Tytuł oryginału

LIVING WITH IT

Copyright © Lizzie Enfield 2014

All rights reserved

Projekt okładki

Joanna Wasilewska

Zdjęcie na okładce

© Viktoria Haack/Trevillion Images

Redaktor prowadzący

Joanna Maciuk

Redakcja

Joanna Habiera

Korekta

Grażyna Nawrocka

ISBN 978-83-8132-488-7

Warszawa 2017

Wydawca

Prószyński Media Sp. z o.o.

02-697 Warszawa, ul. Rzymowskiego 28

www.proszynski.pl

Dla moich Rodziców

Ta książka nie jest w Waszym guście

i nie musicie jej czytać

Ele mele dutki,

grypa dusi kotki,

a pies dostał odry,

więc wypadasz ty z gry.

rymowanka dziecięca

PIERWSZY TYDZIEŃ

Isobel, sobota

– Myślałam, że wiesz?

Sposób, w jaki Sally to powiedziała, jasno sugerował, że chodzi o rzecz, którą powinnam wiedzieć, o której wiedzą wszyscy inni i zakładają, że ja również. Nim wypowiedziała te trzy słowa pytającym tonem, rozejrzała się po pokoju i zniżyła głos, by nikt nie słyszał, aż się zaniepokoiłam, co takiego powinnam wiedzieć, a nie wiem. To znaczy, czego nie wiedziałam w tamtej chwili.

Powinno istnieć osobne określenie stanu niewiedzy: kiedy budzisz się rano i krzątasz wokół własnych spraw, sądząc, że wszystko jest normalnie, gdy tymczasem wydarzyło się coś, co całkowicie zmieniło sytuację.

Czytałam o kobiecie z Nowego Jorku, która wyjechała do spa w jakimś egzotycznym kraju, chcąc się odstresować czy zdetoksykować, czy co tam robią nowojorczycy, kiedy doszło do ataków 11 września – a ona nie miała o niczym pojęcia. Na liście życzeń na czas pobytu zaznaczyła kratkę „żadnych wiadomości z zewnątrz”. Jej apartament znajdował się w budynku bez telewizji, radia i internetu. Nie dostarczano jej żadnych gazet. Dlatego dopiero dwadzieścia cztery godziny później, dwunastego września – gdy szła przez kompleks do sali zabiegowej, któryś z gości usłyszał, jak rzuciła: „Mam umówiony indyjski masaż głowy”, z charakterystycznym akcentem, i zawołał: „O, mój Boże! Jest pani z Nowego Jorku? Bardzo mi przykro. To straszne…” – tak dowiedziała się, że świat, w którym żyła, zmienił się bezpowrotnie.

Tamtego ranka to ja żyłam w rozkosznej nieświadomości, chociaż to nie jest właściwe określenie. W żaden sposób nie potrafi oddać tego, jak wolna się czułam, nie wiedząc, co Sally powie mi za kilka godzin.

Działaliśmy w radosnej atmosferze.

Był to – jak nazwałby go Vincent ze swoją dziwną, synestetyczną skłonnością do przypisywania nastrojom rozmaitych kolorów – „różowy” ranek.

Zaskoczył mnie, kiedy to zrobił po raz pierwszy.

– Nie lubię śród – oznajmił pewnego poranka przy śniadaniu. – Są żółte.

Był zajęty wypatrywaniem kształtów wśród resztek płatków kukurydzianych: kolejnym swoim dziwactwem.

„Fiat pięćset jedzie przez pustynię”, oświadcza na przykład, poprawiając łyżką jakiś drobny detal wizji zauważalny tylko dla niego, lekko przesuwa rozmokłe płatki, jakby chciał wyostrzyć obraz. Albo: „jeleń pije ze strumienia”, albo innym razem: „motyl trzepocze skrzydełkami”. Przypomina starożytnego astronoma, który widzi pas myśliwego w przypadkowo rozrzuconych gwiazdach. Dostrzega różne rzeczy, a my, pozostali, musimy się bardzo starać, by też je wychwycić. „Och, rzeczywiście!”, zachwycam się rozmiękłą pomarańczową papką, jak gdybym ja również odkryła w niej motyle skrzydełka.

Z kolorami, jak się zdaje, jest ciut inaczej.

– Co to znaczy, że są żółte, Vincencie? – spytałam.

Lecz odpowiedź niewiele mi wyjaśniła.

– Po prostu. Czwartki są trochę brązowe, a piątki fioletowe. – Zabrał się do tosta, po czym dodał: – Jak Gabby.

– Gabs?

– No. Ona jest fioletowa, tata jest srebrny, Harvey zielony, a ty taka jakby drewniana. – Wskazał regał.

– Beżowa?

Poczułam się urażona. Skoro Eric jest srebrny, czemu nie miałabym być złota? Jestem jego matką, powinnam być złota.

