E213. Tabele dodatków i składników chemicznych

Bill Statham

Tłumaczenie: Katarzyna Tryc

Copyright © 2014 by Wydawnictwo RM

Original English edition title The Chemical Maze – Shopping Companion

Copyright © Bill Statham 2006. All rights reserved.

Wydawnictwo RM, 03-808 Warszawa, ul. Mińska 25

rm@rm.com.pl, www.rm.com.pl

Żadna część tej pracy nie może być powielana i rozpowszechniana, w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (elektroniczny, mechaniczny) włącznie z fotokopiowaniem, nagrywaniem na taśmy lub przy użyciu innych systemów, bez pisemnej zgody wydawcy. Wszystkie nazwy handlowe i towarów występujące w niniejszej publikacji są znakami towarowymi zastrzeżonymi lub nazwami zastrzeżonymi odpowiednich firm odnośnych właścicieli. Wydawnictwo RM dołożyło wszelkich starań, aby zapewnić najwyższą jakość tej książce, jednakże nikomu nie udziela żadnej rękojmi ani gwarancji. Wydawnictwo RM nie jest w żadnym przypadku odpowiedzialne za jakąkolwiek szkodę będącą następstwem korzystania z informacji zawartych w niniejszej publikacji, nawet jeśli Wydawnictwo RM zostało zawiadomione o możliwości wystąpienia szkód.

ISBN 978-83-7243-529-3

ISBN 978-83-7773-111-6 (e-Pub)

ISBN 978-83-7773-114-7 (mobi)

Redaktor prowadzący: Justyna Mrowiec

Redakcja merytoryczna: Elena Szamonina, Elżbieta Pawłowska

Korekta: Anna Odrowska

Nadzór graficzny: Grażyna Jędrzejec

Projekt graficzny okładki: Agata Chmielewska

Opracowanie wersji elektronicznej: Marcin Fabijański

W razie trudności z zakupem tej książki prosimy o kontakt z wydawnictwem: rm@rm.com.pl

O autorze

Bill Statham mieszka w Victorii (Australia) ze swoją żoną i partnerką w interesach, Kay Lancashire. Jest naukowcem, pisarzem i wydawcą, którego głównym celem jest szerzenie oświaty zdrowotnej i wywarcie pozytywnego wpływu na zdrowie ludzi i środowisko.

Ponad dziesięć lat studiował i praktykował homeopatię w Australii i Wielkiej Brytanii. W tym czasie coraz bardziej interesował się i niepokoił szkodliwym wpływem na ludzkie zdrowie syntetycznych związków chemicznych występujących w żywności i produktach codziennego użytku.

Napisał tę książkę, aby ułatwić identyfikowanie składników i dodatków do artykułów spożywczych, produktów higieny osobistej i kosmetyków, które mogą powodować dolegliwości i choroby. Ta wiedza zapewnia nam możliwość wolnego wyboru, a niejednokrotnie lepszą jakość życia.

Przedmowa

Z badań i wskazówek Billa Stathama zawartych w tej książce skorzystają zarówno konsumenci biegli w dobieraniu bezpiecznych produktów, jak i początkujący.

Niech cię nie zniechęca niewielki format tej książki, gdyż spowoduje ona WIELKIE i nieodwracalne zmiany w twoim postrzeganiu żywności i środków higieny osobistej. Jeśli weźmiesz do serca te rady, nie będziesz już bezmyślnie uczestniczyć w wyprawach do sklepu. Kiedyś ignorancja zapewniała beztroską radość z zakupów, ale teraz – w świecie produkcji masowej, ukierunkowanej na zysk, opartej na konserwantach i chemikaliach – oznacza niebezpieczeństwo.

Po wielu latach badań nad toksycznymi składnikami środków higieny osobistej i kosmetyków do pielęgnacji skóry, a także praktyki w unikaniu ich w tworzonych przeze mnie artykułach, mogę z radością polecić pracę Billa Stathama jako wspaniały poradnik dla każdego, kto kwestionuje bezpieczeństwo tych „naturalnych” składników o dziwnych nazwach.

