Korekta

Jolanta Kucharska

Elżbieta Steglińska

Projekt graficzny okładki

Małgorzata Cebo-Foniok

Zdjęcie na okładce

Copyright © Zbigniew Foniok

Zdjęcie autora

Copyright © Peter Dench

Tytuł oryginału

The Calling of the Grave

Copyright © Hunter Publications Ltd 2010

For the Polish edition

Copyright © 2011 by Wydawnictwo Amber Sp. z o.o.

ISBN 978-83-241-3964-4

Warszawa 2011. Wydanie I

Wydawnictwo AMBER Sp. z o.o.

02-952 Warszawa, ul. Wiertnicza 63

tel. 620 40 13, 620 81 62

www.wydawnictwoamber.pl

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Hilary dedykuję

Prolog

Jeden. Dwa. Osiem.

Liczby rozkładu. Określają, jak szybko rozpadają się wszystkie organizmy, duże i małe. W wodzie, w powietrzu, w ziemi. W takich samych warunkach klimatycznych ciało zanurzone w cieczy rozkłada się dwukrotnie dłużej niż pozostawione na powierzchni. Pod ziemią – osiem razy dłużej. Jeden, dwa, osiem. Prosta wyliczanka, niezaprzeczalna prawda.

Im coś jest głębiej, tym dłużej przetrwa.

Zakop zwłoki, a ukryjesz je przed padlinożernymi owadami pasącymi się na martwym ciele. Bez powietrza mikroorganizmy nie mogą rozkładać tkanek miękkich, postęp rozkładu hamuje też chłodna otulina ziemi. Niska temperatura opóźnia reakcje biochemiczne, które w zwyczajnych warunkach prowadzą do samozniszczenia komórek. Proces, jaki w innych okolicznościach zająłby dni albo tygodnie, trwa miesiącami. Czasem latami.

Czasem jeszcze dłużej.

Martwe ciało odcięte od światła, powietrza i ciepła może trwać prawie wiecznie. Schowane w kokonie chłodnej jamy niemal się nie zmienia, obojętne na mijające pory roku.

Jednak tak jak wszędzie i tu obowiązuje zasada przyczyny oraz skutku. W naturze nic naprawdę nie ginie i nic też nie pozostaje całkiem ukryte. Martwe ciało zawsze może się jakoś objawić, nieważne jak głęboko leży.

Jeden. Dwa. Osiem.

Nic nie pozostaje ukryte na zawsze.

Osiem lat wcześniej

Rozdział 1

Nazwisko?

Policjantka miała chłodną twarz – i to pod każdym względem. Policzki były spierzchnięte i zaczerwienione z zimna, obszerną żółtą kurtkę pokrywały mokre perły mgły, opadającej niczym przywiązana do ziemi chmura. Kobieta zmierzyła mnie spojrzeniem pełnym ledwie skrywanej odrazy, jakbym odpowiadał za paskudną pogodę i za to, że stała teraz pośrodku torfowiska.

– Doktor David Hunter. Z zespołu kryminalistycznego. Czeka na mnie nadinspektor Simms.

Z wyraźną niechęcią zerknęła do notatnika, potem uniosła krótkofalówkę.

– Jest tu ktoś, kto chce się widzieć z prowadzącym dochodzenie. Jakiś pan David Hunter.

– Doktor Hunter – poprawiłem.

Spojrzeniem dała mi do zrozumienia, że dla niej wszystko jedno. W radiu zatrzeszczało, jakiś głos powiedział coś niezrozumiałego. Cokolwiek to było, nie poprawiło policjantce nastroju. Po raz ostatni popatrzyła na mnie krzywo, odsunęła się na bok i kazała jechać.

– Proszę jechać prosto, tam gdzie parkują samochody – poleciła sucho.

– Ależ dziękuję bardzo – mruknąłem, mijając ją.

Świat widziany przez przednią szybę samochodu okrywały kurtyny mgły. Były postrzępione i nieprzewidywalne, unosiły się na chwilę, odsłaniając ponure, wilgotne torfowisko, a potem znowu opatulały auto niczym biała gaza. Nieco dalej, na w miarę płaskim kawałku łąki, został zaimprowizowany policyjny parking. Jakiś policjant machnął na mnie, abym tam jechał. Kiedy zajmowałem wolne miejsce, mój citroën podskakiwał i szarpał na nierównym terenie.

Wyłączyłem silnik, przeciągnąłem się. Przejechałem spory kawałek, ani razu nie stając. Niecierpliwość i ciekawość skutecznie przezwyciężyły wszelką chęć zatrzymania się gdzieś po drodze. Simms, kiedy zadzwonił, nie podał mi zbyt wielu szczegółów, tylko że w Dartmoor znaleziono jakiś grób i chce, żebym był obecny przy odkopywaniu. Na pierwszy rzut oka wyglądało to na rutynową sprawę, do której wzywano mnie ze cztery albo pięć razy w roku. Jednak przez ostatnich dwanaście miesięcy słowa „morderstwo” i „Dartmoor” oznaczały jednego człowieka.

Jerome’a Monka.

Monk był seryjnym mordercą i gwałcicielem. Przyznał się do zabicia czterech kobiet. Trzy były jeszcze prawie dziećmi, ich ciał nigdy nie odnaleziono. Jeśli któraś spoczywała w tym grobie, bardzo możliwe że gdzieś w pobliżu pogrzebano też pozostałe. Wtedy cała sprawa stałaby się największym odkryciem i najważniejszą identyfikacją zwłok w tej dekadzie.

Zdecydowanie chciałem brać w tym udział.

– Wszyscy zawsze uważali, że właśnie tam zakopywał ofiary – oznajmiłem rano w kuchni swojej żonie Karze, pospiesznie szykując się do wyjścia. Już ponad rok mieszkaliśmy w wiktoriańskim domu na południowym zachodzie Londynu, ale wciąż musiałem ją pytać, co gdzie leży. – Dartmoor jest duże, ale przecież nie może być tam zakopanych dużo ciał.

– David – powiedziała Kara, wskazując na Alice jedzącą śniadanie.

Skrzywiłem się i mruknąłem „przepraszam”. Zwykle nie wspominałem przy pięcioletniej córce o makabrycznych szczegółach swojej pracy, ale tym razem entuzjazm sprawił, że się zapomniałem.

– Co to są och-fiary? – spytała Alice, marszcząc w skupieniu czoło i unosząc do ust łyżkę, z której ściekał malinowy jogurt. Niedawno uznała, że na owsiankę jest już za duża, i teraz żywiła się głównie nim.

– Chodzi o pracę tatusia – odparłem, mając nadzieję, że tyle wystarczy. Sądziłem, że kiedy nieco podrośnie, będę miał jeszcze dużo czasu, by zaznajomić ją z ciemnymi stronami życia.

– A dlaczego je się zakopuje? Bo nie żyją?

– Skarbie, kończ śniadanie – odezwała się Kara. – Tata zaraz musi wyjść, a my nie chcemy się spóźnić do szkoły.

– Kiedy wracasz? – zapytała mnie Alice.

– Niedługo. Będę w domu, zanim się obejrzysz. – Pochyliłem się i uniosłem córkę. Jej drobne ciałko było ciepłe i zabawnie lekkie, jednak nie przestawało mnie dziwić, jakie stało się solidne w porównaniu z ciałkiem niemowlaka, którym zdawałoby się była ledwie przed chwilą. Czy dzieci zawsze tak szybko rosną?