Zaintrygowało mnie jednak, w jaki sposób działa umysł mojego najmłodszego synka. A tamtego ranka ten umysł był w znakomitej formie.

– Czemu robisz taką minę, Vincencie?

Nakładając szminkę przed lustrem w korytarzu, zobaczyłam za sobą jego odbicie z dziwacznie wydętymi policzkami.

Bez słowa zniknął w salonie, po czym wynurzył się z zapisaną kartką.

PRÓBUJĘ POBIĆ REKORD ŚWIATA W TRZYMANIU WODY W USTACH, było na niej napisane. TRZYMAM JĄ, ODKĄD UMYŁEM ZĘBY. PS NIE ROZŚMIESZAJ MNIE…

Pobudziło mnie to do śmiechu – do serdecznego, szczęśliwego śmiechu „przepełnionego radością rodzinnego życia”.

Eric też się roześmiał, gdy mu o tym opowiedziałam i pokazałam kartkę. Potem włożyłam ją do kieszeni swetra, gdzie później miałam znaleźć to przypomnienie tamtej chwili, zanim się dowiedziałam, zanim ktokolwiek z nas się dowiedział.

– Ben i Maggie będą? – spytała Gabriella, kiedy szukaliśmy miejsc w pociągu.

– Możemy podejść kawałek dalej, Gabs?

Pchnęłam Vinniego naprzód i głową wskazałam leżące na stoliku puste opakowanie po orzeszkach ziemnych.

Harvey ma alergię na orzechy. Nie tak poważne uczulenie, o których robi się głośno, gdy ludzie umierają tylko dlatego, że wciągnęli do płuc okruchy z wyrzuconego opakowania – ale nie chcę ryzykować. Od dawna nie miał reakcji, więc wszyscy o tym zapominają i zachowują się, jak gdyby problem zniknął. Czasem myślę, że tylko ja nad nim czuwam. Skoro nawet jego piętnastoletnia siostra, troskliwa i rozsądna, która naprawdę zajmuje się młodszymi braciszkami, praktycznie sadza go naprzeciw paczki po orzeszkach, to jak mogę ufać, że ktoś inny, z kim Vincent spędza czas, zadba, by synek nie miał z nimi kontaktu? Ciągle się niepokoję, kiedy jest w szkole albo z kolegami.

– Przepraszam, mamo. – Gabs ruszyła dalej przez wagon, wypatrując pięciu siedzeń obok siebie. – Tutaj?

– Ale ja potrzebuję stolika – marudził Harvey. – Muszę skończyć tort.

Jakieś pięć minut przed wyjściem postanowił zrobić dla Antona urodzinowy tort origami. Był to ambitny projekt. Z tych, które wymagają kilku kartek papieru, zdecydowanie ponad pięciu minut czasu i płaskiej powierzchni.

– Więc siądź tam. – Starsza siostra wskazała wolne miejsce przy stoliku.

Pozostałe trzy były już zajęte. Pomyślałam, że byłoby miło, gdybyśmy mogli siedzieć razem podczas dwudziestominutowej podróży wzdłuż wybrzeża z Hove do Lancing, ale Harvey zajął wolny fotel i skupił się na swoim origami.

W tamtym czasie rzadko robiliśmy coś wszyscy razem, więc zdziwiło mnie, że Gabriella zdecydowała się pojechać. Woli spędzać czas z kolegami, a na wieść o pięćdziesiątych urodzinach męża jednej z moich koleżanek ze studiów w normalnych okolicznościach uciekłaby, gdzie pieprz rośnie. Tymczasem postanowiła wybrać się z nami do Antona.

– Chciałabym znowu zobaczyć ich wszystkich – wyjaśniła, gdy wspomniałam o zaproszeniu.

„Wszyscy” oznaczali grupę przyjaciół, z którymi spędziliśmy latem dziesięć dni we Francji: Yasmin, moja przyjaciółka z lat studenckich, i jej mąż Anton, Sally i Paddy, którzy studiowali na tym samym uniwersytecie, właściciele domu w Gaskonii, gdzie się zatrzymaliśmy w początkach sierpnia, oraz Ben i jego żona Maggie. Mieszkałam z Benem w tym samym akademiku. Poznałam go pierwszego dnia, a następnie przez niego – Erica, jego najbliższego przyjaciela.

Gabriella początkowo nie paliła się do wyjazdu na wakacje, ale nie zgodziliśmy się, by została w domu, choć zapewniała, że „wszyscy inni rodzice na to pozwalają” i „przecież nie będzie tam nikogo w moim wieku”.

Syn Antona i Yasmin, Conrad, jest starszy od Gabs nieco ponad rok. Kiedy się urodziła, ciągle jeszcze mieszkaliśmy w Londynie, więc liczyłam, że będziemy spędzać wspólnie sporo czasu z Yasmin. Poza Sally, która zaszła w ciążę w połowie egzaminów końcowych, żadna z moich bliskich przyjaciółek nie miała jeszcze dzieci. Conrad jednak wprawiał mnie w zakłopotanie. Z początku nie bardzo wiedziałam dlaczego. Nigdy na mnie nie patrzył ani się nie uśmiechał, nie interesował się Gabs ani właściwie niczym.

