Opowieść o kobiecie, która na krańcach świata odnalazła szczęście

Copyright © 2001 by Rita Golden Gelman. By arrangement with the author. All rights reserved.

Copyright for the Polish edition © Wydawnictwo Pascal
Wszelkie prawa zastrzeżone. Żaden fragment niniejszej publikacji nie może być reprodukowany, przechowywany bądź rozpowszechniany bez uprzedniej pisemnej zgody wydawcy.

AUTOR:

Rita Golden Gelman

TYTUŁ ORYGINAŁU:

Tales of female nomad: living at large in the world

TŁUMACZENIE:

Martyna Bielik

REDAKCJA:

Ferragus

KOREKTA:

Justyna Tomas

OKŁADKA:

Katarzyna Borkowska
Zdjęcia: istockphoto; gettyimages;

ILUSTRACJA:

Tribalium/Dreamstime.com

REDAKTOR PROWADZĄCY:

Małgorzata Jasińska-Kowynia

REDAKTOR NACZELNY:

Agnieszka Hetnał

ISBN 978-83-7642-311-1

Bielsko-Biała 2014

WYDAWCA:

Wydawnictwo Pascal sp. z o.o.
ul. Zapora 25
43-382 Bielsko-Biała
tel. 33 8282828, fax 33 8282829
pascal@pascal.pl

www.pascal.pl

eBook REDAKTOR i KONWERTER:

Dominik Trzebiński Du Châteaux
atelier@duchateaux.pl

Przedmowa

Jestem współczesną koczowniczką. Nie mieszkam nigdzie na stałe, mam tylko to, co mogę ze sobą zabrać, często nie wiem, gdzie będę za pół roku. Wiedziona instynktem podróżuję po świecie bez żadnego planu, wykazując ufność wobec obcych i ciągle czyhając na przypadkowe okazje.

Poznawanie ludzi to moja pasja. W odróżnieniu od dawnych koczowników nawiązuję kontakt z miejscowymi i osiadam wśród nich, zyskując z czasem ich zaufanie. Dzięki temu mam szansę przyglądać się ich codziennym zajęciom i poznać rytm życia. Mieszkałam pod strzechami szałasów i sypiałam w olśniewających pałacach, w towarzystwie tubylców brałam udział w religijnych ceremoniach i wraz z nimi zapuszczałam się na terytoria czarnej magii. I praktycznie w każdym zakątku świata przygotowywałam jedzenie w towarzystwie miejscowych kobiet.

Cieszę się moim koczowniczym życiem już od 1986 roku, kiedy to w wieku czterdziestu ośmiu lat, znajdując się na krawędzi rozwodu, rozejrzałam się wokół siebie i stwierdziłam, że muszą istnieć jakieś inne sposoby na życie.

I tak właśnie jest.

Meksyk

Początek

1985

Czuję się tak, jakbym żyła pożyczonym życiem, należącym do kogoś innego. To dobre życie, wypełnione eleganckimi restauracjami i ciekawymi ludźmi oraz zaproszeniami na takie wydarzenia jak wręczenie Oscarów czy nagród Grammy. Jestem zamężna od dwudziestu czterech lat, razem chodzimy na kolacje z największymi sławami, oglądamy najnowsze filmy, nim zobaczy je reszta świata, i jesteśmy zapraszani na wszystkie literackie premiery w Los Angeles.

Pracy mojego męża, zajmującego się konsultacjami wydawniczymi dla najważniejszych tytułów prasowych, zawdzięczaliśmy to, że mogliśmy cieszyć się przywilejami i otaczać blichtrem. Dopiero teraz zdaję sobie sprawę, że wcale nie czułam się uprzywilejowana i nie przepadam za blichtrem. Żyłam w świecie zaprojektowanym dla kogoś, kim już od pewnego czasu nie byłam.

Wolę ciuchy z lumpeksu niż designerskie kreacje od Neimana Marcusa, hondy od mercedesów i darmowe garkuchnie od bankietów charytatywnych. Mój dom jest zbyt wielki, mój ogród nadmiernie uporządkowany, moi przyjaciele zbyt biali i amerykańscy.

Pięć lat temu po raz pierwszy uświadomiłam sobie, że czegoś mi brakuje. Siedziałam w samolocie obok kobiety ubranej w sięgającą do ziemi hawajską sukienkę muumuu oraz sandały. Opowiadała mi o swojej profesji, polegającej na rezerwowaniu miejsc pracy dla kapitanów żeglugi morskiej, i o zakończonej właśnie podróży obejmującej Morze Śródziemne, Adriatyk i Zatokę Meksykańską. Wsłuchana w jej słowa poczułam łzy cieknące po policzkach.

– Przepraszam – odezwałam się nieco zawstydzona i otarłam wilgotne oczy. – Nie wiem, skąd mi się to wzięło.

