Lars Kepler

Plac zabaw

Przełożyła Marta Rey-Radlińska

Wszelkie powielanie lub wykorzystanie niniejszego pliku elektronicznego inne niż autoryzowane pobranie w zakresie własnego użytku stanowi naruszenie praw autorskich i podlega odpowiedzialności cywilnej oraz karnej.

Tytuł oryginału szwedzkiego Playground

Projekt okładki Magdalena Palej

Projekt typograficzny Robert Oleś / d2d.pl

Fotografia na okładce © by Peter Mohideen / EyeEm / Getty Images

Copyright © by Lars Kepler 2015

First published by Albert Bonniers Förlag, Stockholm, Sweden

Published in the Polish language by arrangement with Storytellers Literary Agency, Stockholm, Sweden and Macadamia Literary Agency, Warsaw, Poland

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Czarne, 2017

Copyright © for the Polish translation by Marta Rey-Radlińska, 2017

Redakcja Magdalena Kędzierska-Zaporowska / d2d.pl

Korekta Anna Brynkus-Weber / d2d.pl, Monika Ples / d2d.pl

Redakcja techniczna Robert Oleś / d2d.pl

Skład Sandra Trela / d2d.pl

Skład wersji elektronicznej d2d.pl

ISBN 978-83-8049-511-1

WYDAWNICTWO CZARNE sp. z o.o.

czarne.com.pl

Redakcja: Wołowiec 11, 38-307 Sękowa

redakcja@czarne.com.pl

Wołowiec 2017

Wydanie I

Spis treści

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Przypisy

Nikt nie wie, dokąd trafiamy po śmierci ani czy opisywane przez ludzi od setek lat miejsca istnieją wyłącznie w nas, w błyskach połączeń synaptycznych. Powracające obrazy pojawiające się w relacjach osób, które doświadczyły śmierci klinicznej, są wyjaśniane przez naukowców jako paniczna reakcja mózgu na niedotlenienie, jako skutek zatrzymania pracy serca.

Owe neurobiologiczne teorie mają oczywiście zaledwie kilka dziesiątek lat, podczas gdy świadectwa pozostają takie same od tysiącleci. Od czasu najstarszych kultur pisanych do dziś opowieści o tym, co czeka nas po śmierci, są uderzająco podobne.

Wyznawcy najstarszej religii egipskiej wierzyli w sąd Ozyrysa. Na jednej szali wagi kładziono ludzką duszę, a na drugiej pióro. W mitologii chińskiej królestwo zmarłych nazywano żółtymi źródłami. Zmarli przebywają tam jako głodne duchy dopóty, dopóki władca podziemi nie podejmie decyzji o ich losie. W mitologiach greckiej i rzymskiej, a także w wielu mitologiach afrykańskich królestwo śmierci zaczyna się na drugim brzegu rzeki, na który trzeba przepłynąć łodzią. W islamie wszyscy zmarli czekają na swój wyrok, a w katolicyzmie jest mowa o stadium pośrednim, do którego zstępuje Jezus i z którego powraca Łazarz. W judaizmie zmarli jako pozbawione wspólnoty z Bogiem cienie trafiają do Szeolu, a w hinduizmie i starych wierzeniach nordyckich można umrzeć nawet w królestwie śmierci.

Ludzie, którzy w naszych czasach relacjonują swoje przeżycia w chwili zatrzymania akcji serca, mówią o tunelach, ogarniającej ich jasności, spotkaniach ze zmarłymi członkami rodziny, ciemnych wodach i miastach, których nigdy wcześniej nie widzieli.

Mitologię i relacje świadków można, rzecz jasna, wytłumaczyć zarówno psychologicznie, jak i neurologicznie. Przez całe swoje życie człowiek w każdej sekundzie świadomie odbiera około dziesięciu wrażeń zmysłowych, a nieświadomie nasze narządy zmysłów rejestrują ich w tym czasie ponad dziesięć milionów. Mózg potrafi segregować i porządkować informacje w złożone fragmenty, które zwykliśmy nazywać wspomnieniami. Mamy dostęp jedynie do minimalnej części tego, co zostało zmagazynowane w pamięci długotrwałej i czego większość pozostanie w ukryciu aż do chwili śmierci.

1

Zanim porucznik Jasmin Pascal-Anderson przystąpiła do wykonania niebezpiecznego zadania, zwykła przez chwilę przyglądać się zdjęciu, które nosiła w portfelu. Na gładkim papierze tuż powyżej sfotografowanego obiektu powstała głęboka bruzda. Na fotografii widać drużynę z jej plutonu. Pięć dwójek i Jasmin, jedyna kobieta pośrodku. Mężczyźni dla żartu ustawili się wokół niej w błagalnych pozach, mają na sobie kamizelki kuloodporne i hełmy. Mark założył różowe okulary przeciwsłoneczne, z kącika ust zwisa mu papieros, Lars wymalował sobie na nosie białą kreskę, a Nico akurat zamknął oczy.

Na zdjęciu rude włosy Jasmin ma zaplecione w ciasny warkocz, uśmiecha się, jakby obchodziła urodziny, a w ramionach trzyma swój M240 bravo z rozłożoną podstawą. Karabin maszynowy jest prawie tak wysoki jak ona, mięśnie jej pokrytych piegami ramion są naprężone. Ciężka taśma nabojowa zwisa aż do ziemi, opiera się na jej wojskowych buciorach.

Jasmin w zasadzie nigdy się nie bała, ale wiedziała, kiedy jakieś zadanie zapowiadało się wyjątkowo niebezpiecznie. Przez chwilę patrzyła na zdjęcie, żeby na nowo przypomnieć sobie, że ci mężczyźni jej ufali, że odpowiadała za ich bezpieczeństwo.

Sprawdziła się jako dowódca.

Mark często żartował, że nie było wyjścia, że to jej trzeba było powierzyć dowodzenie, bo zawsze chciała mieć ostatnie słowo.

„Wcale nie”, odpowiadała za każdym razem, gdy jej to mówił.

Jasmin wetknęła fotografię do portfela i przez chwilę stała bez ruchu.

Bardzo rzadko ogarniały ją złe przeczucia, ale w tej chwili miała wrażenie, jakby jej dusza znalazła się w cieniu, mimo że wszystko było jak zawsze.

Zawahała się, a potem założyła kolczyki z perłami, które dostała od mamy.

W jakiś sposób ją uspokajały.

Drużyna Jasmin działała w ramach operacji NATO Joint Forge, a w tej chwili wykonywała zadanie specjalne w Leposaviciu.

Siły serbskie już dawno wycofały się z Kosowa. Niczym długi wijący się wąż Serbowie ciągnęli przez wsie i miasta. Powinno być już po wszystkim, ale w północnym Kosowie pozostały enklawy, które nie podporządkowały się odgórnym ustaleniom.

Grupa Jasmin była jedną z pięciu, które miały zbadać raporty o aktach przemocy wobec ludności w Sokanicy.

Nie mieli transporterów, a kiedy deszcz się wzmógł, jeepom było coraz trudniej się poruszać. Drogi były zniszczone, pobocza podmyte, a rzeka Ibar przybrała barwę błota.

Z fotela kierowcy Jasmin widziała, że Lars poszarzał na twarzy, zdjął hełm i położył go sobie na kolanach.

– Może lepiej by było puścić pawia do torebki – zażartowała.

– Czuję się jak król – odpowiedział Lars, unosząc kciuk.

– Zachowaliśmy dla ciebie trochę misty greena. – Nico wyszczerzył zęby w uśmiechu.

– I kluski z mysią kupą – dodał ze śmiechem Mark.

Poprzedniego wieczoru koledzy dostali od niej pozwolenie na urządzenie imprezy. Drużyna postanowiła świętować chiński Nowy Rok. Przygotowali czerwone lampiony z torebek po popcornie i odpalili w niebo race, a potem przyglądali się, jak opadają ku ziemi na swoich spadochronach niczym powoli spadające gwiazdy. Jedli sajgonki i zupki chińskie. Drinki, które nazwali misty green, przyrządzili ze szwedzkiej wódki i listków zielonej herbaty z Hangzhou.

Lars jak zwykle wypił za dużo i kiedy wymiotował, Mark stał obok i dogadywał mu, że pewnie do makaronu z zupek dodał mysiej kupy, aby godnie powitać Rok Szczura.

Kiedy Lars pochylał się nad wiaderkiem i krzyczał, że chyba zaraz umrze, reszta wołała, że śmierć pod wodzą Jasmin byłaby zaszczytem.

Jasmin wróciła do swojego namiotu, by przestudiować najnowsze zdjęcia satelitarne. Gdy starała się zapamiętać ukształtowanie terenu, impreza trwała w najlepsze. Uwielbiała słyszeć śmiech swoich chłopaków, ich tańce i śpiewy.

