Sara Poole

Trucizna

Tłumaczenie: Jolanta Dąbrowska

Tytuł oryginału: Poison. A Novel of the Renaissance

Tłumaczenie: Jolanta Dąbrowska

Projekt okładki: Krzysztof Kiełbasiński

Zdjęcia na okładce: © SUPERFROYD / Istockphoto.com, © Choreograph / Istockphoto.com

Redakcja, korekta i przygotowanie: Dolina Literek

Copyright © 2010 by Sara Poole

Polish translation © 2014 by Grupa Wydawnicza Foksal sp. z o.o.

Copyright © Grupa Wydawnicza Foksal sp. z o.o., 2014

Wszelkie prawa zastrzeżone

Wydawca:

Grupa Wydawnicza Foksal sp. z o.o.

ul. Foksal 17, 00-372 Warszawa

tel. 22 826 08 82, faks 22 380 18 01

e-mail: biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN: 978-83-280-1619-4

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Aneta Więckowska / Virtualo Sp. z o.o.

Spis treści

- Od autora

- Preludium

- 1

- 2

- 3

- 4

- 5

- 6

- 7

- 8

- 9

- 10

- 11

- 12

- 13

- 14

- 15

- 16

- 17

- 18

- 19

- 20

- 21

- 22

- 23

- 24

- 25

- 26

- 27

- 28

- 29

- 30

- 31

- 32

- 33

- 34

- 35

- 36

- 37

- 38

- 39

- Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

OD AUTORA

Podczas pisania „Trucizny” korzystałam głównie z następujących prac: Sarah Bradford Lukrezia Borgia: Life, Love, and Death in Renaissance Italy oraz Cesare Borgia: His Life and Times; Ivan Cloulas Cezar Borgia; Mario Johnson The Borgias; E.R. Chamberlin The Fall of the House of Borgia; Clemente Fusero The Borgias; Michael Edward Mallett The Borgias: The Rise and Fall of a Renaissance Dynasty oraz Christopher Hibbert The Borgias and Their Enemies. Bezcenną pozycją i podstawowym źródłem okazała się książka Johanna Burcharda At the Court of the Borgia.

Również wiele osób odegrało ważną rolę, pomagając mi przebrnąć od zalążka pomysłu do ukończenia pracy. Jestem szczególnie wdzięczna mojej agentce, Andrei Cirillo, za jej nieustającą cierpliwość i rozsądne rady. Dziękuję również za niezwykłe wsparcie redakcyjne Charlesowi Spicerowi i Allison Caplin, a także Anne-Marie Tallberg, która szczodrze dzieliła się swoim doświadczeniem, za pomoc marketingową.

Moja rodzina jak zawsze doskonale radziła sobie z roztargnioną pisarką mamroczącą o truciznach i innych tajemniczych sposobach uśmiercania. Bez ich niesłabnącej zachęty ta książka i wiele innych nigdy nie zostałyby ukończone.

Wyzwaniem przy pisaniu powieści historycznych jest splatanie wydarzeń rzeczywistych i fikcyjnych, które ułożą się w spójną i – jak pragnę wierzyć – zajmującą fabułę. Francesca jest oczywiście postacią fikcyjną, ale większość książki bazuje na osobach realnych i wydarzeniach, które miały miejsce latem 1492 roku.

Papież Innocenty VIII zmarł 25 lipca tego roku po długiej chorobie, ale w okresie, kiedy opisuję śmierć ojca Franceski, stan zdrowia papieża naprawdę przejściowo się poprawił. Krążyły plotki, że w końcowej fazie życia Innocenty przyjmował mleko karmiących matek, żeby utrzymać się przy życiu. A mówiono też, że w swoich ostatnich dniach pił krew młodych chłopców. Oczywiście tak makabryczne pomysły pragnęłabym przypisać swojej wyobraźni, jednak czasem prawdziwa historia jest dziwniejsza niż fikcja.

Plotkowano też, że przyczyną śmierci papieża była trucizna, podobnie jak wierzono, że spowodowała śmierć wielu osób w tym okresie. Chociaż najprawdopodobniej Innocenty zmarł śmiercią naturalną, nie możemy być jednak tego bardziej pewni niż Francesca.

