Spis treści

PRZEDMOWA

ALPY FRANCUSKIE

LIPIEC 2014

TO ŚWIETNY TRENING DLA PSYCHIKI

CHCIEJ BYĆ KIMŚ

ZNAJDŹ SWOJĄ MARCHEWKĘ

MIEJ EGO I KORZYSTAJ Z NIEGO – AŻ PRZYJDZIE PORA SCHOWAĆ JE DO KIESZENI

POMYŚL O TYM, JAK MYŚLISZ – CO i DLACZEGO

ZASADA „WPÓŁ DO PIĄTEJ”.

DOBRE I ZŁE NARRACJE: TAK DUŻO ZALEŻY OD TEGO, CO SOBIE OPOWIADASZ

NIGDY NIE REZYGNUJ… CHYBA ŻE NAJWYŻSZY CZAS NA TO

EPILOG

META!

PODZIĘKOWANIA

DODATEK: ULTRANASTAWIENIE „W PIGUŁCE”

O AUTORACH

Wszystkie rozdziały dostępne są w pełnej wersji książki

Startując w rajdach przygodowych w każdym zakątku świata, Trav wyrobił sobie niezrównaną pozytywną postawę, która odgrywała ogromną rolę w udanych finiszach naszej zawodowej drużyny. Praktyczne koncepcje przedstawione w tej książce dotyczą całego życia, nie tylko sportu.

Robyn Benincasa, światowej klasy zawodniczka rajdów przygodowych, autorka bestsellera „New York Timesa” pt. How Winning Works

Jeżeli szukasz lepszego nastawienia umysłowego, które będzie generować powodzenie i wyjątkowe rezultaty w pracy, życiu rodzinnym, sporcie i innych sferach, ta książka jest dla ciebie. Trav osiągnął więcej w sportach wytrzymałościowych w ostatniej dekadzie niż wielu zawodników może dokonać przez całe życie. Zawsze wiedziałem, że może udzielić nam wartościowych nauk. Oto one.

Marshall Ulrich, zawodnik ekstremalnych sportów przygodowych, zdobywca Siedmiu Szczytów (najwyższych szczytów siedmiu kontynentów), autor Running on Empty

Biegałem razem z Travisem podczas studiów w Boulder i zawsze chciałem umieć patrzeć na swój trening z jego zrównoważonej perspektywy pod hasłem „szklanka do połowy pełna”. W Ultranastawieniu pokazuje nam, jak możemy się mobilizować do większego wysiłku we wszystkich sferach życia, nie tracąc przy tym poczucia dobrej zabawy.

Matt McCue, autor An Honorable Run

Wnikliwe porady do zastosowania we wszystkich aspektach życia, pochodzące od człowieka, którego nazywam „Indianą Jonesem rajdów przygodowych”. Ultranastawienie pozwala nam zasmakować przygód Travisa… oraz wyruszyć w poszukiwaniu własnych.

Josiah Middaugh, zawodowy triatlonista, dziesięciokrotny zwycięzca mistrzostw USA EXTERRA

Ultranastawienie pokazuje sposób na maksymalizację swojego powodzenia w dowolnym obszarze życia na przykładzie barwnych opowieści o trudach i cierpieniach sportów outdoorowych – i tego, jak stosują się one do realnego świata.

Dave Mackey, UltraRunner Roku, Mistrz USA w biegach terenowych na 100 km, rekordzista stumilowego Western States 100 z czasem 15:53

Mojemu trenerowi wytrzymałościowemu Travisowi zawdzięczam, że zdołałem niedawno ukończyć swój pierwszy ultramaraton. To normalny facet, który dokonuje zdumiewających rzeczy przez przestrzeganie zasad, które głosi. Gwarantuję, że ta książka zmieni twoje życie.

Charles Martelli, ojciec, handlowiec i sportowiec amator

Travis przygotował mnie do zwycięskiego startu w Leadman Series w 2014 roku. Wiem z pierwszej ręki, że jego zasady nastawienia umysłowego są praktyczne i pomocne nie tylko w przedsięwzięciach sportowych, ale także w życiu zawodowym i osobistym.

Bob Africa, dyrektor Kidrobot Inc., zwycięzca Leadman

Tytuł oryginału: The Ultra Mindset: An Endurance Champion’s 8 Core Principles for Success in Business, Sports, and Life Przekład: Tomasz Jakub Krause Redakcja: Dariusz Rossowski Korekta: Edyta Fijołek Skład: Norbert Młyńczak

Projekt okładki: Mariusz Banachowicz

Copyright © 2015 by Travis Macy
Zdjęcia: Jan DePuy, Alexandre Garin, Tim Holmstrom, Wouter Kingma, Chinese Mountaineering Association, Moab Action Shots, Mountain Moon Photography, www.AXSracing.com/www.NewComerPhoto.com, Travis Macy i jego rodzina
Copyright © for the Polish edition and translation by Wydawnictwo JK, 2015

ISBN 978-83-7229-502-6

Wydanie I, Łódź 2015

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej publikacji nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych, bez uprzedniego wyrażenia zgody przez właściciela praw.

Wydawnictwo JK,
ul. Krokusowa 1-3 92-101 Łódź
tel. 42 676 49 69
fax 42 646 49 69 w. 44
www.wydawnictwofeeria.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.

Wyattowi i Lili. Życzę Wam szczęścia i wytrwałości.
I kocham Was.

Tata

PRZEDMOWA

DEAN KARNAZES

W mojej pierwszej książce, zatytułowanej Ultramaratończyk, pisałem o ludziach ze środowiska, które nazywam „ultramaratońskim podziemiem”.

Choć liczba biegaczy ultra znacznie wzrosła od tamtej pory – w zgodzie z ogólną gwałtowną tendencją wzrostową w biegach długodystansowych – moja opinia, wypowiedziana w 2005 roku o wyjątkowym duchu braterstwa panującym w ich szeregach, nie straciła nic z aktualności dziesięć lat później. Pisałem o niebywałym oddaniu i poświęceniu, które charakteryzują wyczynowych ultramaratończyków, o ich umiejętności znoszenia bólu, zapale, który każe im iść wciąż naprzód, oraz wielkiej motywacji. I to wszystko również się nie zmieniło.

Pisałem też o tym, jak wielu biegaczy ultra ćwiczy w samotności (pomyśl przez chwilę, ilu ludzi chciałoby towarzyszyć komuś w ośmiogodzinnej sesji biegowej?), oraz o tym, że w gruncie rzeczy są to osoby raczej powściągliwe i zamknięte w sobie.

Travis Macy, reprezentant nowego pokolenia ultramaratończyków, które obecnie dominuje w tym sporcie, idzie o krok dalej w rozwijaniu wspomnianych przed chwilą idei (my, ultrasi, jesteśmy zawsze chętni, żeby iść o krok dalej). Travis urodził się i wychował w wysokich Górach Skalistych. Jego ojciec – Mark „Mace” Macy – odnosił sukcesy w dyscyplinach wytrzymałościowych i rajdach przygodowych, był też pionierem biegów ultra. Travis także jest „górskim ultrasem” – biegowym i rowerowym. Startuje w zawodach w Górach Skalistych i Alpach Francuskich, czyli w miejscach, gdzie trzeba pomagać sobie kijkami trekkingowymi, żeby wspiąć się na urwiste zbocze, i gdzie powietrze jest tak rozrzedzone, że nawet wysportowany gość z nizin po kilku minutach sapie jak parowóz.