W ciągu tych kilku lat Jasmin uprawiała seks z trzema kolegami z obecnej drużyny, ale to było, zanim została ich dowódcą. Szczerze mówiąc, nie miałaby nic przeciwko temu, żeby to powtórzyć.

Oczywiście nie mogła sobie na to pozwolić, choć bliskość śmierci czyniła jej samotność jeszcze dotkliwszą.

Tego wieczoru napotkała błyszczący wzrok Marka i skinęła mu głową. Rozczulał ją, miał wesołe oczy i był świetnie zbudowany. Zastanawiała się nawet, czy mogłaby zrobić dziś mały wyjątek, zamiast zadowalać się w pojedynkę.

Poranek przywitał ich ciężkim od deszczu niebem o barwie ołowiu. Jeepem zarzuciło, brązowe błoto sięgało powyżej kół. Jasmin zmieniła bieg na niższy, przekręciła kierownicę w lewo i powoli wjechała na strome zbocze.

Pół kilometra na południe od Sokanicy droga była kompletnie zniszczona, więc Jasmin podjęła decyzję, że podróż będą kontynuować na piechotę.

Prowadząc grupę w dół, wyraźniej niż kiedykolwiek czuła zapach smaru do broni. Ciężar karabinu stał się nagle nie do zniesienia. Z każdym krokiem szarpał za pas, na którym był zawieszony, jakby próbował uniknąć swego losu.

Złowieszcze przeczucie przybierało na sile.

Mark palił w deszczu i razem z Simonem śpiewali China Girl na dwa głosy. Wszystko wokół wydawało się boleśnie ponure: wilgotne niebo, wymarłe wzgórza i brunatne wody rzeki.

W radiu było słychać trzaski, łączność szwankowała, ale Jasmin słyszała komunikaty wystarczająco dobrze, by zrozumieć, że obie brytyjskie drużyny utknęły tuż przed Mitrowicą.

Jasmin zadecydowała, że w oczekiwaniu na Anglików przeprowadzą rekonesans okolicy, i poprowadziła swoich pięć dwójek w dół, do bezbarwnej wioski.

Kolczyki stukały o sprzączki hełmu w rytm kroków.

Już przy pierwszym domu zobaczyli małą dziewczynkę leżącą twarzą do ziemi w mokrej trawie obok trójkołowego rowerka. Przed domem siedziała ciężarna kobieta oparta o ścianę. Wykrwawiła się z rany na piersi. Kilka białych kur grzebało w ziemi przed jej nogami, a krople deszczu rozbryzgiwały się, uderzając w kałuże.

Jasmin uspokoiła Nico, pozwoliła mu się pomodlić i ucałować krzyżyk, zanim poprowadziła ich wszystkich w głąb miejscowości.

Strzał w oddali, krótki jak trzaśnięcie biczem, odbił się echem od domów w dolinie.

Jasmin zatrzymała grupę przed długimi schodami prowadzącymi pomiędzy dwa domy, ostrożnie przemieściła się w bok i spojrzała w stronę placu targowego, na którym stały kramy warzywne i stary barakowóz. Około trzydziestu mężczyzn z serbskiej enklawy ustawiło rząd chłopców.

Jeden z żołnierzy trzymał parasol nad głową siedzącego w fotelu w kwiaty dowódcy z wielką czarną brodą. Deszcz nie zdążył jeszcze spłukać krwi z ziemi pod jego stopami. Ktoś zmusił chłopca do uklęknięcia, dowódca coś powiedział, a potem dokonał egzekucji strzałem w twarz.

Zamierzali zamordować wszystkich chłopców ze wsi.

Podczas gdy ciało chłopca wleczono na bok, Jasmin znowu złapała kontakt z obiema brytyjskimi drużynami. Byli już w drodze. Za mniej niż piętnaście minut będą mogli dać jej wsparcie.

Jasmin widziała, jak następnego chłopca rzucono na kolana przed dowódcą.

Ktoś mógłby powiedzieć, że podjęła decyzję pod wpływem emocji, ale żaden z jej ludzi nie zawahał się, by wykonać rozkaz. Jasmin wiedziała, że w ciągu trzech minut będzie w stanie rozmieścić swoje dwójki na pozycjach, z których dosięgną osiemdziesięciu procent wrogów bez strat własnych.

W tej samej chwili, w której jej ludzie zajęli swoje miejsca, przez lornetkę ujrzała kolumnę dziesięciu zabłoconych samochodów pełnych serbskich żołnierzy skręcających w główną ulicę prowadzącą prosto na plac targowy.

Kiedy wcześniej obserwowała je na zdjęciach satelitarnych, oddalały się od miasta, mijały już Lešak. Z jakiegoś powodu zawróciły, przez co nagle zwielokrotniły ryzyko podejmowane przez jej drużynę, jeśli zdecydowaliby się przeszkodzić w egzekucjach.

Mimo to wydała Markowi rozkaz zastrzelenia kata. Dał się słyszeć huk, kula przeszła prosto przez głowę, krew obryzgała oparcie fotela.

Wśród Serbów zapanował chaos, w trzydzieści sekund grupa Jasmin unieszkodliwiła ponad połowę z nich.

Serce waliło jej mocno, poczuła wyrzut adrenaliny, która wyostrzyła wszystkie zmysły.

Trzech żołnierzy z automatami ukryło się za ceglanym murem.

M240 Jasmin wystrzelił, kule wybiły rząd dziurek w murze, różowa chmura krwi trysnęła ponad jego szczytem.

Kilkunastu żołnierzy skryło się w ratuszu. Uchylone drzwi huśtały się lekko na zawiasach.

Chłopcy, którzy rzucili się na ziemię, kiedy zaczęła się wymiana ognia, wstawali w nagłej ciszy. Przestraszeni i zagubieni uciekli na małą uliczkę przy rynku. Chudy chłopak trzymał płaczącego młodszego brata za rękę.

Drzwi do ratusza otwarły się z impetem i żołnierz z serbskiej milicji ruszył za chłopcami, wyciągając w biegu zawleczkę granatu. Snajperski karabin Nico huknął obok Jasmin i pocisk trafił Serba w głowę. Mężczyzna padł na twarz i leżał przez chwilę bez ruchu, dopóki ręczny granat nie wybuchł, a ciało nie zniknęło w chmurze pyłu.

Chłopcy rzucili się biegiem w głąb uliczki prowadzącej w dolinę, a Jasmin rozwaliła strzałami drzwi i okna domów, aby dać im czas na ucieczkę.

Kiedy zniknęli, rzuciła okiem w prawo. Samochody z serbskim wsparciem wycofały się i wybrały inną drogę. Skręciły z głównej ulicy i z dużą prędkością ruszyły pod górę drogą przebiegającą za plecami jej żołnierzy. Było oczywiste, że mieli kontakt radiowy z kimś, kto widział jej drużynę i wiedział, gdzie się ukrywa.

Mark i Vincent byli lekko ranni. Wkrótce sytuacja będzie trudna do opanowania. Jasmin rozkazała Larsowi i Nico zostać na pozycjach i osłaniać tych, którzy mieli się schować za starym kościołem. Zdawała sobie sprawę, że ta dwójka zostanie odcięta, ale nie było innego wyjścia. Sama pobiegła pod górę, rozłożyła podstawę i położyła się na brzuchu. Dopóki starczy amunicji, będzie mogła powstrzymywać żołnierzy z samochodów.

Palce drżały jej od adrenaliny we krwi, kiedy ustawiała celownik.

Jasmin mogła strzelać równolegle do fasad budynków wzdłuż całej ulicy, ale nie miała możliwości, by się bronić przed atakiem od tyłu. W tej chwili jej jedynym celem było utrzymanie swoich ludzi przy życiu do czasu przybycia brytyjskiego wsparcia.

Widziała, że Markowi i pozostałym udało się przedostać do kościoła. Serbski żołnierz rzucił się w ich stronę z karabinem w kolorze piasku, trafiła go w korpus, a potem rozwaliła zardzewiałą motorynkę przy ścianie.

Słyszała za sobą okrzyki, ale nie miała czasu się obrócić. Żeby chronić swoich ludzi, strzelała dalej wzdłuż fasad. Tryskały drzazgi z rozbitej futryny, wystający węgieł rozbiła w proch. Strzelała i strzelała, żeby zatrzymać wrogów między domami. Strzelała, czując przechodzącą przez ciało siłę odrzutu, ciepło rozgrzanego metalu i zapach gazów wylotowych. Pot spływał jej do oczu, w uszach dźwięczało od wystrzałów. Czuła, jak drętwieją jej palce, a potem dziwny palący ból rozlał się po plecach.

