Spis treści

Redakcja

Wstęp

I. Komentarze ekspertów

Tematy publikacji w pełnej wersji

Redakcja

Redaktor:

Anna Kostecka

Autorzy:

różni

Wydawca:

Katarzyna Bednarska

Korekta:

Zespół

ISBN: 978-83-269-6189-2

Copyright © by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa, tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10

DTP: Dariusz Ziach

Druk: Miller Druk sp. z o.o.

Książka „VAT w branży budowlanej po zmianach w 2017 – wyjaśnienia praktyczne” chroniona jest prawem autorskim. Przedruk materiałów opublikowanych w książce bez zgody wydawcy jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Informujemy, że Państwa dane osobowe będą przetwarzane przez Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie przy ul. Łotewskiej 9a w celu realizacji niniejszego zamówienia oraz do celów marketingowych – przesyłania materiałów promocyjnych dotyczących innych produktów i usług. Mają Państwo prawo do wglądu oraz poprawiania swoich danych, a także do wyrażenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania do celów promocyjnych. Podanie danych jest dobrowolne. Zapewniamy, że Państwa dane nie będą przekazywane bez Państwa wiedzy i zgody innym podmiotom.

WSTĘP

Z dniem 1 stycznia 2017 r. duża część usług budowlanych została objęta mechanizmem odwrotnego obciążenia. W praktyce oznacza to, że to usługobiorca, a nie – jak dotychczas – usługodawca, jest zobligowany do rozliczenia VAT należnego z tytułu wykonanej usługi. W publikacji znajdują się liczne wyjaśnienia ekspertów na temat wprowadzonych zmian i przykłady bezbłędnego rozliczania.

Z książki dowiesz się także, jaką stawkę podatku VAT należy zastosować przy usługach budowlanych, jak właściwie ustalić moment powstania obowiązku podatkowego oraz kwoty przychodów.

Wszystkie informacje zawarte w publikacji zostały przygotowane na podstawie przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2017 r.

Życzę dobrej lektury!

Pozdrawiam serdecznie,

Anna Kostecka

prawnik, redaktor serwisów dla księgowych

I. KOMENTARZE EKSPERTÓW

Nowelizacja VAT 2017: Zobacz, co się zmieniło w rozliczaniu usług budowlanych

Z dniem 1 stycznia 2017 r. duża część usług budowlanych została objęta mechanizmem odwrotnego obciążenia. W praktyce oznacza to, że to usługobiorca, a nie – jak dotychczas – usługodawca, będzie zobligowany do rozliczenia VAT należnego z tytułu wykonanej usługi. Sprawdź na przykładach, jak to bezbłędnie rozliczać.

Takie rozwiązanie wprowadziła nowela ustawy o VAT. Powodem zmiany zasad rozliczania niektórych usług budowlanych były „nieprawidłowości zaobserwowane na tym rynku, w szczególności problem oszustw w zakresie podatku VAT (w tym również przy użyciu faktur, które nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji)”.

Wykaz usług budowlanych objętych odwrotnym obciążeniem

Odwrotnym obciążeniem zostały objęte prace związane z budową, przebudową, remontem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, roboty związane z rozbiórką i burzeniem obiektów budowlanych, wykonywaniem instalacji elektrycznych, wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, wentylacyjnych, klimatyzacyjnych i gazowych, zakładaniem izolacji i ogrodzeń, roboty tynkarskie, malarskie i inne wykończeniowe roboty budowlane. To tylko przykłady.

WAŻNE!

Pełen katalog usług budowlanych objętych proponowaną zmianą zawarto w dodanym do ustawy załączniku nr 14. W celu uściślenia wymienionych rodzajów usług budowlanych posłużono się klasyfikacją PKWiU.

Poza wskazanymi wcześniej robotami budowlanymi, odwrotnym obciążeniem zostały objęte usługi polegające na wypożyczaniu konstrukcji i maszyn budowlanych wraz z operatorami i wynajmie personelu dla tych usług (wymienione w załączniku nr 14, bez względu na symbol PKWiU).