Nie ma dowodów na to, że Innocenty rozważał wprowadzenie edyktu papieskiego mającego wydalić Żydów z chrześcijańskiego świata, jednak wiadomo, że popierał decyzję Ferdynanda i Izabelli, żeby zmusić wszystkich hiszpańskich Żydów do zmiany wiary lub opuszczenia ich królestwa. W owym czasie antysemityzm szerzył się w całej Europie, ale żadna instytucja nie popierała go bardziej żarliwie i efektywnie niż Kościół katolicki.

Wydarzenia, które w książce mają miejsce w hiszpańskiej La Guardii i historia „Świętego dzieciątka”, są oparte na faktach. Tomas Torquemada, Wielki Inkwizytor Hiszpanii, jest postacią historyczną, ale jeśli nawet podróżował do Rzymu w okresie śmierci Innocentego, nie zachowały się o tym żadne zapiski.

Papieskie konklawe, na którym wybrano następcę Innocentego, zostało zapamiętane jako najbardziej skorumpowane ze wszystkich. Rodrigo Borgia zatriumfował, zostając Papieżem Aleksandrem VI, nie dlatego, że jedynie on był gotów płacić łapówki w celu pozyskania głosów, ale okazał się najbardziej skuteczny w umiejętności zrozumienia i wykorzystania chciwości innych książąt Kościoła. Wielkie bogactwa, które Borgia przekazał, aby zabezpieczyć swoje zwycięstwo, miały w części pochodzić od Żydów, w zamian za co zgodził się tolerować ich obecność w Państwie Kościelnym, a tym samym w całym chrześcijaństwie. Jeżeli podczas konklawe wystąpiła próba otrucia wielkiego rywala Borgii, Kardynała Giuliano della Rovere, umknęła uwadze historii.

Rodrigo Borgia i cieszące się najgorszą sławą jego dzieci, Lukrecja i Cesare, obok innych zbrodni oskarżani są o wykorzystywanie trucizn w celu zaspokajania swoich ambicji. Jednak ja wierzę, że Lukrecja była ofiarą niepohamowanej żądzy władzy swojego ojca i udało jej się przetrwać tak długo pomimo, a nie dzięki zepsuciu panującemu w tamtych czasach. Podczas gdy Rodrigo i Cesare mogli być również skłonni wykorzystywać truciznę, zdecydowanie preferowali metody bardziej bezpośrednie, jak przekupstwo, zastraszanie, a kiedy była potrzeba, nawet otwartą wojnę.

Fabuła „Trucizny” dzieje się w okresie początków wielkiej walki między siłami renesansu a inkwizycji; walki, która na wieki zdominowała Europę i odegrała znaczącą rolę w ukształtowaniu naszego dzisiejszego świata. Można się spierać, że po obu stronach konfliktu byli przyzwoici, pełni dobrych intencji ludzie, jednak inkwizycję w dużej mierze reprezentowały siły gotowe poświęcić nadzieję na lepsze życie dla wielu, żeby zachować władzę tych niewielu. Dzielni mężczyźni i kobiety, którzy się temu przeciwstawili i którzy często za swoją odwagę płacili życiem, zasługują na pamięć, ale na to, co wywalczyli, muszą pracować kolejne pokolenia.

Niniejsza powieść jest wytworem wyobraźni. Wszystkie postaci, organizacje i wydarzenia w niej opisane są albo wytworem wyobraźni autorki, albo wykorzystano je w sposób fikcyjny.

Preludium

Rzym

Lato 1483

Biały byk zbiegł z platformy prosto na piazzę. Tłum zatrząsł z rykiem rzędami wzniesionych wokół drewnianych siedzisk.

Dziecko mocno przylgnęło do ojca, wyczuwając w jego ciele wibracje, gdy krzyczał wraz z resztą:

– Borgia! Borgia! Wiwat!

Pod bezchmurnym niebem tak rozjarzonym, że ostre promienie słońca wywoływały ból w osłoniętych powiekami oczach, odziany w czerwone szaty stał na podwyższeniu książę Świętego Kościoła Rzymskiego, przystrojony jedwabną materią w barwach rodu Borgiów.

Rozpostarł szeroko ramiona, jakby chciał nimi objąć wszystko wokół: tłum, plac, połyskujący złoto w słońcu trawertynowy pałac i sięgnąć jeszcze dalej, do najbardziej oddalonych zakątków starożytnego miasta, budzącego się do nowej świetności.