2

Jasmin Pascal-Anderson wybudziła się z narkozy w szpitalu Országos Orvosi w Budapeszcie. Przy oknie majaczyła jakaś postać, domyśliła się, że to Mark. Próbowała coś powiedzieć, ale jeszcze nie odzyskała głosu. Trudno było zobaczyć go dokładnie w kolczastym kręgu światła, który miała przed oczami. Trzymał jeden z jej kolczyków, usiadł na brzegu łóżka i powiedział coś, czego nie zrozumiała. Pogłaskał ją po policzku i zawiesił perłę w jej lewym uchu. Omdlewającą dłonią ściągnęła maskę tlenową. Oddech miała przyspieszony.

– Śmierć nie działa – wydusiła z siebie, pokasłując.

– Jasmin, ty żyjesz, nie umarłaś – wyszeptał Mark, próbując się uśmiechnąć.

– Ludzie stoją w kolejkach na dole w porcie, żeby odpłynąć łodziami – wydyszała. – Wszędzie wiszą czerwone lampy, wszystkie szyldy są po chińsku, nie rozumiem… Wszystko jest nie tak, nie rozumiem…

– Wszystko będzie dobrze – uspokajał ją.

Podeszła pielęgniarka i zapytała Jasmin po angielsku, jak się czuje, sprawdziła saturację i spojrzała na wykres EKG. Jasmin popatrzyła Markowi w oczy, ale jednocześnie miała wrażenie, jakby wpatrywała się w siebie, w nieuporządkowane obrazy we własnej głowie.

– Wkrótce spotka się pani z lekarzem – poinformowała pielęgniarka przed odejściem.

– Triada jest wszędzie – ciągnęła dalej Jasmin, próbując zwalczyć płacz. – Widziałam, jak odbierają dziecko rodzicom.

– Słyszę, co mówisz, ale…

– Tam nie ma sprawiedliwości – powiedziała, dotykając ręką szyi. – Widziałam wszystko, stałam na nabrzeżu, widziałam Nico wchodzącego na pokład jednej z łodzi, Boże…

– Nico nie żyje, Jasmin – odezwał się Mark, gładząc jej dłoń.

– Przecież mówię, widziałam go w porcie.

– Lars też zginął.

– Boże… – Rozpłakała się i odwróciła twarz.

– Śniłaś masę okropnych…

– Nie mogę, nie dam rady! – krzyknęła ze łzami w oczach. – Zniszczyliśmy królestwo śmierci, ono nie funkcjonuje dobrze, nie jest sprawiedliwe, wszystko zniszczyliśmy…

Jasmin umilkła, ale wciąż miała przyspieszony oddech, kiedy lekarz otwarł drzwi i wszedł do pokoju. Częstotliwość pracy serca wzrosła, nasycenie krwi tlenem się zmniejszyło, krew napłynęła do rurki drenażowej.

Lekarz stanął przed nią i poinformował, że miała szczęście i że wyjdzie z tego, a potem opowiedział o ranie postrzałowej i operacji.

Kula weszła w mięsień najszerszy grzbietu, latissimus dorsi, przez jedenaste żebro, uszkodziła jelito grube i wyszła przez brzuch. Jasmin straciła dużo krwi, ale operacja się powiodła i nie doszło do trwałych uszkodzeń ciała.

– Gdyby trafiła pani do nas pięć minut później, nie mielibyśmy nic do roboty – wyjaśnił, patrząc na nią z powagą. – Miała pani wstrząs krwotoczny, kiedy panią uśpiliśmy, a pani serce nie pracowało przez minutę i czterdzieści sekund.

Po powrocie do domu Jasmin rozpoczęła leczenie w Centrum Terapii Stresu Pourazowego w Sztokholmie. Siedziała na jasnozielonej kanapie w starym pokoju przyjęć i wypełniała obowiązkowy formularz, w którym miała opisać siebie i swoje problemy. Kiedy doszła do pytań o swoje doświadczenia, długopis znieruchomiał jej w dłoni.

Obrazy tego, co czekało po drugiej stronie, przemknęły przez głowę. Zaschło jej w ustach, a na wspomnienie przemocy w ciemnym porcie, ludzi stojących w kolejkach i zapachu oleju napędowego zabrakło jej tchu.

Uniosła trzęsącą się dłoń do ust i pomyślała o Nico, który z opuszczoną głową zniknął na pokładzie zardzewiałego promu.

W fotelu naprzeciwko siedziała młoda kobieta nad takim samym blankietem. Pisała powoli, a łzy płynęły jej po poznaczonych bliznami policzkach, tworząc na jej hidżabie ciemne plamy wilgoci.

Jasmin przełknęła głośno ślinę i ponownie spojrzała na pytanie o swoje przeżycia. Pomyślała, że może powinna zostawić puste miejsce, ale zmieniła zdanie i napisała „umarłam”.

Przez trzy miesiące brała leki mające jej pomóc w uporaniu się z urojeniami na temat pobytu w królestwie śmierci. Mark był przy niej i wspierał ją przez cały czas. Neuroleptyki stopniowo odstawiano, ale jeszcze do listopada miała uczestniczyć w terapii poznawczo-behawioralnej.

Uśmiechnęła się, okazując poirytowanie, kiedy jej siwowłosy psycholog powtórzył, że halucynacje były spowodowane przez traumatyczne przeżycia podczas wymiany ognia w Sokanicy. To naturalny proces obronny organizmu. Obrazy wspomnień z chińskiego portu zostały zaczerpnięte z urządzonych przez jej drużynę obchodów chińskiego Nowego Roku, a kolejki ludzi na nabrzeżu to mentalne odzwierciedlenie szeregu chłopców czekających na egzekucję.

– Może być i tak, że opowiedziałam ci coś, co może cię uratować w chwili śmierci – odparła Jasmin.

Przeprowadzono wewnętrzne dochodzenie w sprawie walk w północnym Kosowie. Raport kończył się konkluzją, że dowodzenie Jasmin było wzorowe. Zapobiegła masakrze i uratowała większość członków swojego oddziału, podejmując trudną decyzję pozostania na strategicznej pozycji razem z jedną z dwójek. Przyznano jej medal NATO Za Chwalebną Służbę, ale odmówiła jego przyjęcia i nie wzięła udziału w ceremonii.

Kiedy nagradzano jej działania, ona sama znajdowała się w łóżku pokoju hotelowego. Siedziała okrakiem na mężczyźnie, którego poznała na siłowni. Jego jasne włosy przypominały jej Nico. Było to zarazem i dziwne, i podniecające czuć go w sobie.

Rude, kręcone włosy Jasmin były potargane, oczy błyszczały od bezsenności. Jej blade piegi przypominały maleńkie okruchy chleba na rozpalonej twarzy. Lewy policzek miała zaczerwieniony od pocierania o zarost mężczyzny.

Wielkie łóżko odsunęło się od ściany i mogła dostrzec kurz na kontakcie i na kablach lamp nad wezgłowiem.

Nieczęsto lądowała w hotelowych pokojach z przygodnymi mężczyznami, ale czasami czuła, że musi. Ulotna bliskość i następująca po niej pustka dawały jej poczucie, że znowu żyje.

Wiedziała, że nigdy więcej nie spotka tego mężczyzny. Nie była w stanie obcować z kimś, kto nie rozumie tego, przez co ona i jej ludzie przeszli tego łagodnego zimowego dnia w północnym Kosowie.

Jasmin miała szczęście. Rana postrzałowa szybko się zagoiła, a blizna z czasem zbladła, przybierając jasnoróżowy odcień i ostatecznie upodabniając się do kwiatu róży.

Dość szybko zrozumiała, że jeśli nie przestanie opowiadać o mieście portowym, będzie traktowana jak chora psychicznie. Niektóre prawdy trzeba zachować dla siebie.

Wprowadziła się do Marka. Czasem próbowała pomagać mu w codziennych obowiązkach, ale najczęściej snuła się po jego domu w rozciągniętym wełnianym swetrze sięgającym poniżej bioder i wyblakłych dżinsach, przydeptując postrzępione nogawki.

Zaczęli ze sobą sypiać. Czas, który potem nastąpił, składał się jedynie z przebłysków: szklanki z tequilą uderzające o stół, czeskie piwo i dudniący Eminem, goście z kwiatami z rabatek sąsiadów, lęk i tabletki przeciwbólowe, grill niczym rozżarzona kula płonącego tłuszczu i pijany seks z Markiem w pogniecionej pościeli, na skórzanej kanapie, na podłodze w kuchni albo w wilgotnej od rosy trawie nad jeziorem.

Okres spóźnił jej się o miesiąc. Nie myślała o tym za wiele, ale po dwóch tygodniach kupiła test ciążowy.