Ale doskonale wiedziałam. Płakałam nad utraconą duszą. Jej opowieść przypomniała mi, że kiedyś marzyłam o pływaniu dookoła świata, spływie Amazonką, spotkaniach z pierwotnymi plemionami i poznawaniu ich życia. Kochałam tę ukrytą we mnie dziewczynę, która potrafiła marzyć. Była dzielna i pełna ideałów… a teraz gdzieś zniknęła. Mój mąż nie wykazywał najmniejszego zainteresowania ani pływaniem, ani poznawaniem pierwotnych kultur.

– Gdybym miała się kiedyś wybrać w rejs – poinformowałam siedzącą obok mnie kobietę – to potrzebowałabym trzech rzeczy: kapitana w rodzaju starego wilka morskiego, z głową pełną opowieści okraszonych filozoficznymi przemyśleniami, załogi, która lubi śpiewać, i celu podróży, gdzie mogłabym zaznać nowych doświadczeń. Nienawidzę wylegiwać się na plażach.

– Zaokrętuj się na „Tigrisie”, cumuje na wyspach Galapagos – poradziła bez wahania moja współpasażerka.

Trzy miesiące później całkiem sama weszłam na pokład „Tigrisa”, odwiedziłam wspaniałe wyspy wulkaniczne, bawiłam się z lwami morskimi i niebieskonogimi głuptakami, nurkowałam również w tropikalnych wodach. Poznałam magię odmienności i od tej chwili wszystko się zmieniło.

Po powrocie z Galapagos rozgorzała we mnie ponownie dawno stłumiona żądza przygody, a otaczające mnie luksusy straciły znaczenie. Wykwintne dania, ekskluzywne pokazy filmowe, koncerty, przyjęcia czy wizyty w teatrze okazały się nagle nędznymi substytutami odkryć, ciągłej nauki i poznawania nieznanego.

Wiedziałam, że jeśli zależy mi na małżeństwie – a tak właśnie było – to nie mogę rzucić się w wir podróży. Galapagos sprawiło jednak, że zapragnęłam czegoś więcej od życia. Znalazłam kompromis: zapisałam się na podyplomowe zajęcia z antropologii, wierząc, że książki zaspokoją mój głód przygody.

Chwila była jak najbardziej odpowiednia. Moje dzieci nie potrzebowały już pełnoetatowej mamy – Mitch rozpoczął studia na Berkeley, a Jan kończyła szkołę średnią.

Do tej pory z pewnym sukcesem zajmowałam się pisaniem książek dla dzieci. Cieszyły mnie te dzikie, fantastyczne odskoki od rzeczywistości, lubiłam spotkania w szkołach i umiarkowaną sławę, jaką cieszyły się moje historyjki wśród nauczycielek najmłodszych klas, teraz jednak postanowiłam odwiesić tę pracę na kołek i zabrać się do studiowania.

Kolejne cztery lata spędziłam na Uniwersytecie Kalifornijskim, zaczytując się tekstami z zakresu etnografii, czerpiąc wiedzę od antropologów, którzy żyli wśród pierwotnych kultur, oglądałam również dziesiątki filmów i chodziłam na wykłady. W 1985 roku, po zaliczeniu większości obowiązkowych egzaminów, zaczęłam się zastanawiać nad tematem pracy doktorskiej. Chociaż mąż pogodził się z tym, że poświęcam czas na studia, miałam poważne wątpliwości, czy będzie chciał do mnie dołączyć lub choćby wesprzeć, gdy wyjadę na badania terenowe w jakimś odległym zakątku świata. Uznałam więc, że najlepiej będzie zająć się życiem plemiennym mieszkańców Los Angeles.

W tym czasie nasze małżeństwo coraz bardziej osiadało na mieliźnie. Odmienne zainteresowania i różnice charakterów sprawiły, że się od siebie oddaliliśmy. Z zasady jestem raczej wyluzowana i czasem bywam beztroska, mam tendencję do wybaczania błędów zarówno sobie, jak i innym, zdarza mi się naginać własne przekonania moralne do zaistniałej sytuacji. Mój mąż natomiast jest perfekcjonistą, uczciwym, punktualnym i godnym zaufania człowiekiem. Ma olbrzymie oczekiwania wobec siebie i wszystkich, których spotyka. Znacznie częściej wdawaliśmy się w sprzeczki, podrywając się do kłótni jak bokserzy na sygnał gongu.

Wreszcie po kolejnej ożywionej dyskusji zasugerowałam mu, że powinniśmy sobie zrobić parę tygodni przerwy. Powiedziałam, że muszę przez jakiś czas pobyć w samotności, żeby zastanowić się nad tym, dlaczego nasze małżeństwo zeszło na złą drogę i jak temu zaradzić. Zaproponowałam również, że po moim powrocie moglibyśmy zajrzeć do poradni małżeńskiej. Zgodził się na wszystko, co zaproponowałam, mówiąc jednocześnie, że dwa tygodnie to zbyt mało i powinniśmy zdecydować się na co najmniej dwumiesięczną rozłąkę, w czasie której oboje możemy chodzić na randki z innymi ludźmi.