Kiedy Gabriella miała roczek, nieznaczna odmienność Conrada dostała swoją nazwę. Był autystyczny. Dla Antona i Yasmin, którzy oczekiwali wtedy drugiego dziecka, Miry, oznaczało to straszny cios.

– Jest taki tekst o pojawieniu się w rodzinie dziecka z niepełnosprawnością – powiedziała mi kiedyś Yasmin – pod tytułem Witamy w Holandii. Autorka porównuje to do sytuacji, kiedy dziewięć miesięcy planujesz wspaniałe wakacje we Włoszech, a gdy ten dzień nadchodzi, okazuje się, że wylądowałaś w Holandii.

Rozumiałam, o co jej chodzi. Wciąż miała dziecko, które bardzo kochała, ale nie było ono dzieckiem, jakie sobie wymarzyła, a podróż z nim przez życie miała się bardzo różnić od tego, czego oboje z Antonem się spodziewali. Podobnie jak nasza przyjaźń. Conrad i Gabs nie zostali bliskimi przyjaciółmi z dzieciństwa, na co liczyłam. Kilka lat po naszej przeprowadzce do Brighton Yasmin przeniosła się z rodziną na południowe wybrzeże, aby posłać Conrada do miejscowej szkoły specjalnej. Do tej pory moje dzieci miały już własne życie, a ja swoje, choć z ich życiem ściśle związane. Nadal się spotykałyśmy, ale bardzo rzadko. I zawsze było to trudne. Conrad zawsze był trudny. Nie nawiązał kontaktu z Gabs, a Harvey i Vincent się go bali.

Przy okazji francuskich wakacji pierwszy raz spędziliśmy trochę czasu razem i koniec końców wyszło na to, że Gabriella miała rację: była sama. Wydawało się jednak, jak gdyby nagle dojrzała i świetnie dogadywała się z dorosłymi, szczególnie z Maggie, której nikt z nas tak naprawdę dobrze nie znał.

– Ben i Maggie przyjdą? – spytała znowu, kiedy rozsiedliśmy się w pociągu.

– I Iris – rzucił Vincent, otwierając puszkę coli, którą kupił mu Eric, i opryskując przy tym całe siedzenie.

Iris to córeczka Bena i Maggie. Z nią również Gabs świetnie się dogadywała. Zawsze sobie radziła z młodszymi dziećmi. Chyba ma to związek z byciem najstarszą.

– Na pewno – stwierdziłam z przekonaniem, jak się okazało, bezpodstawnym. – Vinnie, uważaj.

Myślałam, że przyjdą na pięćdziesiątkę kumpla, tym bardziej że Yasmin i Anton rzadko robili imprezy. Z powodu Conrada niełatwo było im prowadzić życie towarzyskie.

Myślałam, że przyjdą, bo przed wyjazdem latem z Francji żegnaliśmy się słowami: „Do zobaczenia na imprezie u Antona!”.

Myślałam tak, chociaż Ben nie odpisał na mojego esemesa z pytaniem, czy się wybierają, ale uznałam, że po prostu jest zajęty.

Ben i Maggie zdążyli wrócić do kraju, kiedy Iris zachorowała na odrę. Wiedziałam, jakie musiało to być dla nich straszne, bo mnie też ciężko było patrzeć na chorą Gabs. I wiedziałam, że Iris mogła złapać wirusa tylko od Gabrielli podczas wakacji. Ale było już po wszystkim. Obie czuły się dobrze. Prawdopodobnie choroba wzmocniła układ odpornościowy każdej z nich.

Zresztą, nasze przyjaźnie, moja z Benem oraz Bena z Erikiem, liczą sobie wiele lat, więc wyobrażałam sobie, że nawet jeśli kiedyś istniały między nami jakieś niesnaski, należą już do przeszłości.

Myliłam się.

Vincent gra w piłkę w ogrodzie z parą innych dzieci pod opieką gromadki dorosłych. Mamy prawie początek listopada, ale temperatura jest umiarkowana. Nie bardzo wiem, gdzie się podział Harvey, Gabriella mignęła mi na obrzeżach salonu, chyba żałuje, że przyszła. Znowu nie ma nikogo w jej wieku. Wiem, że chciała pogadać z Maggie i zobaczyć Iris. Jak się zdaje, dogaduje się z Maggie lepiej niż ja. Pewnie dlatego, że obie są muzykalne, a poza tym w czasie wakacji Maggie na pewno była jej wdzięczna za zabawianie małej całymi godzinami.

– Ben i Maggie jeszcze nie przyjechali? – zwracam się do Sally, obserwując znudzoną córkę na drugim końcu pokoju.