Kiedy zobaczyła pojawiające się dwie niebieskie kreski, zabrakło jej tchu. Opłukała twarz lodowatą wodą, usiadła na klapie od sedesu i uśmiechnęła się do siebie.

3

Życie jest niepojęte, życie jest wyjątkowe. Pojawił się płomyczek pochodni w otaczającej ją zewsząd ciemności. Dla Jasmin ciąża oznaczała przebaczenie. Wierzyła, że wielki przełom już za nią. Okazało się jednak, że wstrząsy, które czuła dotychczas, to jedynie wibracje zapowiadające prawdziwe trzęsienie ziemi.

Często budziła się w nocy nękana koszmarami o mieście portowym graniczącym z królestwem śmierci, ale zatrzymywała te wspomnienia dla siebie.

Studiowała kryzysy i konflikty międzynarodowe na uniwersytecie. Mark nie zmienił się ani na jotę. Między kolejnymi wyjazdami organizował imprezy. Rano Jasmin sprzątała. Gdy goście budzili się i jedli śniadanie, zasiadała w swoim pokoju z książkami.

Tego wieczoru stała przed lustrem i jak zwykle przyglądała się brzuchowi. Na początku specjalnie go wypinała, żeby zobaczyć jego zaokrąglenie, ale już nie musiała tego robić. Była w dwudziestym szóstym tygodniu i czuła się piękna. Jej skóra nabrała blasku, a włosy wydawały się bardziej rude niż kiedykolwiek. Piegi połyskiwały na całym ciele, gęstniejąc pod obojczykiem w chmurę rozlewającą się na piersi i dalej wzdłuż muskularnych ramion.

Sprawdziła, czy drzwi do sypialni są zamknięte, a potem poszła się położyć. Leżała na boku z zamkniętymi oczami, ale nie mogła zasnąć. Mark i jego koledzy puszczali głośno muzykę, jakaś kobieta śmiała się i krzyczała, samochody jeździły po podwórzu, słychać było brzęk tłuczonego szkła za oknem.

Zasnęła dopiero po czwartej, z rękami przyciśniętymi do uszu.

Obudziła się z walącym sercem. W pamięci wciąż miała sen o czerwonych papierowych latarniach z chińskimi znakami wymalowanymi bladozłotym kolorem. Przewróciła się na plecy i zobaczyła wijący się wokół lampy na suficie ciemny wzór dymu.

Prędko wzięła szklankę ze stolika, wylała wodę na koszulkę, obwiązała mokrym materiałem twarz, zakrywając usta i nos, i zeszła na parter. Impreza się skończyła, panowała cisza. Przez mgłę dymu dostrzegła ludzi leżących w chaosie butelek, wśród torebek po chipsach, woreczków z działkami haszyszu i przepełnionych popielniczek.

Wyszła do przedpokoju, zamknęła za sobą drzwi, żeby ograniczyć rozprzestrzenianie się ognia, i zbliżyła się do czarnego dymu przedzierającego się pod drzwiami z kuchni.

Łzy zaczęły płynąć jej z piekących oczu, ale po wszystkich ćwiczeniach z gazem łzawiącym CS wiedziała, że jedyna metoda to wytrzymać. Można kaszleć, płakać i wymiotować, ale dopóki człowiek potrafi się powstrzymać przed tarciem oczu, zadanie jest do wykonania.

Kucając, weszła do wypełnionej dymem kuchni i zamknęła za sobą drzwi. Ogień wyglądał jak pomarańczowa flaga w gęstej mgle.

Wstrzymała oddech i poczuła ciepło na twarzy, kiedy zbliżyła się do kuchenki. Płonął garnek. Płomienie owinęły się wokół okapu i ogarnęły całą półkę z przyprawami.

Wyciągnęła rękę i wyłączyła kuchenkę. Idąc po omacku wzdłuż ściany, dotarła do schowka na miotły, pomacała za odkurzaczem i znalazła gaśnicę.

Ze łzawiącymi oczami wróciła do kuchenki, wyciągnęła zawleczkę i wypuściła strumień pluskającej piany, która zdusiła ogień.

Upuściła gaśnicę, tak że uderzyła z brzękiem o podłogę. Czując skurcze w płucach, Jasmin z impetem otwarła drzwi kuchenne, wypadła na chłodne powietrze poranka i zerwała bluzkę z twarzy. Choć ciężko jej było złapać oddech, wróciła do domu, żeby otworzyć wszystkie okna i wywietrzyć dym.

Marka znalazła na ławce pod bzami. Siedział z jakąś blondynką i palił. W trawie między jego nagimi stopami stała butelka whisky.

– Kochanie… – zwrócił się do niej z pijanym uśmiechem, kiedy się przed nim zatrzymała.

– Mogę pożyczyć telefon?

– Jasne – odpowiedział, wygrzebując komórkę z kieszeni na piersi.

Jasmin wzięła od niego aparat i zadzwoniła na 112. Opowiedziała o pożarze, o tym, że choć próbowała go ugasić, wciąż może się żarzyć w stropie. Operator obiecał, że wyśle straż pożarną. Jasmin podziękowała i się rozłączyła.

– Pali się w kuchni? – zapytał Mark.

Jasmin pokręciła głową i zadzwoniła do matki z pytaniem, czy może się do niej przeprowadzić.

– Jestem idiotą – wybełkotał Mark.

Oddała mu komórkę i popatrzyła na niego – na jego pobrużdżoną twarz, smutne oczy i wytatuowanego smoka, który owijał się wokół rozluźnionych mięśni ramienia.

Nie mogła nic poradzić na to, że kiedy szła w stronę furtki, żeby poczekać tam na matkę, było jej go żal.

Mark przebywał w Afganistanie, kiedy rodziła ich dziecko. Do szpitala pojechała z nią matka, a jej siostra Diana wzięła wolne i przyleciała do Sztokholmu, żeby zobaczyć chłopca po porodzie i żeby trzymać go do chrztu.

Jasmin dała synowi na imię Dante.

Mieszkała u matki przez ponad rok. Razem zmieniały chłopcu pieluszki, razem patrzyły, jak rośnie, raczkuje i wstaje, trzymając się mebli.

Dowiedziała się, że w Ministerstwie Obrony poszukują sekretarki na zastępstwo, zgłosiła się i zaczęła pracować na pół etatu, jednocześnie kontynuując studia z rozwiązywania konfliktów i kryzysów międzynarodowych.

Mimo że Marka często nie było w kraju, Jasmin pilnowała, żeby mógł się spotykać z synem. Przez pierwsze kilka nocy, kiedy Dante spał u Marka, Jasmin aż do rana czekała w samochodzie przed domem. Mark zawsze był miły dla syna, ale nie potrafił uporządkować swojego życia. Kiedy wracał do Szwecji na urlop, nadal z kumplami obalał tequilę, grillował za domem i kąpał się nago w jeziorze.

Zastępstwo w Ministerstwie Obrony przeszło w stałe zatrudnienie. Z pomocą matki Jasmin kupiła mieszkanie w pobliżu pracy i przedszkola.

Czasami wypełniała ją tęsknota za umiejętnością kontrolowania swojego ciała, za prostymi instynktami. Wtedy podrywała kogoś w uniwersyteckiej kawiarni i zaciągała go do toalety.

Nie przeżywała orgazmu. Może udałoby się go osiągnąć, gdyby poszli do hotelu, ale nie rozkoszy szukała.

Może tym, czego potrzebowała, była samotność po akcie – chciała odepchnąć partnera, zamknąć za nim drzwi na klucz i powstrzymując drżenie nóg, usiąść na sedesie.

4

Minęło pięć lat nowego życia. Jasmin Pascal-Anderson postawiła ciężkie torby z zakupami na podłodze w przedpokoju, a Dante ściągnął czapkę i wrzucił ją na półkę. Miał czerwone policzki, a brązowe loki przylepiły mu się do spoconego czoła.

Jasmin uklękła, pomogła mu zdjąć kozaki i rozpięła mu kombinezon.

– Teraz ty pomóż – powiedziała, wyciągając mu rączki z rękawów.

Dante przytrzymał się mocno jej głowy, żeby nie stracić równowagi, i skorzystał z okazji, żeby pobawić się jej kolczykiem.

– Prawdziwa perła – odezwał się.

– Tak – potwierdziła, wyjmując mu jedną nogę z nogawki i ściągając pasiastą skarpetkę.

– Ale drugi zgubiłaś – dodał.

– Tak. – Kiwnęła głową i pomyślała, że w zamian dostała życie.

– Kupię ci prześliczny kolczyk.

Dante odziedziczył po Marku długie rzęsy i dołeczek w brodzie. Był drobny jak na swój wiek, podobnie jak ona przed okresem dojrzewania.