– Będziesz grzeczną dziewczynką, jak wyjadę?

– Zawsze jestem grzeczna – odparła urażona.

Cały czas trzymała łyżeczkę. Kropla jogurtu wylądowała na notatkach, które zostawiłem na stole.

– Ojej – jęknęła Kara, odrywając kawałek kuchennego ręcznika. Wytarła jogurt. – Zostanie plama, mam nadzieję, że to nic ważnego.

Alice wyglądała na zmartwioną.

– Przepraszam, tatusiu.

– Nic się nie stało. – Dałem jej buziaka, postawiłem na podłodze i zebrałem notatki. Na jednej kartce został lepki ślad po jogurcie. Schowałem papiery do teczki i odwróciłem się w stronę Kary.

– Na mnie już czas.

Odprowadziła mnie do holu, gdzie trzymałem torbę. Objąłem żonę, jej włosy pachniały wanilią.

– Zadzwonię później. Wtedy powinienem już wiedzieć, jak długo mnie nie będzie. Mam nadzieję, że tylko kilka dni.

– Jedź ostrożnie – powiedziała.

Oboje przyzwyczailiśmy się już do tych wyjazdów. Byłem w kraju jednym z niewielu antropologów specjalizujących się w kryminalistyce i moja praca polegała właśnie na wyjazdach tam, gdzie akurat znaleziono jakieś zwłoki. Przez ostatnich kilka lat wzywano mnie do śledztw prowadzonych zarówno za granicą, jak i na obszarze całego Zjednoczonego Królestwa. To, czym się zajmowałem, często bywało ponure, jednak zawsze potrzebne. Byłem dumny i ze swoich umiejętności, i coraz lepszej opinii.

Co jednak nie oznaczało, że przepadałem za tym aspektem pracy. Nigdy nie lubiłem rozstań z żoną i córką, ale tym razem chodziło tylko o kilka dni.

Zaparkowałem w miejscu wskazanym przez policjanta, na płaskim skrawku torfowiska, zaraz przy drodze, gdzie stały radiowozy i policyjne furgonetki. Wysiadłem z auta, stąpając ostrożnie po podmokłej łące. Pachniało wilgocią, wrzosem i spalinami. Podszedłem do bagażnika. Z trzymanego tam pudła z jednorazową odzieżą ochronną wyjąłem dwa kombinezony. Zwykle dostarcza je policja, ale wolałem własne. Zapinając zamek błyskawiczny, wydobyłem też aluminiowy pojemnik, w którym woziłem narzędzia. Do niedawna zadowalałem się odrapaną walizką, ale Kara przekonała mnie, że powinienem wyglądać jak profesjonalny konsultant, a nie obwoźny sprzedawca.

I jak zwykle miała rację.

Kiedy ruszyłem między zaparkowanymi radiowozami, przyjechało jakieś auto. Jaskrawożółta karoseria powinna zwrócić moją uwagę, ale byłem zbyt zajęty i zareagowałem, dopiero kiedy ktoś krzyknął:

– Czyli że jakoś trafiłeś?

Obejrzałem się i zobaczyłem dwóch mężczyzn wysiadających z samochodu. Jeden był niski, o ostrych rysach twarzy. Nie znałem go, znałem za to jego młodszego towarzysza. Wysoki, przystojny, szedł ze swobodną pewnością siebie, jaka cechuje atletę, a szerokie ramiona kołysały mu się w charakterystyczny sposób. Nie spodziewałem się zastać tutaj Terry’ego Connorsa, ale przecież powinienem go rozpoznać po tym wozie. Jaskrawe mitsubishi stanowiło jego dumę i radość, wyróżniając się na zazwyczaj szarym tle aut innych detektywów.

Uśmiechnąłem się, chociaż zwykle jego widok wzbudzał we mnie raczej mieszane uczucia. Dobrze było ujrzeć znajomą twarz, ale z jakiegoś powodu między mną a Terrym zawsze istniało napięcie, które nigdy całkiem nie zniknęło.

– Nie wiedziałem, że to ty prowadzisz dochodzenie – powiedziałem, kiedy już podeszli.

Uśmiechnął się szeroko. Jak zwykle żuł gumę, poruszając szczękami. Trochę schudł od naszego ostatniego spotkania, dlatego rysy jego twarzy o kwadratowej szczęce wydawały się ostrzejsze.

– Jestem zastępcą prowadzącego dochodzenie. Jak myślisz, kto szepnął za tobą słówko?

Utrzymałem uśmiech na twarzy. Kiedy poznałem Terry’ego Connorsa, był komisarzem policji metropolitalnej, jednak nie spotkaliśmy się służbowo. Jego żona, Deborah, trafiła do tej samej kliniki położniczej co Kara i się zaprzyjaźniły. Początkowo Terry i ja byliśmy wobec siebie dosyć nieufni. Niewiele mieliśmy wspólnego, z wyjątkiem tego, że nasze zawody nieco się zazębiały. Connors był ambitny i bardzo lubił rywalizację. Zapalony sportowiec, dla którego kariera zawodowa stanowiła kolejną arenę do odnoszenia zwycięstw. Wcześniej nie spotkał antropologa sądowego, ale szybko dostrzegł możliwości wiążące się z taką znajomością. Jego pewność siebie i rozbuchane ego mogło drażnić, jednak rozwiązanie kilku spraw, podczas których współpracowaliśmy, żadnemu z nas nie zaszkodziło.

Potem, w zeszłym roku, zaskoczył wszystkich, odchodząc z metropolitalnej. Nigdy się nie dowiedziałem, dlaczego odszedł. Podobno Deborah chciała mieszkać bliżej swojej rodziny w Exeter, ale zamiana Londynu, w którym policja pracuje na wysokich obrotach, na odległy Devon, wydawała się posunięciem niepasującym do Terry’ego.

Ostatnim razem widzieliśmy się na krótko przed ich przeprowadzką. Wybraliśmy się w czwórkę na kolację, ale wyjście niezbyt się udało. Przez cały wieczór między Terrym a jego żoną panowało ledwie tłumione napięcie i poczuliśmy ulgę, kiedy kolacja się skończyła. Potem Kara i Deborah starały się nie tracić ze sobą kontaktu, ale jednak przerwały znajomość i od tamtej pory nie rozmawiałem z Connorsem.

Najwyraźniej dobrze mu się powodziło, skoro został zastępcą prowadzącego tak ważne śledztwo. Raczej spodziewałbym się, że takie odpowiedzialne zadanie zostanie powierzone komuś o wyższym stopniu niż komisarz.

Jeśli pomyśleć, pod jaką musiał znajdować się presją, to nic dziwnego, że schudł.

– A ja się zastanawiałem, skąd Simms zna moje nazwisko – odparłem.

Chociaż byłem akredytowanym konsultantem policji, większość zleceń dostawałem właśnie dzięki rekomendacjom. Wolałbym tylko, żeby do potencjalnie tak dużego śledztwa nie polecał mnie akurat Terry Connors.

– Nieźle cię zareklamowałem, więc mnie nie zawiedź.

Zdusiłem w sobie irytację.

– Zrobię, co w mojej mocy.

Terry wskazał kciukiem towarzyszącego mu niższego mężczyznę.