– Moi bracia i siostry – zaczął Rodrigo Borgia, a jego głos zabrzmiał jak uderzenie pioruna pośród zaległej nagle ciszy. – Dziękuję, żeście tu dzisiaj przybyli. Dziękuję wam za waszą przyjaźń i za wasze wsparcie. I daję wam…

Przerwał, a dziewczynka poczuła, jak tłum wstrzymał oddech, posłuszny woli człowieka, który, jak mówiono, aspirował do władania całym chrześcijańskim światem, chociaż bardziej pasowałoby mu królestwo piekielne.

– Daję wam, z moich ziem ojczystych, z przepięknej Walencji, największego byka, jakiego kiedykolwiek widziano w naszym ukochanym Rzymie! Daję wam jego siłę, jego odwagę, jego sławę! Daję wam jego krew! Niech odżywi nasze prześwietne miasto! Wieczny Rzym!

– Rzym! Rzym! Rzym!

Byk, grzebiąc kopytem, unosił pokłady letniego kurzu, potrząsnął wielkim łbem i prychnął głośno, gdy jego oczy napotkały tę szaloną scenę.

Plac spowił welon ciszy tak głębokiej, że dziewczynka mogła słyszeć skrzypienie uprzęży nadciągających ze wszystkich stron koni, których strach przełamywały ostrogi mężów stojących na czele prywatnej armii Il Cardinale.

Ze szczytów murów palazzo rozbrzmiały dźwięki trąb. Grupa wieśniaków w kolorowych strojach i krzykliwych perukach wbiegła na plac, machając pelerynami i podskakując na tyle blisko byka, na ile byli w stanie się odważyć.

– Andiamo, Toro! Andiamo!1

Osaczone przez nich zwierzę zwróciło się w stronę mężczyzn na koniach.

Jeden z nich, obdarzony godnościami, uniósł się wysoko w siodle, oddając cześć Borgii. Gdy ruszył do przodu, zabójcze ostrze jego lancy zalśniło w słońcu.

Tłum krzyknął w podnieceniu. Byk, wyczuwając zagrożenie, pochylił łeb i rozpoczął szarżę. W ostatniej chwili mężczyzna mocno spiął wodze, skręcił i ponownie unosząc się w strzemionach, pchnął lancę w dół.

Zwierzę ryknęło z bólu, krew tryskała mu spomiędzy falujących fałd kłębu, spływając po białej sierści prosto w uliczny pył. Odbiegł, okrążając plac, rozglądając się – jak myślała dziewczynka – za drogą ucieczki, ale wszędzie napotykał kolorowo ubranych mężczyzn, którzy naparli na niego, machając ramionami.

– Andiamo, Toro! Andiamo!

Ponownie skierowali byka w stronę jeźdźca, który precyzyjnie wymierzonym pchnięciem utoczył dla spragnionego tłumu więcej krwi. I więcej, i jeszcze więcej, dopóki zwierzę nie zachwiało się i nie opadło najpierw na jedno kolano, później na drugie. W końcu jego olbrzymi zad poddał się i cielsko zwaliło się w pył, który zamieniał się w błoto wraz z upływem rzeki życia byka.

Dziewczynka stała zmrożona w letnim upale, niezdolna odwrócić wzroku. Widziała białego byka umazanego krwią, czerwonego człowieka na piedestale grzmiącego triumfalnie, a wokół wirujące w jaskrawym świetle wykrzywione twarze gawiedzi z ustami otwartymi w żądzy.

Jeździec uniósł lancę do słońca i wymierzył śmiertelny cios. Ciałem byka wstrząsnął ostatni skurcz. Na ten widok kolorowo odziani mężczyźni zbiegli się, błyskając nożami.

Dziewczynka nie widziała, jak rozbierali ścierwo, odcinając uszy, ogon, jądra. Nie patrzyła na ociekające krwią łupy unoszone wysoko ku radości tłumu. Widziała jedynie morze krwi, purpurowy przypływ, który wirował wokół, wsysając ją w dół, niebaczny na jej krzyk, który przyciągnął do niej wzrok czerwonego byka.

- 1 -

Hiszpan umarł w agonii. Tyle można było odczytać zarówno z wykrzywionej, przystojnej niegdyś twarzy, jak i z czarnej piany pokrywającej mu usta. Z pewnością była to straszna śmierć, możliwa jedynie przy użyciu oręża, którego obawiano się najbardziej.