Wsadziła go do ciepłej kąpieli i przygotowując mu coś do jedzenia, słuchała, jak z przejęciem wyśpiewuje piosenki o literkach. Diana przyjechała do Sztokholmu na konferencję medyczną, ale zrezygnowała z galowego bankietu w Blå hallen[1], żeby zobaczyć się z Jasmin i z wyprzedzeniem wręczyć Dantemu prezent urodzinowy.

Ich życie wydawało się ustabilizowane. Nic nie zapowiadało zbliżającej się tragedii.

Jasmin przygotowała pulpety ze skwarkami, cebulą i pieczarkami, obsmażyła je, a potem udusiła w czerwonym winie, bulionie cielęcym i maśle.

Umyła nóż kuchenny, wytarła i zważyła go w dłoni, zanim obróciła się i szybkim ruchem rzuciła nim prosto przez kuchnię. Światło lampy błysnęło w ostrzu. Nóż zrobił dwa obroty i wbił się w grubą, poznaczoną bliznami deskę do krojenia, która wisiała na ścianie.

Jasmin zmniejszyła temperaturę w kuchence i poszła do Dantego, który siedział w wannie i formował wielkie brody i czapki z piany.

Umyła mu włosy, wytarła go i zdążyła ubrać w piżamę w niebieskie i czerwone łódki, kiedy zadzwonił dzwonek.

– W przyszłym tygodniu kończę pięć lat – oznajmił Dante, gdy tylko otwarł drzwi.

– Naprawdę? – zapytała Diana z udawanym zaskoczeniem.

– Cześć, siostra. – Jasmin objęła ją i zaczęła rozpinać jej płaszcz. – Jak tam konferencja?

– Dość ciekawa.

Diana miała takie same rudoblond włosy jak Jasmin. Siwe pasemka wciąż były ledwo widoczne wśród jasnych loków, ale piegowatą twarz znaczyła już siateczka drobnych zmarszczek.

– Co masz w torbie? – dopytywał niecierpliwie Dante.

– Pozwól jej wejść – poprosiła synka Jasmin, odwieszając płaszcz siostry.

Diana wyjęła paczkę obwiązaną niebieską błyszczącą wstążką.

– Mogę od razu otworzyć? – spytał Dante, patrząc na Jasmin.

– Jeśli chcesz.

Dante zerwał papier. Gdy zobaczył, że to książka, podziękował, ale ledwie rzucił na nią okiem. Diana wyjęła jeszcze jeden prezent. Dante rzucił się do rozrywania papieru. Na widok srebrnego plastikowego miecza wrzasnął z radości.

– Czy to było niepedagogiczne? – zapytała Diana z uśmiechem.

– Dante, co myślisz o zabawie bronią na niby? – spytała Jasmin.

– Jest okej – odpowiedział, po czym wszyscy skierowali się do kuchni.

Diana i Jasmin rozmawiały o tym, że choć ich mama zdawała się ostatnio weselsza, wciąż jeszcze, kiedy była sama, stawiała na stole nakrycie dla taty. Jasmin złapała Dantego, który walczył z zasłoną.

– Możesz wziąć miecz do swojego pokoju i… Poczekaj. Zanim będziesz mógł się bawić dalej, musisz pozbierać papiery z podłogi w przedpokoju.

Jasmin nalała wina do dwóch kieliszków. Sos zabulgotał.

– Czy on wie, jaką miałaś pracę, zanim się urodził? – zapytała Diana, kiedy Dante wybiegł z kuchni.

– Jeszcze na to za wcześnie – odparła Jasmin i wyciągnęła nóż z deski na ścianie.

Ukroiła duży kawałek masła i rozpuściła je w ciemnym sosie. Ostrożnie zamieszała, przyglądając się, jak jego żółty ogon jest wciągany przez leniwy wir.

– Masz z kim pogadać? – zapytała Diana.

– I tak nie mam czasu na gadanie. – Jasmin się uśmiechnęła.

– Nie, jeśli musisz mieć ostatnie słowo.

– Wcale nie muszę – odpowiedziała i upiła łyk wina.

– Kiedy byłaś mała, kłóciłaś się ze spikerami z telewizji.

– Skoro nie mieli racji, nie można im było pozwolić…

– Dalej to robisz?

– Nie – odpowiedziała.

Diana roześmiała się i spojrzała z rozbawieniem na Jasmin, która wyłączała kuchenkę i ściągała z niej garnek.

– Mama mówiła, że zainteresowałaś się jakąś nową pracą w Ministerstwie Obrony – powiedziała cicho.

– Nie zamierzam się o nią ubiegać – stwierdziła Jasmin, odcedzając sos przez gęste sito.

– W każdym razie brzmiało to ekscytująco. – Diana lekkim tonem ciągnęła temat.

– Ale nie wszyscy mogą zostać neurochirurgami – skwitowała Jasmin i ułożyła pulpety w szklanym naczyniu. – Dzieją się różne rzeczy, człowiek się zmienia… Nie potrzebuję więcej wrażeń w życiu. Może to nudne, ale lubię być sekretarką, jestem w tym dobra.

– Chcę tylko powiedzieć, że możesz zrobić, co zechcesz – powiedziała z powagą Diana. – Ze wszystkim dasz sobie radę; pokonałaś wojenną traumę, urodziłaś dziecko, rzuciłaś Marka, kupiłaś mieszkanie i znalazłaś pracę.

– Ale nie uratowałam Larsa i Nico. Mogliby żyć, gdybym pewne rzeczy zrobiła inaczej, gdybym…

– Zachowałaś się, jak trzeba – przerwała jej Diana. – Śledztwo to potwierdziło, dostałaś medal. Zrobiłaś absolutnie wszystko, co mogłaś, żeby ich uratować…

– Nie w porcie – ucięła Jasmin.

Odpowiedź zaskoczyła nawet ją samą. Już dawno nie wspominała o porcie, nawet jeśli myślami cały czas do niego wracała.

– Mama mówiła, że już dobrze się czujesz… – odezwała się cicho Diana.

– Bo tak jest. – Jasmin wyjrzała przez okno.

Ponad dachami panowała ciemność, sierp księżyca dryfował za cienkimi chmurami na nocnym niebie.

– Wciąż masz wrażenie, że to miasto portowe było prawdziwe?

– Chcesz, żebym odpowiedziała? – Jasmin uśmiechnęła się mimowolnie.

5

Zbliżało się lato. W Ogrodach Królewskich[2] kwitły czereśnie, a dni były coraz dłuższe. Czasami Jasmin i Dante, wracając z przedszkola, siadali na murku przy Akademii Baletu i zajadali ciasto.

Jasmin nadal spędzała niektóre popołudnia w Bibliotece Królewskiej nad tekstami o historii, religii i kulturze Chin. Przeglądała też grube tomiska o wczesnej sztuce nagrobnej.

I wciąż zdarzały jej się koszmary.

Fajerwerki trzaskały pomiędzy ścianami ciasnego hutongu. Za zasłonami dymu, w ruchomej poświacie, gang Triady wlókł za włosy nieprzytomną dziewczynkę.

Ciała dzieci ładowane na pokład starej barki, huśtająca się czerwona latarnia.

Krzyczący rodzice siłą odsuwani z nabrzeża.

W takie noce Jasmin budziła się spocona i wyczerpana, zwlekała się z łóżka na drżących nogach i biegła wymiotować do toalety. Zanim wróciła do sypialni, brała prysznic i myła zęby.

Tego ranka jej loki zbuntowały się zupełnie niepoważnie tylko dlatego, że zasnęła z mokrymi włosami w łóżku Dantego, kiedy czytała mu bajkę na dobranoc.

Była zestresowana, kiedy zostawiała go w przedszkolu, a teraz, idąc w stronę ulicy Jakobsgatan, czuła narastający niepokój. Deszcz bębnił o jej parasol.

Diana pracowała jako neurochirurg w Göteborgu i każdego dnia podejmowała decyzje, od których zależało ludzkie życie. Jasmin już nigdy więcej nie chciała się znaleźć w takiej sytuacji. Wolała archiwizować teczki personalne kadry i patrzeć, jak za oknami kancelarii jaśnieje zachmurzone niebo.

Ale to poczucie spokoju było fałszywe. W rzeczywistości jej zegar tykał bardzo szybko. Przełomowy punkt w jej życiu był coraz bliżej.

Każda decyzja i każdy krok wkrótce miały zyskać nowe znaczenie.

Około jedenastej Jasmin ostrożnie wtoczyła wózek z poczęstunkiem do sali konferencyjnej, w której odbywało się spotkanie. Kiedy podawała kawę i czekoladowe trufle, reprezentant Ministerstwa Spraw Zagranicznych mówił o zbliżającej się konferencji UNODA[3] w Pekinie, na której chciano omówić wpływ systemów łączności na bezpieczeństwo międzynarodowe.