– Nie sądzę, by się zjawili – odpowiada.

W jej głosie słychać napięcie, ale nie przywiązuję do tego wagi.

– Och. Sądziłam, że będą – rzucam.

Spojrzenie Sally sugeruje, że istnieje powód ich nieobecności i że czuje się przyparta do muru, ponieważ ja tego powodu nie znam, więc to ona będzie zmuszona mi go zdradzić.

A może za wiele się doszukuję w sposobie, w jaki na mnie patrzy.

– Nie wiesz? – pyta.

– O czym? – odpowiadam i mój „różowy” nastrój zaczyna się ulatniać.

– Sądziłam, że powiedzieli ci o wszystkim – rzuca Sally i rozgląda się dokoła, być może szukając pretekstu do ucieczki.

– Mianowicie o czym?

Jeśli istnieje coś takiego jak przeczucie, nachodzi mnie właśnie wtedy: że cokolwiek za moment usłyszę, będzie to zła nowina.

– To chyba nie jest najlepsze miejsce.

Kieruje wzrok na Antona, który krąży z butelką. Nie patrzy na mnie.

– Sally?

Zmuszam ją, by to uczyniła.

Znamy się od dwudziestu lat.

Zawsze czułyśmy się swobodnie w swoim towarzystwie.

Czego nie chce mi powiedzieć?

– Chodzi o Iris. – Zniża głos i tym razem patrzy prosto na mnie. – Była poważnie chora po wakacjach.

Przecież wiem.

– Ale już się czuje lepiej.

Rozmawiałam od tamtego czasu z Benem i zapewniał, że z Iris wszystko w porządku.

– Tak, lepiej. – Sally upija łyk z kieliszka. A potem następny. – Tylko…

– Tylko co?

– Myślałam, że wiesz – mówi. – Jest teraz głucha. Całkowicie straciła słuch.

Wypiłam tylko pół kieliszka szampana, ale pokój zaczyna wirować mi przed oczami.

– Lepiej usiądź – rzuca Sally. – Przepraszam, naprawdę byłam pewna, że wiesz.

– Muszę iść do łazienki – słyszę własny głos i w tym momencie zjawia się Yasmin.

– Dobrze się czujesz, Bel?

– Ona nie wiedziała – mówi do niej Sally. – Myślałam, że wie.

– Co się dzieje, Bel? – Podchodzi Eric, wyczuł moją udrękę ze swojego miejsca w ogrodzie przy wejściu.

– Po prostu zrobiło mi się słabo. – Patrzę na Sally, błagając w duchu, żeby mu nie mówiła, jeszcze nie.

– Och, kochanie. – Jest zaniepokojony. – Mam nadzieję, że nic cię nie bierze. Anton wspomniał, że Maggie też się źle czuje.

Chyba nie zauważa spojrzeń, jakie wymieniają Sally i Yasmin. Ja tak.

– Trochę mi niedobrze. – Wstaję i ruszam w stronę łazienki.

– Iść z tobą? – pyta, a ja próbuję się uśmiechnąć.

– Nie, zaraz poczuję się lepiej, na sto procent.

Nie wydaje się uspokojony, ale w tym momencie wkracza Yasmin.

– Zaprowadzę ją. W szafce z lekarstwami chyba mam coś na mdłości.

W drodze przez podest do łazienki mijamy pokój Conrada. Siedzi na łóżku i wydaje te swoje dziwne, jęczące dźwięki, jak niektórzy ludzie, gdy nucą pod nosem. Nienawidzi zgromadzeń. Robi się wtedy zestresowany, wystraszony i rozzłoszczony.

Przystaję, by zajrzeć do środka, i widzę, że jest z nim Harvey, który klęczy na podłodze i składa origami, używając jako stołu dużej książki leżącej na łóżku Conrada.

W ogóle nie czuję się zaskoczona, że go tu zastałam. Origami zaczęło się na wakacjach. Kupiłam chłopcom zestaw, bo chciałam, by spędzali czas na czymś innym niż gra na iPodach. Harvey polubił je od razu – nic dziwnego, bo uwielbia robić różne rzeczy – a Conrad rozwinął w sobie fascynację obserwowaniem go przy pracy i zamiłowanie do miniaturowych papierowych zabawek stanowiących rezultat.

Zaskakuje mnie natomiast, że Harvey poszukał azylu u Conrada. Conrad nie należy do dzieci, których towarzystwa chciałoby się szukać albo u których można znaleźć azyl.

Idę dalej.

Yasmin wyprzedza mnie i otwiera drzwi łazienki. Przeciskam się obok w nagłym pośpiechu, siadam na skraju wanny i biorę głęboki wdech. Yasmin staje przy umywalce.

– Pewnie wszyscy uważają, że to moja wina? – rzucam.