Co więcej, jako konsument certyfikowanych produktów organicznych mam szczerą nadzieję, że wydacie swoje pieniądze na zdrowe artykuły i staniecie się zwolennikami produktów organicznych!

Narelle Chenery

Dyrektor działu badań i rozwoju firmy Miessence

Jak posługiwać się tym poradnikiem?

Kluczowe informacje w tej książce zostały podzielone na dwie części.

Pierwsza część zawiera alfabetyczną listę dodatków do żywności dopuszczonych przez Unię Europejską oraz ich kody E. Jeśli znasz tylko kod E dodatku do żywności, znajdziesz jego nazwę na liście konwersji kodów E.

Druga część zawiera alfabetyczną listę składników kosmetyków i środków higieny osobistej. Niektóre z nich zostały także dopuszczone jako dodatki do żywności i dlatego występują w pierwszej części, na przykład kwas mlekowy (E270), kwas cytrynowy (E330) i wosk candelilla (E902).

W książce wskazano stopień szkodliwości poszczególnych dodatków i składników, podając, czy:

– są one bezpieczne i/lub pożyteczne,

– są bezpieczne dla większości,

– stosując je, lepiej zachować ostrożność,

– lepiej ich unikać,

– są niebezpieczne.

System kodowania kolorami jeszcze bardziej ułatwia czytanie. Jest wzorowany na drogowej sygnalizacji świetlnej, gdzie kolor czerwony oznacza „stój”, żółty – „uważaj”, a zielony – „możesz bezpiecznie jechać dalej”.

Uwaga: Podane oceny są opiniami autora, wyrażonymi w chwili pisania tej książki na podstawie dostępnych wyników badań. Informacje pochodzą z wielu źródeł, w tym kart charakterystyki niebezpiecznych substancji chemicznych, badań na zwierzętach oraz medycznych i naukowych raportów laboratoryjnych.

Kolorowe kody stanowią jedynie ogólne wskazówki, każdy z konsumentów może bowiem inaczej zareagować na substancje chemiczne. Rodzaj i nasilenie reakcji zależy od wielu czynników, między innymi stanu zdrowia danej osoby, jej wieku i płci, miejsca pracy i zamieszkania oraz ilości substancji i czasu ich działania. Jednak zaleca się, aby wybierać tylko te produkty, które zawierają dodatki i składniki oznaczone jako bezpieczne i/lub pożyteczne albo bezpieczne dla większości.

W książce wymieniono również korzystne i/lub szkodliwe skutki działania dodatków i składników, symptomy i choroby, które mogą wywoływać lub nasilać, a także ich wpływ na środowisko.

Na ogół zostało też podane pochodzenie substancji chemicznych. Mogą być pochodzenia naturalnego, roślinnego, zwierzęcego lub być produktem genetycznie modyfikowanym (GM).

W przypadku konkretnych chorób, takich jak nowotwory, cukrzyca, guzy i inne, tylko w niektórych punktach zostało zaznaczone, czy ich występowanie zaobserwowano u ludzi, czy też u zwierząt. Zwykle też nie zostały wymienione ilości lub stężenia związków chemicznych, których to dotyczy, ani sposoby i czas ich działania. Takie dane wykraczają poza ramy tej książki, a więcej informacji na ten temat czytelnik znajdzie w bibliografii.

W książce wymieniono kilka typowych produktów mogących zawierać dany dodatek/składnik, a także inne jego zastosowania.

Na końcu książki znajduje się rozdział poświęcony inżynierii genetycznej oraz lista przydatnych zasobów internetowych dla osób, które chciałyby uzyskać więcej informacji, niż może się pomieścić w książce tego formatu.

