Projekt okładki i stron tytułowych

Lidia Michalak-Mirońska

Ilustracja na okładce

Krzyżowcy szturmujący mury Jerozolimy podczas pierwszej krucjaty, wtórnie kolorowana rycina autorstwa Gustave’a Dorégo, XIX wiek, fot. Alamy/BE&W

Wydawca

Joanna Adamczyk

Redakcja

Aleksandra Bednarska

Konsultacja naukowa

prof. dr hab. Maria Starnawska

Korekta i indeks

Ingeborga Jaworska-Róg

Produkcja

Anna Bączkowska

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwa Naukowego PWN Ewa Szałańska / 88em.eu

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo
Więcej na www.legalnakultura.pl
Polska Izba Książki

Copyright © by Wydawnictwo Naukowe PWN SA
Warszawa 2017

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2017 r., (wyd. I)
Warszawa 2017

ISBN 978-83-01-19327-0

Wydawnictwo Naukowe PWN SA
02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2
tel. 22 69 54 321; faks 22 69 54 228
infolinia 801 33 33 88
e-mail: pwn@pwn.com.pl; reklama@pwn.pl, www.pwn.pl

Spis treści

Wstęp do wydania polskiego

Wprowadzenie

Źródła

Pojęcie wojny świętej i krucjaty w poglądach badaczy

Badania nad udziałem Polaków w ruchu krucjatowym

I. KSZTAŁTOWANIE SIĘ IDEI ŚWIĘTEJ WOJNY I KRUCJATY

Architekci zmian

P o d s u m o w a n i e

II. PODBÓJ POMORZA: BOLESŁAW KRZYWOUSTY I ŚWIĘTA WOJNA

Gall Anonim – autor i jego dzieło

Święta wojna – pojęcie i praktyka a Kronika Galla

Świadectwo pierwszej krucjaty

Nikczemni niewierni – przedstawienie pogan w Kronice Galla

P o d s u m o w a n i e

III. MISJA I KRUCJATA: WŁADYSŁAW II I PIASTOWSCY JUNIORZY

Krucjata przeciwko Słowianom Połabskim

P o d s u m o w a n i e

IV. PIASTOWSKI KSIĄŻĘ W ZIEMI ŚWIĘTEJ: HENRYK SANDOMIERSKI

P o d s u m o w a n i e

V. PIASTOWIE I ŚWIĘTA WOJNA PRZECIWKO PRUSOM

P o d s u m o w a n i e

VI. MISJE DO PRUSÓW I POCZĄTEK KRUCJATY PRUSKIEJ

Sytuacja polityczna w Polsce

Misje zakonne w Prusach

Zakony rycerskie i instytucjonalizacja krucjaty

P o d s u m o w a n i e

ZAKOŃCZENIE I PRÓBA PODSUMOWANIA

Wykaz skrótów bibliograficznych

Przypisy

Bibliografia

Rycerze Chrystusa mogą bezpiecznie walczyć orężnie dla Pana, nie lękając się grzechu, jeśli zabiją wroga, ani potępienia, jeśli sami polegną; ponieważ zadawanie śmierci lub umieranie dla Chrystusa nie jest grzechem, lecz raczej powodem do chwały. W pierwszym przypadku przynosi korzyść Chrystusowi, w drugim zyskuje samego Chrystusa. Pan z radością przyjmuje śmierć wroga, który Go obraził, lecz z większą radością daje sam siebie dla pocieszenia poległego rycerza.

św. Bernard z Clairvaux, De laude novae militiae ad Milites Templi liber, III. 4. (tłum. autora)[1]

Wstęp do wydania polskiego

Książka, która pod tytułem Święte wojny Piastów trafia do rąk polskiego czytelnika, ukazała się w pierwodruku w języku angielskim i przeznaczona była dla czytelnika anglojęzycznego, mało znającego historię Polski. Czytelnik polski powinien oczekiwać spojrzenia na historię Polski i Polaków jakby z zewnątrz – spojrzenia historyka, który analizuje historię monarchii Piastów nie tylko z dalszej perspektywy czasowej, lecz także i geograficznej. W wydaniu polskim usunięto rozdział wprowadzający w historię wczesnej monarchii piastowskiej, uproszczono przypisy oraz pominięto genealogię Piastów.

Jestem niezmiernie wdzięczny za pomoc udzieloną mi podczas pracy nad książką. Dziękuję Megan Cassidy-Welch za to, że była moją przewodniczką w tej podróży, oraz Charlesowi Zika, Constantowi Mews, Jonathanowi Riley-Smithowi i Karlowi Borchardtowi, którzy przez wiele lat zachęcali mnie do prowadzenia badań i bez których rad i pomocy projekt ten nigdy nie ujrzałby światła dziennego.

Podziękowania winien jestem wielu innym osobom, które wspierały mnie na różnych etapach badań: Kurtowi Villadsowi Jensenowi, Jonathanowi Phillipsowi, Andrzejowi Ciechanowieckiemu i Fra’ Andrew Bertiemu, oraz tym, którzy pomogli mi zmierzyć się z wyzwaniami polskiej historii i historiografii: Józefowi Doboszowi, Jerzemu Kłoczowskiemu, Tomaszowi Jasińskiemu i Jarosławowi Wencie. Piotr Górecki zaznajomił mnie z badaniami Stanisława Smolki i dzielił się swoimi przemyśleniami na temat władzy Piastów, za co jestem mu wdzięczny. Podobnie Adam Zamoyski wtajemniczył mnie w swoje rozważania na temat joannitów w północnej i środkowej części Europy i wzbudził moje zainteresowanie ich działalnością. Chciałbym podziękować Magdalenie Biniaś-Szkopek, Tadeuszowi W. Lange i Marii Starnawskiej za pomoc w dotarciu do najnowszych badań polskich oraz Stefanowi K. Kuczyńskiemu za wieloletnie wsparcie, które było dla mnie źródłem inspiracji i zachęciło mnie do wytrwałej pracy nad książką.

Ponadto chciałbym podziękować ks. Marianowi Aleksandrowiczowi za udostępnienie mi zbiorów Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie. Pragnę też podziękować Krzysztofowi Skupieńskiemu za umożliwienie mi odwiedzenia kościoła pw. św. Idziego w Inowłódzu.

Chciałbym także podziękować Joannie Adamczyk z Wydawnictwa Naukowego PWN za podjęcie trudu wydania tej książki, a Annie Kijak i Georgii von Güttner-Sporzyńskiej za pomoc w przekładzie tekstu.