Jego zaskakująca odpowiedź trochę mnie przestraszyła. Osiem tygodni całkowitej niezależności to coś zupełnie innego niż dwutygodniowa przerwa na oczyszczenie atmosfery. W ogóle nie myślałam o randkach, nie byłam pewna, czy po spędzeniu dwudziestu czterech lat u boku jednego mężczyzny potrafiłabym umówić się z kimś innym, nie miałam na to również ochoty. Tak czy siak, zgodziłam się na jego propozycję, a kiedy tylko wyszedł, zalałam się łzami. Podobnie jak w przypadku większości naszych rozmów w tamtym okresie miałam wrażenie, że mówimy do siebie w obcych językach. Uświadomiłam sobie jednocześnie, że nie byłam w stanie przewidzieć, w jaki sposób zareaguje, gdy zaproponuję mu taką „przerwę”.

Gdyby miała ona trwać tak jak planowałam, czyli dwa tygodnie, to zapewne zamieszkałabym w jakimś hotelu w pobliżu Los Angeles. Nie mogłam jednak spędzić w hotelu dwóch miesięcy, zdecydowałam się więc na wyjazd do Meksyku. Zawsze chciałam tam pojechać, a mąż nigdy nie miał ochoty.

Gdy opuszczałam nasz dom, oboje zdawaliśmy sobie sprawę, że to może być coś więcej niż tylko „przerwa”.

Czując, jak uginają się pode mną kolana, wyszłam z samolotu wprost w rozgrzane powietrze stolicy Meksyku. Miałam zaczerwienione oczy, zatkany nos i nie mogłam pozbyć się wrażenia, że głowę wypełniają mi ołowiane ciężarki. Jeszcze nigdy nie byłam aż tak wystraszona. Znalazłam się w sytuacji, która od samego początku wyglądała zupełnie inaczej, niż to sobie zaplanowałam.

Zarzuciłam plecak na ramiona i ruszyłam przed siebie, wypatrując znaków wskazujących wyjście z terminalu. Słysząc śpiewną melodię języka hiszpańskiego, mimo bólu głowy poczułam lekki przypływ energii. Uwielbiałam brzmienie hiszpańszczyzny, od kiedy tylko zetknęłam się z nią po raz pierwszy w drugiej klasie szkoły średniej na lekcjach pani James.

Natychmiast po wyjściu z lotniska zostałam powitana przez pięciu młodzieńców wymachujących kolorowymi broszurami. Zdecydowałam się na przyzwoicie wyglądający hotel, kuszący sensownymi cenami i tym, że nie musiałam płacić za taksówkę, która mnie tam dowiozła. I tak miałam w nim spędzić tylko dwie noce. Za czterdzieści osiem godzin powinnam znaleźć się w Cuernavace i rozpocząć kurs języka hiszpańskiego. Zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez szkołę organizującą kurs miałam zamieszkać u miejscowej rodziny. I to był tak właściwie mój jedyny plan.

W hotelu zameldowałam się o dziewiętnastej trzydzieści, miałam zatem sporo czasu na prysznic i znalezienie restauracji, w której mogłabym zjeść kolację. Śliniąc się na myśl o meksykańskim jedzeniu, nagle zrozumiałam, że jeszcze nigdy, przez całe czterdzieści siedem lat życia, nie byłam sama w restauracji. W młodości otaczała mnie spora grupa przyjaciół, z którymi mogłam dzielić posiłki, a w wieku dwudziestu trzech lat wzięłam ślub i od tej pory jadaliśmy razem z mężem. Nie miałam okazji do samotnych posiłków na mieście… ani najmniejszej ochoty, by nabierać nowych przyzwyczajeń w tym akurat momencie.

Sięgnęłam po telefon i zadzwoniłam do recepcji.

– Discúlpeme, señora. No hay comida en el hotel.

Moja szkolna hiszpańszczyzna pozwoliła mi zrozumieć, że w hotelu nie podaje się jedzenia.

Kiedy zastanawiałam się nad wyjściem do restauracji, w głowie ciągle wyświetlał mi się taki film: siedzę za stołem i próbuję wyglądać na zadowoloną. Lokal wypełniają rozgadani, roześmiani ludzie i tylko ja jestem sama. Wszyscy patrzą na mnie ze współczuciem, nie wiedząc, skąd się tam wzięłam i dlaczego nie mam żadnego towarzystwa. Siedząc na hotelowym łóżku, wciąż myślałam o konieczności wybrania restauracji, o tym, jak dostanę się na miejsce. Potem będę musiała udawać, że jestem szczęśliwa, a na koniec powrócić do hotelu. Nie wiedziałam, jak mam wybrać restaurację, czy dojechać do niej taksówką, czy też po prostu pójść. A co, jeśli okolica nie była zbyt bezpieczna?