– To detektyw Roper. Bob, to jest David Hunter, antropolog sądowy, o którym ci mówiłem. Potrafi odczytać z gnijących ciał więcej, niżbyś chciał wiedzieć.

Detektyw uśmiechnął się do mnie. Miał ostre rysy, krzywe zęby zżółkłe od tytoniu i oczy, którym rzadko coś umykało. Kiedy skinął głową, dotarła do mnie fala mocnego zapachu taniej wody po goleniu.

– To akurat powinno panu podpasować – mówił z miejscowym nosowym akcentem. – Zwłaszcza jeśli chodzi o to, o czym myślimy.

– Tego jeszcze nie wiemy – szorstko odezwał się do niego Terry. – Bob, zostaw nas na chwilę. Chcę zamienić z Davidem słowo na osobności.

Odprawił go prawie niegrzecznie. Oczy drugiego detektywa zwęziły się, jednak nie przestał się uśmiechać.

– Jak każesz, szefie.

Terry patrzył na niego, krzywiąc się.

– Uważaj na tego Ropera. To piesek prowadzącego dochodzenie. Tak głęboko siedzi Simmsowi w kieszeni, że mógłby go podrapać po jajach.

Zabrzmiało to ostro, jakby faktycznie były między nimi jakieś starcia, ale Terry zawsze miał z kimś na pieńku. Nie miałem zamiaru mieszać się do wewnętrznych rozgrywek policji.

– Są jakieś sprzeczne opinie co do tych zwłok?

– Nie ma żadnych sprzecznych opinii, tylko wszyscy bardzo liczą na to, że to robota Monka.

– A ty co myślisz?

– Nie mam pojęcia. Właśnie po to tutaj jesteś, żeby to sprawdzić. – Odetchnął głęboko. Wydawał się spięty. – Tak czy siak, chodź. Tędy. Simms już tam jest, lepiej, żeby nie czekał.

– Jaki on jest? – zapytałem, kiedy zeszliśmy już z drogi, kierując się w stronę przyczep i kontenerów mieszkalnych.

– To sukinsyn pozbawiony poczucia humoru. Nie chcę mu podpaść. Ale nie jest głupi, muszę mu to przyznać. Wiesz, że był prowadzącym pierwsze śledztwo w sprawie tego morderstwa?

Przytaknąłem. O Simmsie usłyszałem rok wcześniej, kiedy zasłynął jako ten, który wsadził Jerome’a Monka za kratki.

– To raczej nie zaszkodziło mu w karierze.

Pomyślałem, że uśmiech Terry’ego był nieco gorzki.

– Można tak powiedzieć. Podobno zamierza za kilka lat zająć stołek zastępcy naczelnika. To śledztwo może być dla niego przełomem, dlatego oczekuje sukcesów.

Nie tylko on, pomyślałem, zerkając na Terry’ego. Niemal dawało się wyczuć emanującą z niego nerwową energię. Ale trudno było się dziwić, skoro został zastępcą prowadzącego tak potencjalnie ważną sprawę.

Dotarliśmy do kontenerów i przyczep. Rozstawiono je przy ścieżce odchodzącej od drogi. Jak węże ciągnęły się między nimi grube czarne kable, a w mglistym powietrzu dawało się wyczuć spaliny z buczących dieslowskich agregatów. Terry zatrzymał się obok przyczepy zajmowanej przez jednostkę do spraw nadzwyczajnych.

– Znajdziesz Simmsa przy grobie. Jeśli wrócę na czas, to pozwolę ci postawić mi drinka. Mieszkamy w tym samym miejscu.

– Nie idziesz? – spytałem zaskoczony.

– Jak już się widziało jeden grób, to jakby widziało się wszystkie. – Starał się sprawiać wrażenie zblazowanego, ale nie całkiem mu to wychodziło. – Jestem tutaj tylko po to, żeby zabrać kilka dokumentów. Przede mną długa trasa.

– Dokąd?

Poklepał się po nosie.

– Później ci powiem. Ale życz mi szczęścia.

Wspiął się po stopniach do przyczepy jednostki do spraw nadzwyczajnych. Zastanawiałem się, do czego potrzebował szczęścia, ale teraz miałem też na głowie ważniejsze sprawy niż gierki Terry’ego.

Odwracając się, spojrzałem na torfowisko.

Rozpościerało się przede mną otulone mgłą pustkowie. Nie rosły tam drzewa, tylko ciemny, kłujący kolcolist. Rok wciąż był jeszcze młody, zaś wśród wrzosu, kamieni i grubej szorstkiej trawy gdzieniegdzie wystawały zbrązowiałe po zimie paprocie. Gdy spoglądało się od strony drogi, teren opadał łagodnie, a potem unosił się ponownie. Długie zbocze wieńczyła, może z pięćset metrów od miejsca, gdzie stałem, niska, niedostępna formacja skalna, o której wspominał Simms.

Black Tor, Czarna Skała.

W Dartmoor były bardziej imponujące skały – skupiska zwietrzałych kamieni, jak wrzody wystające z wrzosowiska. Jednak ukształtowanej wiatrem Black Tor, widniejącej na tle nieba, nie dało się pomylić z niczym innym. Na szczycie niskiego wzniesienia stała szeroka, toporna wieżyca, jakby płaskie głazy poustawiało tam dziecko olbrzymów, jeden na drugim. Wcale nie wyglądała na ciemniejszą od innych formacji, jakie tu widziałem. Może nazwa nawiązywała do jakichś mrocznych wydarzeń z przeszłości. Brzmiała odpowiednio posępnie, więc pewnie chętnie podchwycą ją gazety.

Zwłaszcza jeśli Jerome Monk urządził tutaj cmentarz.

Po telefonie od Simmsa pospiesznie przeszukałem Internet, żeby zorientować się w sprawie. Monk był wręcz marzeniem dziennikarza. Wyrzutek i samotnik, który pracował dorywczo za marne pieniądze, a dorabiał sobie kłusownictwem i kradzieżą. Był sierotą, matka zmarła przy porodzie, co brukowce przedstawiły tak, jakby była jego pierwszą ofiarą. Poważniejsze gazety opisały Monka jako włóczęgę, chociaż mijało się to z prawdą. Większość życia spędził w okolicach Dartmoor, wędrując z cygańskim taborem, jednak miejscowi Romowie też go odrzucili, podobnie jak reszta społeczeństwa. Nieprzewidywalny, skłonny do brutalnej przemocy – jego charakter bardzo pasował do jego postury.

Jeśli ktokolwiek wyglądał na mordercę, to z pewnością Monk.

Niesamowicie silny fizycznie, wyglądał wręcz groteskowo, niczym jakiś wybryk natury. Na fotografiach i materiale filmowym z procesu widać było potężnego mężczyznę o łysej głowie wielkiej jak armatnia kula i topornie wyciosanych, ponurych rysach. Małe czarne oczka były pozbawione wyrazu jak u lalki, usta zdawał się ciągle krzywić ze wzgardą. Jeszcze bardziej nieprzyjemne było wgłębienie na skroni, jakby gigantyczny kciuk przycisnął kulę gliny. Widok takiego zniekształcenia niepokoił, bo powinno być śmiertelne.

Zdaniem większości ludzi szkoda, że takim się nie okazało.

