstydu. Rozejrzał się dyskretnie, bo chciał zobaczyć, czy ktoś jeszcze usłyszał słowa Chinki. I wtedy to zobaczył. Zobaczył, że cały autobus pełen jest ciemnych głów i że wszystkie zwrócone są na jedną jedyną jasną głowę – tę, która należy właśnie do niego. Nie miał wielu możliwości ucieczki, wybrał więc najprostszą i najbardziej dostępną. Zapatrzył się w okno.

A za oknem… a za oknem… Kaj próbował się skupić. Patrzył, ale nie mógł dostrzec za oknem nic, co poruszyłoby jego wyobraźnię. „Zwykłe miasto”. Wzruszył ramionami. Samochody zwykłe. Budynki. Ludzie. Niektóre domy wyglądają tak samo jak w Europie, a niektóre zupełnie inaczej, ale dopóki mają dachy, stoją na ziemi i mają okna, wciąż są zwyczajnymi domami. Jezdnie są wyłożone zwykłym asfaltem. Do kładek dla pieszych prowadzą stopnie tak typowe, że aż niedostrzegalne. „Jestem z miasta”, pomyślał w duchu. „A przecież wszystkie miasta są do siebie zwyczajnie trochę podobne”.

Autobus minął kładkę i minął szkołę. Dzieci… Kaj rozmarzył się. Uczniowie wychodzili tłumnie do domu, wszyscy w podobnych koszulach, wystawiających ciekawie rogi ze spodni i spódnic. Wygłupiali się beztrosko i cieszyli chwilową wolnością, jak zwykły czynić wszystkie dzieci na całym świecie po przekroczeniu progu szkoły. Dwie małe dziewczynki odłączyły się od grupy i wsiadły do autobusu. „Chyba trochę młodsze ode mnie. Z siedem lat na oko”, ocenił fachowo Kaj. Dziewczynki usiadły niedaleko, wciąż przyczepione do wielkich tornistrów, które zajmowały ponad połowę miejsca. Skarpetki opadły im nisko, gdy wesoło machały cienkimi nóżkami na prawo i lewo. Kłóciły się głośno i jednocześnie tak samo głośno się śmiały. Kaj, patrząc na nie, poczuł się jeszcze bardziej samotny. Zamrugał oczami, które nagle zaczęły piec i szczypać. Nie będzie przecież znowu płakał, w dodatku przy dziewczynach. Odwrócił twarz do szyby. Smutnym spojrzeniem ominął to wszystko, co dostrzegł za pierwszym razem, co przypominało mu jego miasto i sprawiało, że czuł się samotny. Nie wiedział, jak to się stało, że nagle z jezdni zaczęły wyrastać drzewa. Mnóstwo drzew. To znaczy nie wyrastały – Kaj był pewny, że stały na swoich miejscach już wcześniej, zanim na nie spojrzał. Nie rozumiał tylko, jak mógł ich wcześniej nie dostrzec. Były wielkie, niezwykłe. Rozkładały swoje korony jak wielkie parasole. Rosły nie tylko przy jezdniach, ale także na przejściach dla pieszych, a nawet na mostach i kładkach. Wtem ci sami piesi, razem z samochodami, budynkami i kładkami, na których chłopiec skupił uwagę poprzednio – wobec wielkich, sękatych konarów stali się całkiem mali.

Drzewa wciąż się zmieniały. „Jest ich więcej!”, zauważył ze zdziwieniem i radością Kaj. Jedne były mocne, rozłożyste, majestatyczne, z liśćmi jednak drobnymi jak kaszka. Inne znowu wyrastały cienkimi pniami, wypuszczając liście wielkie i szerokie jak płaszczki. Zdarzały się też liście ani drobne, ani szerokie, tylko powykręcane jak ugotowane krewetki. Pnie i konary czasem wyginały się gwałtownie, niespodziewanie zmieniając kierunek. „Trochę jakby ktoś, rysując, potknął się i ołówek pojechał nie w tę stronę, w którą zamierzał”, pomyślał Kaj. Ale zaraz obok nich wyrastało drzewo strzeliste, o pniu prostym jak stojący na baczność żołnierz, równoważąc dramatyczne linie poprzednika. Kaj patrzył oczarowany, czuł, że dżungla odsłoniła przed nim swoją siłę. Pędy roślin gnały coraz wyżej i wyżej, ciasno oplatając pnie, a gdy nie było drzew, wspinały się na filary wiaduktów, które ginęły w dzikiej zieleni. Dopóki rośliny rosły wokół osiedli, trzymały się w ryzach, ale wystarczył najmniejszy kawałek przestrzeni, żeby wyswobodziły się spod jarzma człowieka i zaczynały warstwami zarastać wszystko, poziomami, pionami i skosami, splatając się ze sobą wzajemnie. Wyglądały jak zimowy sweter zrobiony przez babcię na drutach. „Ale to może wiedzieć tylko ten, kto zna zimę”, pomyślał Kaj, świadom, że w Singapurze zima i śnieg były równie egzotyczne, jak egzotyczna była dla niego palma kokosowa.