Chcę, by mnie jakoś pocieszyła, ale milczy. A dokładniej – bez słowa odwraca wzrok, co jest niezupełnie tym samym co zwykłe milczenie. Raczej nie chce powiedzieć tego, co naprawdę myśli.

I to już mówi bardzo wiele.

Sama więc odpowiadam na swoje pytanie. Oczywiście, że mnie obwiniają. Jak mogliby mnie nie obwiniać?

– Czujesz się już lepiej? – pyta Yasmin, patrząc na mnie ponownie.

– Nie całkiem – odpowiadam. – Ale poradzę sobie. Daj mi chwilę.

– Okej. – Rusza do wyjścia.

To naturalne, że chce wrócić na przyjęcie. Wiem o tym. Jest gospodynią. Ale równocześnie wyczuwam, że chodzi o coś więcej, o coś, czego nie chce powiedzieć. Wkładam rękę do kieszeni i szukam chusteczki, bo łzy cisną mi się do oczu, ale zamiast tego natrafiam na notkę Vinniego. Naprawdę zaledwie kilka godzin temu byliśmy „przepełnieni radością rodzinnego życia”?

Pozwalam łzom płynąć.

Wiem, że Ben jest na mnie wściekły, skoro sam mi nie powiedział. I zaczynam użalać się nad sobą, bo wiem, że inni mnie potępią.

Ben, sobota

– Dokąd idziesz? – pyta Maggie. – Nie skończyłeś kawy.

Właśnie zaparzyła cały dzbanek.

– Wyjmę rzeczy ze zmywarki – odpowiadam.

– Jeszcze nie skończyła cyklu.

– Skończyła. Przed momentem słyszałem, jak piszczy.

– To pralka – wyjaśnia Maggie, zbyt cierpliwie.

– Co to ma znaczyć?

– Nic. Mówię tylko, że nie ma sensu, żebyś się zrywał, by wyjąć talerze ze zmywarki, skoro nie skończyła cyklu. Piszczała pralka.

– Sugerujesz, że za mało pomagam w domu – warczę. – Bo nie potrafię odróżnić dźwięków wydawanych przez poszczególne urządzenia.

– Nic podobnego, Ben. Mówię tylko, że zmywarka jeszcze pracuje. Jezu…

Gryzie się w metaforyczny język.

– Co?

– Nic.

Iris siedzi na krzesełku przypinanym do blatu, toczy kredki świecowe po kartce papieru i sprawia wrażenie całkiem szczęśliwej. Nagle wydaje z siebie jeden z tych swoich upiornych, przenikliwych pisków.

– A teraz jesteś na mnie wkurzona – mówię, ignorując córkę.

– Wcale nie – odpowiada Maggie, ale oczywiście jest wkurzona. Czemu miałaby nie być? Jestem nadpobudliwy, drażliwy i wyżywam się na niej. – Słuchaj, Ben, skoro chcesz się czymś zająć, to bardzo proszę, wyładuj pralkę i powieś pranie. Pytałam jedynie, czy chcesz dokończyć kawę.

– Cóż, najwidoczniej nadszedł czas, b-b-bym się zaprzyjaźnił ze sprzętem AGD. – Przeklinam samego siebie za jąkanie, wkurzony idiotycznością całej awantury, lecz mimo to zdecydowany ją kontynuować. – Gdzie jest kosz na pranie?

– Przy tylnych drzwiach – odpowiada Maggie ze znużeniem, wstaje i wyjmuje Iris z krzesełka, chociaż mała przestała piszczeć i z powrotem zajęła się toczeniem kredek.

Może trzeba było pójść na to przyjęcie. Naszą nieobecnością chciałem złożyć wielką, gniewną deklarację, ale kiedy zadzwoniłem do Yasmin powiedzieć, że nie damy rady – i dlaczego – wydawało się, że przyjęła to niemal bez emocji. „Naturalnie, rozumiem”.

Jej reakcja mnie rozczarowała. Zbyt pełna zrozumienia i współczucia. Żadnego jednoznacznego potępienia Isobel. Żadnego szczerego szoku z powodu tego, co się stało. Żadnego „Jezu, to straszne” ani osłupiałej ciszy. Usłyszała nowinę jako pierwsza z grona naszych przyjaciół i oczekiwałem, że wyrazi oburzenie. Nie chciałem stonowanego: „To okropne, Ben, bardzo mi przykro”.

Pewnie powinienem się tego spodziewać. Jej, mającej za syna stukniętego Conrada, głuchota pewnie nie wydaje się niczym strasznym. Może się powstrzymała, by nie rzucić: „To wspaniale, Ben. Jest głucha, nie autystyczna. Macie szczęście. Bierzcie się do roboty. Nauczycie się z tym żyć”.