Odwrotne obciążenie nie dla wszystkich

Nie w każdym przypadku nabywca określonej usługi budowlanej jest zobowiązany do rozliczenia VAT należnego.

Wykonana usługa podlega rozliczeniu na zasadzie odwrotnego obciążenia, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

•usługobiorca jest zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym,

•usługodawca jest podatnikiem niekorzystającym z tzw. zwolnienia podmiotowego z VAT,

•usługodawca świadczy usługę jako podwykonawca.

Jeżeli zatem którykolwiek z wyżej wymienionych warunków nie zostanie spełniony (np. usługobiorcą będzie konsument), usługa będzie podlegać rozliczeniu na zasadach ogólnych (podatek rozlicza usługodawca).

Usługi świadczone na przełomie roku

W przypadku robót budowlanych rozpoczętych, lecz niezakończonych w bieżącym roku, powstaje pytanie, kto – usługodawca czy usługobiorca – będzie zobligowany do rozliczenia VAT należnego z tytułu wykonanych usług. Ta sama wątpliwość może dotyczyć długoterminowego wypożyczenia maszyny budowlanej.

WAŻNE!

Dla właściwego rozliczenia usług świadczonych na przełomie roku kluczowe znaczenie będzie miało ustalenie momentu wykonania usługi (na podstawie art. 19a ust. 2 i 3 ustawy o VAT).

Zgodnie bowiem z przepisem przejściowym nowe reguły rozliczeń w oparciu na mechanizm odwrotnego obciążenia znajdują zastosowanie do tych usług budowlanych, które zostały wykonane od 1 stycznia 2017 r. Tym samym usługi wykonane do 31 grudnia 2016 r. trzeba rozliczać na zasadach ogólnych (podatek rozlicza usługodawca).

PRZYKŁAD

Umowa o świadczenie robót malarskich w trzech pomieszczeniach biura przewiduje odrębne wynagrodzenie w odniesieniu do każdego z pomieszczeń, płatne w terminie 3 dni po odbiorze każdego pomieszczenia. Zgodnie z harmonogramem prac dwa pomieszczenia zostały odmalowane w grudniu 2016 roku, trzecie zaś w styczniu 2017 roku. VAT należny z tytułu robót malarskich wykonanych w dwóch pomieszczeniach w grudniu 2016 roku powinien rozliczyć usługodawca. Z kolei na usługobiorcy będzie ciążył obowiązek rozliczenia VAT należnego z tytułu robót malarskich wykonanych w trzecim pomieszczeniu w styczniu 2017 roku (przy założeniu spełnienia ustawowych warunków dotyczących stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia).

Praktyczne znaczenie zmian

1. Jeśli jesteś usługodawcą…

•Pamiętaj o zamieszczaniu adnotacji „odwrotne obciążenie” na fakturach dokumentujących wykonanie usług budowlanych, dla których zobowiązanym do rozliczenia podatku jest nabywca.

•Upewnij się, że w systemie księgowym wprowadzono wszelkie niezbędne zmiany, zapewniające prawidłowe fakturowanie usług budowlanych.

•Jeżeli masz wątpliwości, czy wykonywane usługi budowlane powinny podlegać odwrotnemu obciążeniu, możesz wystąpić do GUS z wnioskiem o wydanie opinii w sprawie ich kwalifikacji wg PKWiU, a następnie do organu podatkowego z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie sposobu ich rozliczania na gruncie VAT.

•Pamiętaj, że mechanizm odwrotnego obciążenia nigdy nie znajdzie zastosowania w odniesieniu do usług wykonanych na rzecz konsumenta, niezależnie od ich kwalifikacji wg PKWiU.

•Jeżeli po wystawieniu faktury stwierdziłeś pomyłkę polegającą na wskazaniu stawki i kwoty podatku dla usługi budowlanej podlegającej odwrotnemu obciążeniu, powinieneś wystawić fakturę korygującą – po uzyskaniu potwierdzenia jej otrzymania przez usługobiorcę będziesz uprawniony do odpowiedniego obniżenia rozliczonego VAT należnego.