Kaj przypomniał sobie chińskie obrazy, które oglądał przed wylotem do Singapuru. Pamiętał, że na wielu z nich widział drzewa o gniewnych gałęziach. Zdał sobie sprawę, że właśnie patrzy na nie, na te same gałęzie, na takie same drzewa, tylko tym razem nie namalowane, nie reprodukowane na cienkim papierze, ale prawdziwe, rosnące tuż przed jego nosem, tuż za cienką szybą. Autobus zatrzymał się na przystanku, za którym rosły kwiaty. Zostały przez ogrodnika pięknie ułożone w klomb. Różniły się wysokością i kolorem. Żadnej nudy, przewidywalności. Klomb przecinała ścieżka i Kaj podążył po niej wzrokiem, zastanawiając się, do jakich roślin tym razem go zaprowadzi. Czy do palm, a może do bambusów, a może do krzewów o czerwonych liściach. Jakież było jego zdziwienie, gdy zobaczył kucającego na ścieżce małego chłopca, tego samego, którego widział już wcześniej w ogrodzie blisko swojego domu. „Niemożliwe! Niemożliwe, musiało mi się przywidzieć”, pomyślał. Próbował przypomnieć sobie, jaką koszulkę miał na sobie chłopiec oglądający mrówki. „Czerwoną w żółte paski. Chyba czerwoną w paski”. Wspinał się na palce, żeby powtórnie zobaczyć chłopczyka i sprawdzić, w co był ubrany, ale autobus już ruszył i park został daleko w tyle. „Przywidziało mi się. Z pewnością przywidziało, przywidziało z gorąca”, uspokajał się i z powrotem zatopił spojrzenie i myśli w dżungli. Najdziwniejsze wydawały mu się drzewa kwitnące. W Europie drzewa kwitną tylko na wiosnę. Kwiaty pachną, ale po kilku dniach spadają na ziemię śniegiem białych i różowych, drobnych i nietrwałych płatków. Singapurskie kwiaty na drzewach wcale nie zamierzały nigdzie spadać. Niektóre były tak sztywne, że wyglądały jak z plastiku, inne zamiast płatków miały żółte, sterczące i postrzępione kłaczki podobne do peruki lub lwiej grzywy, a jeszcze inne wyglądały jak kieliszki czekające na szampana.

Wjechali do centrum. Domy wystrzeliły spomiędzy koron drzew w górę. Wieżowce ścigały się teraz z dżunglą. Kaj spojrzał wysoko. Ile to pięter? Dwadzieścia, trzydzieści. Zadzierał głowę. „Niemożliwe”, pomyślał. „Niemożliwe”. Drzewa rosną i na dwudziestym piętrze, i na trzydziestym. Wiszące ogrody zachwycały go. Stał zapatrzony na drzewa wysoko ponad jego głową. Człowiek sam obsiewa dżunglą wieżowce. Ale… zaraz, zaraz. Czy on zobaczył pod drzewem rosnącym na jednym z balkonów-ogrodów na dziesiątym piętrze koszulkę w żółto-czerwone paski? Wytężył wzrok. Wieżowiec pokryty był szarymi i czarnymi płytami, żółto-czerwonej koszulki nie dało się więc nie zauważyć. Kaj rozejrzał się, czy inni też ją widzą? Czy widzą kolorową koszulkę czterolatka stojącego na wysokości trzydziestu metrów? A może pięćdziesięciu? Nikt nie patrzył, nikt go nie widział. Pasażerowie patrzyli przed siebie lub pochyleni nad telefonami pisali wiadomości. Na dziesiąte piętro drapacza chmur prócz Kaja nie patrzył nikt. Kaj spojrzał jeszcze raz. „Nie ma chłopca. Nie ma go!” Zaczął liczyć nerwowo, może pomylił piętra. Ósme, dziewiąte, dziesiąte… koszulki w paski ani śladu. Jedenaste, dwunaste, trzynaste… Jest! Jest na dwudziestym! Jak on to zrobił, jak u licha w ciągu pięciu sekund, podczas których głowa Kaja była zwrócona na pasażerów, malutki chłopiec pokonał aż dziesięć pięter? I którędy? Przecież nie ma skrzydeł. Chłopiec kucał na krawędzi, tuż pod podniebnym drzewem i patrzył w dół. Autobus odjeżdżał. Kaj nie odrywał wzroku od żółto-czerwonych pasków. Nagle chłopiec uniósł rękę i zamachał. Ale nie zamachał do wszystkich w dole, ani nie zamachał ot tak, w przestrzeń tylko, zamachał prosto do Kaja, szybko i wesoło, tak wesoło, jak wesoło potrafią machać tylko dzieci. „Wszystko przez stres związany z wyjazdem. Tak, przez stres”, zdecydował w duchu Kaj, sprawdzając ręką, czy ma gorączkę. „Gorączki nie mam, ale mam omamy. Może to jakiś rodzaj tutejszej choroby, na którą zapadają przyjezdni”. Kaj zaczął się drapać i sprawdzać, czy nie ma wysypki. Macał się po twarzy, badając, czy nie ma nic na nosie. Kaszlnął dwa razy, tak dla pewności. W jednej chwili całe ciało zaczęło go swędzieć. Brzuch i uda, oj, teraz plecy i szyja. Zaczął ugniatać uszy, bo uszy bardzo trudno podrapać dyskretnie. Już, już podnosił obie ręce do włosów, bo poczuł, że swędzenie wężem od pleców, przez szyję, uszy i czoło dotarło do głowy – już, już rozcapierzał paluchy, gdy mama złapała go za nadgarstek i pociągnęła do wyjścia.

– Kaj, co ty wyprawiasz? Wysiadamy. Jesteśmy na miejscu.

– Gdzie jesteśmy? – Kaj postanowił, że nie powie mamie o dziecku w koszulce. „Po co ją martwić”, myślał. „Jeszcze będzie chciała mnie leczyć”. Wzdrygnął się na samą myśl i grzecznie poszedł za mamą, dokądkolwiek miała zamiar go zaprowadzić.

Stali przed niewysokim budynkiem o zdobionym dachu zadzierającym końce ku górze. Kajowi spodobały się kamienne rzeźbione kolumny tuż przy wejściu. Wykuty smok oplatał jedną z nich długim, pokrytym łuską ogonem. Jego łeb znajdował się ponad Kajem i chłopiec zadarł głowę, żeby zobaczyć płomieniste włosy falujące wokół smoczej paszczy.

– Budynek tego typu nazywa się pagoda – powiedziała mama, podążając w górę za spojrzeniem syna. – W pagodach znajdują się chińskie świątynie i my właśnie przyjechaliśmy do jednej z nich, wyjątkowo małej zresztą, ale ważnej, bo poświęconej bogu miasta.

– Bogu miasta?! – Kaj otworzył usta z wrażenia.

– Bogu miasta, Cheng Huangowi. Świątynię założył buddyjski mnich, który rozumiał, jak ciężko żyje się emigrantom z Chin, tym, którzy przybyli do Singapuru w XIX wieku. Przybyli do miasta i ich los zależał od jego spokoju i pomyślności, dlatego zaczęli prosić Cheng Huanga o wsparcie dla siebie i oczywiście dla miasta. Pomyślałam, że skoro my także przybyliśmy do Singapuru, na samym początku powinniśmy zapalić kadzidełko jego opiekunowi.