O czwartej Jasmin szła wzdłuż Regeringsgatan, żeby odebrać Dantego z przedszkola Lärkstaden.

Razem z innymi dziećmi bawił się na zacienionym dziedzińcu. Właśnie wrócili z wycieczki i wciąż jeszcze mieli na sobie kamizelki odblaskowe.

Dante dostrzegł Jasmine, ruszył biegiem i rzucił się jej w ramiona. Miał czerwone policzki i opowiadał podekscytowany, że są bohaterami środowiska. Jasmin poszła za nim, żeby obejrzeć cztery worki, które dzieci napełniły śmieciami. Potem wspólnie odebrali jego dyplom.

W szatni jeden z tatusiów wyszedł poza linię bez ochraniaczy na buty i jego córka upomniała go, że nie wolno tam wchodzić w butach. Odpowiedział jej niecierpliwie, że nie mają czasu odebrać jej dyplomu, bo wciąż stwarza problemy. Dziewczynka zaczęła płakać. Mężczyzna poluzował krawat palcem, a Jasmin zobaczyła, że jego twarz zrobiła się biała i mokra od potu.

– Ebba, spieszymy się – powiedział.

Dante opowiadał o tym, że chciałby mieć zabawkowe ziemniaki z porcelany, i przypomniał sobie, że w sali zostawił rysunek. Zdjął buty i wrócił do swojej półki.

Z dudniącej suszarki buchało ciepło.

Zdenerwowany ojciec złapał dziewczynkę za kurtkę i pociągnął ją w stronę drzwi, między dzieci i rodziców. Nagle zatrzymał się, jedną rękę przyciskając do piersi. Drugą szukał po omacku oparcia, a potem osunął się między buty i peleryny przeciwdeszczowe, oparty plecami o wózek dziecięcy. Z trudem oddychał.

– Tatusiu! – zawołała dziewczynka.

Mężczyzna patrzył przed siebie pustym wzrokiem i nie odpowiedział, kiedy jakaś kobieta nachyliła się i zapytała, jak się czuje.

Osunął się jeszcze niżej, wilgotna wykładzina zmarszczyła się pod nim, a skrzynka z ochraniaczami na buty przewróciła się i wypadły z niej błękitne kulki.

Serce Jasmin waliło jak oszalałe. Zacisnęła powieki na kilka sekund, poczuła pot spływający spod pach. Dłoń powędrowała do lewego ucha, mimo że Jasmin wiedziała, że nie założyła dziś kolczyka.

Ktoś zadzwonił na 112, ktoś odsunął wózek i ułożył mężczyznę w bezpiecznej pozycji, tak żeby mógł oprzeć głowę o podłogę.

W głowie Jasmin dudniło, kiedy zaczęła iść w jego stronę. Fragmenty wspomnień z miasta portowego przelatywały przez jej świadomość. Nie zauważyła, że zrzuciła kurtki z haczyków i że na podłogę z hukiem spadł kij do unihokeja.

Przecisnęła się między ludźmi do leżącego mężczyzny i uklękła przy nim.

– Wkrótce znajdziesz się w mieście portowym – powiedziała. – Idź za tłumem do nabrzeża…

Podparła się na drżących rękach i nachyliła.

– Nie pamiętam wszystkiego – mówiła dalej, starając się złapać jego spojrzenie. – Ale jeśli dostaniesz metalową plakietkę na szyję, to…

Ktoś zawołał, że karetka już jedzie. Serce Jasmin waliło. Wpadła w panikę na widok posiniałych warg mężczyzny. Nie odpowiedział, kiedy kobieta z telefonem spytała, jak się czuje.

– Jeśli dostaniesz metalową plakietkę, musisz się dostać do terminala – powtórzyła głośniej.

– Mówią, że lepiej mu będzie w pozycji półsiedzącej – wyjaśniła kobieta, która była w kontakcie z centrum powiadamiania ratunkowego.

– Musisz się przedostać do terminala – mówiła dalej Jasmin. – Słyszysz, co mówię?

– O czym ty pleciesz?! – zawołał ktoś.

Jakaś blondynka pociągnęła Jasmin za ramię, ale ta odrzuciła jej dłoń. Wtedy kobieta chwyciła ją za kurtkę. Jasmin odwróciła się i uderzyła ją prawym łokciem w mostek. Kobieta straciła oddech i zatoczyła się do tyłu.

W szatni krzyczało teraz więcej osób, ale Jasmin, nie zważając na nic, uklękła i wzięła twarz mężczyzny w dłonie. Ktoś próbował ją odciągnąć, ale go odepchnęła.

– Strzeż się gangu Triady – powiedziała głośno. – Będą próbowali cię zmusić…

– Mamusiu! – zawołał Dante.

– Zabierzcie ją!

– Cokolwiek będzie się działo, nie oddawaj plakietki! – krzyknęła Jasmin, kiedy odsuwano ją od nieprzytomnego mężczyzny. – Zostań przed terminalem, oglądaj gazetki ścienne i czekaj na…

Upuściła torebkę, jej zawartość wysypała się na podłogę – puder i szminka, konturówki, telefon i klucze.

6

Jasmin stawiała opór, kiedy policja wiozła ją na ostry dyżur psychiatryczny w Szpitalu Świętego Jerzego. Krzyczała, że musi uratować tego mężczyznę, że Komitet Centralny stracił kontrolę nad portem, że musi ostrzec go przed Triadą.

Pierwszego pielęgniarza powaliła kopnięciem, następnemu złamała rękę, ale potem została przyciśnięta do podłogi i dostała w pośladek zastrzyk z relanium.

– Ma prawo znać prawdę – wydyszała.

W notatce, którą lekarz sporządził przy przyjęciu, zapisano, że zawał serca obcego mężczyzny spowodował u Jasmin epizod psychotyczny. Ze względu na agresję, jaką wykazywała, oraz historię choroby – zespół stresu pourazowego z elementami psychozy – lekarz specjalista Evita Olsson zadecydowała, że Jasmin zostanie poddana przymusowemu leczeniu zgodnie z Ustawą o ochronie zdrowia psychicznego.

W pierwszej dobie dostała domięśniowo haldol, szybko działający lek przeciwpsychotyczny. Po próbie ucieczki i rozbiciu okna trzykrotnie zadecydowano o spięciu jej pasami i zmianie leku na cisordinol. Leżała przypięta do łóżka i tak donośnie krzyczała do wszystkich, żeby przygotowali się na królestwo śmierci, że straciła głos.

Po dwóch dniach dosięgnął ją zespół pozapiramidowy – czołgała się po podłodze, trzęsła i miała potworne skurcze w szyi. Dolna szczęka i język zesztywniały. Minęło wiele godzin, zanim podano jej antidotum – akineton.

Na początku czuła przemożną potrzebę wyjaśnienia personelowi szpitala swojego punktu widzenia – tego, że jej wzburzenie wynikało z wiedzy o zorganizowanej przestępczości.

Starała się powiedzieć, że jej zdaniem nieprzypadkowo trafiła do chińskiego portu. Była naprawdę przekonana, że tak to wygląda w przypadku całej ludzkości. Różne religie nie mogą mieć racji we wszystkim. To zrozumiałe samo przez się. Ale ona była po drugiej stronie i wiedziała, że najstarsze chińskie wyobrażenia są słuszne.

Po ponad tygodniu spędzonym w klinice psychiatrycznej dla Jasmin było jasne, że wszyscy uważają ją za wariatkę.

Zagryzła wargi, odepchnęła od siebie przemożne pragnienie, żeby obstawać przy swoim. Była pewna, że wie więcej o śmierci niż ktokolwiek z nich, i czekała, aż wszyscy wyjdą, zanim powiedziała ostatnie słowo.

– Wiem, co widziałam – szeptała.

Dni mijały, panika powoli ustępowała, a jej miejsce zajęło poczucie upokorzenia. Było jej wstyd, że przeraziła wszystkich brakiem samokontroli.

Matka Jasmin zajęła się Dantem, wprowadziła się do ich mieszkania i pilnowała, żeby każdego ranka pojawiał się w przedszkolu.

Jasmin za wszelką cenę starała się zachowywać normalnie. Poruszała się spokojnie, mówiła opanowanym głosem i okazywała skruchę oraz potwierdzała, że jest świadoma własnej choroby.

Poprosiła o zmniejszenie dawek cisordinolu, ale mimo zmian w dawkowaniu jej twarz nadal była opuchnięta od leków, a cera poszarzała. Poza tym powyżej nasady nosa miała głębokie skaleczenie.

Trzykrotnie zwracała się z prośbą o wypis. Tłumaczyła, że leczenie ambulatoryjne bardziej by jej odpowiadało, ponieważ musi się zajmować synem.