Paddy był w szoku, kiedy mu powiedziałem, ale stara grupowa solidarność nadal obowiązuje. Współczujemy Benowi, lecz nie zamierzamy otwarcie potępiać Isobel, bo jest naszą kumpelą. A właściwie czemu nie? Postąpiła podle. Gdyby Paddy tak stwierdził, jej nic by nie ubyło, a ja poczułbym się lepiej.

No więc siedzimy w domu, wiedząc, że niektórzy z naszych przyjaciół wkrótce będą żłopać wińsko do wieczora, w tradycyjny sposób świętując epokową rocznicę. I wkurza mnie, że nic nie robię, a gdzieś indziej toczy się życie.

– Idę pod prysznic. Zerkniesz na nią? – pyta Maggie.

Sadza Iris na kuchennej podłodze przed pudełkiem z otworami na klocki różnych kształtów.

– Wiesz, że tak – odpowiadam, rozwieszając wilgotne ubrania na suszarce.

Nie musi pytać, czy zerknę na własną córkę. Wie, że mógłbym obserwować Iris cały dzień. Nadal urzeka mnie każdy jej ruch. Powala jej niemowlęce piękno. Tylko po prostu nie mogę znieść tego, że gdy wołam: „Hej, słoneczko!”, ona już się nie ogląda, by spojrzeć na swojego tatę i uśmiechnąć się do niego. Zajmuje się tym, czym się zajmowała, a jeśli się znudzi – co chyba zdarza się coraz szybciej – zaczyna płakać.

Późnym rankiem na podłodze w korytarzu ląduje poczta. Dzisiaj przyszło tego mnóstwo: w większości makulatura, kilka rachunków oraz czasopismo, które zaprenumerowała Maggie. Szpara na listy ma od wewnątrz mosiężną klapkę dla ochrony przed zimnym powietrzem, za każdym razem gdy ktoś wrzuca list, rozlega się donośny, brzęczący dźwięk, a potem głuchy łomot, gdy przesyłka ląduje na podłodze. To hałaśliwy proces, a dzisiaj osiąga kulminację, kiedy „Alan przez etkę” dzwoni do naszych drzwi.

Nazywamy go tak z powodu kartki na Boże Narodzenie. Nie mieliśmy pojęcia, jak nasz listonosz ma na imię, póki jej nie przysłał w zeszłym roku. Zajrzeliśmy do środka, odcyfrowanie nadawcy zajęło nam chwilę. „Wesołych Świąt od &lana”, napisał.

– Ach, chodzi o Alana! – odgadła w końcu Maggie.

Ja wciąż nie byłem przekonany.

– Alan przez etkę? – zdziwiłem się.

Od tej pory pocztę dostarcza nam „Alan przez etkę”, tak jak jeden z dawnych chłopaków Maggie, Iain, zawsze był „Iainem z dwojgiem oczu” dla odróżnienia od innych znanych nam Iainów będących cyklopami.

Nasz dzwonek jest donośny i natarczywy. Człowiek aż się wzdryga, jeśli nie słyszał go wcześniej, prawdę mówiąc, sam teraz podskakuję, chociaż wiem, że za drzwiami stoi „Alan przez etkę”, próbujący wcisnąć przesyłkę do szczeliny. Podejrzewałem, że się podda i zadzwoni.

Ale Iris, która siedzi na podłodze i obgryza klocki (jest rzekomo „za mała”, by się nimi bawić), nie reaguje w ogóle: ani na brzdęk, ani na łomot, ani na natarczywy dzwonek. Tylko w dalszym ciągu bada za pomocą języka czerwony trójkąt, jak gdyby to był lizak, a nie kawałek drewna pomalowanego nietoksyczną farbą na jeden z podstawowych kolorów.

A ja mam ochotę warknąć na nią: „Naprawdę nie słyszysz?” – tak jak starzy ludzie, którzy głuchną i strofują innych za mamrotanie, bo nie chcą przyznać, że sami mają problem, i przypisują go wszystkim dokoła.

Ciężkim krokiem ruszam do drzwi, zerkając przez ramię na Iris, czy zauważyła. Może nas oszukuje? „Czy jest za mała, aby podjąć decyzję, że będzie udawać głuchą po to, by nam zrobić na złość?”, zastanawiam się. Jasne, że tak. Ale to mnie nie powstrzymuje przed podobnymi rojeniami i nadziejami, podobnie jak przed pokusą, by niespodziewanym wrzaskiem zmusić ją do słyszenia.

Otwieram drzwi i „Alan przez etkę” oświadcza, że ma przesyłkę dla Maggie, chociaż nazywa ją panną Bisseker, bo tak jest napisane na opakowaniu. Nie mamy ślubu, więc oficjalnie Maggie jest panną Bisseker.

– Kolejne książki – mówię, bo czuję irracjonalną potrzebę wytłumaczenia, dlaczego ostatnio dostajemy tyle poczty.