– Trucizna.

Kardynał Rodrigo Borgia, książę Świętego Kościoła Rzymskiego, który wydał ten werdykt, uniósł oczy, lustrując zebranych członków swojego domostwa.

– Został otruty.

Drżenie przeszło przez straże, czeladź i całą służbę, jakby mocny wiatr wtargnął do zdobnej złoceniami sali, ocienionej tarasem otoczonym kolumnadą, i na chwilę schłodził upał rzymskiego lata roku pańskiego 1492, niosąc tu rześką bryzę z ogrodów wypełnionych zapachem egzotycznego jaśminu i tamaryndowca.

– W moim domu! Człowiek, którego wezwałem, aby mi służył, został otruty w moim domu!

Gołębie siedzące pod dachem pałacu wzbiły się z łopotem skrzydeł na dźwięk jego gromkiego głosu. Uniesiony gniewem Il Cardinale przedstawiał niezwykły widok, czystą siłę natury.

– Dowiem się, kto tego dokonał. Ktokolwiek się na to poważył, zapłaci! Kapitanie, pan będzie…

Borgia przerwał wydawanie rozkazu dowódcy swoich kondotierów. Właśnie w tej chwili przeszłam do przodu, przeciskając się między kapelanem domowym a sekretarzem, i stanęłam na przedzie zgromadzonych, przejętych grozą osób. Ten ruch go rozproszył. Popatrzył na mnie gniewnie.

Nieznacznie skinęłam głową w kierunku ciała.

– Wyjść!

Rozpierzchli się w popłochu, wszyscy, od starych weteranów do najmłodszego posługacza, potykając się o siebie, żeby jak najszybciej zniknąć sprzed jego oblicza, znaleźć się jak najdalej od jego przerażającej furii, która zamieniała krew w lód, żeby móc szeptać o tym, co się wydarzyło, co to mogło oznaczać i ponad wszystko, kto mógł się na to odważyć.

Zostałam tylko ja.

– Córka Giordano? – Borgia spojrzał na mnie z końca sali recepcyjnej.

Był to rozległy pokój pokryty dywanami na styl mauretański, na co niewielu było stać, z meblami z najrzadszych rodzajów drewna, najcenniejszymi tkaninami, najwspanialszymi naczyniami ze srebra i złota, a wszystko po to, aby głosić potęgę i chwałę człowieka, którego woli właśnie odważyłam się rzucić wyzwanie.

Kropla potu spłynęła między moimi łopatkami. W godzinę, która – jak się obawiałam – mogła okazać się ostatnią godziną mojego życia, miałam na sobie najlepszą dzienną suknię ze spodem z ciemnobrązowego aksamitu, dopasowaną ściśle w ramionach, z plisowanym gorsetem i szeroką spódnicą, która ciągnęła się lekko za mną po ziemi. Jasnożółta suknia wierzchnia była luźno spięta pod biustem, co wynikało z utraty wagi po śmierci ojca.

W przeciwieństwie do mnie Kardynał był odziany niechlujnie – rozchełstana koszula i pantalony z rodzaju, który preferował, przebywając w domu i oddając się relaksowi, co właśnie robił, gdy przyniesiono mu wiadomość o śmierci Hiszpana.

Skinęłam głową.

– Tak, Eminencjo, twoja sługa, Francesca Giordano.

Kardynał przechadzał się tam i z powrotem jak zwierzę, które nie może znaleźć sobie miejsca, przepełnione potęgą, ambicją i żądzą. Zerknął na mnie i wiedziałam, co widział: szczupłą kobietę, jeszcze nawet nie dwudziestoletnią, niczym się niewyróżniającą, z wyjątkiem wielkich brązowych oczu, kasztanowych włosów i wywołanej strachem bardzo bladej twarzy.

Wskazał dłonią na Hiszpana, który w tym upale zaczynał już śmierdzieć.

– Co o tym wiesz?

– Ja go zabiłam.

Nawet w moich uszach mój głos nieprzyjemnie odbił się od ścian wyłożonych tkaniną. Kardynał podszedł bliżej z wyrazem szoku wymieszanego z niedowierzaniem.

– Ty go zabiłaś?!

Przygotowałam przemowę, która miała wyjaśnić moje poczynania, ukrywając przy tym prawdziwe intencje. Zaczęłam mówić tak śpiesznie, że bałam się, że coś pokręcę.