Teraz siedziała na brzegu łóżka, czekając na lekarza. Splątane włosy zwisały jej po obu stronach twarzy. Ubranie przypominało worek, a w tenisówkach brakowało sznurówek.

Do drzwi zapukała jej lekarka. Evita Olsson była surową i skrupulatną kobietą o szerokim karku, siwych włosach związanych w węzeł i spokojnych błękitnych oczach.

Jasmin wstała i uścisnęła jej dłoń. Powiedziała coś o deszczowym poranku, a potem gestem wskazała wolne krzesło, a sama z powrotem usiadła na brzegu łóżka.

– Już dobrze się czuję – oznajmiła, odgarniając włosy z twarzy.

– Miło to słyszeć. – Evita Olsson uśmiechnęła się, siadając naprzeciwko.

Jasmin czuła się zażenowana, zdawała sobie sprawę, że wygląda jak każdy inny pacjent na oddziale. Czuła zapach własnego potu i wiedziała, że z powodu przesuszenia śluzówki oka mruga częściej niż zwykle. Ale musiała się postarać dla Dantego, musiała spróbować powiedzieć to, co chcieli, żeby powiedziała.

– Chcę, by pani wiedziała, że jest już dobrze… i że naprawdę nie mam pojęcia, co mnie tak wzburzyło – poinformowała.

– Z tego co zrozumiałam, próbowałaś wyjaśnić coś, co uznałaś za istotne, mężczyźnie, który miał zawał serca.

– Tak, wiem, przykro mi z tego powodu. Miałam ten sen po postrzale w Kosowie…

– O tym, co się dzieje po śmierci, jak rozumiem…

– Ten sen jest bardzo realistyczny – wyznała Jasmin, czując występujący na twarz rumieniec.

– To oczywiste. – Evita Olsson pokiwała głową i zajrzała do dokumentacji. – Przeżyłaś coś potwornego i przez dwanaście tygodni brałaś leki z powodu urojeń.

– Tak… Przez krótki czas sądziłam, że to było coś więcej niż tylko sen – wyjaśniła.

– Interesujące… Pomyśl, co by było, gdyby się okazało, że to coś więcej niż tylko sen – stwierdziła z powagą Evita. – Nigdy nie wiadomo… A jeśli ty rzeczywiście wiesz coś, czego nie wiedzą inni?

– To się okaże – odparła Jasmin z uśmiechem.

– Prawda? – Evita roześmiała się i wstała z krzesła.

– Czy będę mogła wkrótce wrócić do domu?

– Porozmawiam z sądem rodzinnym – odpowiedziała lekarka i ruszyła w kierunku drzwi.

– Dziękuję.

Kobieta nagle przystanęła, odwróciła się do Jasmin i przez kilka sekund namyślała się, aż w końcu zapytała:

– Z czystej ciekawości… Zapomnijmy, że jestem lekarzem i tak dalej… Z ręką na sercu… Jak ci się wydaje?

– Wydaje mi się, że naprawdę widziałam na własne oczy drugą stronę – odpowiedziała ledwie słyszalnie Jasmin.

– W takim razie zostaniesz tu jeszcze przez dłuższy czas – oznajmiła Evita z nagłym chłodem w głosie.

Stała jeszcze przez chwilę, przyglądając się zaskoczonej, upokorzonej minie Jasmin, zanim na dobre opuściła jej pokój.

Jasmin zachowała spokój; siedziała bez ruchu, gdy zamykano drzwi na klucz. Zmusiła się, żeby wytrzymać, kiedy obserwowano ją przez wizjer. Łzy napłynęły jej do oczu. Przełknęła ślinę, wstała na trzęsących się nogach i podeszła do umywalki. Myjąc twarz, czuła, jak świat ciemnieje jej przed oczami. Nie wiedziała już, gdzie się znajduje, nie odnotowała nawet, że uderzyła czołem o umywalkę, kiedy osuwała się na podłogę.

Przewróciła się na plecy, otwarła oczy i wlepiła wzrok w sufit – białą, płynną powierzchnię.

Mrugała, ale wrażenie snu nie przemijało.

Przypomniało jej to pewne wydarzenie ze szkolenia wojsk specjalnych.

Miała bez przyrządów przepłynąć pod wielkim okrętem i umieścić miny na kadłubie. Pamiętała, jak przyczepiła dwie z nich, zdając sobie sprawę, że będzie musiała wstrzymywać oddech przez kolejne dwie minuty, choć kwas mlekowy już teraz powodował ociężałość w udach. Zanurkowała na osiem metrów, żeby przedostać się pod stępką, kiedy opanowało ją oszałamiające przeczucie, że stanie się coś strasznego.

Ciśnienie wody wepchnęło tlen z krwi z powrotem do rozszerzonych płuc.

Zapomniała, gdzie się znajduje, i zaczęła opadać, tępo wlepiając wzrok w ciemnoszarą głębię. Nie rozumiała, co widzi, kiedy wróciła jej świadomość.

Jasmin wstała z podłogi. Raz została oszukana. Wystarczy. Jeśli ma z nimi wygrać, nigdy więcej nie może nikomu wspomnieć o mieście portowym. Następnego dnia zwiększono jej dawki leków i poczuła się gorzej. Wymiotowała, musiała więc wziąć kolejne tabletki przeciwko efektom ubocznym tych pierwszych. Stopy tak jej spuchły, że nie mogła założyć butów, a bóle głowy były prawie nie do wytrzymania.

Leżała skulona w przepoconym łóżku, wciskała opuszki palców w skronie, zaciskała szczęki i szeptała do siebie:

– Myślicie, że to mnie złamie? Na nic więcej was nie stać? To dla mnie pestka.

7

Po dwóch miesiącach lekarze zmniejszyli jej dawki leków i w końcu przeszli do cipramilu i zyprexy w tabletkach. Przez pierwsze dni Jasmin połykała pigułki, ale potem w tajemnicy przestała brać jakiekolwiek leki.

W nocy zaczęła po kryjomu robić w swoim pokoju pompki i brzuszki. Trenowała sekwencje ciosów i uczyła się sonetów Szekspira, żeby zachować sprawność pamięci.

W ciągu niecałego tygodnia odzyskała libido. Rozmyślała o początkach swojego związku z Markiem i znów zaczęła się onanizować.

Jasmin wiedziała, że aby stąd wyjść, musi koniecznie wziąć się za siebie – zadbać o cerę, szorować zęby, doprowadzić do porządku paznokcie, myć i splatać włosy.

Monotonna rutyna na IV oddziale psychiatrycznym była prawie nie do zniesienia w swej przewidywalności.

Miało się wrażenie, że czas zaraz stanie, tak wolno płynął.

Jasmin siedziała na bladozielonej kanapie w pokoju dziennym i oglądała telewizję. Jakaś kobieta opowiadała o swoim uzależnieniu od cukru. Na stole przed Jasmin stał maleńki karp z malowanej blachy. Miał otwarty pyszczek i duże żółte płetwy. Nachyliła się, podniosła go i odwróciła.

– Made in China – przeczytała i spojrzała obojętnie na obserwującego ją pielęgniarza.

Obiecała sobie, że stąd wyjdzie. Tęskniła za Dantem tak mocno, że już nie miała odwagi wyobrażać sobie zwyczajnego życia razem z nim. Za bardzo bolało, kiedy jej myśli wracały do brutalnej rzeczywistości.

Sąd rodzinny na wniosek Evity Olsson już dwukrotnie przedłużył jej przymusowe leczenie. W lipcu Jasmin spotkała się z adwokatem, żeby poprosić go o pomoc w zaskarżeniu tej decyzji. Dzięki niemu zyskała dostęp do swojej dokumentacji medycznej i opinii napisanych przy jej przyjęciu.

Jasmin po raz pierwszy miała okazję przeczytać o agresywnej kobiecie, którą policja zabrała na ostry dyżur psychiatryczny. Trudno było jej się z nią identyfikować. Zaakceptować, że to właśnie ją opisywały raporty.

W notatce zapisano, że cierpiącej na psychozę kobiecie na siłę podano leki, żeby nie wyrządziła szkody sobie ani innym.

Teraz jej łzy kapały na dokumenty, rozpryskując się w dwa kręgi na lekarskich zapiskach. Nie rozumiała paniki, w którą wpadła na widok ataku serca u tamtego mężczyzny.

Miała epizod psychotyczny.

W tej właśnie chwili, siedząc nad pełną papierów teczką, zdała sobie sprawę, że miasto portowe tylko jej się przyśniło.

Myliła się, a oni mieli rację.

Nie została zamknięta i nafaszerowana lekami dlatego, że opowiedziała prawdę. Zrobiono to, ponieważ straciła poczucie rzeczywistości.

Ich ocena była prawidłowa.

