Redakcja

Praca zbiorowa pod redakcją

Marty Strupińskiej

Kierownik grupy wydawniczej

Agnieszka Konopacka-Kuramochi

Korekta

Zespół

Druk

Miller Druk

Skład i łamanie

Triograf, Dariusz Kołacz

Projekt graficzny okładki Magdalena Huta

ISBN 978-83-269-6507-4

Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2017

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa,

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256, KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie,

XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego,

Wysokość kapitału zakładowego 200.000 zł.

Publikacja „Emerytury 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października” została opracowana we współpracy z Wydawnictwem VNR Verlag für die Deutsche Wirtschaft AG z Niemiec. „Emerytury 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października” chronione jest prawem autorskim. Przedruk materiałów zamieszczonych w publikacji „Emerytury 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października” oraz w innych dostępnych elementach subskrypcji – bez zgody wydawcy – jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Publikacja „Emerytury 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów oraz konsultantów. Zaproponowane w publikacji „Emerytury 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października” oraz w innych dostępnych elementach subskrypcji wskazówki, porady i interpretacje nie mają charakteru porady prawnej. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Emerytury 2017 z uwzględnieniem zmian od 1 października” lub w innych dostępnych elementach subskrypcji wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przykładów. Wydawca nie odpowiada za treść zamieszczonej reklamy; ma prawo odmówić zamieszczenia reklamy, jeżeli jej treść lub forma są sprzeczne z linią programową bądź charakterem publikacji oraz interesem Wydawnictwa Wiedza i Praktyka.

Informacje o prenumeracie

tel.: 22 518 29 29

e-mail: cok@wip.pl

Wstęp

Od 1 października 2017 r. wchodzi w życie ustawa z 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 38); dalej: ustawa wiekowa. Wprowadzone zmiany dotyczącą przede wszystkim obniżenia powszechnego wieku emerytalnego do 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn. Pozostałe regulacje mają charakter dostosowujący inne przepisy w zakresie, w jakim odwołują się one do wieku emerytalnego. Zmiany przepisów dotyczą m.in.:

▶obniżenia powszechnego wieku emerytalnego – 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn,

▶orzekania o niezdolności do pracy do osiągnięcia obniżonego wieku emerytalnego,

▶ustalenia okresu brakującego do pełnych 25 lat okresów składkowych oraz nieskładkowych przy obliczaniu wysokości renty z tytułu niezdolności do pracy, liczonych od zgłoszenia wniosku do osiągnięcia obniżonego wieku,

▶możliwości przyznania emerytury nauczycielskiej bez względu na wiek,

▶likwidacji emerytury częściowej,

▶obniżenia do 20 lat stażu wymaganego (w przypadku kobiet) do podwyższenia emerytury do emerytury najniższej,

▶przyznania emerytury z urzędu w obniżonym wieku emerytalnym,

▶ustania prawa do świadczenia/zasiłku przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, emerytury pomostowej z dniem poprzedzającym ukończenie obniżonego wieku emerytalnego,

▶możliwości pobierania świadczenia bez względu na wysokość przychodu w przypadku osiągnięcia przez emeryta obniżonego wieku emerytalnego wynoszącego 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn,

▶uruchomienia „suwaka bezpieczeństwa” dla osób, które ukończyły wiek niższy o 10 lat od obniżonego wieku emerytalnego,

▶ponownego obliczenia emerytury w przypadku kobiet, pobierających okresową emeryturę kapitałową, w obniżonym „męskim” powszechnym wieku emerytalnym.

Ważne

Ustawa wiekowa zawiera także regulacje przejściowe dotyczące ubezpieczonych, którzy nie osiągnęli przed 1 października 2017 r. (tj. przed wejściem w życie ustawy wiekowej) podwyższonego wieku emerytalnego, a osiągnęli wiek obniżony).

Ponadto zagwarantowano ochronę praw nabytych. Ustawa wiekowa nie narusza praw i obowiązków ubezpieczonych, którzy nabyli prawo do świadczeń określonych w przepisach ustawy wiekowej.

W książce przedstawiono stan prawny obowiązujący do 30 września 2017 r. oraz omówiono zmiany, jakie wprowadza – począwszy od 1 października 2017 r. – ustawa wiekowa. Chodzi o zaprezentowanie, w jakim zakresie ustawa wiekowa zmienia ustalenie prawa i wysokości świadczeń, a w jakim zakresie daje gwarancję zachowania dotychczasowych praw. Pominięto natomiast kwestie dotyczącą wcześniejszego przejścia na emeryturę górników, a także tych ubezpieczonych, którzy warunki do emerytury wcześniejszej powinni spełnić do 31 grudnia 2008 r. Kobiety urodzone przykładowo w 1953 r. ukończyły już wydłużony powszechny wiek emerytalny. Jeżeli spełniały warunki do przyznania emerytury wcześniejszej na podstawie przepisów ustawy emerytalnej, a nie złożyły wniosku i zrobią to obecnie, przejdą na emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym. Pominięto lub ograniczono inne kwestie, do których nie ma odniesienia ustawa wiekowa. W rozdziale poświęconym postępowaniu skoncentrowano się na postępowaniu w sprawach emerytury.

Rozdział 1. Prawo do świadczeń

Ustawodawca podzielił ubezpieczonych na dwie grupy wiekowe:

1) ubezpieczonych urodzonych przed 1 stycznia 1949 r.

2) urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Prawo do emerytury uzależnione jest od spełnienia określonych warunków, które są zróżnicowane w zależności od daty urodzenia i płci, a w niektórych przypadkach od spełnienia warunków dotyczących stażu emerytalnego.

I. Emerytura dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

1. Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym przysługuje ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 r. po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.

Ubezpieczonym jest w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej osoba podlegająca ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a także osoba, która przed 1 stycznia 1999 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu, z wyłączeniem ubezpieczenia społecznego rolników.

Powszechny wiek jest zróżnicowany i uzależniony od daty urodzenia ubezpieczonego oraz płci.

Według stanu obowiązującego do dnia 30 września 2017 r.:- dla kobiet urodzonych po 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1953 r. powszechny wiek emerytalny wynosi 60 lat, – dla kobiet urodzonych po 31 grudnia 1952 r. ulega podwyższeniu o 1 miesiąc co trzy miesiące. Docelowo wydłużony wiek emerytalny dla kobiet miał wynosić 67 lat (w 2040 roku).

W załączniku nr 1 (str. 105) przedstawiono Tabelę prezentującą podwyższony wiek emerytalny dla kobiet urodzonych w kolejnych miesiącach w latach 1953–1973, a w załączniku nr 2 (str. 111) – Tabelę przedstawiającą wiek emerytalny mężczyzn urodzonych w kolejnych miesiącach w latach 1947–1953.

Prawo do emerytury przysługuje po spełnieniu warunków wymaganych do przyznania emerytury (osiągnięcie powszechnego podwyższonego wieku emerytalnego dla mężczyzn i dla kobiet urodzonych po 31 grudnia 1952 r. oraz posiadania statusu ubezpieczonego). Podwyższony wiek emerytalny będzie obowiązywał do 30 września 2017 r.

Zmiana od 1 października 2017 r.

Od 1 października 2017 r. ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem przepisów dotyczących wcześniejszego przejścia na emeryturę..

Obniżenie wieku emerytalnego dotyczy nabycia prawa do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym,  emerytury z urzędu oraz okresowej emerytury kapitałowej i okresowej emerytury kapitałowej z urzędu.

Z możliwości przejścia na emeryturę będą mogły skorzystać osoby, które obniżony wiek emerytalny:

1) osiągną po 30 września 2017 r. tj. kobiety urodzone po 30 września 1957 r., a mężczyźni urodzeni po 30 września 1952 r.

2) przed 1 października 2017 r.:

a) osiągnęły wiek obniżony, a które nie osiągnęły podwyższonego wieku emerytalnego, tj. kobiety urodzone po 30 czerwca 1956 r., a mężczyźni urodzeni po 30 czerwca 1951 r.,

b) osiągnęły zarówno obniżony, jak i podwyższony wiek emerytalny tj. kobiety urodzone przed 1 lipca 1956 r., a mężczyźni urodzeni przed 1 lipca 1951 r.

ZUS przyzna emeryturę – po złożeniu wniosku – w związku z osiągnięciem obniżonego wieku emerytalnego. Warunkiem przyznania emerytury jest posiadania jakiegokolwiek okresu podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym lub ubezpieczeniu społecznemu.

Przykład

Jolanta C. urodziła się 15 stycznia 1958 r. Od kilkunastu lat prowadzi pozarolniczą działalność. Podlega więc ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Wiek 60 lat ukończy 15 stycznia 2018 r. Jolanta C. ma zamiar przejść na emeryturę w lutym 2018 roku. Z dniem osiągnięcia obniżonego wieku emerytalnego spełni ona warunki do przyznania emerytury.

Przykład

2 października 2017 r. Michał T. kończy 65 lat. Nie pracuje od 8 lat. Posiada on 18-letni okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. W dniu osiągnięcia obniżonego wieku emerytalnego spełni warunki do przyznania emerytury. Na wniosek Michała T.ZUS przyzna emeryturę.

Przykład

Aleksandra M. urodziła się 18 stycznia 1957 r. Posiada 6-letni okres pracy oraz 6-letni okres niewykonywania pracy z powodu opieki nad dziećmi. Wydłużony (obowiązujący do 30 września 2017 r.) powszechny wiek emerytalny dla urodzonych w okresie od 1 stycznia do 31 marca 1957 r. wynosi 61 lat i 5 miesięcy. Wiek ten Aleksandra M. osiągnie 25 czerwca 2018 r., natomiast obowiązujący od 1 października 2017 roku wiek 60 lat osiągnęła już 18 stycznia 2017 r. Począwszy od 1 października 2017. spełnia warunki do emerytury. Prawo do tej emerytury ZUS ustali nie wcześniej niż od miesiąca zgłoszenia wniosku.

Przykład

Władysław H. pobiera rentę rodzinną i pracuje na podstawie umowy zlecenia. Urodził się w 17 września 1952 r. Powszechny wydłużony wiek emerytalny dla mężczyzn urodzonych w okresie od lipca do września 1952 roku wynosi (do 30 września 2017 r.)66 lat i 7 miesięcy. Wiek ten osiągnie w kwietniu 2019 roku. W związku z wejściem w życie przepisów ustawy wiekowej Władysław H. będzie mógł już w październiku 2017 roku przejść na emeryturę. Wiek 65 lat ukończy bowiem 17 września 2017 r. Począwszy od 1 października 2017. spełnia warunki do emerytury.

2. Emerytura z tytułu pracy w szczególnych warunkach

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Rozdział 1. Prawo do świadczeń

Rozdział 2. Wysokość emerytury

Rozdział 3. Postępowanie w sprawie emerytury

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71