Zbrodnie popełnione przez Monka aż tak nie szokowały, chociaż miały w sobie wystarczająco dużo zła. Przerażała natomiast sadystyczna przyjemność, jaką najwyraźniej odczuwał, wyszukując bezbronne ofiary z okolic Dartmoor. Pierwsza, Zoe Bennett, była ciemnowłosą, ładną siedemnastolatką, która chciała zostać modelką. Pewnego wieczoru wyszła z nocnego klubu, jednak nie dotarła do domu. Trzy dni później zaginęła druga dziewczyna.

Lindsey Bennett, siostra bliźniaczka Zoe.

Rutynowe poszukiwania zaginionej nagle stały się sensacją z pierwszych stron gazet. Nikt nie wątpił, że za wszystko odpowiada jeden człowiek. Kiedy w koszu na śmieci odnaleziono torebkę Lindsey, co ostatecznie przekreśliło nadzieję na to, że siostry jeszcze żyją, opinia publiczna aż zawrzała z oburzenia. Strata jednej córki była strasznym ciosem dla rodziny, ale aż dwie? W dodatku bliźniaczki?

Kiedy zaginęła również Tina Williams, atrakcyjna, ciemnowłosa dziewiętnastolatka, zaczęła się nieunikniona w takiej sytuacji histeria i fałszywe alarmy. Wydawało się wtedy, że pojawił się jakiś trop – w miejscu, gdzie ostatnio widziano Lindsey Bennett oraz Tinę Williams, kamery ochrony zarejestrowały, a świadkowie zobaczyli białego sedana.

A potem Monk sięgnął po czwartą ofiarę i przypieczętował swoją reputację potwora. Dwudziestopięcioletnia Angela Carson była starsza od pozostałych. W przeciwieństwie do nich nie miała też ani urody, ani ciemnych włosów. Różniła się też w inny, znacznie istotniejszy sposób.

Była całkiem głucha i nie potrafiła mówić.

Potem sąsiedzi opisywali, jak to słyszeli śmiech Monka, kiedy gwałcił i katował dziewczynę w jej mieszkaniu. Kiedy dwóch policjantów, którzy odpowiedzieli na zgłoszenie z linii 112, wyłamało drzwi, zastali Monka nad ciałem Angeli, w zdemolowanej sypialni, zakrwawionego i oszalałego. Żaden z funkcjonariuszy nie należał do ułomków, jednak obaj zostali pobici do nieprzytomności, po czym sprawca zniknął wśród nocy.

Następnie, jak się wydawało, także z powierzchni ziemi.

Pomimo jednej z największych obław w historii Zjednoczonego Królestwa nie natrafiono nawet na ślad Monka. Ani bliźniaczek Bennett, ani Tiny Williams. Pod przyczepą uciekiniera znaleziono natomiast szczotkę do włosów oraz szminkę zaginionych sióstr, jednak samych dziewcząt już nie. Monka ponownie zobaczono dopiero po trzech miesiącach. Ktoś zauważył go na poboczu drogi, w samym środku Dartmoor. Brudny i cuchnący nie utrudniał zatrzymania, nie starał się też zaprzeczać oskarżeniom. W trakcie procesu przyznał się do czterech morderstw, jednak odmówił ujawnienia miejsca ukrycia ciał albo pobytu dziewczyn. Według popularnej teorii zakopał zwłoki na torfowisku, jeszcze zanim się tam ukrył. Sam Monk tylko uśmiechał się z zadowoleniem i milczał.

Kiedy morderca trafił za kraty, opinia publiczna przestała interesować się tą historią, a zaginione dziewczyny stały się tylko kolejnymi ofiarami o nieznanych losach.

To właśnie miało się zmienić.

Jasnoniebieski namiot techników kryminalistycznych odznaczał się wśród ponurego torfowiska jak latarnia. Stał mniej więcej pośrodku drogi między drogą a formacją skalną, nieopodal nierównej ścieżki prowadzącej do skał. Przez chwilę stałem w mżawce, wdychając bogaty zapach wilgotnego torfu oraz zastanawiając się, co też znajdę w środku.

Rozdział 2

Ze środka ścieżki do namiotu techników kryminalistycznych utworzono korytarz z policyjnej taśmy. Ustawiczne tupanie wielu stóp przemieliło wrzosowisko, zmieniając je w czarne błoto, które chlupotało mi pod butami, kiedy szedłem między łopoczącymi taśmami. Ogrodzono przestrzeń wokół namiotu, a wejścia pilnował umundurowany policjant z psem. Podskakiwał raz na jednej nodze, raz na drugiej, chcąc się rozgrzać, a gdy się zbliżałem, przyglądał mi się razem ze swoim wilczurem.

– Przyszedłem zobaczyć się z nadinspektorem Simmsem – oznajmiłem nieco zdyszany.

Zanim zdołał odpowiedzieć, odchylono połę namiotu, a w powstałej szczelinie pojawił się jakiś mężczyzna. Był po czterdziestce, ale wyglądał, jakby chciał być starszy. Miał na sobie kombinezon technika kryminalistycznego, który jednak jakoś źle na nim leżał. Twarzy w zadziwiający sposób brakowało zmarszczek i jakby po to, aby zrównoważyć gładkość rysów, nieznajomy zapuścił wąsy nadające mu nieco wojskowy wygląd. Zdjął ochronny kaptur, zaś czarne włosy pod spodem nadal pozostały gładko zaczesane, wyglądały jak kask.

– Doktor Hunter? Nazywam się Simms.

Tyle sam bym się domyślił, nawet nie rozpoznając głosu. Jego ton był stanowczy i oficjalny, jak u kogoś pewnego swojej władzy. Przyjrzał mi się czarnymi oczami, poczułem, że właśnie mnie oceniono.

– Spodziewaliśmy się pana już pół godziny temu – powiedział Simms, zanim zniknął wewnątrz namiotu.

Mnie też miło pana poznać. Policjant z psem odsunął się, aby mnie wpuścić, skracając przy tym smycz. Kiedy ich mijałem, cały czas miałem nieprzyjemną świadomość, że owczarek bacznie mnie obserwuje.

Po otwartej przestrzeni torfowiska pod plandeką wydawało się ciasno. Tłoczyły się postacie w kombinezonach. Rozproszone światło, przechodząc przez niebieskie ściany, nadawało wszystkiemu jakiś taki nieziemski wygląd. Było wilgotno i zimno, czułem woń stęchlizny typową dla namiotów. Skrywał się pod nią jeszcze inny zapach: świeżo wykopanej ziemi i czegoś znacznie mniej przyjemnego.

Grób był pośrodku.

Wokół niego ustawiono przenośne reflektory, delikatnie parujące w wilgotnym powietrzu. Wokół prostokąta ciemnego torfu obramowanego sznurkową siatką ułożono metalowy chodnik. Klęczał na nim ktoś, kogo uznałem za pracownika laboratorium kryminalistycznego. Duży mężczyzna, z zastygłymi w powietrzu dłońmi w gumowych rękawiczkach. Przypominał chirurga, któremu przeszkodzono w trakcie operacji. Przed nim z ziemi wystawało coś ubłoconego. Na pierwszy rzut oka mogło to być cokolwiek – kamień, korzeń – dopóki nie przyjrzało się uważniej.

To była gnijąca dłoń, kości przebijały strzępy ciała.