– A ja myślałem, że nie wierzymy w duchy ani w bogów. – Z niedowierzaniem skrzywił się Kaj. – Przecież sama mówiłaś…

– Mówiłam, ale mówiłam też, że wielu rzeczy przecież nie wiemy. Chińczycy, którzy żyją w Singapurze, wierzą w różne duchy. Widzisz, jak niewiele wiemy o miejscu, do którego przybyliśmy?

Kaj popatrzył na mamę z uwagą. A może jednak powinien powiedzieć jej o żółto-czerwonej koszulce? Jednak nie, jeszcze nie. Jeszcze poczeka, zresztą i tak pewnie mu się przywidziało. Zapalił kadzidełko i posłusznie obejrzał wnętrze świątyni. Czerwone lampiony, czerwone ściany, metalowe naczynia na nóżkach, zapach kadzidełek i wreszcie posąg boga miasta.

„Dobry duchu miasta”, zaczął w myślach Kaj. „Nie wiem, czy jesteś dobry, ale jeśli jesteś, zwracam się do ciebie, tylko wybacz, że nie pamiętam jeszcze dobrze twojego imienia. Troszcz się o wszystkie pagody, zwierzęta i wszystko, co należy do okolic Singapuru, o domy, o samochody, o sklepy i o ludzi, pomóż im, na ile tylko duch może pomóc. Oczywiście nie wiem, czy istniejesz, ale jeśli istniejesz, zajmij się także mną. Nie wiem, czy wiesz, ale nieoczekiwanie stałem się dziś częścią twojego miasta, bo zostawiłem w nim swój ślad”.

Wracali wąską uliczką Chinatown. Kaj zmęczony upałem szedł powoli, noga za nogą. Przechodnie zerkali na jego jasną głowę i kręcone włosy, ale on, zatopiony w myślach, nie dostrzegał ukradkowych spojrzeń. „Czyli w Singapurze żyją Chińczycy”, myślał w tempie powolnego marszu. „Wierzą w duchy, mają swoją dzielnicę i suszą ryby, które śmierdzą”. Kaj zajrzał do stojącego na ulicy worka z suszonymi ośmiornicami, cienkimi jak bożonarodzeniowy opłatek. Mieli spotkać się z tatą i chłopak marzył jedynie o krześle i o jedzeniu. Ciąg wąskich domów wydawał się nie mieć końca. Chodnik zastawiony był z jednej strony stołami, które wysuwały nogi z maleńkich restauracji i podcinały przechodniów. Z drugiej, na krawędzi chodnika stały wielkie donice ozdobione smokami. Z każdej z nich wyrastał wysoki na półtora metra pień zwieńczony koroną grubych, mięsistych liści. „Jak mam przejść?” Kaj starał się przecisnąć pomiędzy nimi i nie wpaść na żółtą donicę z wyjątkowo ładnym rysunkiem szarego smoka, aż wtem właśnie zza tej donicy wysunęła się mała uśmiechnięta głowa, a za głową szyja, a za szyją żółto-czerwona koszulka. Kaj otworzył usta ze zdziwienia i jednocześnie zamknął oczy. Nie chciał widzieć, czuł się zbyt zmęczony, żeby zastanawiać się, czy widzi chłopca, czy tylko wydaje mu się, że widzi chłopca. Złapał mamę za rękę i z zamkniętymi oczami, potykając się, doszedł do przystanku autobusowego. „W tej chwili chcę tylko i wyłącznie zobaczyć talerz pełen jedzenia”.

Następnego ranka padał deszcz. Kaj obudził się, nie wiedząc, gdzie jest. Śnił mu się tygrys w żółte i czerwone pasy, mama tygrys z małym tygrysiątkiem śpiącym tuż przy niej. Kaj chciał uciekać, ale jego bose nogi ugrzęzły w betonie i za nic nie mógł się ruszyć. Tymczasem tygrysica właśnie przekręciła w jego stronę głowę i mlasnęła jęzorem… Kaj nie wytrzymał napięcia i postanowił się obudzić. W tym samym momencie w budynek obok uderzył piorun. Deszcz przestał padać, w zamian zaczął lać, spływał z chmur ciurkiem na ziemię. Przez uchylone okno wpadały popędzane przez wiatr krople. Poduszka Kaja i jego włosy były mokre. Dziewięciolatek przypomniał sobie tygrysa w żółto-czerwone pasy i się roześmiał. We śnie ubrał go w koszulkę chłopca, który nie istnieje! Zamyślił się. „Czy dziecko z ogrodu rzeczywiście nie istnieje?” Chłopiec wsłuchał się w poranek. Miasto szumiało. Deszcz szumiał, a Skype’a słychać nie było. Po drodze do kuchni Kaj zajrzał do pokoju rodziców. Wciąż spali. Mieszkanie było ciche, tylko jego stopy plaskały o podłogę. Wszedł do dużego pokoju i posiedział chwilę w fotelu. Rozejrzał się w prawo i w lewo, podrapał w ucho. Puste ściany, szare, bo zasłony wciąż zasłonięte, przygnębiały go. Siedział całkiem sam. Wiatrak nad głową kręcił się powoli i przez dłuższą chwilę chłopak podążał za nim i za jego cieniem. W końcu zamknął oczy, bo na co tu patrzeć w pustym, wynajętym mieszkaniu z nijakimi meblami, poza tym zakręciło mu się w głowie. „Zrobiło się duszno, nie mam czym oddychać”. Kaj zerwał się z miejsca. Wcisnął nos pomiędzy zasłony i patrzył na korony drzew. Liście strzępiły się jak dopiero co obcięte włosy. Raz były jasnozielone, a raz ciemnozielone. Wołały go, ciągnęły, drażniły nos. Musiał wyjść, natychmiast musiał wyjść na dwór. Czuł się jak tygrys, który zwietrzył zwierzynę. Cicho podszedł do drzwi i nacisnął klamkę bardzo powoli, tak żeby nikt go nie usłyszał, bo rodzice pewnie jeszcze śpią i lepiej niech tak… Trrryn, trrryn, trrryn, trrryn. Lepiej niech tak pozostanie. Dźwięk Skype’a zabrzmiał za zamkniętymi drzwiami, ale wtedy Kaj był już w drodze do ogrodu.

