Redakcja

Wydawca: Katarzyna Bednarska Redaktor prowadzący: Katarzyna Brzozowska

Koordynator produkcji: Magdalena Huta

Korekta: Zespół

ISBN 978-83-269-6255-4

Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2017

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10

Skład i łamanie: Ireneusz Gawliński

Druk: MDruk

Publikacja „Samochód w firmie VAT, CIT/PIT, UoR. Praktyczne wskazówki eksperta” chroniona jest prawem autorskim. Przedruk materiałów opublikowanych w niej – bez zgody wydawcy jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło.

Niniejsza publikacja została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy oraz doświadczenia jej twórców. Zaproponowane w niej wskazówki, porady i interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Opublikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Samochód w firmie VAT, CIT/PIT, UoR. Praktyczne wskazówki eksperta” wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków.

Definicja samochodu na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym

Na gruncie podatku dochodowego bardzo istotne jest rozróżnienie samochodu osobowego od samochodu niebędącego osobowym, ponieważ nie wszystkie wydatki związane z tym pierwszym mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Zgodnie z zapisem art. 5a pkt 19a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT) i art. 4a pkt 9a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT) samochód osobowy to pojazd samochodowy w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 ton, konstrukcyjnie przeznaczony do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, z wyjątkiem:

a) pojazdu samochodowego mającego jeden rząd siedzeń, który oddzielony jest od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą:

•klasyfikowanego na podstawie przepisów o ruchu drogowym do podrodzaju: wielozadaniowy, van lub

•z otwartą częścią przeznaczoną do przewozu ładunków;

b) pojazdu samochodowego, który posiada kabinę kierowcy z jednym rzędem siedzeń i nadwozie przeznaczone do przewozu ładunków, jako konstrukcyjnie oddzielne elementy pojazdu;

c) pojazdu specjalnego, jeżeli z dokumentów wydanych zgodnie z przepisami o ruchu drogowym wynika, że dany pojazd jest pojazdem specjalnym, i jeżeli spełnione są również warunki zawarte w odrębnych przepisach, określone dla następujących przeznaczeń:

•agregat elektryczny/spawalniczy,

•do prac wiertniczych,

•koparka, koparka-spycharka,

•ładowarka,

•podnośnik do prac konserwacyjno-montażowych,

•żuraw samochodowy;

d) pojazdu samochodowego określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 86a ust. 16 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT).

Od 1 kwietnia 2014 roku ustawodawca wprowadził legalną definicję samochodu osobowego na potrzeby podatków dochodowych. Istotne znaczenie ma fragment „(…) pojazd samochodowy w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym”. Dzięki niemu pod tę definicję podlegają „pojazdy silnikowe, których konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h” (art. 2 pkt 33 Kodeksu drogowego), w tym quady, motocykle czy samochody osobowe. Dodatkowo wprost w ustawie został wprowadzony wykaz przeznaczeń pojazdów specjalnych – poprzednio wystarczającym dowodem były dokumenty zaświadczające, że pojazd jest pojazdem specjalnym. Zmiany te spowodowały jeszcze dokładniejsze ujednolicenie przepisów ustawy o PIT i ustawy o CIT z zapisami ustawy o VAT.

Kupno samochodu na potrzeby firmy

Ogromne znaczenie w ustaleniu wartości początkowej auta podlegającego amortyzacji bilansowej i podatkowej mają obowiązujące zasady odliczania VAT przy zakupie samochodów nieuznawanych za ciężarowe.

Samochód ciężarowy lub osobowy, który spełnia warunki dla środków trwałych określone w art. 3 ust. 1 pkt 15 ustawy o rachunkowości (dalej: uor), należy w miesiącu przyjęcia go do używania wprowadzić do ewidencji środków trwałych, w wartości początkowej równej cenie jego nabycia. Podobnie z przepisów ustawy o PIT i ustawy o CIT wynika, że środkiem trwałym może być każdy składnik majątku stanowiący własność lub współwłasność podatnika, m.in. nabyty odpłatnie, kompletny i zdatny do użytku w dniu przyjęcia do używania. Dodatkowo przewidywany okres jego używania powinien być dłuższy niż rok, a sam składnik majątku powinien być m.in. wykorzystywany przez podatnika na potrzeby własnej działalności gospodarczej. Składnik majątku, który spełnia te kryteria, podlega wprowadzeniu do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych najpóźniej w miesiącu przekazania go do używania.