Góry to domena Travisa. Biegając samotnie po niebosiężnych szczytach The Rockies, ma sporo czasu na myślenie. Refleksja z tych górskich eskapad, którą teraz dzieli się z nami – ultramaratończykami, długodystansowcami, ale również z osobami, które wcale nie biegają – jest taka, że do realizacji celów w ramach naszej dyscypliny sportu ważne są nie tylko talent i fizjologia, ale także cechy charakteru oraz postawa wobec życia i świata.

Travis zebrał te czynniki w ramach – jak to nazywa – ultranastawienia.

Jego zdaniem (dla porządku dodam, że i moim), każdy może stosować elementy ultranastawienia w dowolnej dziedzinie życia. Nie tylko w stumilowych ultramaratonach, jak to czyni Travis. Nie tylko w rekordowo szybkim biegu przez cały Park Narodowy Zion, czego również dokonał. Nie tylko po to, żeby wygrać zawody nazywane przez niektórych „ultra do kwadratu” – cykl Leadman, w którym triumfował (cykl ten stanowi serię pięciu wyścigów rozgrywanych w ciągu kilku tygodni, a zwieńczonych dwoma następującymi po sobie startami na 100 mil – w kolarstwie górskim i biegach terenowych; rzecz jasna wszystko odbywa się na dużych wysokościach nad poziomem morza).

Zanim skupił się na biegach, Travis był jednym z najlepszych na świecie zawodników rajdów przygodowych, ścigając się bez względu na porę roku w wielodniowych eskapadach w Chinach, Argentynie, Francji, Nowej Zelandii czy Brazylii. Jeżeli odwracanie kajaka obróconego do góry dnem, nocą, w na wpół zamarzniętej rzece za kołem podbiegunowym w Szwecji, cierpiąc z braku snu, nie wymaga niebywałej motywacji i siły mentalnej, to nie wiem już, co ich wymaga.

Ta książka uczy, jak „ustawiać swój kajak” – radzić sobie z przeciwnościami losu, przekraczać kolejne bariery i pokonywać przeszkody.

Uczy również, jak stosować ultranastawienie w odniesieniu do szans pojawiających się w życiu: dlaczego nigdy nie powinniśmy się poddawać (chyba że właśnie przyjdzie na to pora); jak zrezygnować z możliwości dalszego wyboru, gdy skupimy się na określonym celu; jak zastąpić negatywne opowieści pozytywnymi (szkoda, że nie robiłem tego, zmagając się z 50-stopniowym upałem w trakcie 216-kilometrowego ultramaratonu Badwater w Dolinie Śmierci). Zawiera również inne ciekawe koncepcje, przydatne w realizacji naszych marzeń i zamierzeń.

Travis opowiada o tym, jak ważna jest świadomość swoich mocnych i słabych stron oraz zwracanie się w razie potrzeby o pomoc – co zresztą pokazał na własnym przykładzie, prosząc o wsparcie w napisaniu tej książki Johna Hanca. Hanc – tak samo jak ja – przebiegł maraton na Antarktydzie (i napisał o tym książkę The Coolest Race on Earth). Jest autorem świetnych tekstów z zakresu biegania oraz samorozwoju. Razem z Travisem stworzyli bardzo przydatną opowieść, którą jednocześnie znakomicie się czyta. Nie tylko jest to historia nietuzinkowego życia Travisa i procesu wykluwania się idei, które złożyły się na ultranastawienie, ale także zbiór odpowiednio dobranych relacji, wskazań i ćwiczeń, pomocnych w osiągnięciu takiej postawy. W równym stopniu co biegaczom, ultrasom, triatlonistom i miłośnikom innych dyscyplin sportu, wskazówki autorów przydadzą się menedżerom na najwyższych stanowiskach, młodym specjalistom różnych dziedzin czy rodzicom, którzy poświęcili się wychowywaniu dzieci.

Ostatniemu rozdziałowi Ultramaratończyka nadałem tytuł Wybiegając w przyszłość. W książce Travisa właśnie o to chodzi, żeby dostarczyć ci narzędzi – nie wspominając o iskrze inspiracji – dzięki którym pewnie wybiegniesz w przyszłość, własną przyszłość. Nieważne, czy w tej przyszłości będziesz biegał, jeździł na rowerze albo startował w rajdach przygodowych. Te same zasady porządkowania rzeczywistości, które pozwalają nam, członkom „ultramaratońskiego podziemia”, przekroczyć linię mety naszych długodystansowych ambicji, mogą pomóc również tobie w spełnieniu twoich marzeń.

Oto prawdziwy dar, którym Travis dzieli się z nami.

Dean Karnazes

San Francisco, październik 2014

ALPY FRANCUSKIE

LIPIEC 2014

– Muszę to zrobić.
– Zwariowałeś? Dobrze ci się biegnie, masz trzecie miejsce w kieszeni!
– Ale przed biegiem zwracano szczególną uwagę na te przepisy. Nie chcę zostać zdyskwalifikowany.
– Nikt cię nie zdyskwalifikuje. Napieramy od siedmiu godzin… Wdrapaliśmy się na dwie góry, przebiegliśmy przez lodowiec. To już prawie koniec. Nikt nie piśnie ani słówka.
– A co, jeśli na mecie będzie sprawdzany sprzęt obowiązkowy i tam zostanę zdyskwalifikowany, a Wyatt to jeszcze zobaczy? Jak mam to wytłumaczyć trzylatkowi? „Tatuś postąpił wbrew regułom i go przyłapali. Widzisz, czasami można obchodzić zasady, tylko nie wolno dać się złapać?”. Bardzo wychowawcze!
– Cholera, leciałeś osiem tysięcy kilometrów, żeby tu wystartować. Należy ci się.
– A co z moimi uczniami w szkole? Jak im się z tego wytłumaczę we wrześniu
– Znają cię… i uważają, że to, co robisz jest super. A jeśli teraz zawrócisz, pomyślą, że jesteś głupi. Czego to ich nauczy?
– Nauczy, że trzeba robić wszystko, jak należy. I tak właśnie muszę zrobić.

Gdyby ta wymiana zdań potrwała dłużej, doszłoby pewnie do rękoczynów. Mogłoby to nawet być ciekawe – musiałbym sam siebie walnąć w szczękę, biegnąc po stromych, ośnieżonych zboczach Col de Lessieres, w samej końcówce ponad sześćdziesięciokilometrowego ultramaratonu górskiego, znanego jako ITT (Ice Trail Tarentaise).

Wspomniana rozmowa naprawdę toczyła się w mojej głowie i choć trwała zaledwie kilka sekund, to decyzja była rzeczywiście trudna. Gdy zapadła, niechętnie uczyniłem coś, czego nie robi prawie żaden liczący się zawodnik dowolnej dyscypliny sportu. Kiedy w zasięgu wzroku zaczęła się pojawiać linia mety, rysująca się w dolinie u stóp góry, z której zbiegałem, i już skrzyła się ponętnym blaskiem w promieniach alpejskiego słońca, które przebiło się przez ciężką zasłonę nisko zawieszonych chmur, ja obróciłem się na pięcie i jąłem wbiegać po tym samym ośnieżonym zboczu, z którego właśnie zbiegłem.