Wokół panowała szarość. Chłopiec stał przed blokiem i patrzył w chmurę deszczu. Oddychał głęboko. Wreszcie mógł odetchnąć. Deszcz uderzał o liście, a one tańczyły. Jedne aż drżały z radości, inne mu się kłaniały. Drzewa z czerwonymi kwiatami machały na przywitanie gałęziami. Niebo zrobiło się żółte. I w tej chwili nie było nic prócz deszczu, prócz szumu i siły natury, której nie można się było oprzeć. Kaj nie chciał się wcale opierać. Na to, że woda spływa mu po szyi, nie zwracał uwagi, przecież tak samo spływała po liściach rosnących tuż obok i wsiąkała w ziemię. „Ja w ziemię nie wsiąknę, ale mogę wąchać jej zapach”. Powoli krople cichły. Liście także się uspokajały, tylko pojedyncze wciąż jeszcze podrygiwały. Wtedy wiatr zaczął czesać je i suszyć.

Kaj wskoczył w kałużę i zakręcił się z radości dookoła. A gdy się zakręcił, zawirował mu przed oczami ogród i murek przed blokiem, na którym siedział… na którym siedział… Kaj musiał zatrzymać się i przez chwilę nie kręcić, żeby nie upaść. Gdy głowa uspokoiła już wirujące obrazy przed oczami, powolutku spojrzał za siebie, na murek i na małego chłopca z wyciągniętymi przed siebie krótkimi nóżkami w czerwonych sandałach z iPadem na kolanach, po którym chłopiec wodził delikatnie opuszkiem małego jak zapałka palca. Spojrzał na Kaja i rozświetlił się cały od główki i okrągłych okularów po końcówki stóp. I tak, właśnie tak. Miał na sobie żółto-czerwoną koszulkę.

– Chciałem porozmawiać, ale nie byłeś dostępny. – Chłopiec pokazał palcem iPada. – Cieszę się, że już jesteś. Czekałem i przyszedłeś do mnie. I przyszedłeś do mnie sam – zakończył z dumą.

Kaj nie mógł wypowiedzieć słowa. Próbował zrozumieć, co się właśnie wydarzyło. Dlaczego chłopiec jednak istnieje, chociaż miał być tylko zwidem. „Czy możliwe, że on jest…”

– Ach. – Chłopiec zamrugał długimi rzęsami. – Nie poznajesz mnie?

– Hm… – Na kilka sekund Kajowi odebrało mowę. – Rzeczywiście… hm… w pierwszej chwili nie bardzo wiedziałem, z kim rozmawiam – zaczął wreszcie, postękując – ale teraz, teraz chyba już rozumiem, że to ty jesteś tym kimś, kto… – Kajowi nie przeszło przez usta zdanie „kimś, kto jest duchem ogrodu”, zamiast niego wypowiedział inne: – tym kimś, kto przedstawia się jako duch ogrodu. Tylko… tylko myślałem – ciągnął – że duch będzie kimś dorosłym. To znaczy – zaraz poprawił się Kaj – kimś dorosłym, kto podaje się za ducha.

Chłopiec nie zareagował. Tak jak uśmiechał się przed chwilą, tak uśmiechał się nadal. Łagodnie i cierpliwie. Kaj dopiero teraz zauważył, że chłopiec ma okulary osadzone na małym, azjatyckim nosie. Zza nich w Kaja wpatrywały się wesołe, zwężone uśmiechem poziome kreski oczu, a czarne, sztywne włosy opadały mu pionowymi kreskami na czoło. Chłopiec w żółto-czerwonej koszulce płynnym, tanecznym ruchem wyciągnął rękę w stronę ścieżki.

– Przejdziemy się? Pokażę ci ogród.

Chodnik prowadził w górę, na schody, pomiędzy wysokie liściaste kwiaty o motylich jasnoczerwonych kielichach. Wyglądały, jakby przysiadły tylko na chwilę i zaraz zamierzały odlecieć. Liście rosły grube, duże jak wiosła. Chłopiec w koszulce stanął przy nich i długo na nie patrzył. Koło nich rosły podobne do nich liście, różniły się jedynie kolorem. Nie były zielone, lecz bordowe.

– Ciekawe, w jakim kolorze będą kwitły te – mruknął Kaj do siebie, ale chłopiec usłyszał jego słowa i uśmiechnął się szeroko.

– Ciekawe, prawda? – Chłopiec był malutki, przy Kaju wyglądał jak znacznie młodszy brat. Cienkie nóżki ginęły w szerokich nogawkach spodni. Duża głowa poruszała się delikatnie z uniesionym podbródkiem, jakby tańczyła, podczas gdy ciało stało bez ruchu. Głowa patrzyła nie tylko na kwiaty rosnące najbliżej, ale i na te dalsze. Wspinała się wzrokiem po górce porosłej zieloną trawą, nie omijając ani jednej nierówności. Podbródek uniósł się jeszcze wyżej, gdy głowa w swej pełnej podziwu obserwacji dotarła do niewysokich krzaczków, jak dywan zarastających wierzch pagórka, a potem wskoczyła w kępę młodych, cienkich palm, burzących wszelki porządek. Po chwili wróciła do ścieżki, która podobnie jak ona wcześniej wspinała się po wzniesieniu. I nagle ta osadzona na chłopczyku miniaturce głowa powiedziała po cichu, trochę nawet chyba bardziej do siebie niż do Kaja: – Świat jest nie tylko dla nas. Kto go zasadził – nie wiem, ale wiem, że ludzie wcale nie są pępkiem świata, są tylko jedną z traw, która porasta wzgórza. Gdy wiatr zechce ją zerwać – zerwie, gdy deszcz postanowi ją wypłukać – wypłucze.

„Gada jak jakiś starzec, a nie dziecko”, pomyślał Kaj, podczas gdy jego towarzysz zrobił kilka kroków przed siebie i zatrzymał się przy dwa razy wyższych od siebie łodygach. Wyglądał jakby zagubił się w tropikalnym lesie.