•W przypadku błędnej klasyfikacji usługi budowlanej jako podlegającej odwrotnemu obciążeniu masz obowiązek skorygować wystawioną fakturę oraz rozliczenie VAT należnego, w związku z powstaniem zaległości podatkowej wynikającej z nierozliczenia podatku z tytułu wykonanej usługi (jeżeli nieprawidłowości zostaną wykryte dopiero w toku kontroli podatkowej/skarbowej, będziesz ponadto zobligowany do zapłaty dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości 30% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego).

•Wynagrodzenie należne z tytułu świadczonych usług budowlanych ustalaj zawsze w kwocie netto – dzięki temu unikniesz ewentualnych sporów dotyczących rozliczeń z kontrahentami.

•Zadbaj przy tym o odpowiednie sformułowanie zapisów umownych regulujących wysokość należnego wynagrodzenia (np. „Z tytułu wykonanych usług usługobiorca zapłaci usługodawcy wynagrodzenie w wysokości … PLN netto wraz z VAT zgodnie z obowiązującymi przepisami, na podstawie prawidłowo wystawionej faktury”).

•Zawierając umowę dotyczącą realizacji projektu inwestycyjnego obejmującego różnorodne roboty budowlane, miej ponadto na uwadze konieczność ustalenia odrębnego wynagrodzenia dla tych robót, które podlegać będą odwrotnemu obciążeniu.

2. Jeśli jesteś usługobiorcą…

•Pamiętaj o obowiązku rozliczenia VAT należnego z tytułu nabycia usług budowlanych podlegających odwrotnemu obciążeniu.

•Kwotę podatku oblicz metodą „od stu”, traktując kwotę wykazaną na otrzymanej fakturze jako cenę netto.

•Aby rozliczyć podatek we właściwym okresie rozliczeniowym, musisz wiedzieć, kiedy z tytułu nabytej usługi budowlanej powstał obowiązek podatkowy – kieruj się wytycznymi ministra finansów, zawartymi w interpretacji ogólnej z 1 kwietnia 2016 r., dotyczącej momentu powstania obowiązku podatkowego dla usług budowlanych lub budowlano-montażowych (nr PT3.8101.41.2015.AEW.2016.AMT.141).

•Jeżeli z tytułu nabytych usług budowlanych przysługuje Ci prawo do odliczenia, kwota VAT naliczonego podlegająca odliczeniu będzie równa kwocie rozliczonego podatku należnego, co zapewni neutralność podatkową transakcji.

•Zawsze weryfikuj otrzymane faktury pod kątem prawidłowej kwalifikacji udokumentowanych nimi usług budowlanych jako podlegające/niepodlegające odwrotnemu obciążeniu – ewentualne nieprawidłowości mogą bowiem doprowadzić do powstania zaległości podatkowych oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego.

•W przypadku gdy usługodawca omyłkowo zawarł kwotę VAT na fakturze dokumentującej usługę budowlaną podlegającą odwrotnemu obciążeniu, nie będziesz uprawniony do odliczenia wykazanego na fakturze podatku naliczonego, co więcej będziesz obowiązany do rozliczenia podatku należnego, nawet jeśli rozliczył go już usługodawca – w takiej sytuacji powinieneś zwrócić się do usługodawcy z prośbą o wystawienie faktury korygującej.

•Miej przy tym na uwadze, że w praktyce sprzedawcy często rozliczają transakcję z VAT „na wszelki wypadek”, dla zabezpieczenia własnej pozycji podatkowej – dotyczy to tych transakcji, których podatkowe rozliczenie budzi wątpliwości, np. w związku z niejednoznaczną kwalifikacją świadczonych usług wg PKWiU.

•Jeżeli masz wątpliwości dotyczące opodatkowania nabytych usług budowlanych na otrzymanej fakturze, możesz wystąpić do organu podatkowego (także wspólnie z usługodawcą) z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej potwierdzającej prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury.

•O fakturę korygującą powinieneś poprosić także w przypadku, gdy usługodawca omyłkowo zaklasyfikował usługę budowlaną jako podlegającą odwrotnemu obciążeniu – na podstawie otrzymanej faktury korygującej będziesz mógł odliczyć zawarty w niej podatek naliczony (jeżeli z tytułu nabytej usługi przysługuje Ci prawo do odliczenia).