Nie mogłam tego zrobić. Wolałam zrezygnować z jedzenia.

Wzięłam szybki prysznic, naciągnęłam na siebie nocną koszulę i zwinęłam się na łóżku, trzymając w ręku przewodnik po mieście. Jutro wybiorę się na targ. Zaplanowałam sobie całą trasę do głównego targowiska, a potem zgasiłam światło wciąż głodna i zdezorientowana. Nie potrafiłam poczuć żadnej więzi z leżącym na łóżku ciałem. Kim jest ta osoba, która po raz pierwszy w życiu spędza samotną noc w obcym hotelu? Dlaczego tutaj jestem? Co ja właściwie zrobiłam? Czułam się jak bohaterka sztuki, którą pisał ktoś inny. Częściowo mnie to przerażało, z drugiej strony jednak czułam się podniecona tym, że już wkrótce wyruszę w nieznane.

Jako dziecko uwielbiałam to, co nieznane. Każdego roku wraz z rodzicami, moim bratem i naszym psem Pepperem wyruszałam na tygodniową wyprawę samochodem. Ojciec siedział za kierownicą, a mama zajmowała miejsce obok niego, rozkładając na kolanach mapę. Za każdym razem, gdy mówiła mu, aby skręcił w prawo, tata robił zabawną minę i skręcał w lewo. Po kilku minutach byliśmy całkowicie zagubieni, więc musieliśmy pukać do drzwi napotkanych wśród pól domów (jakoś zawsze przytrafiało nam się to na wsi) i pytać o drogę.

Czasem zapraszano nas, żebyśmy obejrzeli nowo narodzone cielę lub przyjrzeli się dojeniu krów. Zwykle pozwalano nam również nakarmić kurczaki. Zgubienie się oznaczało przygodę, a ja to wprost uwielbiałam. Minęło już mnóstwo czasu od chwili, kiedy ostatni raz się zgubiłam, nie potrafiłam sobie również przypomnieć, kiedy po raz ostatni wyruszyłam w nieznane.

Już o wpół do siódmej rano jestem na ulicy. Dzień zapowiada się słoneczny, otaczają mnie śpiewne dźwięki hiszpańskiej mowy oraz szum samochodów sunących wolno przez miasto w porannych korkach. Lubię tę charakterystyczną energię wczesnego poranka. Postanawiam przejść się kilka kilometrów na targ, żeby poszukać czegoś do jedzenia.

Kiedy tylko wchodzę bocznym wejściem na targowisko, natychmiast zauważam piniaty: Myszka Miki, Goofy, Kaczor Donald, zwierzęta i ufoludki z papier mâché, mieniące się ogromem barw. Rozstawione na podłodze i wiszące tuż nad moją głową setki osiołków i dinozaurów, kotków i smoków, prosiaczków i potworków oraz różnych lalek we wszystkich kolorach tęczy. Rozkołysane podmuchem wiatru obracają się do wtóru salsy płynącej z niewidocznych głośników. Słysząc zaraźliwe, dynamiczne rytmy karaibskiej muzyki, sama również zaczynam się kołysać.

Wreszcie udaje mi się stamtąd wydostać i docieram do stoiska z awokado – ogromne stosy zieleni i brązu, rozłożone na kwiecistych ceratach. Chwilę później – ananasy, od których odciąga mnie słodki zapach mango. Na kolejnym stoliku piętrzą się czerwone, żółte i zielone papaje, obok nich banany w każdym możliwym rozmiarze i kwadratowe skrzyneczki wypełnione niezliczonymi odmianami pieprzu i papryczek chili, suszonych oraz świeżych; dalej owoce miechunki pomidorowej zwane tomatillos, słodkie ziemniaki jicama, marchewki, pomidory oraz zielenina. Przez chwilę w powietrzu dominuje woń kolendry zastąpiona przez dobiegający z sąsiedniego stoiska zapach oregano. Sekundę później wpatruję się w żółte kule dyni, zastanawiając się, jak też mogą smakować.

Widzę niemowlęta, kołyszące się w hamakach rozciągniętych pomiędzy budkami targowiska, a do moich uszu dobiegają śpiewne nawoływania dziewięcioletnich sprzedawców:

– Kup melona, señora. Pyszny melon, słodki.

Rozpoznaję muzykę unoszącą się nad stoiskami, tęskną piosenkę o nieodwzajemnionej miłości, na którą trafiłam już kiedyś w Los Angeles, słuchając meksykańskich radiostacji. Ten gatunek muzyczny nazywany jest tutaj ranchero. Mimo smutku pobrzmiewającego w melodii czuję się dziwnie radosna. Lęki, towarzyszące mi poprzedniej nocy, przekształciły się w entuzjastyczne podniecenie.