– Jestem córką mojego ojca. Uczyłam się u jego boku, ale kiedy został zabity, nawet przez chwilę nie brano pod uwagę, że mogę zająć jego miejsce. Może gdybym była synem, ale jestem córką. I zatrudnił Eminencja tego... innego. – Nabrałam powietrza i wskazałam na zmarłego. Zatrudnił go, żeby chronił pana i jego rodzinę. Ale nie potrafił nawet ochronić siebie, nie przede mną.

Mogłam powiedzieć więcej. Że Borgia nie zrobił nic, żeby pomścić morderstwo mojego ojca. Że pozwolił na to, żeby pobito go na ulicy jak psa, porzucono w nieczystościach z rozbitą czaszką, i nie ruszył nawet ręką, żeby poszukać zemsty. Że taka bezczynność z jego strony była niesłychana i... niewybaczalna.

Wyegzekwowanie sprawiedliwości zostawił mnie, córce truciciela. Jednak aby to uczynić, potrzebowałam władzy, za którą zapłatą był jeden martwy Hiszpan.

Kardynał zmarszczył brwi, a jego oczy przypominały szparki. Wydawał się jednak całkiem spokojny, nie było widać śladu gniewu, który prezentował ledwie parę minut wcześniej.

Zadrgał we mnie przebłysk nadziei. Dziesięć lat życia pod jego dachem, obserwowania go, słuchania, jak mówił o nim ojciec. Te dziesięć lat przekonało mnie, że jest człowiekiem inteligentnym, który kieruje się rozumem i logiką; człowiekiem, który nie pozwala rządzić emocjom. Wszystko sprowadzało się do tej jednej chwili.

– Jak to zrobiłaś?

Sprawdzał mnie; to dobrze. Odetchnęłam i odpowiedziałam już bardziej spokojnie.

– Wiedziałam, że będzie zgrzany i spragniony po podróży, ale również, że będzie uważał na to, co pije. Dzban, który zostawiłam dla niego, zawierał tylko mrożoną wodę, wystarczająco czystą, aby przeszła każdą inspekcję. Trucizna była na zewnątrz, pokryłam nią szkło. Pocił się, co oznaczało, że pory jego skóry są szeroko otwarte. Od chwili, gdy dotknął dzbana, wszystko potoczyło się bardzo szybko.

– Twój ojciec nigdy nie wspominał mi o truciźnie, której można użyć w taki sposób.

Nie widziałam powodu, żeby mu mówić, że to ja, a nie ojciec, opracowałam tę szczególną metodę. Prawdopodobnie i tak by mi nie uwierzył. Nie wówczas.

– Żaden mistrz nie zdradza wszystkich swoich sekretów – rzekłam.

Nie odpowiedział od razu, ale zbliżył się do mnie; był tak blisko, że czułam parujące od niego ciepło, widziałam, jak jego rozłożyste, podobne byczym barki zasłaniają światło. Moje spojrzenie przyciągnął błysk złotego krzyża wiszącego na jego szerokiej piersi, nie byłam w stanie oderwać od niego oczu.

Cristo en extremis^2. Uratuj mnie.

– Na Boga, dziewczyno – powiedział Kardynał – zadziwiłaś mnie.

Doniosłe wyznanie, jak na człowieka, o którym mówiono, że jako pierwszy wiedział, która jaskółka najpierw siądzie na jakimkolwiek drzewie w Rzymie i czy ta gałąź będzie w stanie udźwignąć jej ciężar.

Pomimo zaciśniętego gardła wzięłam głęboki oddech, odwróciłam wzrok od krzyża, od niego i spojrzałam przez otwarte okno w kierunku rozlewających się wód rzeki i szerokich połaci lądu na przeciwległym brzegu.

Oddychaj.

– Mogłabym ci służyć, panie. – Zwróciłam głowę w jego stronę na tyle, aby napotkać jego wzrok. – Ale najpierw musisz pozwolić mi żyć.

- 2 -

Słudzy przychodzili i odchodzili, usuwając wszelkie ślady obecności Hiszpana. Wtaszczyli moje kufry, przynieśli jedzenie i napoje, a nawet odrzucili pokrycia łóżka w drewnianej ramie rzeźbionej w liście akantu, w którym sypiał mój ojciec, a które teraz miało służyć mnie.