Oświadczenie

Dołożono wszelkich starań, aby informacje zawarte w tej książce były dokładne i zgodne ze stanem wiedzy w chwili jej publikacji. Książka nie zawiera wszystkich informacji o wszystkich związkach chemicznych stosowanych do produkcji żywności, kosmetyków i środków higieny osobistej. Autor i wydawca nie ponoszą odpowiedzialności za niewłaściwe wykorzystanie lub zrozumienie podanych tu informacji ani za wszelkie straty, zniszczenia lub szkody zdrowotne, finansowe lub inne, jakie mogą ponieść osoby indywidualne lub grupy, opierając się na podanych tu informacjach. W każdym przypadku problemów ze zdrowiem należy się skontaktować z wykwalifikowanym lekarzem.

Wstęp

„Człowiek czasem zbacza z drogi prawdy, ale po namyśle zazwyczaj idzie dalej.”

Winston Churchill

Pomysł napisania tej książki powstał z potrzeby zrozumienia, w jaki sposób niektóre związki chemiczne, z którymi stykamy się na co dzień, przyczyniają się do powstania różnych chorób.

Jako praktykujący homeopata często zastanawiałem się, dlaczego niektórzy moi pacjenci odzyskują zdrowie dzięki kuracji tylko po to, aby znowu zachorować. Dopiero po przeprowadzeniu pewnych badań wykryłem związek między tym, co jedzą, a ich problemami zdrowotnymi. I nie chodziło tu tylko o rodzaj artykułów spożywczych, ale zwykle o zawarte w nich chemiczne dodatki. Sprawdzałem też, czy codziennie używane produkty do ciała – środki higieny osobistej i kosmetyki – również mogły mieć wpływ na ich zdrowie.

Wyniki tych badań często były dla mnie zaskakujące i szokujące. Przekonałem się, że znaczna liczba związków chemicznych dodawanych do żywności i kosmetyków może powodować lub nasilać problemy zdrowotne, takie jak astma, zapalenie skóry, pokrzywka, migrena, katar sienny, dolegliwości żołądkowe, problemy behawioralne, nadpobudliwość, trudności w nauce i wiele innych. Niektóre z tych dodatków okazały się toksyczne dla organów takich jak wątroba, nerki, serce, grasica i mózg, a także układu immunologicznego, nerwowego, hormonalnego i dokrewnego. Jeszcze bardziej niepokojący był fakt, że niektóre substancje dopuszczone do stosowania w żywności, środkach higieny osobistej i kosmetykach mogą powodować uszkodzenia DNA, defekty płodu, mutacje genetyczne i nowotwory.

Zacząłem informować pacjentów o swoich odkryciach i zachęcać ich do wyeliminowania jak największej liczby związków chemicznych, które – jak wykryłem – mają szkodliwy wpływ na zdrowie. Zgodnie z moimi przewidywaniami stan zdrowia moich pacjentów istotnie się poprawił, co często nawet zaskakiwało ich samych. Zaobserwowałem także interesujący skutek uboczny. Ci pacjenci, którzy przekonali swoje rodziny i przyjaciół do nowego stylu życia poprzez wyeliminowanie szkodliwych związków chemicznych, zaobserwowali, że zdrowie i samopoczucie tych ludzi również się poprawiło, czasami nawet w znacznym stopniu.

Doszedłem do wniosku, że powinienem napisać książkę, aby więcej osób mogło skorzystać z tej wiedzy. Marzyłem o książeczce wielkości karty kredytowej, która zmieściłaby się w portfelu. Szybko jednak zdałem sobie sprawę, że książka o tak małym formacie nie pomieści wszystkich najistotniejszych danych. Intensywniej zabrałem się do badań i po kolejnym roku pracy zebrałem dość informacji, by móc opublikować mały poradnik konsumenta.

