Redakcja

Autor:

Piotr Szulczewski ekspert podatkowy PIT.pl

Kierownik grupy wydawniczej: Agnieszka Konopacka-Kuramochi

Wydawca: Hanna Komorowska

Redaktor: Joanna Banasiak-Lach

Korekta: Zespół

Skład i łamanie: Studio Raster

Druk: MDruk

ISBN: 978-83-269-5901-1

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

03-918 Warszawa, ul. Łotewska 9a

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256

Numer KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, Sąd Gospodarczy

XIII Wydział Gospodarczy Rejestrowy. Wysokość kapitału zakładowego: 200.000 zł

Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2016

Książka „VAT oraz rozliczanie ryczałtowego VAT w rolnictwie” chroniona jest prawem autorskim. Przedruk materiałów opublikowanych w książce bez zgody wydawcy jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Informujemy, że Państwa dane osobowe będą przetwarzane przez Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie przy ul. Łotewskiej 9a w celu realizacji niniejszego zamówienia oraz do celów marketingowych – przesyłania materiałów promocyjnych dotyczących innych produktów i usług. Mają Państwo prawo do wglądu oraz poprawiania swoich danych, a także do wyrażenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania do celów promocyjnych. Podanie danych jest dobrowolne. Zapewniamy, że Państwa dane nie będą przekazywane bez Państwa wiedzy i zgody innym podmiotom. Zaproponowane w niej wskazówki, porady oraz interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku wymaga dodatkowych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „VAT oraz rozliczanie ryczałtowego VAT w rolnictwie” wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków.

Centrum Obsługi Klienta:

tel: 22 518 29 29

e-mail: cok@wip.pl

Wstęp

Prowadzenie gospodarstwa rolnego coraz częściej wymaga kompleksowej, wszechstronnej wiedzy obejmującej nie tylko zagadnienia związane z rolnictwem, ale też szerokiej wiedzy ogólnej, obejmującej między innymi także posługiwanie się przepisami prawa podatkowego.

Zarówno w przypadku kupna maszyn rolniczych, nawozów czy usług rolnych, jak i przy sprzedaży własnych produktów i płodów rolnych należy liczyć się z możliwością naliczenia podatku od towarów i usług. W związku z tym prowadzący gospodarstwo rolne powinien posiadać szczegółową wiedzę na temat zasad, według których ewidencjonuje się oraz opłaca wszelkie daniny na rzecz Skarbu Państwa oraz jednostek lokalnych.

W tej broszurze przedstawiamy najważniejsze zagadnienia związane z rozliczaniem VAT. Najbardziej problematyczne kwestie są zilustrowane praktycznymi przykładami oraz stanowiskami sądów i organów podatkowych.

VAT w rolnictwie

VAT stanowi element ceny większości towarów i usług znajdujących się w obrocie. Płaci się go od wartości dodanej – sprzedawca nalicza go przy sprzedaży, przenosząc jego wartość na nabywcę. Sprzedawca nie płaci podatku w całej kwocie zawartej w cenie produktu, lecz ma prawo odjąć od niego podatek, jaki zawarty był przy wcześniejszym nabyciu towaru. Obciąża go zatem wyłącznie podatek od nadwyżki – zysku, jaki wygeneruje on z tytułu sprzedaży.

Ze względu na to, że podatek rozlicza się i płaci okresowo – miesięcznie lub kwartalnie, w każdym takim okresie rozliczeniowym zapłacie podlega tylko różnica pomiędzy podatkiem należnym w tym okresie a podatkiem naliczonym od dokonanych zakupów związanych z działalnością opodatkowaną VAT.

Szczególne zasady ustalania podatku od towarów i usług obowiązują w rolnictwie. Rolnik może sam podjąć decyzję, jak będzie go rozliczał. Istnieją bowiem dwie metody, z których może skorzystać. Wybór obu trzeba rozważyć w trakcie prowadzenia działalności. Każda z nich przynosi określone korzyści, których nie daje druga. Przy spełnieniu wielu warunków są jednak możliwe zmiany zasad opodatkowania w trakcie prowadzenia gospodarstwa rolnego i korzystanie z zalet obu zasad rozliczania VAT.