Po wykonaniu zadania odeszli jeden po drugim, wszyscy, z wyjątkiem starej kobiety, której było wystarczająco blisko do nieba, żeby niewiele miała do stracenia. Drepcząc do drzwi, syknęła:

– Strega!

Wiedźma.

Przeszedł mnie zimny dreszcz, choć byłam na tyle ostrożna, żeby nie dać po sobie nic poznać. Takiego słowa nigdy by nie użyto ani w przypadku mojego ojca, ani Hiszpana, ani żadnego innego mężczyzny, który władałby groźnymi, ale poważanymi umiejętnościami zawodowego truciciela. Jednak w moim przypadku znalazły zastosowanie teraz i na zawsze, i nie mogłam zrobić nic, żeby temu zapobiec.

Czarownice giną na stosie. I nie ogranicza się to tylko do kraju pochodzenia tej kary – Hiszpanii. Stosy rozbłysły w Niderlandach, na Półwyspie Włoskim, w całej Europie. Płomienie pożerały głównie tych, którym zarzucano herezję, ale jakże łatwo było postawić w stan oskarżenia mężczyznę czy kobietę – a w większości przypadków kobietę – czy nawet dziecko winione o jeszcze bardziej śmiertelny grzech kupczenia z Szatanem. Każda osoba biegła w sztuce uzdrawiania, za dobrze znająca się na roślinach albo po prostu za bardzo odróżniająca się od ogółu, mogła skończyć jako strawa dla ognia, który zwęglał ludzką skórę, topił ludzki tłuszcz, kruszył ludzkie kości i zamieniał w popiół wszystko, co wiązało się z nadzieją i marzeniami.

Odwróciłam się, pragnąc odciągnąć uwagę od myśli rozpakowaniem skrzyni, ale szybko odwróciłam się ponownie, przykładając dłoń do ust. Na kolanach wyszarpnęłam spod łóżka nocnik i pochyliłam się nad nim, a zawartość żołądka trysnęła ze mnie gorzką falą, którą dusiłam w sobie do tej pory.

Disgustoso^3!

Nie myślcie, że mam skłonność do takiej słabości, ale wydarzenia dnia, rozpaczliwe ryzyko, które zmuszona byłam podjąć i strach przed grzechem śmiertelnym, który za tym szedł, przytłoczyły mnie. Leżałam, nie będąc w stanie się poruszyć. Zmęczenie obezwładniło mnie, jakby szybki odpływ unosił mnie z dala od brzegu.

Od razu naszły mnie senne mary. Ten sam sen, który dręczył mnie przez całe życie. Jestem w malutkiej przestrzeni za ścianą. Mam małą dziurkę, przez którą mogę zaglądać do pokoju pełnego cieni; niektóre z nich się poruszają. Ciemność jest przerywana błyskami światła wychodzącego z jakiegoś czerepu. Wylewa się z niego krew, wielka fala krwi pluskająca na ściany pokoju, grożąca mi utonięciem. Budzi mnie własny krzyk, który po latach praktyki potrafię już stłumić w poduszkach.

Wstałam tak szybko, jak mogłam. Nogi i ręce mi drżały, a na policzkach czułam ciepłe ślady łez. Czy ktokolwiek tu wszedł i zobaczył mnie w takim stanie? Czy ktokolwiek był tu teraz, czając się w cieniu? Hiszpan umarł tuż obok miejsca, w którym stałam. Czy jego duch wciąż tutaj był? A może cień mojego ojca niezdolny, żeby spocząć, dopóki nie dopełnię zemsty, którą poprzysięgłam?

Z bijącym sercem zapaliłam świecę przy łóżku, ale nie znalazłam spokoju w niewielkim kręgu światła, jaki roztaczała. Za wysokimi oknami unosił się księżyc, obejmując srebrną wstęgą ogród i to, co poza nim. Rzym spał, tak samo jak zawsze. W wąskich alejkach i zaułkach pracowicie uwijały się szczury, przegryzając jedno, ucztując na drugim, z drgającymi noskami, chwytnymi łapkami, a wszystko w cieniu Kurii. Uniosłam wzrok, wpatrując się w dal, gdzie, jak mi się zdało, widziałam lśniące w srebrzystym świetle, długie, wijące się macki, rozciągające się we wszystkich kierunkach, ogarniające potęgę i chwałę od początku do końca chrześcijańskiego świata. Ta wizja była jedynie wytworem wyobraźni wyczerpanego umysłu, ale była też prawdziwa. Tak prawdziwa, jak szepty, że pan tego wszystkiego, Namiestnik Chrystusa na ziemi, Papież Innocenty VIII jest umierający.