Mijam kolejne smakowite, sięgające nawet metra piramidki, tym razem zbudowane z zielonych, czerwonych, brązowych i rdzawych pasztecików. Zaraz obok znajduję składniki do sosu mole oraz wonny czosnek, oregano i cynamon. Wszystko leży luzem, niczego nie zawinięto w folię, każdy może wąchać, oglądać, smakować i kupować. Jestem otoczona barwami, zapachami i dźwiękami kultury, która chłonie z życia, co się da.

W dziale z mięsem pięćdziesiąt niewielkich stoisk konkuruje między sobą o względy kupujących. Wszędzie leżą móżdżki, żołądki, nerki, ozory, racice, ogony i wnętrzności. Rzeźnicy, stojąc przy dużych drewnianych ladach, walą w krwawe ochłapy ze wszystkich sił, tak by nabrały kruchości. Widzę, jak dzielą żółtawe kurczęta, tak długo karmione nagietkami, aż ich skóra nabrała złocistego blasku. Szyjki na jedną stronę, nóżki na drugą, wnętrzności dokładnie posortowane.

Sprzedawcy mielą wołowinę, patroszą świnie, ostrzą noże i rozbierają tusze na kawałki. W powietrzu słychać łoskot, odgłosy rąbania, dźwięk ostrzenia noży i uderzenia. Czuję się tak, jakby otaczał mnie zespół perkusyjny grający na dość szczególnych instrumentach. Każdy z kupujących, mijających się z trudem w wąskich przejściach, miał przy sobie torbę, siatkę lub reklamówkę wypełnioną świeżą rąbanką zawiniętą w gazety. Ruszyłam przed siebie, ciesząc się z bliskości innych ludzi.

Przeciskając się przez tłum, dotarłam do wysokich, sięgających mi do pasa kadzi, wypełnionych gęstą śmietaną, i beczek pełnych białej mąki kukurydzianej, z której po zalaniu wodą powstanie ciasto zwane masa. Wciąż rozpierała mnie radość, którą poczułam, gdy po raz pierwszy przechodziłam pod baldachimem z piniat. Cudownie było odkrywać zupełnie nieznany świat, poznawać nowe zapachy i stać się elementem tego tłumu.

Kierując się powonieniem, dotarłam do tej części targowiska, gdzie podawano jedzenie. Na ogniu smażyły się kiełbasy, podpiekały się papryczki, a w garnkach bulgotały zupy. Usiadłam przy drewnianym stole, pośród rozmawiających po hiszpańsku kobiet i z uśmiechem zabrałam się do jedzenia. Wgryzłam się w moją quesadillę wypełnioną roztopionym serem oaxaca i paskami słodkawej, zielonej papryki.

– Muy sabrosa. Wyśmienite – stwierdziłam, odwracając się do kobiety po prawej stronie. Zapytała mnie, skąd jestem. Odpowiedziałam jej na kilka prostych pytań i zapytałam o imię. Kiedy skończył nam się temat do rozmowy, przesiadłam się do innego stołu, by skosztować sopa de flor de calabaza – zupy z kwiatu cukinii z czosnkiem, cebulą, cukinią, ziarnami kukurydzy, z pływającymi na wierzchu jaskrawożółtymi kwiatami, zieleniną oraz paseczkami słodkiego chili. Mieszanina smaków i faktury różnych warzyw oraz gęstość bulionu skojarzyły mi się z Meksykanami, którzy również stanowili mieszaninę pierwiastka ziemskiego i duchowego.

Około południa, po jakichś pięciu godzinach spędzonych na targowisku, wybrałam się do muzeum etnograficznego. Dotychczas nie byłam szczególnie zainteresowana zwiedzaniem muzeów lub kościołów, nie interesowały mnie atrakcje turystyczne. Krążąc pomiędzy gablotami, zaczęłam myśleć o tym, że chciałabym zamieszkać wśród przedstawionych na wystawie ludzi, uczestniczyć w ich świątecznych ceremoniach, gotować dla nich i jeść razem z całymi rodzinami. Pragnęłam doświadczyć takiego życia, nie tylko przyglądać mu się przez szybkę.

Wiele eksponatów należało do ludów, które zniknęły już z powierzchni ziemi, jednak we współczesnym Meksyku wciąż można spotkać potomków pierwotnych mieszkańców tych ziem. Marzyłam o tym, by wśród nich zamieszkać.

Wtedy właśnie po raz pierwszy do mnie dotarło, że w czasie najbliższych dwóch miesięcy nie muszę nikogo pytać o zgodę, mogę robić, co mi się żywnie podoba. Sama o sobie decyduję, mogę kierować się kaprysami i podejmować każde ryzyko, jakie przyjdzie mi do głowy. Dla mnie kolejne dwa miesiące nie oznaczały randek – chciałam robić to wszystko, czego nie mogłam robić wspólnie z mężem. Patrząc na zdjęcie przedstawiające Zapoteków, zdecydowałam, że w trakcie tej podróży muszę się zatrzymać na jakiś czas w wiosce zamieszkanej przez przedstawicieli tego ludu.