Najdłuższym biegiem rozgrywanym w ramach igrzysk olimpijskich jest maraton, liczący 42 kilometry i 195 metrów. Większości biegaczy – zawodowców i amatorów – nie zdarza się pokonywać większych dystansów. Maraton jest wystarczająco długi i męczący. Powyżej jego granicy istnieje jednak całkiem inna klasa biegów. To ultramaratony, które zaczynają się od 50 kilometrów, ciągną przez 50 mil (ok. 80 kilometrów) do 100 kilometrów i 100 mil (ok. 160 kilometrów), a potem… No cóż, bieg wydłuża się do 24 godzin i dłużej – istnieją bowiem również imprezy kilkudniowe. Krótko mówiąc, bieg ultra to wyścig na dystansie dłuższym niż 42 kilometry i 195 metrów.

I to jest właśnie mój żywioł. To świat nie tyle długich, co ultradługich dystansów.

Chociaż obecnie moją specjalnością są biegi ultra, pokonuję bardzo długie dystanse również na inne sposoby. Jestem członkiem kilku z najlepszych na świecie drużyn startujących w adventure racing, czyli rajdach przygodowych (być może widziałeś kiedyś relacje z takich imprez w telewizji). To wielodniowe eskapady na odludnych, dziewiczych krańcach świata, podczas których biega się, wiosłuje, zjeżdża po linie i jeździ na rowerze, nawigując po wyznaczonej trasie. Potrafię wiele godzin naciskać na pedały górskiego roweru i stawałem na podium takich wyścigów jak 24 Hours of Moab, 24 Hours of Leadville, Trans Mexicana, jak również innych wytrzymałościowych wyścigów kolarstwa górskiego. W zimie uwielbiam ścigać się na rakietach śnieżnych, sporo czasu spędziłem też uprawiając narciarstwo wysokogórskie, biegi na orientację, wspinaczkę po skałach i triatlon.

Jest jeszcze jeden istotny wymiar moich wyczynów biegowych, kolarskich i innych wytrzymałościowych. Wyobraź sobie 50- albo 70-kilometrową drogę, a potem postaw ją pionowo, rozkładając po szczytach gór. Puść wodze fantazji i zrób kolejny krok: chwyć wielki młot i roztrzaskaj tę drogę, aż zostanie z niej tylko kamienisty szlak. Dla pełnego obrazu sytuacji niech nad szlakiem rozpęta się burza. Teraz znajdujesz się w moim świecie, który dzielę z grupą podobnie napalonych sportowców wytrzymałościowych, lubiących sięgać głową nieba. To arena dla zmagań biegaczy górskich, na której rozgrywane są nasze wyścigi. Oto świat mroźnych szlaków i rozpadlin, lodowców i szczytów okrytych białą czapą, skał, głazów i śnieżnych zasp.

Jeśli powiem, że „mam góry we krwi”, może się to wydać pretensjonalne. A jednak mam je tuż za progiem: kiedy przebywam w domu w stanie Kolorado, trenuję zwykle na wysokości 2300–3000 m n.p.m. Bez względu na to, czy robię długie wybieganie prosto z domu aż na szczyt Grays i Torreys, dwóch z 54 czternastotysięczników (tj. szczytów o wysokości co najmniej 14 tysięcy stóp, czyli 4267 m n.p.m.) Kolorado, czy startuję w kilkudniowych zawodach w Vail^1, cieszę się na myśl o długim i ciężkim wyzwaniu. W powietrzu, którym wtedy oddycham, jest mniej tlenu, niż we mnie tłuszczu (a ważąc 63,5 kilograma przy wzroście 178 centymetrów jestem raczej szczupły).

Sadzę, że można mnie nazwać zawodowym multidyscyplinarnym sportowcem ultrawytrzymałościowym i górskim. Można też, jak wielu to czyni, nazywać mnie po prostu narwańcem. Faktycznie trzeba mieć niezłego bzika, żeby zrywać się o 2:15 w niedzielny poranek, by wystartować w ITT w Alpach Francuskich, gdzie w środku lipca jest tak zimno, że trzeba zakładać grubą czapkę i rękawice.

Należę do elitarnych zawodników, zaproszonych do udziału w dzisiejszym starcie, będącym częścią popularnego w Europie cyklu biegów górskich o nazwie Sky Running. W środowisku ultrasów – które w ostatnich latach szybko się rozrasta za sprawą bestsellerów Dana Karnazesa i Scotta Jurka oraz fenomenu Urodzonych biegaczy^2 – znany jestem najbardziej z tego, że wygrałem cykl Leadman. Stanowi on pewnego rodzaju Grand Prix zawodów ultra. Zaczyna się od przełajowego maratonu, po którym następuje wyścig kolarstwa górskiego na dystansie ok. 80 kilometrów, a potem – w ciągu siedmiu dni – odbywają się: górski etap rowerowy na 100 mil (ok. 160 kilometrów), nazajutrz bieg na 10 kilometrów i wreszcie wielki finał – słynny 100-milowy ultramaraton Leadville, rozgrywany w kolejny weekend. Wszystkie imprezy wchodzące w skład Leadman odbywają się na wysokości pomiędzy 3100 a 4019 m n.p.m. Najszybszy łączny czas ich pokonania, rekord Leadman, który ustanowiłem latem 2013 roku, wynosi 36 godzin i 20 minut.

W kręgu sympatyków ultra jestem znany z jeszcze jednego rekordowego osiągnięcia w samotnym biegu. W kwietniu 2013 roku w 7 godzin 27 minut i 48 sekund pokonałem 77 kilometrów szlaku prowadzącego przez Park Narodowy Zion w stanie Utah. Ktoś może zapytać: „Co to za pomysł bić rekordy w parku narodowym?”. Nie potrafię stwierdzić, kto wpadł na ten pomysł, ale powiem ci, że ten i inne podobne wyczyny Fastest Known Time (dosł. „najszybszy notowany czas”) są bardzo popularne wśród ultrasów. Osobiście uważam to za świetną zabawę, mimo że mój rekord został pobity zaledwie kilka miesięcy później.

Choć przyjemnie mieć tego rodzaju osiągnięcia w życiorysie, najbardziej dumny jestem ze swojej systematyczności (czy może to ośli upór?). W ciągu dziesięciu lat profesjonalnej kariery sportowej ukończyłem 104 imprezy ultra (czyli mniej więcej 10 rocznie) pieszo, na rowerze, w rakietach śnieżnych, a czasami także na końskim grzbiecie, hulajnodze, w łodzi, kajaku, na tratwie i korzystając z innych przedziwnych form poruszania się podczas rajdów przygodowych. Wygrałem bądź współtworzyłem zwycięską drużynę w co czwartej z tych imprez, a w wielu innych byłem drugi lub trzeci. Jestem również dumny z tego, że ukończyłem każdą z jedenastu wielodniowych, nieprzerwanych ekspedycji rajdowych trwających od czterech do siedmiu dni, w których startowałem jako członek czteroosobowego zespołu. Nie podaję tych wszystkich osiągnięć po to, żeby się popisać, jak jestem wyjątkowy. Przeciwnie, osiągnięcie wartościowych wyników w ultra przez zwykłego faceta – ojca, męża i pracownika – stanowi jeden z dowodów na to, że koncepcje przedstawione w tej książce działają w moim przypadku i mogą zadziałać w twoim.