Z naturalnych przyczyn?

Nie mówcie, że jesteście wstrząśnięci. Żyjemy w wieku trucizn tego czy innego rodzaju. Każdy znaczący dom zatrudnia kogoś takiego jak ja dla ochrony albo, gdy to konieczne, żeby dla przykładu ukarać jakiegoś wroga. Tak się rzeczy mają. Tron Świętego Piotra też nie jest od tego wolny, będąc jedynie najwyższą nagrodą, o którą rody toczą walkę jak wściekle ujadające psy. Nikt, kto na nim zasiądzie, nie powinien mocno spać czy jeść, zanim ktoś inny nie spróbuje jego potrawy. Ale to tylko moja zawodowa opinia.

Cui bono? Kto zyska na śmierci papieża?

Wciąż zmęczona na ciele i umyśle zdjęłam ubranie i wślizgnęłam się do łóżka. Obejmując rękami kolana, czułam chłodny adamaszek poduszki pod policzkiem. Wokół mnie drzemał palazzo, a wkrótce i ja pogrążyłam się we śnie, bezpieczna w twierdzy człowieka, który przez całe dekady spiskował, żeby uczynić papiestwo najcenniejszym klejnotem w swojej ziemskiej koronie.

Rano zebrałam suknie, które porzuciłam na podłodze, rozprostowałam zagniecenia i starannie złożyłam je w skrzyni. Mając na względzie godność mojej nowej pozycji, ale również z myślą o wygodzie w upalny dzień, włożyłam prostą suknię spodnią z białego lnu i przykryłam ją niebieską suknią wierzchnią zdobioną na rąbkach rzędem kwiatków. Haft – zwodniczo łagodne pąki różnych trujących roślin – był nieudolnym dziełem moich rąk; nigdy sprawnie nie władałam igłą. W ten sposób uczyniłam nudę wyszywania bardziej znośną, bo po każdej obyczajnej kobiecie spodziewano się, że osiągnie w nim mistrzostwo, niezależnie od jej naturalnych inklinacji.

Poprawnie ubrana, z włosami splecionymi w warkocz zwinięty na czubku głowy, zignorowałam burczenie w brzuchu i zabrałam się za moje nowe obowiązki, co – jak mam nadzieję – było wybaczalną gorliwością. Najpierw odszukałam kapitana kondotierów, żeby przyjrzeć się środkom ostrożności, które mój ojciec wprowadził w życie. Każdy kawałek jedzenia, każda kropla płynu, każdy przedmiot, z którym mógłby mieć kontakt Il Cardinale czy którykolwiek z członków jego rodziny, musiał być dokładnie sprawdzony i zabezpieczony. Wymagało to pełnej współpracy z kapitanem jego gwardii.

Vittoro Romano stał na zewnątrz zbrojowni w skrzydle pałacu, które mieściło również koszary.

Kilkunastu strażników wyciągnęło ławy na słońce i oddawało się polerowaniu elementów zbroi, nie spuszczając jednocześnie wzroku z dziewek służebnych, które wynajdowały powody, żeby przechadzać się tędy, nosząc na rozchybotanych biodrach kosze z praniem lub zaopatrzenie kuchenne. Nieopodal drzemało kilka kotów, unosząc głowy jedynie po to, aby zerknąć na gołębie, które były poza ich zasięgiem.

Nie padało od wielu dni. Niebo przybrało odcień cytryny, częsty latem w Rzymie. Dziedziniec przed zbrojownią był zakurzony, mimo iż został wyłożony brukiem. Patrzyłam, jak wir pyłu unosi się w podmuchu nadchodzącej bryzy i tańczy po jego powierzchni, upadając niemal u stóp Vittoro.

Nie wydawał się tego zauważać. Po pięćdziesiątce, średniego wzrostu, posępny, kapitan straży sprawiał wrażenie, jakby ani nie był za bardzo zainteresowany, ani nawet nie zdawał sobie szczególnie sprawy z tego, co wokół niego się działo. Każdy, na tyle głupi, aby dać się oszukać tej ułudzie, powinien czuć się szczęściarzem, jeżeli pożył na tyle długo, żeby móc tego pożałować.