– O, helikonia już przekwita, widzisz? – spytał i wziął Kaja za rękę. – Przetrwała ulewne monsunowe deszcze i równikowe słońce, a teraz kwiaty jej usychają. – Z uśmiechem wskazał wysokie liściaste rośliny z żółto-czerwonymi, z każdą chwilą słabnącymi kwiatami.

– Jak możesz mówić o niej tak spokojnie i jeszcze się uśmiechać? – obruszył się Kaj. – Przecież ona usycha! Nie czujesz smutku?

– Czułbym – odparł zapatrzony w dal chłopiec – gdybym nie wiedział, że roślina jest jak włos na twojej głowie. Jeden wypada, a na jego miejsce wyrasta nowy. Ludzie, rośliny, góry, morze, wiatr, deszcz są jednym ciałem, jednym istnieniem, jednością. Czy smucisz się, gdy wypada ci włos?

– Nieszczególnie – całkiem szczerze odparł Kaj, palcami skubiąc jasne kręcone włosy.

Mały ogrodnik nic nie odpowiedział, tylko wzruszył ramionami, co miało znaczyć „sam widzisz”.

Chłopcy ruszyli chodnikiem pod górę. Ścieżka zmieniała kierunek i zmieniały się rośliny rosnące obok. Kaj nie mógł zrozumieć, jaki panuje w ogrodzie rytm, jaki porządek, wcale go nie widział. Wydawało mu się, jakby ktoś specjalnie psuł każdą symetrię wśród kwiatów. Symetryczne były dachy i poręcze przy schodkach i wykute na nich łodygi, ale ktoś zadbał o to, by prawdziwe kwiaty i rośliny symetrycznie wysiane nie były. Niskie, niskie, wyższe i nagle wysokie, pod samo niebo, niepasujące ani trochę do reszty roślin, a potem znowu niskie. Już chciał zapytać małego ogrodnika, już, już otwierał usta, gdy chłopiec odezwał się pierwszy:

– Nie ma porządku, masz rację, nie ma – powiedział, uprzedzając słowa Kaja. – Nie ma, bo nie może go być.

– Nie rozumiem dlaczego? – Pokręcił głową Kaj, zastanawiając się, czy pomyślał tylko o bałaganie w ogrodzie, czy też swoje myśli wypowiedział głośno. – Według moich rodziców porządek w mojej szufladzie jest najważniejszy, może nawet ważniejszy ode mnie.

Chłopiec w okularach stanął na rozstawionych nóżkach i popatrzył w górę na Kaja.

– Wolałbyś ogród uporządkowany jak szufladę… – spytał – wysokie kwiaty maszerujące w szeregu jak żołnierzy? – Mały chłopiec stojący na środku ogrodu zapatrzył się w dal i przemówił z rozmarzeniem: – Spójrz na łąkę, na góry, na lasy, drzewa i kwiaty, żadne z nich nie staje w ogonku, żadne z nich nie ustawia się według wzrostu. Tymczasem natura… Natura jest nieprzewidywalna, dzika, potężna, gwałtowna i zmienna…

Gdy padło ostatnie słowo, dziecko spojrzało w niebo, a razem z nim w niebo spojrzał Kaj. Chmury zakotłowały się jak w wielkim garze. Napłynęły nowe, pchane porywistym wiatrem, który zerwał się nagle pod spojrzeniem czteroletnich oczu dziecka. Zagrzmiało i pioruny posypały się, bombardując okoliczne piorunochrony. Krople deszczu spadały ciężko na chodnik, rozbijając się z hukiem jak tłuczone jajka. Kaj wpatrzył się w chmury burzowe. Wiły się jak smok z długim ogonem, jak kamienny smok, oplatający cielskiem kolumnę, którą widział w świątyni boga miasta. I teraz taki sam smok pod postacią czarnej chmury napierał na ziemię. Spojrzał pytająco na chłopca w koszulce w żółto-czerwone paski. Czy on też widzi rozlanego na niebie smoka? Widział. Wpatrywał się w niego z tym samym uśmiechem co zawsze, bez cienia obawy. Po chwili chłopiec złapał go za spodnie, bo wiatr starał się podciąć mu nogi, a smok kłapał tuż nad nim paszczą. Przekrzykując wicher i z trudem chwytając powietrze, chłopiec powiedział, a raczej krzyknął w ucho Kaja:

– Ogród chiński, którego jestem duchem, nie jest tylko sztuką sadzenia roślin! Jest filozofią życia… – chłopiec nie skończył, bo wiatr dmuchnął mu prosto w twarz i Chińczyk połknął własne słowa.

– Nie słyszę! – W odpowiedzi wrzeszczał teraz Kaj. – Czym jest siadanie?

– Sadzenie… – Ogrodnik uśmiechnął się i z jego uśmiechem w jednej chwili rozstąpiły się chmury, deszcz ustał, smok zamknął paszczę i poleciał wiać gdzie indziej. Słowa swobodnie ulatywały teraz ku niebu i nawet lekki podmuch ich nie rozdmuchiwał. – Sadzenie roślin jest filozofią tao, myślą chińską sprzed tysięcy lat. Kto podda się zmianom, które wytycza mu życie, ten dobrze poczuje się w moim ogrodzie. – Chłopiec podszedł do mostka. – Widzisz kamienie?

Kaj stanął przy poręczy. Przed nim mknął niewielki strumyk. Strumyk był może niewielki, ale kamienie, które leżały na jego drodze, były ogromne.

– Wyglądają jak resztki lawiny górskiej – powiedział Kaj.

Mały ogrodnik uśmiechnął się.

– Wyobraź sobie, że jesteś strumykiem, który płynie kamienistym korytem. Raz szybciej, raz wolniej musisz pokonywać duże kamienie, unosić się i opadać, okrążać i spadać. Człowiek musi być jak strumyk, tylko w ten sposób pokona życie, poddając się jego biegowi.

– Ale mówiłeś, że człowiek jest jak trawa, a jeszcze wcześniej, że jestem sadzonką. – Kaj wyciągnął palec i wbił go w pierś chłopca oskarżycielsko. – A więc kim jestem? Sadzonką, trawą, wodą, a może grabiami?