Zawodowe uprawianie sportu w Kolorado to wielka frajda, ale nie da się z tego żyć, o ile nie nazywasz się Peyton Manning^3. Traktuję to więc jako zajęcie dodatkowe. Większość moich dochodów pochodzi z pracy w charakterze nauczyciela, trenera i prelegenta. Przez siedem lat uczyłem angielskiego i WF-u w liceum (zarówno stacjonarnym, jak i online), a potem poświęciłem się bieganiu i razem z żoną rozpocząłem działalność doradczą dla kandydatów na studia. Trenuję też zawodników sportów wytrzymałościowych i prowadzę warsztaty oraz wykłady z zakresu coachingu i motywacji. Wymienione przedsięwzięcia mają różny charakter, ale wszystkie obracają się wokół nauczania, czemu w ten czy inny sposób poświęciłem większą część swego życia zawodowego. Uwielbiam motywować ludzi i przekazywać im wiedzę bez względu na to, czy chodzi o nastolatków, których uczę w szkole, trenowanych przeze mnie biegaczy czy pracowników korporacji podczas prelekcji. A teraz mam nadzieję, że zmotywuję ciebie. Może uda mi się nauczyć cię tego czy owego i pomóc ci w realizacji przedsięwzięć, jakich się podejmiesz.

Taki jest prawdziwy cel tej książki: pomóc ci w realizacji celów (w zawodach sportowych i w życiu) przez zastosowanie kilku zasad, którym zawdzięczam powodzenie w pokonywaniu dystansów ultra wśród lasów i gór. Zamierzasz przebiec swój pierwszy maraton albo ukończyć stukilometrowy wyścig rowerowy? Może chcesz zakwalifikować się do maratonu bostońskiego? Albo trenujesz do pierwszego triatlonu, ultramaratonu, charytatywnego marszobiegu na 5 kilometrów? Może próbujesz zebrać odwagę, by otworzyć własną firmę lub zmienić pracę? Być może chcesz po prostu stać się lepszym rodzicem, przyjacielem… człowiekiem.

Książka, którą trzymasz w ręku, opowiada o cyklu Leadman, o kolarstwie górskim w Chinach, o bieganiu wzdłuż i wszerz stanu Utah, o pływaniu kajakiem w Szwecji i o mnóstwie innych rzeczy, ponieważ moje doświadczenia zebrane w tych rozmaitych miejscach dowodzą, że ludzie potrafią osiągnąć wszystko, jeśli się temu prawdziwie poświęcą. Mam nadzieję, że moje relacje z wyścigów zaciekawią cię, a może nawet rozbawią. Przede wszystkim służą one jednak za narzędzie do przekazania pewnych konkretnych, praktycznych zasad postępowania, które będziesz mógł zastosować do własnych przedsięwzięć. Zasady te wzmacniały mnie, wspierały i prowadziły przez długie, męczące kilometry, pokonywane na wszystkich krańcach świata, w przeróżnych okolicznościach.

Zasady te nazywam w skrócie ultranastawieniem.

Bez względu na dystans, poziom wytrenowania i cel ultranastawienie może służyć ci pomocą. Widziałem już, jak potrafi zadziałać, nawet gdy nie przebiega się ani jednego kroku.

Niezależnie od tego, czy biegasz, czy nie – czy interesujesz się międzyczasami, rekordami życiowymi, treningiem na progu mleczanowym i wszystkimi tymi sprawami, które zajmują sportowców dyscyplin wytrzymałościowych, czy też jesteś może osobą, która nie odróżnia chipa do pomiaru czasu od chipsów – jedno docenisz: jestem znany z tego, że kończę zawody, w których startuję. Nie zawsze jestem na pierwszym miejscu, ale zawsze docieram do mety. Kiedy już podejmę się jakiegoś zadania, wykonuję je w całości (chyba że mojego partnera z drużyny – jak to raz miało miejsce – odwiozą do szpitala. Takie rzeczy też się zdarzają).

Przyczyną takiego postępowania nie jest jakaś moja nadzwyczajna siła albo determinacja, choć czasem podczas biegu ultra trzeba sięgnąć do najgłębszych rezerw. Powodem tego, że kończę każdy bieg, jest poczucie zobowiązania. W trakcie przygotowań przed każdym startem zobowiązuję się ukończyć zaplanowane zawody. Wykluczam możliwość niedotarcia do mety. Jeśli i ty złożysz takie zobowiązanie i oddasz całe serce swojej sprawie – wyścigu, pracy, innych sfer życia – to również osiągniesz cel.

Nie jest to pusta gadka motywacyjna, że można pokonać każdą przeszkodę. Ty i ja dobrze wiemy, że pewnych przeciwności nie da się przezwyciężyć bez względu na to, jak bardzo byśmy się starali. Ale nigdy nie spotkałem jeszcze takiej przeszkody – lodowej szczeliny, śliskiego zbocza, trudnego egzaminu czy upierdliwego szefa – której pokonania nie można byłoby przeanalizować, podzielić na fragmenty, a potem zmierzyć się z nią i w końcu mieć za sobą.

To nie jest kolejna wyświechtana historyjka o dawaniu z siebie wszystkiego i nierezygnowaniu. Przed chwilą powiedziałem, że ukończyłem 104 zawody ultra, a tylko w dwóch przy moim nazwisku pojawiła się adnotacja DNF (did not finish – nie ukończył), w obu przypadkach na skutek kontuzji. Natomiast poza sferą sportu rezygnowałem kilka razy z pewnych wyzwań, ale były to przypadki, gdy odpuszczenie realizacji nieaktualnych już i niesatysfakcjonujących celów wymagało w istocie dużo więcej odwagi niż dalsze brnięcie po omyłkowo wybranej drodze, która donikąd nie prowadziła. Rajdy przygodowe nauczyły mnie, że kiedy trasa prowadzi przez bezkresny dziewiczy teren, czasami trzeba zacisnąć zęby i przeć naprzód… a czasem należy obrać inny kierunek. Przezwyciężanie obaw jest nieodłączną częścią (i trudnym wyzwaniem) pisania na nowo własnej historii i odmiany życia na lepsze. Ufam, że dalsza lektura przekona cię o słuszności tego stwierdzenia.

To, co nazywam ultranastawieniem, różni się nieco od typowych i często niepraktycznych rad, które można usłyszeć z ust trenerów albo motywacyjnych guru. Moje rady są realistyczne. Czerpię miejscami z ciekawych badań psychologicznych, dotyczących motywacji, odporności i pozytywnego nastawienia, ale sam nie jestem psychologiem. Niemniej wiem sporo o tym, co to znaczy przetrwać trudności, znosić cierpienie i kończyć wyznaczone zadanie.

W każdym z rozdziałów tej książki przedstawiam, wraz z jej współautorem Johnem Hankiem, wybrane doświadczenia, zebrane podczas moich startów. Pokazuję, jak toczyły się koleje mojego sportowego życia, żeby zilustrować poszczególne zasady ultranastawienia. W drugiej części rozdziału szczegółowo omawiam, w jaki sposób można zastosować daną zasadę i jak może ona wesprzeć ciebie. Ponieważ niektóre zasady wymagają zmiany spojrzenia na świat lub postawy wobec niego, przygotowałem dla ciebie odpowiednie narzędzia samooceny i ćwiczenia pomocne w dokonywaniu zmian – często drobnych, ale o wielkim potencjale. Dostaniesz propozycje treningów, będących poligonem doświadczalnym dla wdrażania ultranastawienia (nie obawiaj się, nie wszystkie zakładają pokonywanie dystansów ultra; są przewidziane dla różnych poziomów zaawansowania). Wreszcie w każdym rozdziale przeczytasz, co mają do powiedzenia zawodnicy i zawodniczki, których podziwiam. Sportowcy ci opowiedzą własnymi słowami, jak stosują różne aspekty ultranastawienia w swoich dyscyplinach i w swoim życiu.