Prowadzący gospodarstwo rolne posiadający status rolników ryczałtowych mogą:

•korzystać ze zwolnienia z VAT z prawem do zryczałtowanego zwrotu podatku od sprzedawanych produktów rolnych albo

•rozliczać VAT na zasadach ogólnych.

Wybór zasad ogólnych pozwala rozliczać sprzedaż produktów i usług rolnych na takich samych zasadach, na jakich dokonują tego pozostali podatnicy podatku od towarów i usług. Podstawową zaletą rozliczania podatku na zasadach ogólnych jest prawo do odliczenia VAT zawartego w cenie nabywanych towarów i usług.

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Gdy kwota podatku naliczonego jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy.

Stawka VAT na produkty i usługi rolne oraz zwolnienie z VAT rolnika ryczałtowego

Zwolnieniem z VAT są objęte dostawy produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej, dokonywane przez rolnika ryczałtowego. Zwolnienie obejmuje również świadczenie usług rolniczych świadczonych przez rolnika ryczałtowego (art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT, dalej: VATU). Oba zwolnienia mają charakter przedmiotowo-podmiotowy. Oznacza to, że przedmiotem zwolnienia są ściśle określone czynności. Zwolnienie stosuje się więc do wszelkich dostaw produktów rolnych (jednak wyłącznie do produktów rolnych, a nie innych produktów) oraz do świadczenia wszelkich usług rolnych (ale wyłącznie tego rodzaju usług). Jednocześnie ze zwolnienia korzystać może wyłącznie podmiot posiadający status rolnika ryczałtowego (charakter podmiotowy).

Natomiast podatnik, który nie posiada statusu rolnika ryczałtowego, sprzedając produkty rolne, może stosować wyłącznie zwolnienie z VAT do dostaw i usług rolniczych, gdzie roczna suma wynagrodzenia netto z prowadzonych czynności sprzedaży nie przekroczy kwoty 200.000 zł. Powyżej tej wartości dostawy produktów rolnych zostaną opodatkowane VAT według stawki właściwej dla danej czynności.

Ważne

Rolnik nie może wybrać częściowego rozliczenia się z tytułu działalności rolniczej w systemie ogólnym, tj. nie może prowadzić rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług przy działalności rolniczej w pewnej części według zasad ogólnych, a w pozostałej części wg zasad funkcjonowania systemu ryczałtowego. W wyroku z 10 sierpnia 2011 r. (sygn. akt I FSK 1211/10) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jest niedopuszczalna taka konstrukcja prawna, aby w ramach już funkcjonującego gospodarstwa rolnego działało drugie gospodarstwo. Nie ogranicza to jednak prawa rolnika ryczałtowego do korzystania ze zwolnienia z VAT w zakresie czynności związanych z gospodarstwem rolnym, natomiast opodatkowania tym podatkiem innego rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej (np. prowadzenie sklepu z maszynami rolnymi, sklepu spożywczego na wsi itp.). Jak wskazał dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 2 lipca 2008 r. (sygn. akt IBPP1/443-662/08/AZ): „zwolnienie rolnika z podatku ma charakter przedmiotowo-podmiotowy. Z podatku zwolnieni są tylko rolnicy ryczałtowi i tylko w wyraźnie wskazanym w przepisie zakresie. (…). Innego rodzaju działalność świadczona przez rolnika ryczałtowego, nieuprawniająca go do zwolnienia przedmiotowego (np. agroturystyka, działalność handlowa, dostawa rolnych innych niż własnej produkcji) podlegać będzie, co do zasady, opodatkowaniu”. Podobnie przepisy VATU pozwalają, aby spośród małżonków prowadzących wspólne gospodarstwo rolne, odrębnie np. mąż posiadający status rolnika ryczałtowego dokonywał sprzedaży produktów rolnych oraz usług rolniczych, w sytuacji gdy małżonka jako zarejestrowany podatnik VAT dokonywała sprzedaży towarów lub usług, innych niż produkty rolne lub usługi rolnicze.

