Projekt okładki i stron tytułowych

Lidia Michalak-Mirońska

Ilustracja na okładce

Krzyżowcy szturmujący mury Jerozolimy podczas pierwszej krucjaty, wtórnie kolorowana rycina autorstwa Gustave’a Dorégo, XIX wiek, fot. Alamy/BE&W

Wydawca

Joanna Adamczyk

Redakcja

Aleksandra Bednarska

Konsultacja naukowa

prof. dr hab. Maria Starnawska

Korekta i indeks

Ingeborga Jaworska-Róg

Produkcja

Anna Bączkowska

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwa Naukowego PWN Ewa Szałańska / 88em.eu

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo
Więcej na www.legalnakultura.pl
Polska Izba Książki

Copyright © by Wydawnictwo Naukowe PWN SA
Warszawa 2017

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2017 r., (wyd. I)
Warszawa 2017

ISBN 978-83-01-19327-0

Wydawnictwo Naukowe PWN SA
02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2
tel. 22 69 54 321; faks 22 69 54 228
infolinia 801 33 33 88
e-mail: pwn@pwn.com.pl; reklama@pwn.pl, www.pwn.pl

Spis treści

Wstęp do wydania polskiego

Wprowadzenie

Źródła

Pojęcie wojny świętej i krucjaty w poglądach badaczy

Badania nad udziałem Polaków w ruchu krucjatowym

I. KSZTAŁTOWANIE SIĘ IDEI ŚWIĘTEJ WOJNY I KRUCJATY

Architekci zmian

P o d s u m o w a n i e

II. PODBÓJ POMORZA: BOLESŁAW KRZYWOUSTY I ŚWIĘTA WOJNA

Gall Anonim – autor i jego dzieło

Święta wojna – pojęcie i praktyka a Kronika Galla

Świadectwo pierwszej krucjaty

Nikczemni niewierni – przedstawienie pogan w Kronice Galla

P o d s u m o w a n i e

III. MISJA I KRUCJATA: WŁADYSŁAW II I PIASTOWSCY JUNIORZY

Krucjata przeciwko Słowianom Połabskim

P o d s u m o w a n i e

IV. PIASTOWSKI KSIĄŻĘ W ZIEMI ŚWIĘTEJ: HENRYK SANDOMIERSKI

P o d s u m o w a n i e

V. PIASTOWIE I ŚWIĘTA WOJNA PRZECIWKO PRUSOM

P o d s u m o w a n i e

VI. MISJE DO PRUSÓW I POCZĄTEK KRUCJATY PRUSKIEJ

Sytuacja polityczna w Polsce

Misje zakonne w Prusach

Zakony rycerskie i instytucjonalizacja krucjaty

P o d s u m o w a n i e

ZAKOŃCZENIE I PRÓBA PODSUMOWANIA

Wykaz skrótów bibliograficznych

Przypisy

Bibliografia

Okładka

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Spis treści

Motto

Wstęp do wydania polskiego

Rycerze Chrystusa mogą bezpiecznie walczyć orężnie dla Pana, nie lękając się grzechu, jeśli zabiją wroga, ani potępienia, jeśli sami polegną; ponieważ zadawanie śmierci lub umieranie dla Chrystusa nie jest grzechem, lecz raczej powodem do chwały. W pierwszym przypadku przynosi korzyść Chrystusowi, w drugim zyskuje samego Chrystusa. Pan z radością przyjmuje śmierć wroga, który Go obraził, lecz z większą radością daje sam siebie dla pocieszenia poległego rycerza.

św. Bernard z Clairvaux, De laude novae militiae ad Milites Templi liber, III. 4. (tłum. autora)[1]

Wstęp do wydania polskiego

Książka, która pod tytułem Święte wojny Piastów trafia do rąk polskiego czytelnika, ukazała się w pierwodruku w języku angielskim i przeznaczona była dla czytelnika anglojęzycznego, mało znającego historię Polski. Czytelnik polski powinien oczekiwać spojrzenia na historię Polski i Polaków jakby z zewnątrz – spojrzenia historyka, który analizuje historię monarchii Piastów nie tylko z dalszej perspektywy czasowej, lecz także i geograficznej. W wydaniu polskim usunięto rozdział wprowadzający w historię wczesnej monarchii piastowskiej, uproszczono przypisy oraz pominięto genealogię Piastów.

Jestem niezmiernie wdzięczny za pomoc udzieloną mi podczas pracy nad książką. Dziękuję Megan Cassidy-Welch za to, że była moją przewodniczką w tej podróży, oraz Charlesowi Zika, Constantowi Mews, Jonathanowi Riley-Smithowi i Karlowi Borchardtowi, którzy przez wiele lat zachęcali mnie do prowadzenia badań i bez których rad i pomocy projekt ten nigdy nie ujrzałby światła dziennego.

Podziękowania winien jestem wielu innym osobom, które wspierały mnie na różnych etapach badań: Kurtowi Villadsowi Jensenowi, Jonathanowi Phillipsowi, Andrzejowi Ciechanowieckiemu i Fra’ Andrew Bertiemu, oraz tym, którzy pomogli mi zmierzyć się z wyzwaniami polskiej historii i historiografii: Józefowi Doboszowi, Jerzemu Kłoczowskiemu, Tomaszowi Jasińskiemu i Jarosławowi Wencie. Piotr Górecki zaznajomił mnie z badaniami Stanisława Smolki i dzielił się swoimi przemyśleniami na temat władzy Piastów, za co jestem mu wdzięczny. Podobnie Adam Zamoyski wtajemniczył mnie w swoje rozważania na temat joannitów w północnej i środkowej części Europy i wzbudził moje zainteresowanie ich działalnością. Chciałbym podziękować Magdalenie Biniaś-Szkopek, Tadeuszowi W. Lange i Marii Starnawskiej za pomoc w dotarciu do najnowszych badań polskich oraz Stefanowi K. Kuczyńskiemu za wieloletnie wsparcie, które było dla mnie źródłem inspiracji i zachęciło mnie do wytrwałej pracy nad książką.

Ponadto chciałbym podziękować ks. Marianowi Aleksandrowiczowi za udostępnienie mi zbiorów Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie. Pragnę też podziękować Krzysztofowi Skupieńskiemu za umożliwienie mi odwiedzenia kościoła pw. św. Idziego w Inowłódzu.

Chciałbym także podziękować Joannie Adamczyk z Wydawnictwa Naukowego PWN za podjęcie trudu wydania tej książki, a Annie Kijak i Georgii von Güttner-Sporzyńskiej za pomoc w przekładzie tekstu.