Osiem zasad ultranastawienia jest stosowanych nie tylko przeze mnie i moich znajomych sportowców, ale także przez wiele trenowanych przeze mnie osób. Pamiętaj, nie musisz przygotowywać się do startu ultra, żeby skorzystać z mocy takiego nastawienia. Przedstawione pomysły możesz z powodzeniem zastosować do pokonania fizycznych i mentalnych barier podczas pierwszego maratonu, biegu na 10K, wyścigu kolarskiego na 100 kilometrów albo marszu charytatywnego. I chociaż bardzo się cieszę, kiedy słyszę, że ktoś ukończył swoje pierwsze zawody, jestem również przekonany, że wyłożone przeze mnie zasady można zastosować także w innych dziedzinach życia, i właśnie to stanowi moim zdaniem o prawdziwej wartości tej książki. Jeżeli we właściwy sposób wdrożysz zasady ultranastawienia, pomogą ci one w pracy, w związku, we wszystkich aspektach życia.

Dokąd zmierza to życie? Być może czujesz się szczęśliwy i po prostu chcesz sprawić, by było jeszcze lepsze. A może zmagasz się akurat z jakimiś problemami – motywacja, związki, forma fizyczna, praca, nałogi, cokolwiek innego. Może kłopoty wynikają z jakichś niepodjętych decyzji, nieprzemierzonych dróg, niewykonanych zadań. Może odczuwasz strach i nie śmiesz sięgnąć po to, czego chcesz i potrzebujesz, przytłoczony różnymi powodami, by tego nie robić, bojący się poświęcić sprawie, przygnieciony negatywnymi przykładami, niepewny, czego chcesz lub kim pragniesz być, albo – tak jak ja – stoisz u progu wyzwania, które zdaje się niewyobrażalnie wielkie. (Nieraz doświadczyłem tego wszystkiego – w sporcie oraz w życiu – i przetrwałem.) Jak pisze Doktor Seuss w ulubionej przez mojego syna Wyatta książce Oh the Places You’ll Go, w pewnych chwilach nieuchronnie znajdujemy się „w dołku”.

Napisaliśmy tę książkę, żeby cię rozruszać, przypomnieć ci, że „możesz poruszać góry”. Pokaże ci ona, jak myśleć i jak działać, by tego właśnie dokonać – wydobyć się z dołka i dotrzeć na szczyt.

Drogi Czytelniku, gdziekolwiek się teraz znajdujesz w perspektywie miejsca, w które chciałbyś kiedyś dotrzeć, ta książka jest dla ciebie. Korzystaj z niej na drodze do sukcesów w relacjach z ludźmi, w pracy, w sporcie i we wszystkich innych dziedzinach życia, w których chcesz się rozwijać i wzrastać.

Treści w niej zawarte – zasady ultranastawienia – mogą szczególnie przydać ci się w sytuacji, gdy twoje przekonania, ideały i zobowiązania zostaną poddane ciężkiej i zaskakującej próbie. Dokładnie tak, jak przytrafiło się mnie w Alpach Francuskich.

Val d’Isère – wyścig ITT

Od samego startu biegu ITT czołowi zawodnicy nadawali mocne tempo, wspinając się na coraz bardziej strome zbocze, pod które prowadziła asfaltowa droga z górskiego kurortu Val d’Isère, gdzie przez pięć miesięcy w roku królują śniegi. To widać: przemknęliśmy obok sklepów z odzieżą sportową popularnych marek The North Face, Oakley oraz Columbia i wbiegliśmy w ciemność, spowijającą okolicę miasteczka. Sprawdziłem tempo na swoim zegarku Garmin z GPS-em: płaski odcinek po ulicach pokonaliśmy w tempie poniżej 4 minut na kilometr. Trochę za szybko jak na początek wyścigu – testosteron buzuje, pomyślałem.

Niedługo później byliśmy już na szlaku, mijając stado stado koni pasących się nieopodal. Kiedy nas zwęszyły, kilka z nich instynktownie przez chwilę z nami pogalopowało. Kopyta rozbryzgiwały wodę, chlapiąc po naszych nogach, gdy wspólnie przebiegaliśmy przez strumień w jednym, mieszanym, końsko-ludzkim stadzie. Bieg w ich wykonaniu wygląda tak łatwo. Napieramy dalej.

Na tym etapie wyścigu znajdowałem się w czołowej grupie 8–10 biegaczy. Tempo było szybkie, ale czułem się całkiem komfortowo. Zaczęliśmy wspinaczkę stromym, błotnistym, wąskim szlakiem wiodącym z Val d’Isère w górę, powyżej wioski Tignes. Dostrzegłem w dole pensjonat, w którym wynajęliśmy pokoje (mimo że w tamtej chwili o tym nie wiedziałem, moja żona Amy obudziła się już i wypatrywała na horyzoncie sznura biegaczy). A potem czekał nas długi zbieg kamienistym szlakiem, pełnym błota po deszczu. Zdałem sobie sprawę, że mimo uważnego pakowania ekwipunku zgodnie z listą popełniłem błąd w wyborze sprzętu – moja latarka była za słaba na ten bieg. Choć trasa została dobrze oznakowana pomarańczowymi flagami, ledwie widziałem, co znajduje się tuż pod moimi stopami. W niedługim czasie straciłem kontakt z czołówką, z której większość zawodników popędziła w dół szlaku na złamanie karku.

Wtedy po raz pierwszy mogłem stracić głowę i zacząć panikować, ale doświadczenie w długich zawodach kazało mi zachować spokój. „Miej wiarę”, jak mawiał mój tata. W końcu los się odmieni, o ile utrzymasz pozytywne nastawienie i sam się nie poddasz. Ze zwiadów trasy, które robiłem, od kiedy przyjechaliśmy tu z rodziną kilka dni przed startem, wiedziałem, że niedługo zacznie się długie podejście. Mam zaufanie do swojej zdolności pokonywania podejść, więc w duchu usprawiedliwiłem się ze straty na początku zawodów. Chociaż wysokość najbliższego szczytu – 3653 metrów n.p.m. – to dużo jak na Alpy, mam to szczęście, że w Kolorado regularnie biegam powyżej tego poziomu. Czułem, że niedługo znowu zobaczę się z niektórymi spośród kolegów, którzy pomknęli szlakiem w dół przede mną.