– Obawiam się, że brakuje tu panu patologa, ale wróci, kiedy tylko zwłoki będą gotowe do wydobycia – oznajmił Simms, odwracając moją uwagę od grobu. – Doktorze Hunter, oto profesor Wainwright, archeolog sądowy. Będzie nadzorował wydobycie ciała. Może pan o nim słyszał.

Po raz pierwszy uważnie przyjrzałem się postaci klęczącej przy mogile. Wainwright? Poczułem, jak ściska mi się żołądek.

Jasne, że o nim słyszałem. Leonard Wainwright, nauczyciel akademicki z Cambridge, który został konsultantem policji, był jednym z najlepszych ekspertów od kryminalistyki w kraju, postacią niezwykłą, a jego nazwisko natychmiast dodawało wiarygodności każdemu śledztwu. Jednak Wainwright miał także reputację osoby bezlitosnej dla każdego, kogo uznawał za rywala. Ostro krytykował to, co nazywał „modnymi technikami kryminalistycznymi”, a co w gruncie rzeczy dotyczyło przedstawicieli każdej innej dyscypliny naukowej. Niechęć budziła w nim antropologia sądowa, parweniuszowska dziedzina badań, pod wieloma względami pokrywająca się z jego dziedziną. Zaledwie rok wcześniej opublikował w jakimś czasopiśmie naukowym artykuł wyśmiewający pomysł, że rozkład ciała może stanowić rzetelny wskaźnik czasu, jaki upłynął od śmierci. Tytuł brzmiał Totalna zgnilizna. Przeczytałem tekst bardziej z rozbawieniem niż ze złością.

Ale wtedy jeszcze nie wiedziałem, że będę musiał z Wainwrightem pracować.

Profesor wyprostował się z trudem, zatrzeszczały mu kolana dotknięte artretyzmem. Miał około sześćdziesięciu lat, był olbrzymim mężczyzną w ubłoconym kombinezonie, ciasno opinającym jego ciało. Kiedy zdejmował z twarzy maseczkę chirurgiczną, jego mięsiste palce w białych lateksowych rękawiczkach przypominały parówki. Maska odsłoniła rysy, które z pewną dozą pobłażliwości można by nazwać arystokratycznymi.

Uśmiechnął się obojętnie.

– Doktorze, jestem pewien, że praca z panem będzie przyjemnością.

Mówił dudniącym barytonem urodzonego oratora. Mnie także udało się uśmiechnąć.

– Ja również.

– Grób znaleźli turyści wczoraj późnym popołudniem – wyjaśniał Simms, spoglądając na rękę wystającą z ziemi. – Jak panowie widzicie, jest płytki. Sondowaliśmy i wychodzi na to, że mniej niż sześćdziesiąt centymetrów pod powierzchnią jest tu warstwa granitu. Niezbyt dobre miejsce do ukrycia zwłok, ale na szczęście zabójca tego nie wiedział.

Przyklęknąłem, by przyjrzeć się zmarzniętej ciemnej ziemi, z której sterczała ręka.

– Torf sprawia, że różne rzeczy robią się ciekawsze.

Wainwright przytaknął ostrożnie, jednak się nie odezwał. Jako archeolog lepiej ode mnie znał problemy związane z torfowymi mogiłami.

– Wygląda na to, że deszcz zmył z ręki górną warstwę gleby, a resztę wykopały zwierzęta – kontynuował Simms. – Turyści znaleźli tę rękę wystająca z ziemi. Niestety, nie wiedzieli na początku, co to jest, więc żeby się upewnić, wykopali trochę ziemi.

– Boże, strzeż nas przed amatorami – zaintonował Wainwright. Może tylko przypadkiem patrzył akurat na mnie.

Przykucnąłem na metalowym chodniku, chcąc uważniej przyjrzeć się dłoni. Odsłonięto ją do kości nadgarstka. Większość tkanki miękkiej była obgryziona, a pierwsze dwa palce, te które najbardziej wystawały, całkiem zniknęły. Można się było tego spodziewać – większe drapieżniki, jak lisy, a nawet co większe ptaki, jak kruki albo mewy, jak najbardziej były w stanie je oderwać.

Zaciekawiło mnie jednak, że poniżej śladów zębów na kości połamane powierzchnie paliczków wydawały się gładkie.

– Czy któryś z turystów nadepnął na dłoń albo ją uszkodził, kiedy kopali? – zapytałem.

– Twierdzą, że nie. – Twarz Simmsa, kiedy na mnie patrzył, była pozbawiona wyrazu. – Dlaczego?

– Pewnie to nic nie znaczy. Tyle że palce są połamane. Wygląda na to, że pękły wszystkie od razu. Czyli że to nie robota zwierzęcia.

– Tak, też to zauważyłem – odezwał się Wainwright, cedząc słowa.

– Uważa pan, że to istotne? – zapytał Simms.

Wainwright nie dał mi szansy odpowiedzieć.

– Jeszcze za wcześnie, żeby cokolwiek powiedzieć. Chyba że doktor Hunter ma jakąś teorię…

Nie zamierzałem spekulować.

– Jeszcze nie teraz. Czy znalazł pan jeszcze coś innego?

Pracownicy laboratorium wybrali już z przestrzeni okrytej plandeką wszystkie ewentualne dowody.

– Nic szczególnego. Dwie małe kości na powierzchni, sądzimy, że królicze. W każdym razie na pewno nie ludzkie, ale oczywiście może pan spojrzeć. – Simms zerknął na zegarek. – Teraz, jeśli to już wszystko, muszę iść na konferencję prasową. Profesor Wainwright zaznajomi pana ze wszystkim, co powinien pan wiedzieć. Będzie pan pracował pod jego kierownictwem.

Wainwright przyglądał mi się z lekkim zainteresowaniem. Tak jak w przypadku szczątków decydujący głos miał patolog, tak też odpowiedzialność związana z archeologią sądową w naturalny sposób spadała na niego. Nie stanowiło to dla mnie problemu, przynajmniej w teorii. Znałem jednak przypadki, kiedy ciało uszkodzono wskutek nieumiejętnego albo zbyt entuzjastycznego wykopywania, a rozbicie czaszki kilofem czy łopatą z pewnością nie ułatwiłoby mi pracy.

I nie zamierzałem także pełnić roli asystenta Wainwrighta.

– Zgadza się, jeśli chodzi o wydobywanie ciała – oznajmiłem. – Oczywiście, oczekuję, że będzie ze mną konsultowane wszystko, co tyczy się samych szczątków.

W namiocie zapadła cisza. Simms spojrzał na mnie chłodno.

– Doktorze Hunter, znamy się z Leonardem już od dłuższego czasu. W przeszłości pracowaliśmy razem przy wielu dochodzeniach. Mogę dodać, że zakończonych dużymi sukcesami.

– Ja nie…

– Bardzo pana chwalono, jednak chcę kogoś, kto umie grać w zespole. Z przyczyn osobistych bardzo mi zależy na powodzeniu tego śledztwa, dlatego nie będę tolerował żadnych utrudnień. Z czyjejkolwiek strony. Czy wyraziłem się jasno?

Wiedziałem, że Wainwright obserwuje wszystko, i miałem pewność, iż wcześniej poinstruował Simmsa. Wzdrygnąłem się na myśl o takim układzie, ale pracowałem już z tyloma trudnymi prowadzącymi śledztwo, że wiedziałem, iż lepiej nie dyskutować. Miałem równie obojętny wyraz twarzy jak on.