Około piątej po południu zaczęłam znów myśleć o jedzeniu, a wszystkie moje wczorajsze lęki gdzieś zniknęły. Nie bałam się ludzi, przeciskanie się wśród tłumu na targowisku sprawiło mi ogromną radość. Nie obawiałam się tego, że ktoś mnie obrabuje lub skrzywdzi, to nie leży w mojej naturze. Moje wcześniejsze lęki wynikały z towarzyszącej mi od wieku dojrzewania obawy, że ktoś zobaczy mnie samą. Brak towarzystwa wskazywał na brak popularności. Jeśli byłaś sama, oznaczało to, że nie masz żadnych przyjaciół oraz że trzymasz się na dystans. W stolicy Meksyku takie obawy nie miały jednak żadnego sensu, wciąż jednak musiałam walczyć z zadawnionymi lękami, towarzyszącymi mi od najmłodszych lat. Samotne siedzenie przy stole w restauracji, gdzie wszyscy mogli mnie zobaczyć, było w moich oczach przyznaniem się do nieporadności w kontaktach ze światem.

Potrafiłam to zrozumieć i miałam świadomość, że jest to idiotyczne, wciąż jednak nie chciałam jeść sama. Musiałam znaleźć sobie jakieś towarzystwo, kogokolwiek, mężczyznę, kobietę, całą rodzinę, jakiegoś staruszka, wariata lub dziecko. Na szczęście nigdy nie miałam problemu z zagadywaniem do nieznajomych. Nieważne, kogo znajdę, potrzebowałam kogoś po drugiej stronie stołu.

Uznałam, że najłatwiej będzie kogoś znaleźć w restauracji któregoś z lepszych hoteli. Zaglądając do przewodnika, znalazłam drogę do najdroższego hotelu w mieście. Rozsiadłam się w wygodnym fotelu w pobliżu basenu i próbowałam sprawiać wrażenie rezydenta. Nieopodal pod parasolką siedziała jakaś rodzina.

– Skąd państwo przyjechali? – zagaiłam. Porozmawialiśmy o Meksyku i dzieciach, okazało się, że są z Nowego Jorku, gdzie sama również kiedyś mieszkałam. Jakąś godzinę później zebrali się i poszli; sami dla siebie stanowili towarzystwo, więc moje nie było im potrzebne.

Zauważyłam samotnego mężczyznę, który siedział kilka metrów ode mnie. Podejrzewałam, że za chwilę dołączy do niego żona, niosąc torebki z zakupami. Uznałam jednak, że nic nie ryzykuję, mogę z nim porozmawiać. Uśmiechnęłam się i skinęłam do niego głową, a chwilę później zaczęliśmy pogawędkę. Przedstawił się jako inżynier z Indianapolis w samotnej podróży służbowej.

Odpowiadając na jego pytanie, przyznałam, że też jestem w podróży, ale dwumiesięcznej.

– I jak ci się podoba? – zapytał. – Nie jest ci trudno? Co z kolacją na przykład?

– Czy to zaproszenie? – wiedziałam, że nie, ale musiałam spróbować, nie chciałam tylko, żeby pomyślał, że się narzucam.

– Jeśli tak, to z chęcią przyjmuję.

Zaśmiał się i powiedział, że czeka na wiadomość od przyjaciela, który miał się rano z nim skontaktować. Podejrzewał, że musieli się źle dogadać. Obiecał mi, że jeśli jego przyjaciel się nie odezwie, to z chęcią zje ze mną kolację. Umówiliśmy się na kolejne spotkanie.

Zachwycona własną pomysłowością wróciłam do hotelu. Wzięłam prysznic i zmieniłam ubranie. Wtedy zadzwonił telefon: okazało się, że przyjaciel mojego znajomego inżyniera jednak się z nim skontaktował, więc nasza kolacja została odwołana. Wróciłam do punktu wyjścia. Trudno. Zacznę od początku w innym hotelu. Było piętnaście po ósmej wieczorem.

Zdecydowałam się pojechać taksówką do trzygwiazdkowego hotelu. Znalazłam się w niewielkim holu. Wszystkie fotele były puste, więc przystanęłam pod ścianą i zaczęłam się przyglądać. Stojąc z głupawym uśmieszkiem, obserwowałam ludzi zmierzających na kolację. Nikt się nie zatrzymywał, przechodzili tak szybko, że nie byłam w stanie nawiązać kontaktu wzrokowego, a tylko tak mogłam zatrzymać czyjąś uwagę. Zbliżała się dziewiąta, a ja wciąż nie miałam okazji z nikim zamienić choćby kilku słów.