Nie myliłem się. Rozpoczęła się wspinaczka na Grande Motte, najwyższy punkt wyścigu. Znajdujemy się już na wysokości 2100 metrów n.p.m., a w ciągu najbliższych pięciu kilometrów mamy do tego dołożyć kolejne 1550 metrów. Droga, po której poruszamy się w górę, wiedzie dobrze utrzymaną trasą narciarską. Uśmiecham się, kiedy na wysokości ok. 2300 metrów n.p.m. zaczyna się śnieg. W to mi graj, w tym jestem mocny. Całą zimę trenuję na takim podłożu, ścigam się po ośnieżonych zboczach, raz po raz przecinając trasy narciarskie w tak znanych miejscach w Górach Skalistych jak Vail, Beaver Creek, Aspen i Winter Park. Gdy tylko czuję znajomy chrzęst śniegu pod stopami, zatrzymuję się, żeby założyć na buty Kahtoola NanoSpikes, miniraki poprawiające przyczepność. Świetnie trzymają się śniegu i w połączeniu z kijkami, które również wyciągnąłem, sprawiają, że wpadam w rytm niczym maszyna. Moje ramiona i nogi poruszają się miarowo, raz za razem, a ja stapiam się z ruchem i powtarzam, jak cichą mantrę:

Kij w górę do przodu – podciągnięcie na ramionach – odepchnięcie lewą nogą – prawe kolano w górę do przodu – prawa stopa mocno w śnieg.
Kij w górę do przodu – podciągnięcie na ramionach – odepchnięcie lewą nogą – prawe kolano w górę do przodu – prawa stopa mocno w śnieg.

Na stromych podejściach, takich jak to, bieg zmienia się raczej w forsowny marsz albo ćwiczenia na stairmasterze (maszynie imitującej pokonywanie schodów) – z tą różnicą, że teraz ćwiczymy na wolnym powietrzu.

Wkrótce mijam kilku rywali, którzy uciekli mi podczas zbiegu w ciemnościach. Mogę już rozpoznać biegaczy na prowadzeniu. Wysoka, szczupła sylwetka na pierwszym miejscu to François D’Haene z Beaujolais, 29-letnia gazela, a w rzeczywistości fizjoterapeuta, który dorabia sobie wytwarzaniem wina. François ma już na swoim koncie zwycięstwo w ITT, a także w bardzo mocno obsadzonym wyścigu Ultra Trail du Mont Blanc – innym legendarnym biegu po Alpach, liczącym 168 kilometrów. Wiedziałem, że jego raczej nie dogonię. Może miałbym jakąś szansę, gdyby to były znajome mi szlaki wokół Vail, ale tutaj to on jest u siebie.

Odnoszę wrażenie, że zawodnik biegnący na drugim miejscu bardzo się męczy. W świetle skrywającym się za chmurami oraz we mgle, które zdają się być stałym elementem alpejskiego krajobrazu, widzę, że jego sylwetka tryska coraz mniejszą energią. Każdy kolejny krok skraca się i spowalnia. Zamiast odpychać się z zapałem kijami, postać wydaje się wspierać na nich, jakby miała zaraz upaść. Zrobiło mi się go żal – wszyscy zawodnicy tej dyscypliny świetnie wiedzą, co znaczy cierpienie – ale w kontekście rywalizacji był to dla mnie dobry znak. Kolejny rywal, którego mogę wyprzedzić.

W pobliżu szczytu zdarza się nie lada cud. Mgła się podnosi, nisko zawieszone chmury rozstępują i nagle biegnę w złotym słonecznym blasku, odbijającym się od białego szczytu Grande Motte na tle cudnego błękitu nieba. Ten fragment trasy wymaga sporego wysiłku, a przede mną jeszcze długa droga do pokonania. Wiem, że nieuchronnie zbliżają się ciężkie chwile, znane każdemu ultrasowi, ale teraz czuję wdzięczność, że mogę tu być; jestem zaszczycony, że biorę udział w tym wyzwaniu. W dole, w Tignes i w Val d’Isère, a także w połowie kontynentu po drugiej stronie oceanu, w Kolorado, wielu znajomych smacznie sobie śpi, a ja jestem tu, wysoko, u bram nieba.

To zdjęcie zostało zrobione podczas jednego z treningów na trasie Ice Trail i pokazuje, jak ciężkie potrafią być warunki w Alpach Francuskich w lipcu. Kiedy je zrobiłem, zawróciłem i pobiegłem z powrotem do miasteczka, żeby nie utknąć w nieznanym terenie w środku śnieżnej zamieci. FOT. TRAVIS MACY

Moje duchowe uniesienie nie trwa długo. Jak napominały nas popularne kiedyś nalepki na zderzaki samochodowe: S**t happens, co w ultra sprawdza się nader często. Na przykład czasami zdarza się, że w ostatniej chwili następuje zmiana trasy. Jeśli zaszłaby taka konieczność rankiem w dniu maratonu nowojorskiego, potrzebna byłaby decyzja samego burmistrza. Ale w górskim biegu w jednej chwili może dojść do nieprzewidywalnych zmian alpejskiej pogody. Pierwotnie trasa wyścigu miała wieść na sam czubek Grande Motte, ale ze względu na niepewne warunki śniegowe i zagrożenie lawinowe w rejonie szczytu organizatorzy zdecydowali rano o zmianie trasy. Informację dostaliśmy, stojąc już na starcie. Tuż pod szczytem – choć i tak niemal na dachu świata – zawracamy tą samą drogą, którą tu dotarliśmy.

Na górzystej trasie biegu Ice Trail we Francji było mnóstwo śniegu i kamieni. W tym miejscu, w pobliżu słynnej przełęczy l’Iseran, na lodowcu, kamienie i śnieg leżą na trasie narciarskiej, która w środku lipca wciąż jest otwarta. Musieliśmy być przygotowani na bieg w różnym terenie. W wielu miejscach zapadałem się w śnieg po kolana. FOT. ALEXANDRE GARIN

Wyobraź sobie, że pędzisz z dużą prędkością w dół bardzo stromego zbocza. To w istocie nie jest bieg, ale dzika jazda. Momentami ślizgasz się, jak zawodnik drużyny baseballowej próbujący zaliczyć bazę, ale tu podłoże jest pochyłe i twój ślizg ciągnie się aż do samego końca boiska. Brzmi to jak niezła zabawa, ale trzeba uważać, kiedy znajdziesz się na niższych wysokościach i śnieg zastąpią kamienie. A ponieważ potrafisz biegać szybciej, niż się ślizgać, wciąż próbujesz podbiegać. Z górki raz zbiegam wyprostowany, opierając się sile grawitacji, która próbuje wessać mnie w dół zbocza; innym razem ślizgam się, gdy szlak staje się zbyt stromy. Podczas tamtego biegu wiele razy upadłem – trzeba oddać honor trasie, że prawie wszystkich zmuszała do wywrotek – obcierając sobie ramiona, dłonie i nogi, ale uniknąłem poważniejszego urazu.

Znajdowałem się teraz w połowie wyścigu. Biegłem swoim tempem, a humor mi dopisywał.

Podczas ITT w większości poruszasz się nie drogami, tylko błotnistymi, a w wyższych partiach gór zaśnieżonymi, szlakami. Teren, po którym biegniesz, wciąż się zmienia. Uwielbiam śnieg – jestem jego prawdziwym koneserem. Śnieg bywa miękki i puszysty albo twardy i zmrożony. Na kilku wąskich graniach spotka się jeszcze jedną jego postać: twardy z wierzchu, miękki pod spodem. To taki rodzaj śniegu, po którym stawia się pewnie dziesięć kroków, a w jedenastym człowiek przebija się przez grubą skorupę do miękkiego i mokrego materiału, znajdującego się w głębi. Po raz kolejny jestem w swoim żywiole – w przeciwieństwie do Australijczyka, z którym rozmawiałem po biegu. Pochodził z regionu, gdzie śniegu jest jak na lekarstwo, nic więc dziwnego, że czuł się niepewnie w tych obcych dla siebie warunkach.