– Jesteś jednością z trawą, wodą, ziemią i słońcem. Bo cały wszechświat jest jednością. Oto moja filozofia, która leży u twych stóp, a czy pójdziesz jej drogą, to zależy od ciebie. Pamiętaj o niej, przechodząc przez mój ogród.

Kaj stał przez chwilę niepewnie i patrzył na chłopczyka w krótkich spodenkach, w koszulce w żółto-czerwone paski, w okularach i z iPadem w ręku.

– Jak nazywa się filozofia twojego ogrodu? – spytał.

– Taoizm. – Uśmiechnął się chiński chłopiec. – Tao, czyli droga, tao, czyli zmiana, tao, czyli jedność ze zmienną naturą. Moja filozofia daje spokój, bo daje pogodzenie z losem.

Kaj rozglądał się po ogrodzie. Podobał mu się, podobał od pierwszej chwili, gdy do niego wszedł. Nagłe zmiany kierunku schodów, kamienie w strumyku, liście wielkie jak wieloryby i rosnące obok listeczki jak drobny mak, pośród których stały strzeliste palmy przypominające wieże radiowe. Zafascynowany patrzył, jak korzenie i pnie zatapiają w ziemi paluchy do złudzenia przypominające łapy dinozaurów. Korzenie wiły się jak węże. Podobał mu się ogród chłopca w koszulce w żółto-czerwone paski… Tylko gdzie on się teraz podział, gdzie podział się chłopiec?

– Hej! – zawołał Kaj. – Hej, gdzie jesteś? – Dziewięciolatek stał w ogrodzie całkiem sam, pośród azjatyckich kwiatów, samotny i opuszczony. – Nawet nie znam twojego imienia – powiedział do siebie smutno.

Chłopca nigdzie nie było. Ani czarnych włosów, ani okularów, ani iPada, ani koszulki w żółto-czerwone paski, ani nieodłącznego łagodnego uśmiechu, który według Kaja znacznie bardziej pasował do osiemdziesięcioletniego staruszka niż do czteroletniego dziecka. Rozglądał się, okręcał na pięcie w lewo i okręcał na pięcie w prawo.

„Ależ tu pięknie!”, uśmiechnął się sam do siebie. „Nawet różowe kwiaty na drzewach nie wyglądają na dziewczyńskie. A przekwitłe białe frędzelki sterczą z liści podobnych do naszych liści tulipanów. Dziki, dziki i wspaniały ogród”, westchnął i zaczął powoli wracać do domu. „Muszę poddać się zdarzeniom”, pomyślał. „Był kolega, nie ma kolegi. Znowu jestem sam”. Kaj przez chwilę myślał, że się rozpłacze, bo poczuł, że smutek łapie go mocno za gardło, ale spojrzał jeszcze raz za siebie, na ogród i na jego nieprzewidywalne ścieżki, i poczuł spokój. „Skoro jestem wodą, będę płynął z nurtem”, postanowił i wsiadł do windy. Drzwi przez chwilę pozostały otwarte, a potem powoli, lecz nieubłaganie zaczęły się zamykać. Westchnienie wyrwało się z ust Kaja, bo nie chciał jeszcze wracać i w chwili, gdy westchnienie zaczęło się przeradzać w pomruk, szpara drzwi zamknęła się i winda ruszyła. Stał z zamkniętymi oczami, widział wszystkie te drzewa i liście, i wyobraził sobie, że jest ptakiem i patrzy na nie z góry, i gdy tak sobie wyobrażał, ktoś się zaśmiał cichutko. Otworzył oczy zaskoczony. Czyżby w windzie był ktoś jeszcze, chociaż Kaj wsiadał do niej sam? „Dziwne”. Chłopiec wytrzeszczył oczy, bo winda była pusta. Znowu usłyszał śmiech. „A jednak duchy?”, zapytał sam siebie. Dla pewności szarpnął głową na boki, ale nie zobaczył nikogo, podrzucił więc brodę w górę. Aż go kark zabolał. Na srebrnym suficie windy siedziała mała, kilkucentymetrowa litera „s”.

– To jaszczurka! – wykrzyknął Kaj tak głośno i gwałtownie, że jaszczurka rozcapierzyła drobne paluszki, którymi przywierała do powierzchni, i odwracając się w locie, spadła na łapki wprost pod nogi chłopca. Gdy na piętrze Kaja drzwi uchyliły się wreszcie, jaszczurka w oka mgnieniu wypadła na korytarz przez zaledwie kilkucentymetrową szparę i znikła. Dla Kaja szpara była jeszcze zbyt wąska, patrzył więc tylko za gadem zdziwiony, lecz i zaciekawiony, i dlatego nie patrzył przed siebie, a gdy wreszcie spojrzał przed siebie, gotów, by pędem wybiec za jaszczurką, zobaczył dwie małe postacie stojące przed otwartymi już całkowicie drzwiami windy.

– To nie duch, tylko gekon – powiedział chłopiec w żółto-czerwonej koszulce, wkraczając zdecydowanym krokiem do wnętrza i naciskając guzik przyspieszający zamykanie drzwi. Kiwnął głową i uśmiechnął się przy tym, zwężając i tak już wąskie szparki oczu. Przy nim stała dziewczynka z tym samym uśmiechem, czarnymi krótkimi włosami spadającymi na czoło, wąskimi oczami i, co najbardziej zaskoczyło Kaja, w takiej samej żółto-czerwonej koszulce. Jedyną różnicą, którą dostrzegł Kaj, była spódnica zamiast spodni.

Chłopiec i dziewczynka stali koło siebie, trzymając się za ręce, i uśmiechali do Kaja, który postanowił wykorzystać sytuację, zanim chłopiec znowu zniknie.

– Dopóki cię widzę, chciałbym się dowiedzieć, jak masz na imię – powiedział.

Chłopiec, rozciągając usta w jeszcze szerszym uśmiechu, ponownie pochylił głowę i potrząsnął nią, jednocześnie potrząsając ręką, którą trzymał dziewczynkę.

– Mam na imię Yang, a skoro znasz już moje imię, musisz też poznać imię mojej siostry.

Wtedy i dziewczynka, nie puszczając ręki chłopca, powiedziała:

– Mam na imię Yin i skoro znasz już moje imię, musisz poznać także imię mojego brata.