Pierwszą edycję tej książki wydałem samodzielnie w Australii w kwietniu 2001 roku. Cztery lata później miałem sprzedanych ponad 40 000 egzemplarzy, głównie w Australii i Nowej Zelandii.

Gdy pierwsze wydanie tej książki trafiło do domów i toreb na zakupy, dostałem wiele listów zwykłych i elektronicznych z podziękowaniami za stworzenie tak poręcznego przewodnika po ogromnym wykazie dodatków i składników występujących w naszej żywności, kosmetykach i środkach higieny osobistej oraz z opisami, jak dzięki tej książce poprawiło się zdrowie czytelników i ich dzieci po wyeliminowaniu szkodliwych związków chemicznych z ich życia. Poruszają mnie i inspirują te historie, między innymi historia Debry Gillis z Sydney:

„Chciałabym podzielić się szczęściem, jakiego spotkało mojego najmłodszego syna, Jacka. Po wyeliminowaniu szkodliwych związków chemicznych z naszego domu i diety zachowanie mojego syna zmieniło się – stał się znacznie spokojniejszy. Zasadnicza różnica dotyczy symptomów typowych dla ADHD (nie żebym kiedykolwiek go tak szufladkowała) – pierwszy raz zdarzyło się, że zainteresował się tym, co dzieje się wokół. Z każdym dniem jego pamięć jest lepsza i znacznie łatwiej niż kiedyś przychodzi mu nauka. Jego nauczyciel, pan Rudolf Steiner, był zaskoczony tak znacznymi, korzystnymi zmianami po wyeliminowaniu z życia Jacka wszelkich barwników i konserwantów żywności oraz chemikaliów”.

Ta książka zawiera informacje o ponad trzystu dodatkach i ponad pięciuset najczęściej stosowanych składnikach kosmetyków i środków higieny osobistej. Producenci mają do wyboru ponad dziesięć tysięcy substancji, a wiadomo, że ponad tysiąc z nich jest szkodliwych. Opisanie ich wszystkich w tym kieszonkowym przewodniku byłoby niewykonalne, a zatem wymieniłem tylko te, które spotykamy najczęściej.

Zatrważająca liczba związków chemicznych używanych przez producentów nigdy nie została przetestowana pod kątem długoterminowego wpływu na ludzkie zdrowie. Ponadto stosowane są składniki, które w wielu krajach zostały zakazane.

Natomiast pozytywne jest to, że coraz więcej firm produkuje żywność i kosmetyki bez szkodliwych dodatków E i syntetycznych związków chemicznych. Mamy zatem wybór i wystarczy parę wskazówek oraz trochę determinacji, aby uniknąć tych trucizn i zdrowiej żyć. Koszty ignorancji i bierności mogą być naprawdę wysokie. Nie musimy ich ponosić.

Nasze istnienie na tej planecie zależy także od podejmowanych przez nas decyzji i działań. Nadszedł czas, by działać!

Lista konwersji kodów E

Część 1

DODATKI DO ŻYWNOŚCI

5’-rybonukleotyd disodowy

(może być pochodzenia zwierzęcego; zakazany w niektórych krajach)

Lepiej unikać

Kod E635

Funkcja: Wzmacniacz smaku i zapachu

Potencjalne skutki: Astma; nadpobudliwość; zmiany nastroju; swędzące wysypki skórne pojawiające się do 30 h po spożyciu; powinny go unikać osoby uczulone na aspirynę; niedozwolony w zastosowaniach spożywczych dla dzieci; dna moczanowa; problemy z nerkami

Zastosowanie w żywności: Chipsy smakowe, gotowe ciasta owocowe

5’-rybonukleotyd wapnia

(może być pochodzenia zwierzęcego)

Lepiej unikać

Kod E634

Funkcja: Wzmacniacz smaku i zapachu

Potencjalne skutki: Astma; nadpobudliwość; swędzące wysypki do 30 h po spożyciu, opuchlizna warg, gardła i języka; anafilaksja