W sumie Alanowi nic do tego i wątpię, by go to obchodziło. Ale chcę zasugerować, że musi teraz dźwigać cięższą torbę nie z powodu naszych fanaberii, tylko dlatego, że się rozwijamy, a raczej rozwijamy naszą wiedzę o chorobie córeczki.

Tak zareagowała Maggie: czytać, ile się da, jakby wiedza sprawiała, że łatwiej będzie sobie z tym poradzić. Spędza mnóstwo czasu na stronie Krajowego Towarzystwa Dzieci Głuchych, kiedy nie siedzi na Amazonie, wyszukując książki.

Pewnie ma słuszność: im więcej będziemy wiedzieć, tym lepiej. Ale moja reakcja jest inna. Czuję się wściekły, bo to takie cholernie bezsensowne. Wściekły, że spotkało to naszą śliczną dziewczynkę, i wściekły na Isobel, bo to jej wina.

Maggie ostrzegała, żebym do niej nie dzwonił od razu, kiedy się dowiedzieliśmy. „To w niczym nie pomoże”.

Była bardzo spokojna, ale ludzie różnie reagują w podobnej sytuacji. Wiem, że też się martwi. Od wielu dni nie tknęła trąbki, a to do niej niepodobne. Dawniej grała godzinami, ale odkąd się dowiedzieliśmy, w domu jest cicho. Zbyt cicho. Ciszę przerywa tylko dzwonek do drzwi.

– Musi się dowiedzieć, zgoda, ale chyba powinna to usłyszeć od kogoś innego i przemyśleć wszystko, zanim ty z nią porozmawiasz – zauważyła Maggie.

Czasami potrafi być taka wyrozumiała, że nie mogę tego wytrzymać. Kusi mnie, by nią potrząsnąć i obudzić w niej trochę tego gniewu, który czuję – tak samo jak kusi, by wrzasnąć na Iris, kazać jej przestać zamykać uszy na świat i zacząć reagować na dźwięki.

Naprawdę sądziłem, kiedy dwa tygodnie temu jechaliśmy do szpitala, że to zwykła formalność: uspokojenie zdenerwowanych rodziców, których dziecko spędziło niedawno jakiś czas w szpitalu, okazja dla personelu NHS[1], by odhaczyć właściwe kratki w karcie medycznej malucha, który chorował na odrę. „Czy stawili się na badaniu kontrolnym?”. Ptaszek. „Czy byli z dzieckiem na wizycie u audiologa?”. Ptaszek.

– Po prostu nie reaguje tak żywo, jak wcześniej.

Maggie była bardziej niespokojna, szczególnie odkąd lekarz pierwszego kontaktu skierował Iris do szpitala i rzucił coś o „wykluczeniu głuchoty”.

Ja nadal sądziłem, że chodzi tylko o to: o wykluczenie głuchoty, nie zaś jej potwierdzenie. Nawet nie przyszło mi do głowy, by z nimi jechać, ale Maggie nalegała. „Nie chcę być sama, jeśli coś pójdzie nie tak”.

– Z pewnością pójdzie dobrze.

Wcześniej, kiedy Iris wyszła ze szpitala, oboje przeszukaliśmy internet, chociaż lekarze nam odradzali. Zgłębiałem skutki uboczne odry i możliwe komplikacje, choć w materiałach online podkreślano, że są one „rzadkie”. Mój starszy brat przeszedł odrę i nic mu nie jest. Ja, młodszy, dostałem zastrzyk i zyskałem odporność na kilkutygodniowe nieprzyjemności wywoływane przez wirusa.

Iris też była chora – okropnie, niepokojąco chora. Nie chciałem nigdy więcej oglądać jej w takim stanie. Ale przecież w końcu wyzdrowiała. Siedziała teraz zadowolona na kolanach Maggie i rozglądała się po pokoju, właśnie jak dziecko ciekawe świata.

– Sądzę, że państwa córka doznała nagłej obustronnej głuchoty czuciowo-nerwowej – powiedział lekarz.

– Co to znaczy?

Zapytaliśmy z Maggie równocześnie.

W rzeczywistości natomiast pomyślałem: „Czemu oni nie mogą używać prostego języka, kiedy coś tłumaczą?”.

Próbowałem pochwycić jej wzrok. Zamierzałem unieść brwi, jakbym dawał do zrozumienia: „Ależ mają durny sposób mówienia”.

Maggie załapała szybciej ode mnie.

– To znaczy, że Iris nie słyszy? – przetłumaczyła. – I że to się stało nagle? Ale minie?

– Obawiam się, że uszkodzenie zostało spowodowane przez wirusa, którym córka zaraziła się w tym roku. Słuch nie wróci w sposób naturalny, chociaż oczywiście będzie mogła używać aparatu słuchowego i…

– Aparatu słuchowego? – Nagle powiązałem liczbę mnogą ze słowem „obustronne” w jego wcześniejszym zdaniu. – Chce pan powiedzieć, że straciła słuch w obojgu uszu?