Przyłapałam się na tym, że coraz częściej spoglądam na dziewczynę siedzącą w recepcji. Miała miły uśmiech i wyraziste spojrzenie, a jej angielski był perfekcyjny. Widząc, że akurat nikt nie stoi w kolejce, podeszłam do niej.

– Przepraszam, że przeszkadzam, ale zastanawiałam się właśnie, czy mogłaby mi pani polecić jakąś restaurację, gdzie nie czułabym się skrępowana brakiem towarzystwa.

– Hmm… Proszę chwilę zaczekać, coś wymyślę. Zaraz do pani wrócę.

Od razu poczułam się mniej samotna.

Dziewczyna zajęła się obsługą gości hotelowych, a ja ponownie stanęłam pod ścianą. Kolejka przed recepcją wcale się nie zmniejszała. Minęło pół godziny, czułam się coraz bardziej nieswojo, stojąc bez ruchu w jednym miejscu. Zaczęłam przypuszczać, że dziewczyna całkiem zapomniała o naszej rozmowie, kiedy przywołała mnie do siebie.

– Proszę wybaczyć – zwróciła się do mężczyzny stojącego przy ladzie. – To zajmie tylko chwilę. Ta pani prosiła mnie o znalezienie restauracji, w której będzie mogła zjeść sama, i obiecałam, że coś wymyślę.

Mężczyzna popatrzył na mnie z uśmiechem.

– Prawdziwy Anglik nie pozwoli na to, by dama jadła w samotności. Nazywam się John, a to jest Lionel. Będziemy zachwyceni, mogąc dotrzymać pani towarzystwa przy kolacji.

– Dziękuję – spojrzałam z uśmiechem na obu Anglików i dziewczynę z recepcji.

John pokierował taksówkarza do eleganckiej części miasta, Zona Rosa, gdzie wysiedliśmy przed niewielką restauracją. Tequilę podawano tu w małych kieliszkach razem z mocno doprawionym sokiem pomidorowym. Na początek wszyscy zamówiliśmy koktajl ceviche, surową rybę przygotowaną w marynacie z soku z limonki, do której dodano paprykę, pomidory, chili, zieloną cebulkę i kolendrę. Zanim przeszliśmy do głównego dania, dostałam od moich towarzyszy nieco przywiędłą w upale różę, kupioną od starszej kobiety, chodzącej od stolika do stolika z koszem kwiatów.

Kurczak w sosie mole okazał się wyśmienity. We trójkę wypiliśmy dwie butelki wina. Nastrój dopisywał. Okazało się, że Lionel, który przyjechał niedawno z Londynu, jest szefem Johna. Miał jakieś siedemdziesiąt lat, doskonałą kondycję i wyśmienite poczucie humoru. John był wysokim, szczupłym mężczyzną, młodszym ode mnie o kilka lat. Miał nieco skrzywiony nos i opadającą na czoło brązową grzywkę. Obaj byli w garniturach i pod krawatami. John spędził w Meksyku ostatnich sześć miesięcy, podróżując po prowincji w interesach. We wszystkich odwiedzonych wioskach spotykał się z propozycjami matrymonialnymi. Nie chciał powiedzieć, czy zamierzał z którejś skorzystać.

Obaj mężczyźni dość niechętnie opowiadali o swoich interesach w Meksyku. Słuchając zespołu mariachi, grającego na moją prośbę, zaczęłam sobie wyobrażać różne mafijno-szpiegowsko-przemytnicze scenariusze. W którymś momencie Lionelowi wymsknęło się słówko na temat broni, kiedy jednak zaczęłam się dopytywać, wykręcił się sianem.

Porzuciłam więc ten temat, opowiadając obu mężczyznom swoją historię i dzieląc się obawami przed możliwym rozpadem małżeństwa. Te zwierzenia sprawiły, że poczułam łzy napływające do oczu. Zaproponowali mi kolejny kieliszek wina.

Wracaliśmy do ich hotelu pieszo, trzymając się pod ręce i śpiewając piosenki z lat pięćdziesiątych. Ulica była zupełnie opustoszała, a nasze głosy niosły się daleko. O wpół do drugiej w nocy większość mieszkańców stolicy Meksyku śpi już głęboko. Pomogłam Johnowi odprowadzić Lionela do jego pokoju. Wróciliśmy hotelowym korytarzem, a kiedy skręciłam za róg, poczułam jego rękę na ramieniu.

– Wiesz, Rita – spojrzał na mnie. – Mam wrażenie, że musisz się wypłakać.

Otworzył drzwi do swojego pokoju i zaprosił mnie do środka. Chwilę później płakałam w jego ramionach.

Następnego ranka kompletnie zdezorientowana wróciłam pieszo do swojego hotelu. Kim była ta kobieta, która spędziła noc z obcym mężczyzną? Jeszcze dwa dni temu na pewno bym sobie na coś takiego nie pozwoliła. W ciągu dwudziestu czterech lat małżeństwa nie przytrafiła mi się jeszcze taka sytuacja. Czy to możliwe, żeby wyjazd z kraju przemienił mnie w innego człowieka?