A wtedy znowu odezwał się chłopiec Yang i powiedział:

– Mam na imię Yang, a skoro znasz już moje imię, powinieneś poznać imię mojej siostry…

Gdy tylko Yang skończył zdanie, dziewczynka zaczęła:

– Na imię mi Yin i jestem pewna, że skoro je poznałeś, nie powinno być tajemnicą imię mojego brata…

– Już wiem! Już wiem! – przerwał ze śmiechem Kaj. – Ty – powiedział, wskazując chłopca – jesteś Yin, a Ty – powiedział, wskazując dziewczynkę – jesteś Yang.

Chłopiec i dziewczynka pokręcili głowami przecząco i powiedzieli razem bardzo spokojnie, cały czas uśmiechając się:

– Nie!

– Ja jestem Yang – powiedział Yang.

– Ja jestem Yin – dodała Yin.

– Miło was poznać, ale czemu tak śmiesznie mówicie? – Kaj oparł się o ścianę.

Chłopiec z dziewczynką popatrzyli na siebie i powiedzieli równocześnie:

– Nie ma Yin bez Yanga i nie ma Yanga bez Yin. Yin jest tym, co ciemniejsze, cięższe, wolniejsze, czyli dziewczęce – powiedział chłopiec.

– Yang jest szybszy, słoneczny, chłopięcy – powiedziała dziewczynka.

– Żyjemy w ciągłym uścisku i jesteśmy nierozerwalni, chociaż różnimy się od siebie – wykrzyknęli wspólnie, w tej właśnie chwili drzwi windy ponownie się rozsunęły i do środka wpadły promienie słońca, które wspólnie z wiatrem zdołało pokonać wreszcie poranne chmury. Kaj zrobił krok w stronę drzwi. Dzieci w żółto-czerwonych koszulkach stały tuż przed nim. Widząc słońce, zmrużył oczy i spod półprzymkniętych powiek patrzył na dwie czarne główki kroczące w stronę wyjścia. Widział dokładnie, jak promienie padają na nie i na ich azjatyckie twarze i jak sylwetki dzieci rozmywają się i spadają setką kropli na ziemię. Podążył wzrokiem za kroplami. Te spadły na jasną podłogę, i w okamgnieniu przemieniły się w dwa śmiejące się gekony, które czmychnęły z windy, pozostawiając chłopca z szerokim uśmiechem na twarzy.

Nie było na co czekać. Kaj minął drzwi i pobiegł za jaszczurkami. „Jak zabawa, to zabawa”, pomyślał uradowany, wybiegając na trawnik. Gekony kluczyły pomiędzy drzewami. Przed Kajem leżał dywan miękkich, zielonych roślin sięgających mu po kolana, o liściach delikatnych i pojedynczych cherlawych żółtych kwiatkach, które wyraźnie kończyły swój żywot. „Rozgniótłbym je. Rozgniótłbym na miazgę”, pomyślał i ta myśl zatrzymała go w miejscu. Opuścił głowę i rezygnując z pogoni, powoli powrócił na chodnik.

– Musiałem trafić akurat w to samo miejsce – spojrzał zdziwiony. W dole rozpoznał kształt ludzkiej stopy, własnej stopy. – W tym miejscu wszystko się zaczęło – westchnął, kucając i sprawdzając, czy beton już zastygł.

– I dlatego w tym właśnie miejscu opowiemy ci o początku wszystkiego – powiedział Yang, który pojawił się niespodziewanie po lewej stronie Kaja.

– Nie, nie wszystkiego – przerwała Yangowi Yin, która równie niespodziewanie zmaterializowała się po prawej stronie Kaja. – Tylko o uformowaniu świata.

Kaj potrzebował chwili, żeby nadążyć. Chciał powiedzieć dzieciom, że są dla niego za szybkie. Chciał zapytać, jak zamieniają się w gekony, ale te nie zwracały na nikogo uwagi. Coś działo się pomiędzy nimi, coś, czego Kaj nie rozumiał. Dzieci patrzyły na siebie niechętnie. Stanęły przed sobą i zacisnęły pięści. Yang prychnął na Yin.

– Zawsze musisz mieć ostatnie zdanie, Yin – mruknął do dziewczyny. – Więcej mnie nie poprawiaj.

– Bo ty zawsze musisz coś pomylić! – odparowała Yin. Nie czekała. Pierwsza szturchnęła Yanga. Kaj patrzył zdumiony. A gdzie uśmiechy? Gdzie zgoda i trzymanie się za ręce?

– Chętnie posłucham każdej waszej opowieści – rzucił pojednawczo między dzieci. – Cieszę się, że opowiecie mi tę historię, bo bardzo lubię słuchać. Naprawdę jestem jej bardzo ciekawy – powtórzył trochę głośniej.

Dzieci zamilkły. Nareszcie dostrzegły Kaja. Patrzyły zdziwione, jakby widziały go po raz pierwszy. Zapamiętanie mijało. I już po chwili znowu były rodzeństwem i z powrotem, już jako brat i siostra w koszulkach w żółto-czerwone paski, chwyciły się za ręce. Na twarzach Yin i Yanga pojawił się nieodłączny uśmiech, który prowadził teraz Kaja. Wszyscy usiedli na trawie. Kaj bał się odezwać, czując, że brat i siostra mają w sobie moc, której się początkowo nie spodziewał i której nie rozumiał. Obserwował, jak dzieci szepczą sobie coś do ucha i jak wskazują się palcami. Po kilku minutach miały już gotowy plan opowieści, pochyliły się więc w milczeniu do przodu.

– Nigdy nie było nic… – zaczął niezbyt zręcznie Yang.

Kaj zmarszczył czoło, próbując ustalić, czego nie było kiedy.