– Tak, oczywiście.

– Dobrze. Chyba nie muszę panu mówić, jak ważne jest to śledztwo. Jerome Monk może i trafił za kratki, ale jestem pewien, że moje zadanie wypełnię, dopiero gdy jego ofiary zostaną odnalezione i zwrócone rodzinom. Jeśli… jeśli… to jest jedna z nich, muszę o tym wiedzieć.

Simms przyglądał mi się jeszcze chwilę, aż wreszcie, usatysfakcjonowany, przeszedł do sedna.

– Panowie, pozostawiam was z waszą pracą.

Wysunął się pod połami namiotu. Przez chwilę ani ja, ani Wainwright się nie odzywaliśmy. Potem archeolog chrząknął teatralnie.

– A zatem, doktorze Hunter, możemy zaczynać?

W blasku reflektorów zdawało się, że czas stanął w miejscu. Ciemny torf niechętnie pozwalał zabrać zwłoki, mokra ziemia przylgnęła do ciała stopniowo wyłaniającego się spod jej powierzchni. Prace postępowały powoli. Zwykle kształt grobów, czyli ich „wykrój”, łatwo zdefiniować. Wypełniająca je ziemia, którą najpierw usunięto, a potem wsypano ponownie, robi się luźniejsza i mniej zwarta niż ta nienaruszona wokół grobu. Pozwala to określić krawędzie otworu. Jeśli grób został wykopany w torfie, takie rozgraniczenie przestaje być oczywiste. Torf wciąga wilgoć jak gąbka, dlatego nie kruszy się jak inne rodzaje gleby. Wykrój mogiły nadal można odnaleźć, co jednak wymaga już większej uwagi oraz dużych umiejętności.

Wainwright miał i jedno, i drugie.

Już sama jego fizyczna obecność przytłaczała w zamkniętej przestrzeni namiotu, między delikatnie falującymi niebieskimi ścianami. Na wpół oczekiwałem, że zaraz odsunie mnie na bok, jednak niespodziewanie ucieszył się z mojej pomocy. Kiedy urażona duma przestała już boleć, musiałem przyznać, że jest bardzo dobrym archeologiem sądowym. Wielkie ręce okazały się zaskakująco zręczne, delikatnie zdrapywały wilgotny torf i odsłaniały pogrzebane szczątki, a grube palce miał tak precyzyjne jak chirurg. Pracował systematycznie, klęcząc na metalowym chodniku rozłożonym wokół grobu, a zwłoki stopniowo wyłaniały się z ziemi. Powoli rewidowałem swoją opinię na jego temat.

Przez jakiś czas pracowaliśmy w ciszy, aż wreszcie na szpachelce uniósł połowę przeciętej dżdżownicy.

– Niezwykła istota, nieprawdaż? Limbricus terrestris. Ma prosty organizm, pozbawiony mózgu i ledwie z jakimś tam układem nerwowym, a gdy przetnie się ją wpół, ucięta część odrasta. Oto nauka dla pana: zbytnie komplikowanie szkodzi. – Cisnął dżdżownicę we wrzos i odłożył szpachelkę, krzywiąc się, gdy kolana głośno mu chrupnęły. – Z wiekiem wcale nie robi się łatwiej. Ale cóż. Pan jest za młody, aby o tym wiedzieć. Jest pan londyńczykiem, prawda?

– Owszem, mieszkam w Londynie. A pan?

– Och, ja jestem miejscowy. Z Torbay. Dzięki Bogu, można spokojnie dojechać samochodem, dlatego nie muszę spać w jakiejś zapchlonej dziurze wyszukanej przez policję. Nie zazdroszczę panu. – Potarł się po krzyżu. – A jak się panu podoba Dartmoor?

– Z tego, co widziałem, ponuro tutaj.

– Ach, ale nie widział pan tego, co tutaj najlepsze. To raj, zwłaszcza dla archeologa. Największe w całej Brytanii skupisko zabytków z epoki brązu, a to torfowisko jest jednym wielkim muzeum techniki. Wciąż jeszcze można tu znaleźć stare kopalnie ołowiu i cyny, pełno ich jak much w bursztynie. Coś cudownego! W każdym razie dla takich dinozaurów jak ja. Jest pan żonaty?

Z trudem za nim nadążałem.

– Tak, jestem.

– Rozsądny człowiek. Dobra kobieta pozwala nam zachować zdrowe zmysły. Chociaż to, jak one w ogóle z nami wytrzymują, to już inna sprawa. Moja żona zasługuje na medal, o czym mi zresztą regularnie przypomina. – Zachichotał. – Ma pan dzieci?

– Dziewczynkę, Alice. Ma pięć lat.

– Ach. Dobry wiek. Mam dwie córki, obie już wyfrunęły z gniazda. Niech się pan nacieszy córką, dopóki jest jeszcze mała. Proszę mi wierzyć, za dziesięć lat będzie się pan zastanawiał, gdzie się podziała pana mała dziewczynka.

Uśmiechnąłem się posłusznie.

– Minie jeszcze sporo czasu, zanim będzie nastolatką.

– Proszę go jak najlepiej wykorzystać. A mogę dać panu jedną radę?

– Proszę bardzo.

Nie takiego Wainwrighta się spodziewałem.

– Niech pan nigdy nie zabiera pracy do domu. Oczywiście, mówię w przenośni. Ale w naszym fachu ważny jest wyraźny rozdział, zwłaszcza jeśli ma pan rodzinę. W innym wypadku praca pana wyniszczy. Niezależnie od tego, co pan zobaczy i jak bardzo to będzie odrażające, proszę pamiętać, że to jedynie praca.

Ponownie chwycił szpachelkę i odwrócił się w stronę szczątków.

– Prawdę mówiąc, ostatnio rozmawiałem z kimś, kto pana zna. Podobno miał pan być lekarzem?

– Owszem, zanim zająłem się antropologią, skończyłem medycynę. Kto panu o tym mówił?

Zmarszczył brwi.

– Wie pan, właśnie się głowię, żeby sobie przypomnieć. Mam już słabą pamięć, nie to co kiedyś. Myślę, że to było na jakiejś konferencji kryminalistycznej. Rozmawialiśmy o nowym pokoleniu w naszej dziedzinie nauki. Wymieniono pana nazwisko.

Byłem zaskoczony, że Wainwright przyznał, że o mnie słyszał. Wbrew sobie poczułem dumę.

– Niezły przeskok, z medycyny do antropologii – kontynuował, zdrapując ziemię ze zwłok, z łokcia. – Domyślam się, że kształcił się pan w Stanach? W tym ośrodku badawczym w Tennessee, nieprawdaż? Tym, który specjalizuje się w rozkładzie?

– Ośrodku Badań Antropologicznych. Spędziłem tam rok.

To było, zanim poznałem Karę, gdy zmieniłem już zawód, a pracę z żywymi na pracę ze zmarłymi. Czekałem, aż padnie jakaś złośliwa uwaga. Nie padła.

– Brzmi nieźle, ale to nie dla mnie. Muszę się przyznać, że nie jestem zbyt wielkim fanem Calliphoridae. Paskudztwo.

– Ja też nie jestem ich wielkim fanem, ale się przydają. – Calliphoridae była nazwą rodziny much, których cykl życiowy stanowił „zegar” przy badaniu rozkładu. Najwyraźniej Wainwright lubił łacińskie nazwy.