Cena nabycia obejmuje ogół kosztów poniesionych przez firmę do dnia przyjęcia środka trwałego do używania. Zgodnie z art. 28 ust. 8 uor, a także art. 16g ust. 3 ustawy o CIT i art. 22g ust. 3 ustawy o PIT stanowi ona kwotę należną zbywcy, powiększoną o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania samochodu do używania. W szczególności cenę nabycia należy powiększyć o koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze, montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych, opłat notarialnych, skarbowych i innych, odsetek, prowizji. W przypadku gdy zgodnie z odrębnymi przepisami podatek od towarów i usług nie stanowi podatku naliczonego albo podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty należnego podatku, cenę nabycia trzeba podwyższyć także o podatek naliczony albo zwrot różnicy podatku w rozumieniu ustawy o VAT. W przypadku importu cena nabycia obejmuje cło i podatek akcyzowy od importu składników majątku. W przypadku samochodów sprowadzanych należy niekiedy doliczyć do wartości początkowej koszty kontroli, przeglądu samochodu i opłatę recyklingową.

Przepisy Prawa o ruchu drogowym pozwalają nowemu właścicielowi już dopuszczonego do ruchu auta korzystać przez pewien czas z samochodu zarejestrowanego na poprzedniego właściciela. Dlatego nie ma przeszkód, aby podatnik wprowadził nabyty samochód do ewidencji środków trwałych jeszcze przed jego przerejestrowaniem.

Ważne

Koszty rejestracji auta doliczamy do wartości początkowej, jeśli dopiero po dopuszczeniu samochodu do ruchu drogowego po jego rejestracji można uznać, że jest on zdatny do użytku. W szczególności dotyczy to samochodów nowych.

Gdy podjęta zostanie decyzja o wprowadzeniu samochodu do ewidencji środków trwałych przed jego przerejestrowaniem, wówczas opłaty za przerejestrowanie nie ujmie się w wartości początkowej. Dlatego gdy auto zostaje przyjęte do używania przed przerejestrowaniem, związana z tym przerejestrowaniem opłata stanowi koszt podatkowy i rachunkowy w dacie poniesienia. Natomiast gdy przerejestrowanie samochodu nastąpi przed przyjęciem go na stan środków trwałych, wówczas opłata będzie składową wartości początkowej tego pojazdu stanowiącej podstawę naliczania odpisów amortyzacyjnych. Jeśli cena nabycia została ustalona wcześniej niż bezpośrednio przed dniem wprowadzenia auta do ewidencji środków trwałych – zastosowanie ma historyczna cena nabycia (nawet sprzed kilku lat).

Określenie wartości auta

Wartość początkową samochodu należało ustalić w wysokości kwoty z faktury potwierdzającej zakup, mimo że nabycie na potrzeby osobiste nastąpiło w innym terminie. Jeżeli (zgodnie z odrębnymi przepisami) podatek od towarów i usług wynikający z faktury VAT potwierdzającej nabycie auta nie stanowił dla podatnika podatku naliczonego albo nie przysługiwało mu prawo do obniżenia kwoty należnego podatku o podatek naliczony bądź też zwrot różnicy podatku w rozumieniu ustawy o VAT, wówczas ceny nabycia środka trwałego nie pomniejsza się o ten podatek. W takiej sytuacji ceną nabycia będzie wartość brutto zakupionego środka trwałego wykazana w fakturze dokumentującej ten zakup.

Interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 11 lutego 2014 r., sygn. akt ITPB1/415–1164/13/AK

Sprzedaż komisowa samochodu w systemie marży jako czynność cywilnoprawna opodatkowana podatkiem od towarów i usług nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych na mocy art. 2 pkt 4 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Wobec tego dokonując zakupu używanego samochodu osobowego z komisu w ramach sprzedaży opodatkowanej podatkiem od towarów i usług na zasadach określonych w art. 120 ustawy o podatku od towarów i usług (tzn. w ramach „procedury marży – towary używane”), nie będzie obowiązana do zapłaty z tego tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych.

Interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 28 grudnia 2016 r., sygn akt 2461-IBPB-2-1.4514.592.2016.1.MZ

Cenę nabycia należy podwyższyć o nakłady poniesione na dostosowanie auta do potrzeb firmy. Jeśli zatem konieczne są nakłady na modernizację, przebudowę czy też remont przed przyjęciem samochodu do użytkowania, to zwiększą one wartość początkową będącą podstawą naliczania odpisów umorzeniowych. Ta zasada obowiązuje zarówno w rachunkowości, jak i podatkach dochodowych.