•Ewentualne wątpliwości dotyczące podatkowego rozliczenia nabytych usług budowlanych, ujętego na otrzymanej fakturze, wyjaśnij z usługodawcą przed jej opłaceniem – często bowiem usługodawcy nie są skorzy do podejmowania dyskusji na ten temat, twierdząc, że uregulowanie faktury było równoznaczne z jej akceptacją po stronie usługobiorcy.

Podstawa prawna:

ustawa z 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 2024).

Justyna Kowalik

doradca podatkowy, starszy konsultant w Accreo

Objęcie odwrotnym obciążeniem znacznej części robót budowlanych – 2 scenariusze

Do końca 2016 roku mechanizmem odwrotnego obciążenia w transakcjach krajowych objęte były przede wszystkim towary (zob. art. 17 ust. 1 pkt 7 w zw. z załącznikiem nr 11 do ustawy o VAT). Spośród usług mechanizmem tym objęte były tylko usługi w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (zob. art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy o VAT).

Z dniem 1 stycznia 2017 r. art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy o VAT otrzymał nowe brzmienie, z którego wynika, że nabywcy usług są podatnikami z tytułu ich świadczenia, jeżeli:

1) świadczone są usługi wymienione w dodanym załączniku nr 14 do ustawy o VAT; w załączniku tym – poza usługami w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych – wymienionych jest 47 rodzajów usług stanowiących roboty budowlane (klasyfikowane na gruncie stosowanego do celów podatkowych PKWiU z 2008 roku w grupowaniach 41–43),

2) usługodawcą jest podatnik, który nie korzysta ze zwolnienia podmiotowego (analogiczny warunek stosowania art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy o VAT obowiązywał do końca 2016 roku),

3) usługobiorcą jest podatnik zarejestrowany jako podatnik VAT czynny (do końca 2016 roku nie było konieczne, aby będący podatnikiem usługobiorca był zarejestrowany jako podatnik VAT czynny).

Z dniem 1 stycznia 2017 r. mechanizm odwrotnego obciążenia został rozszerzony na większość usług stanowiących roboty budowlane.

WAŻNE!

Nie dotyczy to jednak wszystkich przypadków świadczenia tych usług, ale wyłącznie tych, które usługodawca świadczy jako podwykonawca (zob. dodany z 1 stycznia 2017 r. art. 17 ust. 1h ustawy o VAT). W przypadkach gdy podatnik nie świadczy usług stanowiących roboty budowlane w charakterze podwykonawcy, mechanizm odwrotnego obciążenia nie ma zastosowania.

PRZYKŁAD

Podatnik A (zarejestrowany jako czynny podatnik VAT) wykonał w styczniu 2017 roku ogrzewanie podłogowe w domu jednorodzinnym. Wykonanie ogrzewania podłogowego zlecił mu podatnik B (również zarejestrowany jako podatnik VAT czynny).

Scenariusz 1: Podatnik B jest deweloperem, który buduje dom na sprzedaż. W takim przypadku podatnik A nie świadczył usługi wykonania ogrzewania podłogowego jako podwykonawca (efekt tej usługi nie stanowi bowiem części ani całości robót budowlanych świadczonych przez podatnika B), a w konsekwencji mechanizm odwrotnego obciążenia nie ma zastosowania (podatnikiem z tytułu świadczenia tej usługi jest podatnik A).

Scenariusz 2: Podatnik B jest głównym wykonawcą robót budowlanych przy budowie domu przez podatnika C (dewelopera). W takim przypadku usługę wykonania ogrzewania podłogowego podatnik A świadczył jako podwykonawca, w konsekwencji znalazł zastosowanie mechanizm odwrotnego obciążenia. Podatnikiem z tytułu świadczenia tej usługi jest podatnik B.

Kogo dotyczą zmiany

Zmiany dotyczą podatników świadczących usługi budowlane.

