Redakcja

Autorzy: Piotr Ciborski, Michał Culepa, Katarzyna Czajkowska-Matosiuk, Andrzela Gawrońska-Baran, M. Gąsiorowska, Rafał Krawczyk, Sławomir Liżewski, Bogdan Majkowski, Elżbieta Młynarska-Wełpa, Katarzyna Wrońska-Zblewska

Kierownik grupy wydawniczej:

Agnieszka Konopacka-Kuramochi

Redaktor:

Renata Kajewska

Koordynator produkcji:

Mariusz Jezierski

Korekta:

Anna Marecka

Skład:

Triograf Dariusz Kołacz

Druk:

Drukarnia Miller

ISBN 978-83-269-6561-6

NR PRODUKTOWY UOB 181

Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2017

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256, KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie

XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego,

Wysokość kapitału zakładowego 200.000 zł.

Wszelkie prawa do niniejszej publikacji, w tym do jej tytułu oraz do treści zawartych w zamieszczonych w niej artykułach, podlegają ochronie prawnej przewidzianej w szczególności prawem autorskim. Ich przedruk oraz rozpowszechnianie bez wiedzy i zgody Redakcji są zabronione. Zakaz ten nie dotyczy cytowania ww. materiałów w granicach dozwolonego użytku, z powołaniem się na źródło. Wszelkie materiały zawarte w niniejszej publikacji mają charakter wyłącznie popularyzacyjno-informacyjny i nie mogą być traktowane w sposób prawnie wiążący pomiędzy Czytelnikiem a Wydawcą lub Redakcją. Redakcja dokłada wszelkich starań, aby informacje i dane zamieszczone w tych materiałach były poprawne merytorycznie i aktualne, jednakże informacje te nie mają charakteru porady czy opinii prawnej, jako że Wydawca ani Redakcja nie świadczy żadnych usług prawnych. Nie mogą być one również traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. Zastosowanie tych informacji w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji lub opinii prawnej. Wobec powyższego Wydawca, Redakcja, redaktorzy ani autorzy ww. materiałów nie ponoszą odpowiedzialności prawnej w szczególności za skutki zastosowania się lub wykorzystania w jakikolwiek sposób informacji zawartych w tych materiałach.

Rozdział 1. Utworzenie instytucji kultury i dokumentacja dyrektora

Kompetencje nadzorcze organizatora instytucji kultury są ograniczone tylko do czynności wskazanych w przepisach ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.

Instytucje kultury jako jednostki organizacyjne nie są całkowicie samodzielnymi jednostkami organizacyjnymi. Przepisy ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej stanowią bowiem, że działalność kulturalną mogą prowadzić osoby prawne, osoby fizyczne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (art. 3 ust. 1 uodk). Tym samym instytucję kultury zazwyczaj powołuje do życia jakiś organizator. Organizatorem może być osoba prywatna, ale zazwyczaj jest nim instytucja publiczna. W przypadku podmiotów publicznych będzie to realizacja ich zadań własnych, co dotyczy w szczególności jednostek samorządu terytorialnego wszystkich szczebli (zob. art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy o samorządzie gminnym, art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy o samorządzie powiatowym, art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie województwa). W przypadku takich podmiotów działalność kulturalna jest więc zadaniem obowiązkowym (art. 9 ust. 2 uodk).

Nie oznacza to jednak całkowitej kontroli nad instytucją kultury w tym sensie, że jest ona jednostką podległą w stosunku do organizatora, a organizator jest jednostką nadrzędną, tak jak w przypadku układu organizacyjnego istniejącego w administracji publicznej. Tak nie jest, a to ze względu na fakt, iż instytucja kultury posiada osobowość prawną. Artykuł 14 ust. 1–3 uodk określa najważniejsze elementy samodzielności organizacyjnej instytucji kultury w stosunku do organizatora. Jest to:

▶osobowość prawna – uzyskana po wpisie do właściwego rejestru, wpis jest dokonywany z urzędu,

▶odrębność finansowa – organizator nie odpowiada za zobowiązania instytucji kultury, poza sytuacją likwidacji instytucji kultury (wówczas jest następcą prawnym instytucji zgodnie z art. 24–25 uodk).

Mimo odrębności organizacyjnej i finansowej organizator ma pewne uprawnienia organizacyjno-nadzorcze, dające mu pewien rodzaj kontroli nad utworzoną instytucją kultury.

Czynności organizacyjno-nadzorcze organizatora instytucji kultury

Z przepisów uodk wynika zatem wiele czynności, jakie może, a niekiedy ma obowiązek wykonywać organizator w stosunku do instytucji kultury. I tak organizator może:

▶wydawać akt o utworzeniu instytucji kultury (art. 11 uodk),

▶nadawać statut instytucji kultury (art. 13 ust. 1 uodk),

▶wydawać opinie w przedmiocie regulaminu organizacyjnego instytucji (art. 13 ust. 3 uodk),

▶wpisywać do rejestru i prowadzić rejestr instytucji kultury (art. 14 ust. 1 uodk),

▶powoływać i odwoływać dyrektora instytucji kultury (art. 15 ust. 1 uodk).