– Tak przypuszczam. Jednak, niestety, nie w tym przypadku. O wiele za zimno. – Szpachelką wskazał zwłoki. – A zatem, co pan tutaj widzi?

– Będę mógł lepiej się rozeznać, jak ciało znajdzie się w kostnicy.

– Oczywiście. Ale jestem pewien, że wyciągnął pan już jakieś wnioski.

Widziałem, że uśmiecha się pod maseczką chirurgiczną. Nie chciałem mówić o swoich przypuszczeniach, wiedząc, jak wszystko może się zmienić po oczyszczeniu szczątków. Jednak Wainwright wcale nie okazał się potworem, którego się spodziewałem, no i było nas tutaj tylko dwóch. Biorąc pod uwagę dawną antypatię archeologa do antropologii sądowej, nie zaszkodziłoby uświadomić mu, że nie jest jedynym ekspertem.

Przykucnąłem, aby ocenić to, co odkryliśmy.

Torf jest substancją wyjątkową. Złożony z częściowo rozłożonych szczątków roślin, zwierząt oraz insektów stanowi środowisko nieprzyjazne większości tych bakterii i owadów, które zwykle mieszkają w ziemi. Mając niską zawartość tlenu, kwaśny jak ocet potrafi zamarynować materiał organiczny, garbując go niczym okazy w laboratoryjnym słoiku. Na torfowiskach odnajdowano już całe kły mamutów, a trupy ludzi pochowanych setki lat temu wydobywano w zdumiewająco dobrym stanie. Ciało mężczyzny odkryte w latach pięćdziesiątych w duńskiej miejscowości Tollund było tak świetnie zakonserwowane, że wzięto go za ofiarę morderstwa. Zresztą pewnie był, zważywszy na linę zaciśniętą na szyi – tyle że morderstwo popełniono dwa tysiące lat wcześniej.

Jednak te same właściwości torfu, czyniące go kopalnią złota dla archeologa, robią też z niego koszmar kryminologa. Dokładne ustalenie czasu, jaki minął od chwili zgonu, już samo w sobie jest trudne, a bez wskazówek, których dostarcza rozkładające się ciało, staje się wręcz niemożliwe.

Nie sądziłem jednak, by teraz stanowiło to aż taki problem. Odsłoniliśmy już około połowy zwłok. Leżały na boku, kolana były nieco podciągnięte, a górna część ciała skulona w pozycji embrionalnej. Zarówno cienką bluzkę opinającą tułów, przez którą dawało się dostrzec zarys stanika, jak i krótką spódniczkę wykonano z modnych teraz materiałów syntetycznych. Co prawda nie mogłem nazwać się ekspertem, jednak pantofel na wysokim obcasie okrywający prawą stopę też wydawał mi się stosunkowo zgodny z modą.

Włosy, skórę i ubranie oblepiał ciemny szlam, przez co ciało nabrało jednolitego koloru, jakby składało się z torfu. Nic jednak nie mogło ukryć strasznych obrażeń. Pod ubłoconym materiałem wyraźnie odznaczały się kontury połamanych żeber, a na ramionach i na nogach strzaskane kości w wielu miejscach poprzebijały mięśnie. Czaszka była zmiażdżona i zniekształcona, policzki i jama nosowa wgniecione.

– Jeszcze niewiele mogę stwierdzić, poza tym co oczywiste – powiedziałem ostrożnie.

– Czyli?

Wzruszyłem ramionami, nie chcąc wydawać opinii na tym etapie.

– To kobieta, chociaż istnieje możliwość, że to transseksualista.

Wainwright parsknął.

– Dobry Boże. Za moich czasów czegoś takiego w ogóle nie brano pod uwagę. Kiedyż to sprawy aż tak się skomplikowały? Proszę dalej.

Zaczynałem się rozgrzewać.

– Trudno jeszcze stwierdzić, jak długo była zakopana. Rozkład wydaje się bardziej zaawansowany, niżbym się spodziewał.

Zwłaszcza jeśli to jedna z ofiar Monka, zamordowana w zeszłym roku.

Ale jeszcze nie byłem gotowy na tak śmiałe stwierdzenie.

– Prawdopodobnie można to wytłumaczyć tym, że ciało było płytko zakopane.

Bakterie tlenowe mogły rozkładać tkanki miękkie nawet w torfowym grobie, chociaż wolniej. Wainwright pokiwał głową, zgadzając się ze mną.

– A obrażenia?

– Jeszcze za wcześnie, aby określić, czy zadano je przed śmiercią, czy po, jednak ewidentnie denatka została ciężko pobita. Przypuszczalnie jakimś narzędziem. Trudno sobie wyobrazić, żeby ktokolwiek połamał kości gołymi rękoma.

– Nawet Jerome Monk? – Uśmiechnął się ku mojemu zmieszaniu. – No proszę, panie Davidzie, niech pan sam przyzna. Ona wygląda na jedną z jego ofiar.

– Będę więcej wiedział, gdy zwłoki zostaną już oczyszczone i obejrzę szkielet.

– Jest pan ostrożny. To mi się podoba. Ale ona jest w odpowiednim wieku, można to poznać po ubraniu. Nikt, kto by miał więcej niż dwadzieścia jeden lat, nie odważyłby się włożyć takiej krótkiej spódniczki.

– Nie sądzę…

Zachichotał basem.

– Wiem, wiem, to niezbyt poprawne politycznie. Ale jeśli to nie jest tryk czy nawet baran, przebrany za owieczkę, to mamy tutaj nastolatkę lub młodą kobietę, okrutnie pobitą i pochowaną na podwórku Jerome’a Monka. Wie pan, jak to mówią, gdy coś wygląda jak ryba i pachnie jak ryba…

Jego zachowanie raziło, jednak Wainwright mówił to, co sam myślałem.

– Możliwe.

– No oczywiście! Ja co prawda powiedziałbym „przypuszczalne”, ale nieważne. W takim razie pojawia się pytanie, która to z nieszczęsnych oblubienic Monka? Jedna z bliźniaczek Bennett czy dziewczyna Williamsów?

– Przypuszczalnie wyjaśni nam to jej ubranie.

– Prawda, ale to bardziej pańska specjalność niż moja. I podejrzewam, że pan już więcej wie o zmarłej. – Zachichotał. – Proszę się nie obawiać, nie zeznaje pan teraz jako świadek. Proszę zaspokoić moją ciekawość.

Trudno mu było odmówić.

– Na tym etapie mogę tylko zgadywać, ale…

– Tak?

– Siostry Bennett były dosyć wysokie. – Dowiedziałem się tego przy okazji pospiesznych poszukiwań informacji po telefonie od Simmsa. Zoe i Lindsey miały figurę modelek z wybiegu. – Ktokolwiek to jest, ona jest drobniejsza. Trudno dokładnie określić wzrost, kiedy ciało jest tak skulone, jednak na podstawie wielkości kości udowej można wyrobić sobie całkiem niezłe pojęcie o posturze. Nie sądzę, żeby, ktokolwiek to jest, miał więcej niż metr pięćdziesiąt siedem, metr sześćdziesiąt.