Katarzyna Czajkowska-Matosiuk

prawnik, ekonomista

Odwrotne obciążenie przy usługach budowlanych po miesiącu praktyki

Przepisy wprowadzające odwrotne obciążenie dla wybranych usług budowlanych wykonywanych przez podwykonawców weszły w życie z początkiem 2017 roku, a jeszcze wcześniej, na etapie projektu, budziły wiele wątpliwości. Wynika to z tego, że są one dosyć ogólne, co tylko po części bierze się z tego, że ustawodawca bez potrzeby nie regulował wszystkich zagadnień – bo wynikają one z przepisów dotyczących innych świadczeń objętych odwrotnym obciążeniem. Nie było więc potrzeby ich regulować odrębnie.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

I. Komentarze ekspertów

Nowelizacja VAT 2017: Zobacz, co się zmieniło w rozliczaniu usług budowlanych

Objęcie odwrotnym obciążeniem znacznej części robót budowlanych – 2 scenariusze

Odwrotne obciążenie przy usługach budowlanych po miesiącu praktyki

VAT na usługi budowlane zależy od obiektu, na którym są wykonywane

Sprawdź, jak bezbłędnie rozliczać usługi budowlane

II. Odpowiedzi na pytania

Czy kierownik budowy ma wystawiać faktury z odwrotnym obciążeniem

Usługi budowlane zostały objęte w 2017 roku odwrotnym obciążeniem. Jak interpretować nowe przepisy

Usługa wykonania kosztorysów budowlano-elektrycznych – jak rozliczyć VAT

Kiedy faktura z adnotacją odwrotne obciążenie

Jak wypełnić pole dotyczące stawki VAT na fakturze „odwrotne obciążenie”

Dowiedz się, czy podmioty prowadzące usługi sprzętowe z operatorem i sprzętem muszą stosować odwrotne obciążenie od 2017 roku

Usługi, do jakich znajduje zastosowanie mechanizm odwrotnego obciążenia w 2017 roku

Wykonywanie usług budowlanych w Niemczech a opodatkowanie VAT w Polsce

Usługi budowlane dla kontrahenta ze Szwecji. Jaką fakturę wystawić

Świadczenie usług budowlanych objętych mechanizmem odwrotnego obciążenia bez wpływu na JPK

Montaż drzwi przez podwykonawcę. Jak wystawić fakturę

Prace budowlane w Niemczech bez VAT-UE

Jaką stawką VAT będzie opodatkowana dostawa (sprzedaż) pawilonu

Faktura za wykonanie usługi budowlanej a JPK

Handel materiałami budowlanymi w Niemczech a podatek VAT

Wynajem lokali użytkowych a stawki na refakturach

Czy usługi budowlane są opodatkowane VAT w miejscu wykonania

Lista towarów objętych mechanizmem odwrotnego obciążenia. Jaki katalog towarów i usług zawiera

Jaki kontrahent rozliczy usługę budowlaną

Czy odwrotne obciążenie dotyczy tylko wykonywania prac budowlanych, czy też naprawy już istniejących

Czy rozliczenia pomiędzy partnerami a liderem konsorcjum w ogóle są przedmiotem opodatkowania VAT

Firma świadczy usługi jako wykonawca i podwykonawca. Kto wystawia fakturę

Z jaką stawką VAT wystawić fakturę za sprzedaż, a także montaż okien, drzwi, rolet i bram

Jak wygląda obciążenie wykonawcy przez podwykonawców

Usługa budowlana świadczona wraz z materiałem. Co z odwrotnym obciążeniem

Czy do usług nadzoru budowlanego ma zastosowanie mechanizm odwrotnego obciążenia

Usługi związane z robotami instalacji wodnokanalizacyjnymi i wentylacyjnymi a odwrotne obciążenie

Firmy architektoniczne a odwrotne obciążenie

Czy na fakturze należy podać podstawę prawną odwrotnego obciążenia

Co zrobić, gdy faktura została wystawiona z 23% stawką VAT zamiast na odwrotne obciążenie

Kto ma obowiązek składać VAT-27

Sprzedaż usług jako wykonawca na rzecz innego podmiotu. Czy podlega odwrotnemu obciążeniu

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71