1. uprawnienie. Wydawanie aktów o charakterze organizacyjnym

Pierwszymi czynnościami o charakterze organizacyjno-nadzorczym wykonywanymi przez organizatora jest wydanie aktu o utworzeniu instytucji kultury. Akt o utworzeniu instytucji kultury jest to wydany przez właściwy organ organizatora dokument określający dla instytucji (art. 11 uodk):

▶nazwę,

▶rodzaj,

▶siedzibę,

▶przedmiot działania, przy czym w akcie oznacza się, czy dana instytucja jest instytucją artystyczną w rozumieniu art. 11 ust. 2 uodk (tj. czy jest instytucją kultury powołaną do prowadzenia działalności artystycznej w dziedzinie teatru, muzyki, tańca, z udziałem twórców i wykonawców).

W przypadku samorządowych instytucji kultury są one traktowane z punktu widzenia przepisów samorządowych jako odpowiednio – gminne, powiatowe lub wojewódzkie jednostki organizacyjne. Dlatego w przypadku samorządowych instytucji kultury akt ten wydaje w formie uchwały rada gminy lub powiatu albo sejmik wojewódzki. Państwowe instytucje kultury z reguły działają na podstawie aktu wydawanego przez właściwego ministra albo innego organu administracji państwowej (rządowej).

Wzór aktu o utworzeniu instytucji kultury

Uchwała nr L/12/2016

Rady Gminy Koziegłowy

z 30 maja 2016 r.

Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9, art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h ustawy z 8 marca 1990 r.o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 446) oraz art. 9 ust. 1, art. 11 ust. 1 i 13 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 862) Rada Gminy Koziegłowy uchwala, co następuje:

§ 1

Tworzy się gminną jednostkę organizacyjną, działającą w formie samorządowej instytucji kultury, pod nazwą Gminny Ośrodek Kultury w Koziegłowach, zwaną dalej: GOK.

§ 2

Siedzibą GOK są Koziegłowy.

§ 3

Przedmiotem działania GOK jest tworzenie i upowszechnianie kultury oraz ochrona dziedzictwa narodowego i kulturalnego na terenie działalności GOK.

GOK jest instytucją artystyczną, która może prowadzić działalność w dziedzinie teatru, muzyki i tańca oraz zatrudniać i korzystać z pracy twórców i wykonawców w ramach swojej działalności.

§ 4

Organizację i szczegółowe zadania GOK określa statut stanowiący załącznik nr 1 do niniejszej uchwały.

§ 5

GOK podlega wpisowi do rejestru instytucji kultury prowadzonego przez Wójta Gminy Koziegłowy. Z chwilą wpisu do rejestru uzyskuje osobowość prawną.

§ 6

Wykonanie uchwały porucza się Wójtowi Gminy Koziegłowy.

§ 7

Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Warmińsko-Mazurskiego.

Przewodniczący Rady Gminy Koziegłowy

/-/ mgr Karol Wiśniewski

Akt może mieć charakter samodzielny albo może funkcjonować łącznie ze statutem. W tym drugim przypadku statut i akt o utworzeniu instytucji stanowią jednolity akt, mający walor aktu prawa miejscowego. Jak wskazał WSA w Szczecinie w wyroku z 7 lipca 2011 r. (sygn. akt II SA/Sz 523/11), statut instytucji kultury, jako akt prawa miejscowego o charakterze szczególnym, zawiera regulacje prawne korzystające z pierwszeństwa przed innymi mającymi charakter ogólny. Dlatego też wyprzedza niejako w stosowaniu przepisy ustaw.

WAŻNE

Organizator ma obowiązek nadać statut instytucji kultury. Instytucja jako osoba prawna funkcjonuje na podstawie statutu jako głównego aktu prawa wewnętrznego. Statut – jeżeli reguluje kwestie pracownicze – traktowany jest także jako akt prawa zakładowego, o którym mowa w art. 9 Kodeksu pracy.

Statut i akt utworzenia instytucji kultury jest wydawany wyłącznie przez organizatora. Dlatego organizator ma prawo do zmiany statutu w każdym czasie – nie ma co do tego ograniczeń w przepisach uodk. Jednakże zmiana statutu powinna pociągać za sobą także zmianę przepisów aktu o utworzeniu instytucji kultury, w sytuacji gdy np. dochodzi do zmiany nazwy instytucji lub siedziby.

2. uprawnienie. Opiniowanie regulaminu organizacyjnego

Obok statutu w instytucji kultury obowiązuje także regulamin organizacyjny. Zgodnie z art. 13 ust. 3 uodk organizację wewnętrzną instytucji kultury określa regulamin organizacyjny nadawany przez dyrektora tej instytucji, po zasięgnięciu opinii organizatora oraz opinii działających w niej organizacji związkowych i stowarzyszeń twórców.

WAŻNE

Kompetencję do nadawania regulaminu organizacyjnego ma tylko dyrektor instytucji kultury. Dlatego organizator w tym zakresie nie może ustalać wewnętrznych przepisów regulaminu organizacyjnego.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Rozdział 1. Utworzenie instytucji kultury i dokumentacja dyrektora

Rozdział 2. Praktykant w instytucji kultury

Rozdział 3. Umowy o dzieło

Rozdział 4. Regulamin pracy i regulamin wynagradzania w instytucji kultury

Rozdział 5. Ryczałty na jazdy lokalne dla pracowników kultury

Rozdział 6. Dokumentacja w zamówieniach publicznych

Rozdział 7. Dokumentacja przy zatrudnieniu dziecka w instytucji kultury

Rozdział 8. Wybrane wzory dokumentów

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71