Kość udowa, nawet całkowicie oczyszczona z tkanki miękkiej, co akurat tutaj nie miało miejsca, stanowiła jedynie orientacyjną wskazówkę co do wzrostu. Ale wyrobiłem już sobie oko do takich spraw i, nawet patrząc na zdeformowane, oblepione błotem szczątki, miałem podstawy, by twierdzić, że zmarła nie była tak wysoka jak siostry Bennett.

Wainwright zmarszczył czoło, spoglądając na górną część nogi.

– Do licha, sam powinienem to zauważyć.

– To tylko domysły. Zresztą jak pan sam powiedział, to bardziej moja specjalizacja niż pana.

Rzucił mi spojrzenie, w którym nie było ani trochę jowialności sprzed chwili. Potem zmrużył oczy. Zaniósł się dudniącym śmiechem.

– Tak, ma pan zupełną rację. Zapomniałem, że Tina Williams nie była taka wysoka jak bliźniaczki. Czyli że bardzo możliwe, iż to są jej zwłoki. – Klasnął. – Tak czy siak, wszystko po kolei. Teraz skończmy ją wykopywać, dobrze?

Uniósłszy szpachelkę, powrócił do pracy, zostawiając mnie z niejasnym wrażeniem, że snucie tych spekulacji było moim pomysłem.

Potem już niewiele rozmawialiśmy, ale praca szła nam dobrze. Raz tylko przeszkodzili technicy kryminalistyczni, którzy zjawili się, aby przesiać torf z grobu. Jednak poza jeszcze paroma zajęczymi kośćmi nie znaleźli niczego ciekawego.

Kiedy ciało było gotowe do przeniesienia, na dworze zrobiło się już ciemno. Zwłoki leżały na dnie błotnistego dołu, brudne i żałosne. Kiedy skończyliśmy, Simms już wrócił, w towarzystwie patologa, którego przedstawił jako doktora Piriego.

Pirie okazał się dość niezwykłą osobą. Nie mógł mieć więcej niż metr pięćdziesiąt wzrostu, więc nowiutki kombinezon wydawał się na niego za duży. Twarz widoczna spod kaptura miała tak delikatne rysy, że mogłaby należeć do dziecka, jednak skóra na niej była pomarszczona, oczy zaś za okularami połówkami w złotych oprawkach – stare i mądre.

– Dobry wieczór, panowie. Jakieś postępy? – zapytał, podchodząc do grobu. Głos miał piskliwy i nieprzyjemny. Przy wielkim Wainwrighcie drobny patolog wydawał się jeszcze mniejszy, taki piesek chihuahua obok doga. Jednak otaczająca go aura powagi nie pozostawiała żadnych wątpliwości, z kim ma się do czynienia.

Wainwright odsunął się, aby zrobić Piriemu miejsce. Pomyślałem, że niechętnie.

– Prawie gotowe. Miałem już to przekazać technikom do dokończenia.

– Dobrze. – Patolog wydął małe usta, kiedy ukucnął obok płytkiego grobu. – Och tak, bardzo ładnie…

Nie wiedziałem, czy mówi o wykopaliskach, czy o samych szczątkach. Patologów znano jako dziwaków. Najwyraźniej Pirie nie stanowił wyjątku.

– Ofiara to kobieta przed dwudziestką albo mająca niewiele więcej lat niż dwadzieścia, sądząc po ubraniu. – Wainwright, gdy odsunął się od grobu, zdjął maseczkę. Skrzywił usta z rozbawieniem. – Doktor Hunter sądzi, że to mógł być transseksualista, ale myślę, że raczej możemy to wykluczyć.

Spojrzałem na niego zaskoczony. Simms parsknął lekceważąco.

– Całkowicie.

– Panowie, sami możecie zobaczyć obrażenia – dudnił Wainwright, teraz już tonem profesjonalisty. – Przypuszczalnie zadane tępym narzędziem albo przez kogoś o niesamowitej sile.

– Sądzę, że nieco za wcześnie, aby tak twierdzić – skomentował Pirie znad krawędzi grobu.

– Tak, oczywiście. Wykaże to sekcja zwłok. – Wainwright od razu się poprawił. – A jeśli chodzi o to, jak długo tutaj leży, to gdyby ktoś mnie pytał, powiedziałbym, że ponad rok.

– Jest pan pewien? – surowo zapytał Simms.

Wainwright rozłożył ręce.

– Na tym etapie to jedynie domysły, ale biorąc po uwagę właściwości torfu oraz stopień rozkładu, jestem prawie pewien.

Przyglądałem się temu, nie mogąc uwierzyć, że przedstawia moją opinię jako własną. Simms kiwał głową z zadowoleniem.

– Czyli że pod względem czasu zgonu mogłaby to być ofiara Monka.

– Och, powiedziałbym nawet, że prawie na pewno… Szczerze mówiąc, gdybym miał zaryzykować i zgadywać, to powiedziałbym, że ta dzierlatka może być córką Williamsów. Kość udowa jest o wiele za krótka jak na wysokie bliźniaczki Bennett, ale jeśli dobrze pamiętam, to ona miała, och, metr sześćdziesiąt? To by pasowało. A obrażenia wskazują na Monka, zwłaszcza po tym, co zrobił Angeli Carter.

Carson. Angeli Carson, nie Carter. Byłem jednak zbyt wściekły, aby się odezwać. Wainwright bez zażenowania przywłaszczył sobie wszystko, co mu powiedziałem, a nie mogłem zaprotestować, nie wychodząc przy tym na małostkowego. Pirie spojrzał sponad grobu.

– Na pewno trudno jest dokonać takiej identyfikacji.

Wainwright lekceważąco wzruszył ramionami.

– Można to nazwać uczoną zgadywanką. W każdym razie uważam, że warto jako pierwszą zająć się dziewczyną Williamsów. Dobrze byłoby ustalić, kto to jest, najszybciej, jak to możliwe…

Uniósł brwi, spoglądając na Simmsa. Policjant zdawał się ożywiony, uderzył dłonią o udo.

– Zgadzam się. Doktorze Pirie, kiedy będzie pan mógł stwierdzić, czy to córka Williamsów?

– Wszystko zależy od stanu, w jakim będą szczątki, jak już zostaną oczyszczone. – Malutki patolog spojrzał na mnie. – Czy nie pójdzie szybciej, jeśli doktor Hunter będzie pracował razem ze mną? Jak sądzę, szkielet to bardziej jego dziedzina niż moja?

Mówił z taką specyficzną, śpiewną intonacją, przez którą większość wypowiadanych przez niego zdań brzmiała jak pytania. Przytaknąłem, wściekły i oszołomiony tym, co zrobił Wainwright.

– Cokolwiek panu potrzeba. – Zdawało się, że Simms już nie słucha. – Im wcześniej ogłosimy, kto to jest, tym lepiej. A jeśli Monk zakopał tu jedną ze swoich ofiar, można założyć, że pozostałe leżą gdzieś niedaleko. Doskonała praca, Leonardzie, dziękuję. Pozdrów ode mnie Jean. Jeśli nie macie planów na ten weekend, to może przyjdziecie w niedzielę na obiad?

– Nie będziemy mogli się doczekać – zapewnił Wainwright.

Po namyśle Simms odwrócił się do mnie.

– Doktorze Hunter, czy ma pan coś do dodania?

Spojrzałem na archeologa. Wyraz twarzy miał uprzejmie pytający, lecz w oczach satysfakcję drapieżnika. Dobra, skoro tak właśnie chcesz…

– Nie.