Redakcja

Autorzy:

Grzegorz Wroński radca prawny z Kancelarii Radców Prawnych Walter & Wroński s.c.

Monika Dryl aplikant radcowski z Kancelarii Radców Prawnych Walter & Wroński s.c.

Łukasz Walter radca prawny z Kancelarii Radców Prawnych Walter & Wroński s.c.

Kierownik grupy wydawniczej: Agnieszka Konopacka-Kuramochi

Wydawca: Hanna Komorowska

Redaktor: Joanna Banasiak-Lach

Korekta: Zespół

Skład i łamanie: Studio Raster

Druk: MDruk

ISBN: 978-83-269-5900-4

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

03-918 Warszawa, ul. Łotewska 9a

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256

Numer KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, Sąd Gospodarczy

XIII Wydział Gospodarczy Rejestrowy. Wysokość kapitału zakładowego: 200.000 zł

Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2016

Książka „Zmiany w obrocie nieruchomościami rolnymi” chroniona jest prawem autorskim. Przedruk materiałów opublikowanych w książce bez zgody wydawcy jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Informujemy, że Państwa dane osobowe będą przetwarzane przez Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie przy ul. Łotewskiej 9a w celu realizacji niniejszego zamówienia oraz do celów marketingowych – przesyłania materiałów promocyjnych dotyczących innych produktów i usług. Mają Państwo prawo do wglądu oraz poprawiania swoich danych, a także do wyrażenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania do celów promocyjnych. Podanie danych jest dobrowolne. Zapewniamy, że Państwa dane nie będą przekazywane bez Państwa wiedzy i zgody innym podmiotom. Zaproponowane w niej wskazówki, porady oraz interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku wymaga dodatkowych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Zmiany w obrocie nieruchomościami rolnymi” wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków.

Centrum Obsługi Klienta:

tel: 22 518 29 29

e-mail: cok@wip.pl

Wstęp

Dnia 8 września 2016 r. weszła w życie znaczna część przepisów nowelizacji prawa cywilnego z 10 lipca 2015 r. Wśród zmienianych ustaw znaczna część zmian objęła postępowanie cywilne, w tym również postępowanie egzekucyjne uregulowane w Kodeksie postępowania cywilnego (dalej jako kpc). Zasadniczym zamiarem i intencją ustawodawcy było przyspieszenie postępowania i dostosowanie go do zmieniających się realiów życia codziennego. Z pewnością wpływ na niektóre z regulacji miały odnotowane nieprawidłowości w dotychczasowej procedurze, które nie przeciwdziałały w dostatecznym stopniu nadużyciom, w tym dokonywanym przez strony postępowania egzekucyjnego (czyli wierzycieli i dłużników), jak i samych komorników. Wprowadzone zmiany mają również na celu zwiększenie skuteczności egzekucji, między innymi poprzez nałożenie dodatkowej odpowiedzialności na dłużników. Ważne jest także ograniczenie kompetencji i roli sądów w postępowaniu, co zapewne pozytywnie wpłynie na szybkość postępowania. Jak wskazano wprost w projekcie ustawy nowelizującej, „projektowane regulacje służą przyspieszeniu postępowań sądowych przez ograniczenie kognicji sądów, rozszerzenie kompetencji referendarzy sądowych i komorników sądowych, uproszczenie niektórych czynności procesowych oraz zmodyfikowanie tych instytucji, które są wykorzystywane przez uczestników postępowań w celu przedłużania postępowań sądowych. Celem projektowanych regulacji jest również zwiększenie efektywności egzekucji”.

W niniejszym opracowaniu przedstawiamy Państwu najważniejsze ze zmian wprowadzonych w postępowaniu egzekucyjnym, które weszły w życie 8 września 2016 r. Warto się z nimi zapoznać, aby odnaleźć się w zmienionym postępowaniu egzekucyjnym, zarówno po stronie wierzyciela, jak i dłużnika. Niektóre z obowiązków zostały również nałożone na podmioty jedynie pośrednio związane z egzekucją, jak na przykład pracodawców czy banki.

Zmiany związane z wszczęciem egzekucji

Aby komornik mógł wszcząć egzekucję, to oprócz wniosku o wszczęcie egzekucji, musi otrzymać również tytuł wykonawczy. W tym zakresie od 8 września 2016 r. zaszły pewne zmiany, które omawiamy poniżej. Co więcej, komornikom przybył nowy obowiązek, mianowicie wezwanie dłużnika do wyjawienia majątku. Ważne jest także to, że obecnie dłużnik musi złożyć komornikowi wykaz majątku; jeśli poda fałszywe dane dotyczące tego majątku – grozi mu kara.

Nadanie klauzuli wykonalności

Do wszczęcia egzekucji konieczne jest dysponowanie tytułem wykonawczym, czyli na przykład prawomocnym wyrokiem z nadaną klauzulą wykonalności. Nadawanie klauzuli wykonalności tytułom egzekucyjnym zasadniczo następuje na wniosek wierzyciela, jednak kpc reguluje szczególne przypadki nadawania jej z urzędu. Do tej pory klauzulę z urzędu nadawał sąd w sprawach, w których postępowanie zostało lub mogło być wszczęte z urzędu.

Na mocy omawianej nowelizacji krąg szczególnych przypadków nadawania klauzuli z urzędu poszerzono o przypadki nadania klauzuli wykonalności:

•grzywnom lub karom pieniężnym orzeczonym w postępowaniu cywilnym lub

•kosztom sądowym w sprawach cywilnych przysługujących Skarbowi Państwa.