Ludzie często mnie pytają, o czym myślę podczas biegu. Odpowiedź jest jedna: o jedzeniu. I to nie tylko o pobiegowym posiłku, o którym marzy każdy z nas – dla mnie będzie to burger z frytkami – ale o kaloriach, które pozwolą przetrwać bieg. Podczas zawodów ultra staram się przyjmować 250–300 kalorii na godzinę. Na ITT popijam napój węglowodanowy Vitargo, który zawsze stosuję, a na każdym z pięciu punktów odżywiania rozmieszczonych na trasie zatrzymuję się na chwilkę, żeby poczęstować się kilkoma kostkami wyśmienitej francuskiej czekolady deserowej oraz kilkoma plasterkami salami i kawałkami sera – miejscowymi przysmakami (nie, nie zawsze odżywiam się w ten sposób, ale podczas biegu ultra najważniejsze jest dostarczenie ciału paliwa). W każdym punkcie otaczają mnie wiwatujący wolontariusze, zakutani w grube kurtki i w zimowych czapkach na głowie (nawet w kwietniu panuje tu mróz). Niektórzy mają w ręku krowie dzwonki, którymi dopingują nas z wielkim zapałem.

– Allez, allez – wołają. – Dawaj, dawaj.

Mam wrażenie, że biorę udział w Tour de France, a entuzjazm wolontariuszy, dźwięk obcego języka oraz urok ogromnych, nieznajomych gór napawają mnie energią.

No dobrze, „daję, daję” przecież. Napieram z wielką mocą, wszystko gra. Biegacze uliczni albo stadionowi lekkoatleci zwykle przystępują do wyścigu z obmyśloną strategią. Wiedzą, kiedy zaatakować, a kiedy odpuścić; w którym momencie zacząć decydujący szturm. W biegu ultra, w którym wszystko rozgrywa się w niebywale rozciągniętej perspektywie czasowej, musisz przede wszystkim obserwować swoje samopoczucie. Strategia jest prosta: kiedy czujesz się źle, masz sobie odpuścić; kiedy czujesz się dobrze, przyspieszasz. Nadszedł czas, żebym przyspieszył.

Przed ostatnim podejściem na trasie Ice Trail byłem skoncentrowany i gotowy do akcji! FOT. ALAXANDRE GARIN

W początkowej fazie wyścigu zauważyłem biegacza o wydatnej szczęce i srogiej minie. Miał krótko ścięte włosy i nosił okulary przeciwsłoneczne. Na pierwszym zbiegu przemknął obok mnie niczym błyskawica. Wyglądał jak Terminator, jak młody Arnold Schwarzenegger z kijkami narciarskimi w ręku.

– Eksterminować Terminatora – powtarzałem sobie. – Eksterminować Terminatora.

Nie miałem nic przeciwko niemu – zresztą rozmawialiśmy później, po biegu, i okazał się miłym i uprzejmym gościem, zupełnie nie przypominał Terminatora. Ale w trakcie wyścigu musisz znaleźć sposoby na zmotywowanie się do wytężonego wysiłku, żeby wytrzymać ból, który pojawia się, kiedy mocno napierasz (nawet jeśli czujesz się akurat dobrze). A on zapewnił mi tę motywację.

Kursujemy w górę i w dół, w górę i w dół, niczym winda w wieżowcu, a dookoła nas wstaje nowy dzień. Piętnaście kilometrów, trzydzieści, pięćdziesiąt… Po około pięćdziesięciu pięciu kilometrach – do mety zostało jakieś dziesięć – szlak znowu kieruje nas pod górę. Tym razem wspinamy się na przełęcz l’Iseran. Położona na wysokości prawie 3000 metrów n.p.m. jest najwyższą z alpejskich przełęczy, do których wiedzie asfaltowa droga. To z tego powodu wielokrotnie przejeżdżał przez nią wyścig kolarski Tour de France, ostatnio w 2007 roku.

W międzyczasie usłyszałem na jednym z punktów, że zawodnik biegnący na drugiej pozycji za D’Haene odpadł z rywalizacji. Na ostrym zbiegu wdzieram się do pierwszej piątki. Sprawy przybierają pomyślny obrót. Nadal mam dużo sił, a przed nami kolejne podejście. Czuję, że mógłbym jeszcze dodać gazu i zyskać przewagę, bo rywale z czołówki wydają się słabnąć. Przede mną jedno wzniesienie – podejście, a potem zejście. Na dystansie 7 kilometrów muszę pokonać prawie 700 metrów w pionie na Aguille Pers (kolejny z lodowcowych szczytów, sięgający 3386 metrów n.p.m.), po czym zbiec tyle samo po drugiej stronie góry. Jestem pewien, że kogoś wyprzedzę po drodze.

Przyszedł czas, by sięgnąć po moją tajną broń: to muzyka.

Muszę przyznać, że zwykle nie biorę odtwarzacza na trasę. W części zawodów ulicznych zabrania się biegać ze słuchawkami w uszach, a ja zawsze postępuję zgodnie z zasadami. Niemniej w wyścigu po bezdrożach, jak ten, nikogo nie obchodzi, czy włączysz sobie iPoda i puścisz kilka ulubionych utworów. Przygotowałem sobie odpowiednią listę starannie wybranych piosenek, które mają mnie wprowadzić w określony stan na tym etapie zmagań. Wszystkie są szybkie i mają za zadanie odwrócić moją uwagę od bólu, jak również pomóc mi utrzymać szybki rytm kroków. Kiedy pod koniec wyścigu potrzebuję dodatkowego dopalania, niczym podwójne espresso zaparzone we włoskim dzbanku, który kupiłem sobie niedawno w Hiszpanii, sięgam po muzykę. Ona pozwala mi dać prawdziwego czadu.

Moja lista to mieszanka różnorodnych stylów i wykonawców: Eminem, Neil Young, Katy Perry, Michael Jackson. Słucham Gangnam Style i luzackiej Happy Pharrella Williamsa. Mam nawet kultowego dinozaura motywujących piosenek treningowych – Eye of the Tiger z filmu Rocky III. Nucę sobie pod nosem podczas biegu rising up to the challenge of our rivals, czyli „podejmuję wyzwanie rzucone przez rywali”, radząc sobie z kilkoma spośród nich, kiedy na zbiegu z przełęczy l’Iseran wyprzedzam ich, niesiony muzyczną falą. Sędzia techniczny stojący obok szlaku podnosi w górę trzy palce, kiedy go mijam. Trzecie miejsce. O, tak! Oui!

Jestem już na ostatnim zbiegu: 1175 metrów w dół na przestrzeni 9 kilometrów. Zrobiło się trochę cieplej, zdjąłem więc kurtkę i wsadziłem do plecaka obok miniraczków Kahtoola NanoSpikes, które ściągnąłem, kiedy tylko skończył się śnieg.

Gdy tak pędzę w dół zbocza, czuję, że plecak przesuwa mi się na plecach. Odwracam głowę i widzę, jak łopocze rozsunięty zamek błyskawiczny. Nie zapiąłem go dokładnie. Staję, ściągam plecak i tam, gdzie niedawno były raczki, widzę tylko puste miejsce. „Cholera – zakląłem w myślach. – Musiały mi wypaść po drodze, pewnie leżą gdzieś na szlaku”. Ale koło mnie ich nie ma. Truchtam kilka kroków z powrotem. Nic. Część mnie instynktownie próbuje zapomnieć o raczkach i rzucić się do dalszego zbiegu w kierunku mety. Zostało do niej jakieś sześć kilometrów. W ultra oznacza to mniej więcej tyle co ostatnie okrążenie na stadionie.