Zastosowanie w żywności: Chipsy smakowe, gotowe ciasta owocowe

Acesulfam K

(acetosulfam; syntetyczny)

Lepiej unikać

Kod E950

Funkcja: Substancja słodząca, wzmacniacz smaku i zapachu

Potencjalne skutki: Zanotowano przypadki raka płuc, raka piersi, białaczkę, choroby układu oddechowego i nowotwory u zwierząt

Zastosowanie w żywności: Sztuczny słodzik, niskokaloryczne artykuły spożywcze, niskokaloryczna guma do żucia

Inne zastosowania: Produkty do higieny jamy ustnej

Acetylowana skrobia

(syntetyczna; zobacz Starch-Modified (Skrobia modyfikowana) w części 2)

Zalecana ostrożność

Kod E1420

Funkcja Zagęstnik, środek żelujący, stabilizator

Potencjalne skutki Istnieją wątpliwości, czy podawanie skrobi modyfikowanej, zwłaszcza niemowlętom, jest bezpieczne

Zastosowanie w żywności Marynaty, sos chutney, desery, sery, wypieki, wyroby cukiernicze

Acetylowana skrobia utleniona

(skrobia modyfikowana; zobacz Starch-Modified (Skrobia modyfikowana) w części 2)

Zalecana ostrożność

Kod E1451

Funkcja: Zagęstnik, stabilizator, rozpuszczalnik

Potencjalne skutki: Istnieją wątpliwości, czy podawanie skrobi modyfikowanej, zwłaszcza niemowlętom, jest bezpieczne

Zastosowanie w żywności: Owoce konserwowe dla niemowląt i wyroby cukiernicze dla dzieci

Acetylowany adypinian diskrobiowy

(skrobia modyfikowana; zobacz Starch-Modified (Skrobia modyfikowana) w części 2)

Zalecana ostrożność

Kod E1422

Funkcja: Zagęstnik, stabilizator

Potencjalne skutki: Istnieją wątpliwości, czy podawanie skrobi modyfikowanej, zwłaszcza niemowlętom, jest bezpieczne

Zastosowanie w żywności: Sosy, marynaty, jogurty, ciasta w proszku, owoce konserwowe, owocowe nadzienia do ciast

Acetylowany fosforan diskrobiowy

(syntetyczny; zobacz Starch-Modified (Skrobia modyfikowana) w części 2)

Zalecana ostrożność

Kod E1414

Funkcja: Zagęstnik, stabilizator

Potencjalne skutki: Istnieją wątpliwości, czy podawanie skrobi modyfikowanej, zwłaszcza niemowlętom, jest bezpieczne

Zastosowanie w żywności: Sosy, marynaty, jogurty, ciasta w proszku, owoce konserwowe, owocowe nadzienia do ciast

Adypinian potasu

(sól potasowa kwasu adypinowego)

Bezpieczny dla większości

Kod E357

Funkcja: Regulator kwasowości, środek buforujący

Potencjalne skutki: Zobacz Kwas adypinowy (E355)

Zastosowanie w żywności: Produkty o niskiej zawartości soli

Inne zastosowania: Woda kotłowa

Adypinian sodu

(sól sodowa kwasu adypinowego)

Bezpieczny i/lub pożyteczny

Kod E356

Funkcja: Regulator kwasowości, utwardzacz

Potencjalne skutki: Uznawany za nieszkodliwy w zastosowaniach spożywczych

Zastosowanie w żywności: Napoje gazowane, wypieki, sery topione, przekąski

Agar

(uzyskiwany z krasnorostów)

Bezpieczny dla większości

Kod E406

Funkcja: Zagęstnik, substancja żelująca, stabilizator, emulgator

Potencjalne skutki: W małych dawkach uznawany za nieszkodliwy w zastosowaniach spożywczych; słabo toksyczny przy połknięciu; reakcje alergiczne