– Zawsze było coś – przerwała Yin, poprawiając Yanga – bez początku…

– Zawsze istniała przestrzeń – zaczął jeszcze raz Yang, zerkając na Yin z wyrzutem. – Nie była podobna do naszej, nas otaczającej. Nie było w niej istot ani ziemi, nie było nawet słońca, nawet księżyca. Dzień jeszcze nie wiedział o swoim przyszłym istnieniu i noc nie mogła zarzucić ciemnej zasłony na ludzkie problemy, bo ani noc nie istniała, ani człowiek. Przestrzeń była wtedy jak kałuża wypełniona wzburzonym mułem. Pyłki unosiły się w niej bezwolnie, bez celu i bez pośpiechu. Przestrzeń trwała w braku porządku i trwała. Trwała i trwała…

Kaj zobaczył, że Yin zaczyna się wiercić, sapać i wzdychać. Wreszcie jednym szybkim zdaniem zdecydowała się zakończyć zbyt długi jak dla niej proces trwania nieuporządkowanej przestrzeni:

– I zaczęła się zmieniać – przerwała.

Yang poczerwieniał ze złości.

– Ach! Przecież się umawialiśmy, że tę część opowiadam ja. – Zamknął oczy i siedział w milczeniu. Po chwili jego skóra odzyskała dawną barwę i Yang, wymownie patrząc na Yin, mówił dalej: – Pyłki, które początkowo nigdzie się nie spieszyły ani nie różniły, zaczęły się…

– Zmieniać – wtrąciła Yin. – Mówisz tak wolno, że już nie mogę znieść twojego wolnego mówienia!

– W takim razie proszę, proszę! – wykrzyknął Yang. – Możesz sobie sama opowiadać! Zresztą i tak już się zmęczyłem.

Yang ściągnął brwi. Siedział obrażony, wpatrzony w pień palmy, zaciskając zęby ze złości. Dziewczynka tylko na to czekała. Odrzuciła głowę do tyłu, poprawiła spódniczkę i podjęła opowiadanie. Głową i ramionami podkreślała co ważniejsze słowa.

– Zaczęło się od tego, że drobinki przyspieszyły. Ścigały się ze sobą i niektóre wygrywały, a niektóre przegrywały, bo nie zależało im tak bardzo na wygranej jak tym pierwszym.

– Akurat! – wtrącił Yang, nie spojrzawszy nawet na siostrę. – Po prostu były słabsze, wolniejsze. Te wolniejsze miały mniej siły i zaczęły rosnąć, były duże i ślamazarne.

– Wcale nie! – Dziewczynka zerwała się na nogi i krzyczała na chłopca, tupiąc z niezadowolenia. – Było nam dobrze tam, gdzie byłyśmy. Po co szlajać się po kosmicznej pustce? Po co oddalać od reszty? Ale wyście musieli piąć się w górę, coraz wyżej i wyżej, pełni niepokoju. Wy, wy… wy chłopaki!

Im bardziej złościła się Yin, tym spokojniejszy był Yang. Siedział teraz ze swoim odzyskanym uśmiechem i, patrząc na Kaja, ciągnął historię:

– Dzięki niepokojowi, dzięki ruchowi, dotarliśmy do jaśniejszej części kosmosu i staliśmy się ciepli od własnego ciągłego ruchu i świecący. A one zostały na dole, zimne, wolne, ciężkie. One – Yang wskazał palcem Yin – stworzyły ziemię, my stworzyliśmy niebo. Ale jasne i ciemne cząsteczki są we wszystkim, nie tylko w ziemi i niebie. Dzięki nam – Yang wstał, złapał Yin za rękę i pocałował w policzek – dzięki nam, dzięki temu, że była Yin i był Yang, powstało wszystko na ziemi, współtworzymy każdą rzecz i istnienie. Jesteśmy we wszystkim. I czasem, jak to rodzeństwo, spieramy się ze sobą.

– Czasem? Cały czas się kłócimy – poprawiła go Yin. – Raz jedno wygrywa, a raz drugie. Chociaż i tak ja zawsze mam rację…

Yang spojrzał na siostrę czule i powiedział do Kaja:

– Sam widzisz, musimy żyć w ciągłym konflikcie, żadne z nas nie powinno wygrać ani nie powinno przegrać, więc trwamy w stanie napięcia. Dzięki temu na ziemi panuje równowaga.

Kaj siedział na trawie, obejmując ramionami kolana. Brodę położył na rękach i rozmyślał, kiwając się na boki, kołysany przez delikatny wiatr.

– Czyli, skoro jesteście we wszystkim, jesteście też we mnie? – zapytał.

– Pewnie – roześmiał się Yang. – W każdym człowieku jest yang, czyli niebiańska cząstka, i yin, czyli ziemska cząstka. Są jak dwie dusze, jedna dusza, ta o nazwie hun, po śmierci człowieka wraca do nieba, druga dusza, o nazwie po, wędruje w stronę ziemi… – Yang przerwał i trwożliwie rozejrzał się na boki. Dalej mówił już szeptem: – Czasem, gdy dusza ziemska nie wróci do ziemi, zaczyna snuć się po świecie jako demon.

– Wierzysz w to? – spytał Kaj z niedowierzaniem.

– Czy wierzę? – Siedzący po turecku czteroletni chłopiec spoważniał. – Pytasz ducha, czy wierzy w duchy? Wierzę, jak każdy Chińczyk, który szanuje tradycję – odpowiedział Yang, ale Yin, która siedziała obok i bawiła się czerwonym sandałem, mruknęła pod nosem, jak to miała w zwyczaju:

– A ja się wcale z tobą nie zgadzam. Każdy wierzy, w co chce.

REDAKCJA: Novae Res

KOREKTA: Monika Pruska

OKŁADKA: Wiola Pierzgalska

SKŁAD: Krzysztof Radziszewski

KONWERSJA DO EPUB/MOBI: InkPad.pl

© Ewa Jałochowska i Novae Res s.c. 2014

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, reprodukcja lub odczyt jakiegokolwiek fragmentu tej książki w środkach masowego przekazu wymaga pisemnej zgody wydawnictwa Novae Res.

Wydanie pierwsze

ISBN 978-83-7942-359-0

NOVAE RES – WYDAWNICTWO INNOWACYJNE

al. Zwycięstwa 96/98, 81-451 Gdynia

tel.: 58 698 21 61, e-mail: sekretariat@novaeres.pl, http://novaeres.pl

Publikacja dostępna jest w księgarni internetowej zaczytani.pl.

Wydawnictwo Novae Res jest partnerem

Pomorskiego Parku Naukowo-Technologicznego w Gdyni.