W mojej głowie rozpoczyna się dysputa o zgubionym sprzęcie i przepisach regulaminu, a w szerszej perspektywie – o istocie przestrzegania zasad. Poprzedniego dnia na odprawie przed startem organizatorzy podkreślali znaczenie zapisów dotyczących sprzętu obowiązkowego. Na tyle, na ile moja ograniczona znajomość francuskiego pozwalała mi zrozumieć sens wywodów, wiele uwagi poświęcili właśnie raczkom. Trzymali je uniesione wysoko ponad głowami uczestników, żeby każdy mógł zobaczyć. Pod koniec spotkania określili nawet markę – Yaktrax. Musiałem iść do dyrektora biegu, żeby pokazać moje, wyprodukowane przez inną firmę. Zaaprobował je, ale przesłanie było jasne: „Do sprzętu podchodzimy poważnie”.

Ale czy na pewno? Zdałem sobie sprawę, że nikt nie sprawdzał mnie na starcie. I mimo że całkowicie rozumiałem potrzebę zabrania określonego ekwipunku oraz zachowania ostrożności w potencjalnie niebezpiecznych warunkach, znajdowaliśmy się teraz poniżej obszarów wysokogórskich, w pobliżu mety. Czy naprawdę dysponowanie raczkami ma jeszcze znaczenie? Przez głowę przemknęło mi ponure pytanie: Czy na mecie będzie kontrola wyposażenia?

Przede wszystkim jednak zastanawiałem się, czy postępuję właściwie. Z pewnością nie pozbyłem się raczków specjalnie, ale jednak ich nie mam. Czy nie powinienem zatem spróbować odnaleźć zgubę?

Uznałem, że odpowiedź brzmi „tak”, po części dlatego, że byłem przekonany, iż moje NanoSpikes nie mogą leżeć zbyt daleko.

Myliłem się. Kiedy zawróciłem i począłem przeszukiwać ścieżkę pod stopami, kręcąc głową w lewo i prawo jak żuraw i wypatrując na bezkresnym górskim szlaku niewielkich kawałków gumy z wystającymi kolcami, zdałem sobie sprawę, jak bardzo się myliłem. Minęła minuta. Minęły dwie. W tym czasie wyprzedził mnie jeden, a potem następny rywal, których wcześniej minąłem. „Co się stało?” – zapytał któryś z nich francuską angielszczyzną. „Moje nakładki na buty – odparłem. – Widziałeś je?”. Spojrzał na mnie dziwnie i pokręcił głową.

Pobiegłem dalej w górę. Znowu porozglądałem się. Ani śladu raczków.

Nagle biegnie Terminator. Wygląda na zszokowanego moim widokiem. Pokazuję moje nogi. „Kahtoola… hm, to znaczy Yaktrax – dukam. – Widziałeś?”. Pokręcił tylko przecząco głową i gestem pokazał mi, żebym biegł razem z nim do mety.

Ja również z żalem pokręciłem głową, ale podążyłem w przeciwną stronę. W końcu znalazłem je, wbite w śnieg. Najwyraźniej wypadły mi z plecaka, bo nie zadbałem o to, by dopiąć zamek. Odnalezienie głupiego sprzętu zabrało mi prawie dziewięć minut. Znowu frunąłem ku mecie, a głosy w mojej głowie wznowiły dyskusję, tym razem nie przebierając już w słowach.

– Ty idioto – powiedział jeden z nich. – Spieprzyłeś bieg.

Mimo że w przeciągu kilku minut przeszedłem od radosnej ekscytacji do bezdennej rozpaczy, inny głos odezwał się tymi słowy: „No, dalej, Trav, przecież my nigdy się nie poddajemy. No, dalej, Trav, przecież my nigdy się nie poddajemy. No, dalej, Trav, przecież my nigdy się nie poddajemy!”. Z początku głosik brzmiał cichutko, ale wkrótce skandowałem te słowa razem z nim. Chwilowo biegłem samotnie po stromym, trawiastym zboczu, tuż ponad miasteczkiem, ale wiedziałem, że jeśli nie wezmę się w garść – i to natychmiast – wkrótce wyprzedzą mnie kolejni rywale.

Kiedy w końcu wbiegłem na metę w Val d’Isère, znajdowałem się na szóstym miejscu, z czasem 8 godzin i 13 minut – jakieś 35 minut za zwycięskim D’Haene’em. Trzech przeciwników wyprzedziło mnie, gdy szukałem zguby. W rezultacie na ostatnich sześciu kilometrach trasy spadłem z trzeciego miejsca na szóste, co stanowiło dla mnie duży zawód.

Każdy, kto przekracza linię mety w biegu takim jak Ice Trail, jest gotów uznać, że na ten dzień już mu starczy. Ja barowałem się do tego z lawiną mieszanych emocji na temat właśnie ukończonego biegu, zwłaszcza po tym, jak na ostatnich kilometrach zrezygnowałem z rozprawiania się z rywalami i zawróciłem w poszukiwaniu zgubionego sprzętu obowiązkowego. FOT. ALEXANDRE GARIN

Za linią mety zatrzymałem się i wsparłem o kije. Wlepiwszy wzrok w ziemię rozważałem to, co zaszło na trasie. Ujrzałem parę wycelowanych we mnie butów biegowych i podniosłem wzrok. Nade mną stał Terminator. „Co się stało?” – zapytał po angielsku z silnym akcentem, a w jego głosie słychać było szczerą troskę. Wytłumaczyłem, jak potrafiłem najlepiej, całą historię ze zgubą, regulaminem i obawą przed złamaniem przepisów. Zrobił tylko minę i pokręcił lekceważąco głową.

– Trzeba było biec ze mną – powiedział krótko. – Dobrze ci szło!

Kiedy zdałem sobie sprawę, co nie nastąpiło na mecie, przyznałem mu w duchu rację. Nie było żadnego sprawdzania sprzętu. Nie dało się dostrzec ani jednego sędziego, który uzbrojony w srogą minę i listę obowiązkowego wyposażenia sprawdzałby zgodność zawartości worków i plecaków z wytycznymi. Publiczność, obsługa biegu i spikerzy dawali upust swej radości: oklaskiwali uczestników wbiegających na metę, potrząsali krowimi dzwonkami i bujali się w rytmie rapowanej muzyki, puszczanej na cały regulator z wielkiego głośnika, ustawionego w samym środku strefy mety, w której panował iście festynowy nastrój. Piwo i wino lały się strumieniami. A ja stałem pośrodku tego święta – rozstrojony po podjęciu wątpliwej decyzji. Czułem się jak filozof roztrząsający poważny kryzys egzystencjalny, kiedy wszyscy wkoło bawią się w najlepsze.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

1. Popularny kurort górski w USA (przyp. tłum.). ↩

2. Książka Chrisa McDougalla, opowiadająca o meksykańskim plemieniu Tarahumara, czyli tytułowych „urodzonych biegaczach” (przyp. tłum.). ↩

3. Słynny gracz futbolu amerykańskiego, zawodnik drużyny NFL Denver Broncos (przyp. tłum.). ↩