Spróbowałam spojrzeć na siebie z dystansu, starając się…

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

W wiosce Zapoteków

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Magia spokoju w Palenque i Los Angeles

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Gwatemala

Pierwsze kroki

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Nikaragua

Koniec politycznej niewinności

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Izrael

Korzenie

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Wyspy Galapagos

Prawdziwa wolność

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Indonezja

Lasy Borneo

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Wśród orangutanów

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Na Bali

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Trans

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Stany Zjednoczone

Z powrotem w Stanach Zjednoczonych

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Indonezja

Wyżyny Irian Jaya

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Irian Jaya. Kraina Asmat

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Mas

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Kanada i Stany Zjednoczone

Vancouver i Seattle

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Nowa Zelandia

Przez Bali na Nową Zelandię

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Tajlandia

W Tajlandii. Język smakoszy

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Stany Zjednoczone

Wciąż w podróży

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Podziękowania

Największy paradoks mojego niezależnego życia polega na tym, że byłoby ono niemożliwe bez pomocy wielu, bardzo wielu ludzi. Tak naprawdę jestem całkowicie uzależniona od cudzej szczodrobliwości. Przez ostatnich piętnaście lat ludzie otwierali przede mną swoje domy i serca, przyjmowali mnie do swoich rodzin, dzielili się posiłkami, zapraszali na uroczystości. Było ich zbyt wielu, by wszystkich tutaj wymienić. Ale wszystkim gorąco dziękuję.

Specjalne podziękowania otrzymują Bob i Elaine Friedman, Susan Lechner, Debby Barr, Susan i Joel Buxbaum, Mickie Friedman, Irv Golden, Nancy i Morris Zaslavsky, June i Jay Zorn, Marianne Vecsey, Judy Sanders, Barbara i Ray Richards, Bron Richards, John Henderson, Jip Chitnarong, Judy i Arn Piesse, Jean Wells, Christine Leov-Leland, Jocelyn Davey, Vicky Sephton, Tu Biang, Dayu Biang, Jero Made, Ida Ayu Mayuni, Ida Ayu Raka, Wayan Sukerta, Scott Drinkwater, Gera i Andres Todeschini, Edith i Leo Quiroga, Carmen Natale, Asunta Natale, Amparo Jaramillo, Lisa Kramer, Lars Johansson, Nirina Rakoto, Yafa Kfir, Batsheva i Gabi Barshi, Claudia Joenck, Diana Estrin, Maria Esther de la Rosa Duque, Lily You, Lisa Rifkin, Michael Franzblau, Chou Chou Grant, Howard Lefkowitz, Nancy Lamb, Mary Anne Stewart, Sue Young i Stephen Selder.

Czuję się zaszczycona i uradowana tym, że wpadłam w ręce mojej obdarzonej przenikliwym umysłem redaktorki Emily Loose oraz utalentowanej i zawsze dostępnej agentki, Eleine Markson, a także ich asystentów, którzy nigdy niczego mi nie odmawiali – Caroline Sincerbeaux i Gary’ego Johnsona.

Bez opieki, jaką mój brat Dick oraz jego rodzina: Margaret, Danielle i Michelle (Kelly) zapewnili moim rodzicom, nie mogłabym sobie pozwolić na tak długie podróże. Bardzo wam za to dziękuję.

Dziękuję również Melissie, której obecność sprawiła, że nasza rodzina stała się lepsza.

Na koniec zostawiam gorące podziękowania dla Jan i Mitcha, którzy zajmowali się moją korespondencją, rachunkami i książkami, przyjmowali mnie w swoich domach, prali moje rzeczy i robili wszystko, czego potrzebowałam. Mogłam prowadzić tak nadzwyczajne życie tylko dlatego, że potrafili zrezygnować z macierzyńskiej opieki. Kocham was.

Nota dla czytelników

(fragment)…

.

.

.

Rozdział dostępny w wersji pełnej

Spis treści

Karta tytułowa

Karta redakcyjna

Przedmowa

Meksyk

Początek

W wiosce Zapoteków

Magia spokoju w Palenque i Los Angeles

Gwatemala

Pierwsze kroki

Nikaragua

Koniec politycznej niewinności

Izrael

Korzenie

Wyspy Galapagos

Prawdziwa wolność

Indonezja

Lasy Borneo

Wśród orangutanów

Na Bali

Trans

Stany Zjednoczone

Z powrotem w Stanach Zjednoczonych

Indonezja

Wyżyny Irian Jaya

Irian Jaya. Kraina Asmat

Mas

Kanada i Stany Zjednoczone

Vancouver i Seattle

Nowa Zelandia

Przez Bali na Nową Zelandię

Tajlandia

W Tajlandii. Język smakoszy

Stany Zjednoczone

Wciąż w podróży

Podziękowania

Nota dla czytelników