Zastosowanie w żywności: Lody, wypieki, desery, wędliny, galaretki

Inne zastosowania: Kosmetyki, środki przeczyszczające

Alfa-tokoferol

(witamina E; może być syntetyczna lub GM)

Bezpieczny dla większości

Kod E307

Funkcja: Przeciwutleniacz, składnik pokarmowy

Potencjalne skutki: Uznawany za nieszkodliwy w zastosowaniach spożywczych; podczas zamrażania ulega zniszczeniu

Zastosowanie w żywności: Biała mąka, białe pieczywo, biały ryż, margaryny

Alginian amonu

(sól amonowa kwasu alginowego z glonów morskich)

Bezpieczny dla większości

Kod E403

Funkcja: Zagęstnik, stabilizator, substancja żelująca

Potencjalne skutki: Alginiany mogą korzystnie wpływać na zdrowie; w niektórych testach na zwierzętach hamowały wchłanianie podstawowych składników odżywczych

Zastosowanie w żywności: Desery i budynie w proszku, lody, jogurty

Inne zastosowania: Kosmetyki, woda kotłowa

Alginian glikolu propylenowego

(alginian 1, 2 propanodiolu; ester kwasu alginowego z glikolem propylenowym)

Zalecana ostrożność

Kod E405

Funkcja: Zagęstnik, stabilizator, amulgator, substancja żelująca

Potencjalne skutki: Może powodować reakcje alergiczne; zmniejszony wzrost i luźne stolce w badaniach na zwierzętach; w niektórych testach na zwierzętach alginiany hamowały wchłanianie podstawowych składników odżywczych

Zastosowanie w żywności: Mrożone desery kremowe, sosy do sałaty, lody, owocowe oranżady w proszku

Inne zastosowania: Kosmetyki

Alginian potasu

(sól potasowa kwasu alginowego)

Bezpieczny dla większości

Kod E402

Funkcja: Zagęstnik, stabilizator, substancja żelująca

Potencjalne skutki: Alginiany mogą korzystnie wpływać na zdrowie; w niektórych testach na zwierzętach hamowały wchłanianie podstawowych składników odżywczych

Zastosowanie w żywności: Lody, jogurty, budynie w proszku

Alginian sodu

(sól sodowa kwasu alginowego)

Bezpieczny dla większości

Kod E401

Funkcja: Zagęstnik, stabilizator, rozpuszczalnik, substancja klarująca

Potencjalne skutki: Alginiany mogą korzystnie wpływać na zdrowie; w niektórych testach na zwierzętach hamowały wchłanianie podstawowych składników odżywczych

Zastosowanie w żywności: Mrożone desery, dżemy, konserwowe galaretki owocowe

Inne zastosowania: Mleczka kosmetyczne dla niemowląt, zestawy do trwałej ondulacji, kremy do golenia

Alginian wapnia

(sól wapniowa kwasu alginowego)

Bezpieczny dla większości

Kod E404

Funkcja: Zagęstnik, stabilizator, rozpuszczalnik

Potencjalne skutki: Alginiany mogą korzystnie wpływać na zdrowie; w niektórych testach na zwierzętach hamowały wchłanianie podstawowych składników odżywczych

Zastosowanie w żywności: Lody, sery miękkie, twarogi, przekąski serowe, desery błyskawiczne

Inne zastosowania: Mydła w płynie, kremy do rąk, szampony, zestawy do układania włosów

Część 2

SKŁADNIKI KOSMETYKÓW

Modyfikacje genetyczne w skrócie

Dodatek

Słowniczek

Bibliografia

Spis treści

O autorze

Przedmowa

Jak posługiwać się tym poradnikiem?

Wstęp

Lista konwersji kodów E

DODATKI DO ŻYWNOŚCI

SKŁADNIKI KOSMETYKÓW

Modyfikacje genetyczne w skrócie

Dodatek

Słowniczek

Bibliografia