Stawka VAT na produkty i usługi rolne, jaką muszą stosować podatnicy niekorzystający z powyższych zwolnień, nie jest jednolita. Może ona zależeć od zaklasyfikowania czynności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług do właściwego grupowania PKWiU [rozporządzenie Rady Ministrów z 29 października 2008 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU)].

W przypadku dostaw produktów rolnych stawka nie jest jednolita, szczególnie jeśli chodzi o produkty rolne przetworzone, modyfikowane, ulepszane i poddane procesowi produkcji lub obróbce. Stawka ta wynosi:

•5% – na produkty rolne wymienione w załączniku nr 10 do VAT,

•8% – na produkty rolne wymienione w załączniku nr 3 VAT,

•23% – na pozostałe produkty rolne, inne niż wymienione w powyższych załącznikach.

Tabela 1. Stawki VAT 2017 – na dostawy krajowe produktów rolnych i krajowe usługi rolnicze

Rodzaj

Stawka

Usługi

8%

Usługi związane z rolnictwem oraz chowem i hodowlą zwierząt, z wyłączeniem usług weterynaryjnych oraz usług podkuwania koni i prowadzenia schronisk dla zwierząt gospodarskich (PKWiU ex 01.62.10.0)

Usługi związane z leśnictwem, z wyłączeniem patrolowania lasów wykonywanego na zlecenie przez jednostki inne niż leśne (PKWiU ex 02.40.10.3) oraz doradztwa w zakresie zarządzania lasami

Usługi wspomagające rybactwo, z wyłączeniem: usług związanych z rybołówstwem morskim (PKWiU ex 03.00.71.0)

Wynajem i dzierżawa maszyn i urządzeń rolniczych, bez obsługi.

Usługi związane z rolnictwem oraz chowem i hodowlą zwierząt, z wyłączeniem usług weterynaryjnych oraz usług podkuwania koni i prowadzenia schronisk dla zwierząt gospodarskich (PKWiU ex 01.62.10.0)

Szczególne stawki podatku dotyczyć mogą umów o charakterze międzynarodowym – wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów oraz ich eksport przy spełnieniu szeregu warunków dokumentacyjnych opodatkowany jest według stawki 0%.

Przykład

Rolnik ryczałtowy chce dokonać eksportu oraz wewnątrzwspólnotowej dostawy kwiatów pochodzących z własnej uprawy. W tym przypadku nie dojdzie do zastosowania preferencyjnej stawki 0% VAT do momentu, aż rolnik nie zrezygnuje ze zwolnienia i nie dokona rejestracji jako VAT czynny. Prowadząc eksport lub dostawy o charakterze wewnątrzwspólnotowym, jako rolnik ryczałtowy zastosuje on zwolnienie z VAT, ale bez prawa do otrzymania zryczałtowanego zwrotu podatku. Zgodnie z art. 115 VATU rolnikowi ryczałtowemu dokonującemu dostawy produktów rolnych dla podatnika podatku, który rozlicza ten podatek, przysługuje zryczałtowany zwrot podatku z tytułu nabywania niektórych środków produkcji dla rolnictwa. Podatkiem określany jest wyłącznie podatek od towarów i usług, a nie inny podatek od wartości dodanej, występujący w innych krajach Unii Europejskiej. W efekcie przed dokonaniem tego typu czynności należy rozważyć konieczność rejestracji się dla celów VAT.

Warunki uznania podatnika za rolnika ryczałtowego

Zamiast opłacać VAT według wcześniej wskazanych stawek, można skorzystać ze zwolnienia z VAT jako rolnik ryczałtowy. Jest nim podmiot dokonujący dostawy produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej lub świadczący usługi rolnicze, z wyjątkiem rolnika obowiązanego na podstawie odrębnych przepisów do prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

VAT w rolnictwie

Stawka VAT na produkty i usługi rolne oraz zwolnienie z VAT rolnika ryczałtowego

Warunki uznania podatnika za rolnika ryczałtowego

Przywileje rolnika ryczałtowego, zasady rozliczania podatku

Dokumentacja transakcji prowadzonych z udziałem rolników ryczałtowych

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71