Nie zawsze trzeba wskazać sposób przeprowadzenia egzekucji

Praktyczną zmianą jest zniesienie obowiązku wskazywania we wniosku o wszczęcie egzekucji sposobu jej przeprowadzenia (art. 797 § 1 kpc). Do 8 września 2016 r. podobna regulacja obowiązywała przy wszczynaniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego alimentów. Dotychczas, aby wszcząć egzekucję (poza szczególnymi przypadkami wszczynania jej z urzędu przez sąd), wierzyciel musiał we wniosku o wszczęcie egzekucji lub żądaniu o przeprowadzenie egzekucji z urzędu wskazać:

•świadczenie, które ma być spełnione, załączając tytuł wykonawczy (czyli np. zobowiązanie do zapłaty 10.000 zł, wraz z wyrokiem sądu opatrzonym klauzulą wykonalności), a także

•sposób przeprowadzenia tej egzekucji (czyli np. poprzez egzekucję z rachunku bankowego, ruchomości poprzez ich zajęcie i sprzedaż, zajęcie wynagrodzenia za pracę czy egzekucję z nieruchomości należącej do dłużnika).

Obecnie obowiązek wskazywania sposobu i przedmiotu egzekucji obowiązuje tylko w odniesieniu do egzekucji z nieruchomości. Zazwyczaj jednak konieczność i możliwość sięgnięcia po egzekucję z nieruchomości pojawi się dopiero w toku postępowania, ponieważ egzekucja powinna być prowadzona w sposób najmniej dotkliwy dla dłużnika. Jak wskazali twórcy projektu ustawy w jego uzasadnieniu, w praktyce zdarza się, że komornikowi są znane składniki majątku dłużnika, ale z uwagi na zawartą we wniosku dyspozycję wierzyciela co do sposobu egzekucji nie może on skierować do nich egzekucji. Z drugiej strony wierzyciele nie ujmują wielu składników majątku dłużnika w swoich wnioskach egzekucyjnych głównie dlatego, że nie posiadają o nich wiedzy. W takich przypadkach dochodzi więc do wymiany korespondencji między organem egzekucyjnym a wierzycielem, w której komornik informuje inicjatora postępowania egzekucyjnego o konkretnym majątku dłużnika, pouczając go o konieczności wskazania adekwatnego sposobu egzekucji. Czynności te prowadzą do wydłużenia postępowania. Zmiana art. 797 kpc polega na tym, że wierzyciel we wniosku nie będzie musiał wskazywać sposobu egzekucji. Zgodnie z projektowanym art. 799 § 1 kpc wniosek wierzyciela będzie umożliwiał prowadzenie egzekucji według wszystkich możliwych sposobów, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości oraz tych składników majątkowych, do których stosuje się przepisy o egzekucji z nieruchomości. Egzekucja z nieruchomości to sposób czasochłonny oraz wiążący się ze znacznymi kosztami, dlatego też jego zastosowanie będzie wymagało wyraźnego wniosku wierzyciela. Wierzyciel będzie też uprawniony do tego, aby we wniosku wybrać jeden lub niektóre sposoby egzekucji, czyli ograniczyć dopuszczalne sposoby egzekucji. Takie ograniczenie wniosku będzie wiążące dla komornika. W razie dopuszczalności zastosowania dwóch lub więcej sposobów egzekucji komornik powinien zastosować najmniej uciążliwy dla dłużnika.

Komornik musi wezwać do wyjawienia majątku

Związana z powyższą zmianą jest również modyfikacja art. 801 kpc. Dotychczas na podstawie tego przepisu komornik miał „jedynie” możliwość wezwania dłużnika do złożenia wyjaśnień. Obecnie, jeżeli wierzyciel albo sąd zarządzający z urzędu przeprowadzenie egzekucji nie wskaże majątku pozwalającego na zaspokojenie świadczenia, komornik ma obowiązek wezwać dłużnika do złożenia wykazu majątku lub innych wyjaśnień niezbędnych do przeprowadzenia egzekucji. Przed 8 września 2016 r., jeżeli w wyniku dochodzenia komorniczego nie zostały ustalone dochody dłużnika ani jego majątek, to sąd, na wniosek komornika, nakazywał dłużnikowi ujawnienie majątku; obecnie procedura ta, poprzez pominięcie w niej sądu, została znacznie uproszczona i przyspieszona.

Dłużnik zostanie ukarany za fałszywe oświadczenia

Nowością jest także przepis zastrzegający, że dłużnik składa wykaz majątku przed komornikiem pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Na marginesie warto dodać, że za złożenie fałszywego oświadczenia zgodnie z art. 233 § 1 Kodeksu karnego grozi kara pozbawienia wolności do lat trzech. Natomiast jako środek przymusu wobec dłużnika komornik (a nie sąd) może nałożyć na niego grzywnę (jeśli uchylałby się od złożenia stosownego oświadczenia o stanie swojego majątku). Dopiero wtedy, gdy wykaz majątku i wyjaśnienia dłużnika nie pozwolą na ustalenie majątku wystarczającego do zaspokojenia świadczenia, wierzyciel będzie mógł wystąpić do komornika z wnioskiem o poszukiwanie majątku. Do tej pory wierzyciel mógł zlecić komornikowi poszukiwanie za wynagrodzeniem majątku dłużnika już przy wszczęciu postępowania.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Zmiany związane z wszczęciem egzekucji

Doręczenia w formie elektronicznej

Skarga na czynności komornika

Zbieg egzekucji

Zmiana wierzyciela

Zapłata długu w obcej walucie

Uprawnienia komornika po zajęciu ruchomości

Nadpłata lub zwrot podatku

Zmiany w licytacji publicznej

Umorzenie i zawieszenie postępowania

Przekazanie niektórych uprawnień referendarzom sądowym

Dokumenty wystawione przez komornika

Podsumowanie

Ustawa z 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw

Sprawdź, jak skutecznie dochodzić zapłaty od dłużnika

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71