Remont nabytego środka trwałego

Zakup części do remontu nowo nabytego (niewprowadzonego jeszcze do ewidencji) auta na giełdach i szrotach nie stanowi przeszkody w ustaleniu wartości tych nakładów. Nabywcy części samochodowych (nabywanych także na giełdzie) są zainteresowani pozyskaniem dowodów sprzedaży, chociażby dla potrzeb ich reklamacji czy zwrotu. Natomiast wartość własnej pracy podatnika nie może stanowić kosztu podatkowego.

Interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 3 grudnia 2013 r., sygn. akt ILPB1/415–997/13–2/IM

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Definicja samochodu na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym

Na gruncie podatku dochodowego bardzo istotne jest rozróżnienie samochodu osobowego od samochodu niebędącego osobowym, ponieważ nie wszystkie wydatki związane z tym pierwszym mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Kupno samochodu na potrzeby firmy

Ogromne znaczenie w ustaleniu wartości początkowej auta podlegającego amortyzacji bilansowej i podatkowej mają obowiązujące zasady odliczania VAT przy zakupie samochodów nieuznawanych za ciężarowe.

Amortyzacja samochodu będącego środkiem trwałym

Rozliczanie kosztów paliwa

Wielkość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków związanych z paliwem do firmowego auta zależy od prawa do odliczenia podatku VAT z faktur je dokumentujących. Należy bowiem pamiętać, że VAT, którego podatnik nie może odliczyć, zalicza do kosztów uzyskania przychodu.

Koszty eksploatacji samochodów będących majątkiem firmy

Poza amortyzacją do kosztów uzyskania przychodów zaliczać można wydatki o charakterze eksploatacyjnym.

Korzystanie z auta na podstawie umowy leasingu

Firmy bardzo często korzystają z leasingu jako formy finansowania środków trwałych, w szczególności samochodów. Najczęściej wykorzystywane w praktyce są umowy określane jako leasing operacyjny. Są to umowy, w przypadku których ryzyko i korzyści związane z samochodem nie przechodzą na korzystającego, lecz pozostają przy finansującym. Korzystający ma prawo zaliczać do kosztów uzyskania przychodów opłaty leasingowe, jak również podatek VAT od tych umów, który na podstawie odrębnych przepisów nie podlega odliczeniu.

Koszty eksploatacji i wykupu auta z leasingu

Prywatny samochód w działalności gospodarczej

Samochody pracowników na potrzeby służbowe

Zdarza się, że przedsiębiorca zatrudniający pracownika wykorzystuje na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej samochód należący do tego pracownika. W takiej sytuacji należy zwrócić pracownikowi koszty wykorzystania auta.

Sprzedaż i wycofanie samochodu z działalności

W wyniku sprzedaży samochodu stanowiącego środek trwały w prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej powstaje przychód z tej działalności podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Tak wynika z art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o PIT i art. 12 ust. 3 ustawy o CIT.

Odszkodowanie za samochód

Odszkodowania otrzymane przez przedsiębiorców za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej stanowią przychód z tego źródła (art. 14 ust. 2 pkt 12 ustawy o PIT i art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT). Stąd otrzymanie tego typu należności skutkuje powstaniem przychodu podatkowego. Przychód ten, jako niekorzystający ze zwolnienia od podatku, należy opodatkować wraz z pozostałymi przychodami z tego źródła.

Wykorzystanie firmowego auta do celów prywatnych

Przepisy nie precyzują, jak należy określać wartość nieodpłatnych świadczeń oraz które z ich kategorii podlegają opodatkowaniu. Wyjątek w tej materii stanowi uregulowanie kwestii związanych z przychodami osiąganymi przez pracowników z tytułu użytkowania samochodów służbowych do celów prywatnych.

Odliczanie VAT od aut

Aktualnie obowiązujące przepisy dotyczące odliczania VAT od samochodów są w zdecydowanej większości wynikiem obszernej nowelizacji ustawy o VAT, która weszła w życie 1 kwietnia 2014 r. Nowela wprowadziła generalnie ograniczenia w odliczaniu podatku w odniesieniu do wszystkich wydatków dotyczących pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony. Wyjątkiem są auta przeznaczone wyłącznie do prowadzenia działalności gospodarczej, które pod pewnymi warunkami korzystają z pełnego odliczenia.

Praktyczne aspekty stosowania przepisów o odliczaniu VAT od aut

Interpretacje podatkowe

Odpowiedzi ekspertów

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71