Dlaczego uczepiła się tego snu i twierdziła, że był jawą? Czy to skutek jej idiotycznego uporu? Dlaczego tyle czasu zajęło jej przyznanie się do błędu? Można znaleźć stare opisy rzeki i łodzi, ale to tylko mity, nic innego.

Chiński port powstał w jej wnętrzu, kiedy serce zareagowało paniką na niedotlenienie.

A ta pewność wymagała uznania, że miała urojenia, że była chora psychicznie.

Zdarzyło się to, co nie miało prawa się zdarzyć. W jej życiu nie było na to miejsca.

Jej samokontrola była jedynie iluzją. Brakowało jej stabilności emocjonalnej – zniknęła w czasie tych minut w Kosowie.

Sen o mieście portowym był jak ogień za ścianą z papieru. Papier w każdej chwili mógł spłonąć i ogień znowu stawał się częścią rzeczywistości.

Jasmin otarła łzy grzbietem dłoni i podeszła do misia, do którego wpychała wypluwane tabletki. Wydłubała zyprexę, wetknęła do ust i przełknęła.

Odtąd przyjmowała wszystkie leki, które powinna brać, i uczestniczyła w każdej oferowanej terapii.

To lato z perspektywy późniejszych wydarzeń było jak cisza przed burzą, kiedy przyroda bierze głęboki oddech przed poważną próbą.

Prawie codziennie w porze odwiedzin przychodzili mama z Dantem. Z nim wszystko było proste. Jedli kanapkę, pili sok jabłkowy i rozmawiali o tym, co się ostatnio działo.

– Tata ma nową dziewczynę – powiedział pewnego dnia Dante i spoważniał.

– Jak ma na imię?

– Mia.

– Jest miła? – zapytała Jasmin.

Dante pokiwał głową i zaczął się bawić swoim plastikowym spider-manem. Jego usta poruszały się bezgłośnie, twarz wyrażała powagę. Miał jej zielone oczy, ale tylko szczyptę piegów na nosie i policzkach.

– Pamiętasz, jakie są zasady, kiedy jesteś u taty? – spytała Jasmin.

– Nie wolno mi chodzić do jeziora ani dotykać gorących rzeczy.

– Ale wolno ci spać przed telewizorem, jeśli tata ci pozwoli.

– I mam siedzieć w swoim pokoju, jeśli się kłócą albo krzyczą.

– Chyba już nikt tego nie robi?

– Nie.

– Jeszcze jedna rzecz… – przypomniała Jasmin.

– Mam się z nim dobrze bawić. – Dante się uśmiechnął.

Przy następnym spotkaniu Dante opowiedział, jak Mia chwyciła go za włosy, kiedy chciał wybiec na dwór do taty.

– Bolało? – zapytała Jasmin, podczas gdy serce waliło jej w piersi.

– Nie tak bardzo – odpowiedział.

– Przestraszyłeś się?

– Przestań – wymamrotał.

Kiedy wróciła do swojego pokoju, stanęła w oknie i patrzyła na dach nad wejściem do szpitala psychiatrycznego i na zacienione czerwone cegły. Długo tak stała ze wzrokiem skierowanym na szklane drzwi recepcji i myślała o tym, że wkrótce przez nie wyjdzie i już nigdy tu nie wróci.

W czwartki koszono trawniki. Siadywała wtedy w swoim oknie i śledziła wzrokiem mężczyznę jeżdżącego kosiarką.

Pogodzenie się ze swoją chorobą, mimo że dotąd jej zaprzeczała, sprawiło, że straciła grunt pod nogami, odebrało jej pewność siebie.

Drżała z nerwów, kiedy Evita Olsson zapytała, czy jej zdaniem nadszedł już czas, by stopniowo odstawić leki i przeprowadzić się do domu.

– Do domu?

– Nie chcesz? – spytała lekarka.

– Chcę, ale nie wiem, czy dam sobie radę.

– Myślę, że dasz.

W któryś poniedziałek matka przyjechała bez Dantego. Jasmin w jednej chwili domyśliła się, że coś jest nie tak. Matka wyglądała starzej, jej drobna twarz była poorana zmarszczkami, wargi spierzchły.

– Mamo? Co się stało? – zapytała Jasmin.

Matka nie mogła dłużej powstrzymywać łez.

– Mark chce ci odebrać Dantego. – Rozpłakała się na dobre, podając jej list.

Jasmin przeczytała powiadomienie, w którym było napisane, że Mark odwołał się od decyzji sądu o podziale opieki nad dzieckiem. Uznał, że Jasmin nie może się zajmować synem ze względu na chorobę psychiczną, dlatego wnosił o wyłączną opiekę.

– Nie wolno ci więcej mówić o żadnych dziwnych rzeczach – powiedziała ciepło mama, ujmując jej twarz w dłonie.

– Miałam atak psychozy, ale jestem już zdrowa – odpowiedziała z powagą Jasmin.

– Musisz być zdrowa.

– Już nie potrzebuję psychotropów i…

Poczuła, jak lęk opanowuje jej ciało. Wybuchł w niej niczym wielkie białe pąki, które rozwijając się, rozchylają płatki.

– Stracisz Dantego, jeśli…

– Mamo, rozmawiałam z psychiatrą – powiedziała, usiłując odzyskać panowanie nad swoją twarzą. – Niedługo mnie wypuszczą, ale zanim…

– Nie powinnaś była nigdy…

– Posłuchaj, mamo – przerwała jej. – Pojedziesz teraz do domu i znajdziesz adwokata, który jest ekspertem od prawa rodzinnego i sporów o prawa rodzicielskie… Ja płacę, wezmę dodatkową pracę, zrobię wszystko…

8

Nadszedł grudzień, a los pędził jej na spotkanie z zawrotną prędkością.

Znad Rosji nadciągnęła przez Bałtyk burza śnieżna. Czarne wody morza odbijały wirującą biel niczym płynna stal. Każdą skarłowaciałą sosnę na szkierach po stronie skierowanej ku północnemu zachodowi do połowy przysypał śnieg. Wiatr wpychał zaspy na skały i przykryte łodzie, gnał drogami i w ciągu jednej nocy pokrył Sztokholm iskrzącą bielą.

Jasmin wypisano w sierpniu, więc już od trzech miesięcy chodziła do pracy, ale wciąż czuła się niepewnie. Wstydziła się swojego załamania i pracowała tylko na część etatu. Wciąż uczęszczała na terapię do poradni psychiatrycznej Serafen i zażywała przepisane leki.

Kiedyś w głębi serca wierzyła, że sen był rzeczywistością. Przez wiele lat upierała się przy swoim urojeniu. Nie mogła sobie wierzyć, nie była już tą osobą, którą wydawało jej się, że jest.

Miewała lęki, trudno jej przychodziło samodzielne podejmowanie decyzji. Pytała matkę prawie o wszystko, przestała nawet prowadzić samochód.

Tuż przed świętami spór o opiekę nad dzieckiem miał zostać rozstrzygnięty przez sąd, ale do tego czasu Dante wciąż mieszkał z Jasmin. Był w dobrym humorze i znowu zaczął sypiać we własnym łóżku.

Jasmin cały czas rozmyślała o tym, że Markowi nigdy nie przyszłoby do głowy, żeby odebrać jej Dantego tylko z powodu tego, co przeszła. To do niego niepodobne. Musiała zażądać tego Mia. Jasmin była pewna, że chodziło o zazdrość. Nowa partnerka Marka chciała ukarać ją za związek, który kiedyś z nim tworzyła.

Jasmin była jeszcze w pracy. Potem miała razem z Dantem spotkać się w Nynäshamn z adwokatami i przedyskutować ugodę. Jej sytuacja nie była beznadziejna. Adwokat wydostał skądś informacje o tym, że Marka skazano kiedyś za posiadanie narkotyków i broni.

Siateczka płatków opadała przed potężnym budynkiem Ministerstwa Obrony, niemal zakrywając wielkie okna, i układała się w zaspy na wysokich masztach flag od strony Jakobsgatan.

Przez cały dzień Jasmin siedziała za zamkniętymi drzwiami i z mocno bijącym sercem sporządzała dla swego szefostwa uzasadnienie jednej z decyzji.

W oknie biura stał elektryczny świecznik adwentowy, spadający z nieba ciężki śnieg rozjaśniał ciemność popołudnia.

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Przypisy

[1] Blå hallen – główna sala bankietowa w sztokholmskim ratuszu miejskim (wszystkie przypisy pochodzą od tłumaczki).

[2] Kungsträdgården – park w dzielnicy Norrmalm, jeden z najstarszych parków publicznych w Sztokholmie.

[3] UNODA (United Nations Office for Disarmament Affairs) – Biuro Narodów Zjednoczonych do spraw Rozbrojenia.