Redakcja

Autor:

Melania Kessler

aplikant adwokacki

Redaktor:

Joanna Banasiak-Lach

Kierownik grupy wydawniczej:

Agnieszka Konopacka-Kuramochi

Korekta:

Zespół

ISBN: 978-83-269-6452-7

Copyright © by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa, tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10

DTP: Dariusz Ziach

Druk: Miller Druk sp. z o.o.

Książka „Stosunki dobrosąsiedzkie w rolnictwie, czyli czego nie wolno sąsiadowi” chroniona jest prawem autorskim. Przedruk materiałów opublikowanych w książce bez zgody wydawcy jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Informujemy, że Państwa dane osobowe będą przetwarzane przez Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie przy ul. Łotewskiej 9a w celu realizacji niniejszego zamówienia oraz do celów marketingowych – przesyłania materiałów promocyjnych dotyczących innych produktów i usług. Mają Państwo prawo do wglądu oraz poprawiania swoich danych, a także do wyrażenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania do celów promocyjnych. Podanie danych jest dobrowolne. Zapewniamy, że Państwa dane nie będą przekazywane bez Państwa wiedzy i zgody innym podmiotom. Zaproponowane w książce wskazówki, porady oraz interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku wymaga dodatkowych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Stosunki dobrosąsiedzkie w rolnictwie, czyli czego nie wolno sąsiadowi” wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków.

Wstęp

Stosunki dobrosąsiedzkie, czyli czego sąsiadowi nie wolno – czy można samowolnie obsiewać grunty sąsiada, wyrzucać śmieci na jego nieruchomość, czy samowolnie przejeżdżać przez jego pola? Kto jest właścicielem owoców, które spadły na posesję sąsiada? To tylko nieliczne przykłady wątpliwości, jakie pojawiają się wśród rolników.

Stosunki dobrosąsiedzkie niestety często okazują się złymi stosunkami sąsiedzkimi, a słynne wieloletnie „spory o miedzę” wcale nie należą do rzadkości.

Na szczęście w przypadku takich konfliktowych sytuacji można nie tylko ich unikać, ale również im zapobiegać. A ponieważ w myśl zasady „nieznajomość prawa szkodzi” spory często wynikają właśnie z nieznajomości przepisów, dlatego też w niniejszej broszurze omawiamy najczęstsze zasady dotyczące relacji sąsiedzkich w gospodarstwie. Odpowiadamy zatem na pytania, czyją własnością są owoce, które spadły z drzewa sąsiada, a także czy sami możemy usunąć korzenie z drzewa sąsiadującego z naszym polem. Wyjaśniamy także, na czym polega służebność drogi koniecznej, kto i w jakiej sytuacji może się domagać jej ustanowienia. Wyjaśniamy wreszcie, co można zrobić, jeśli sąsiad buduje nieruchomość, która zajęła nasze grunty.

Rozdział I. Co nam wolno, a czego nie wolno na naszej nieruchomości

Każdy właściciel nieruchomości w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rzeczą rozporządzać.

Korzystanie przez właściciela z nieruchomości oznacza przede wszystkim możliwość:

•jej posiadania (obsiewania, koszenia itd.),

•pobierania z niej pożytków (np. płodów rolnych, czynszu dzierżawnego),

•rozporządzania nią za życia lub na wypadek śmierci (zbycia jej w drodze przeniesienia własności, zapisania w testamencie, obciążania ograniczonymi prawami rzeczowymi, tj. użytkowaniem, służebnością osobistą, służebnością drogową, służebnością przesyłu, wydzierżawienia lub oddania w najem).

Wszakże właściciel rzeczy może z niej korzystać nie tylko sam, ale również za pośrednictwem innych osób (dzieci, małżonka, pracowników gospodarstwa rolnego itd.).

Jednakże, wbrew pozorom, prawo własności – czy to nieruchomości, czy też rzeczy ruchomej – nie jest prawem o charakterze absolutnym, mimo że w zasadzie daje właścicielowi pełne władztwo nad tą rzeczą.

1. Jakie ograniczenia ma prawo własności

Pamiętajmy, że granice wykonywania przez właściciela swojego prawa do władania rzeczą są wyznaczane przez trzy elementy:

a) przepisy prawne rangi ustawowej (w stosunku do nieruchomości – np. prawo wodne, prawo lotnicze, prawo geologiczne i górnicze),

b) zasady współżycia społecznego,

c) społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa.

Pod pojęciem „ustawa” należy rozumieć także akt prawny niższego rzędu, jeżeli spełnia dwa wymogi:

•ma charakter wykonawczy w stosunku do ustawy i

•mieści się w granicach upoważnienia w niej zawartego.

Dlatego też wszelkie akty rangi niższej niż ustawowe, np. akty prawa miejscowego, wydanego np. na obszarze danej gminy lub miasta, nie mogą ograniczać właściciela w jego prawie do władztwa nad rzeczą.

Uwaga

Wszelkie ograniczenia w prawie własności powinny jednoznacznie wynikać z norm prawnych, tzn. konkretnie wskazywać określone nakazy bądź zakazy (np. zakaz wypalania traw, nakaz umieszczenia numeru domu na budynku).

Natomiast wymienione klauzule generalne dotyczące zasad współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa mają w zasadzie na celu tzw. uelastycznienie prawa i dopasowanie go do konkretnych okoliczności sprawy.

1.1. Co oznacza zasada współżycia społecznego

Jedną z wymienionych klauzul ograniczających prawo własności jest zasada współżycia społecznego. Tę zasadę rozumie się jako wzięcie pod uwagę w danej sprawie nie tylko konkretnych i ściśle określonych regulacji prawnych, lecz także aspektu moralnego – czynnika ludzkiego. Pozwala ona zaakceptować w określonej sprawie zachowanie, które nie wynika bezpośrednio z przepisów prawa, a czasem jest z nim wręcz sprzeczne.

1.2. Co oznacza społeczno-gospodarcze przeznaczenie

W końcu ograniczony zakres prawa własności wynika również ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia tego prawa. Klauzula ta odwołuje się do funkcji ekonomicznej prawa własności, wobec czego istotne będzie zbadanie, czy np. nieruchomość była tylko nieużytkiem, czy też stanowiła od wielu lat obsiewane grunty rolne.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Rozdział I. Co nam wolno, a czego nie wolno na naszej nieruchomości

Rozdział II. Przestrzenne granice nieruchomości gruntowej, czyli dokąd sięga moje prawo własności

Rozdział III.Prawo sąsiedzkie, czyli co można zrobić, jeśli sąsiad narusza nasze prawo własności

Rozdział IV. Jakie roszczenia przysługują wobec właścicieli sąsiednich gospodarstw

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71