– Na to wygląda – odparł lekarz, składając swoje notatki w zgrabny stosik, jakby zrzucenie tej bomby stanowiło naturalne zwieńczenie naszej konsultacji.

Myślę, że do tej pory ktoś musiał przekazać Isobel wiadomość. Albo zrobi to wkrótce. Cholera wie, jak ona zareaguje. Czy zostanie wykopana z przemądrzałego przekonania w stylu „bardzo się staram być idealnym rodzicem” i poczuje się tak podle, jak powinna? A może wynajdzie całą litanię egoistycznych usprawiedliwień dla sytuacji, w którą nas wpakowała?

– Żałujesz, że nie poszedłeś na imprezę? – Maggie jest umyta, ubrana i trafia w punkt. Zgarnia Iris z podłogi i zwraca się do niej, chociaż mała nie słyszy ani słowa. – Myślisz, że tatuś wolałby się zalewać na przyjęciu?

Zwija dłoń w kształt litery C i przechyla w stronę małej, jak gdyby piła. Kupiła już książkę o języku migowym i komunikuje się z naszą głuchą córeczką, nigdy nie przyszłoby nam do głowy, że będziemy z nią rozmawiać w taki sposób. Ja wciąż uparcie się opieram. A aparaty słuchowe? A implanty? Nie chcę skazać Iris na tamten inny świat.

– Przyszło coś dla ciebie. – Ignoruję pytanie i podaję jej pakunek. – Kolejna książka.

– Tak, kolejna książka – odpowiada.

Impas trwa. Mogłaby go przełamać, gdyby tylko umiała poczuć odrobinę mojego gniewu.

Nie chodzi o to, że zaakceptowała sytuację. Były łzy, mnóstwo bezsensownych „a jeśli”, buntowniczych pytań: „Czemu nas nie ostrzegła, że to może być odra?”, „Jak sądzisz, dlaczego jej dzieci nie zostały zaszczepione?”. Ale bardziej skupiła się na kombinowaniu, w jaki sposób sobie poradzić, niż na wytykaniu palcem winnych.

Czyli jest lepszym człowiekiem ode mnie. „I co z tego?”, myślę, podając jej paczkę zawierającą, jak podejrzewam, kolejne publikacje o głuchocie: Jak sobie radzić z głuchotą, Życie z głuchotą, Jak postępować z głuchym dzieckiem. Napisano setki książek na ten temat, a Maggie najwyraźniej postanowiła przebrnąć przez wszystkie. Okej, przynajmniej przez te o dzieciach. Są książki o życiu z głuchymi rodzicami albo rodzeństwem, o pracy z głuchymi kolegami. Jest nawet jedna zatytułowana Życie z głuchym psem – i bardzo mnie to rozbawiło – kiedy Maggie natrafiła na nią na Amazonie (Iris spała po wizycie w szpitalu), zawołała mnie do siebie i wybuchnęliśmy śmiechem. Sądziłem, że to żart, ale mi ją pokazała.

– „Głuchy pies cieszy się życiem zupełnie tak samo jak słyszące zwierzęta” – przeczytała fragment opisu. – „Nadal ma swój wrażliwy nos i oczy, które dla psa są znacznie ważniejszymi zmysłami”.

– To na poważnie? – spytałem, co w moich własnych uszach zabrzmiało dziwnie z amerykańska, i zastanowiłem się, czy pisał to jakiś Amerykanin.

– Oczywiście. – I czytała dalej: – „Ta cenna publikacja pomoże właścicielom głuchych i niedosłyszących czworonogów przyjąć swych wiernych towarzyszy takimi, jakimi są, a także nawiązać z nimi ściślejszą więź poprzez znalezienie nowych lub zmodyfikowanie dawnych zasad wspólnego życia”.

– Myślisz, że głuche psy szkolą słyszących ludzi, żeby reagowali w ich imieniu?

Maggie prychnęła śmiechem – nie z mojego kulawego dowcipu, lecz z faktu, że autor miał głuchego dalmatyńczyka wabiącego się Czekolada.

– Wydaje się okrutne mieszać w głowie biednemu psu, wołając na niego Czekolada, skoro jest czarno-biały – zauważyła.

– Cóż, przecież tego nie słyszy – odparłem i tym razem zaśmiała się z mojego żartu.

Ale mnie to wkurzyło: i mój własny dowcip, i fakt, że uznała go za zabawny. Wydawało się to okrutne. Zwróciłem jej na to uwagę.

– Sądzisz, że zaczniemy nabijać się z Iris?

Przestała się śmiać i wybuchnęła płaczem.

CIĄG DALSZY DOSTĘPNY W PEŁNEJ, PŁATNEJ WERSJI

1 National Health Service (NHS) – Państwowa Służba Zdrowia w Wielkiej Brytanii.

Spis treści

PIERWSZY TYDZIEŃ

Isobel, sobota

Ben, sobota