Vittoro rozmawiał z kilkoma porucznikami, ale odesłał ich, gdy mnie zobaczył.

Trochę się bałam zwrócić do niego, zastanawiając się, jak odniesie się do młodej kobiety, która nie zawahała się zabić, żeby dojść do swojej pozycji. Ku mojej uldze powitał mnie serdecznym ukłonem.

– Buongiorno^4, Donna Francesca. Cieszę się, widząc panią w dobrym zdrowiu.

Pozwoliło mi to myśleć, że przynajmniej kapitan nie żałował decyzji Il Cardinale, aby pozwolić mi żyć, zamiast kazać poderżnąć gardło i wrzucić moje ciało w wody Tybru albo jak tam zwykł był pozbywać się tych, którzy go urazili. Nie miałam jednak złudzeń co do tego, że reszta domowników czuła podobnie. Stara kobieta, która nazwała mnie wiedźmą, na pewno nie była jedyna.

Stałam przed nim z powagą, wiedząc, że obserwują nas inni.

– Dziękuję, kapitanie, również cieszę się, widząc, że ma się pan dobrze. Jeżeli nie przeszkadzam, chciałabym porozmawiać o procedurach bezpieczeństwa.

Skinął lekko głową, wyprostował się szybko i powiedział z uśmiechem:

– Oczywiście. Czy chciałabyś pani wprowadzić jakieś zmiany?

– Wręcz przeciwnie, pragnę mieć tylko pewność, że nikt nie pomyli zaufania, jakie pokłada we mnie Il Cardinale, ze słabością. Gdyby tak się stało, nie miałabym innego wyjścia, jak tylko poczuć się dotkniętą.

– Jak bardzo dotkniętą? – zapytał Vittoro.

Nie miałam wątpliwości, co znaczył błysk w jego oczach. Znał mnie tak długo, jak mieszkałam pod dachem Borgiów, i widział, jak przeradzam się z niezgrabnego dziecka w trochę mniej niezgrabną kobietę. On i jego żona – szczera, żywotna matrona – mieli trzy córki w wieku zbliżonym do mojego. Jako przyzwoite młode niewiasty wszystkie były zamężne, ale mieszkały w sąsiedztwie z mężami i rosnącą gromadką dzieci. Były dla swojego ojca wielką radością. Czasem patrzyłam na nie z nostalgią, gdy składały wizyty w pałacu.

– Bardzo dotkniętą – odpowiedziałam.

Pozwoliłam sobie na lekkie westchnienie ulgi. Jego wsparcie było niezbędne, żebym mogła odnieść sukces, i byłam mu za nie wdzięczna.

Rozmawialiśmy dalej o procedurach, które przynajmniej dotychczas okazały się być efektywne w ochronie Borgii i jego rodziny.

Na przestrzeni lat podejmowano wiele prób zabicia czy choćby zdyskwalifikowania Kardynała, ale dzięki czujności mojego ojca żadna się nie powiodła. Jedno takie zdarzenie dotyczyło krążka sera, w który wstrzyknięto roztwór arszeniku. Kolejne – beli tkaniny barwionej wywarem z bielunia. Były też inne, ale nie widzę powodu, żeby szczegółowo je omawiać.

I z pewnością będą następne. Było tylko kwestią czasu, zanim zostanie podjęta próba, aby wypróbować czujność nowego truciciela Borgii. Wiedziałam o tym aż za dobrze, mimo iż żyłam w obawie przed tym.

– D’Marco szuka cię, pani – ostrzegł mnie Vittoro, kiedy już skończyliśmy.

Skrzywiłam się, ku jego rozbawieniu, i odeszłam. Chciałam, żeby odbierano moją obecność jako, przynajmniej z mojej perspektywy, najbardziej zasadniczej części domostwa, więc z konieczności musiałam skupić uwagę na kuchniach. Dotarłam już do wiodącej do nich ocienionej ścieżki, gdy drogę zastąpił mi nieduży człowiek o wyglądzie szpicla.

Renaldo d’Marco był nadzorcą domu Borgii, nie bardzo lubianym, gdyż miał tendencję wściubiać nos we wszystkie zakamarki w poszukiwaniu uchybień. Zbieranie śmietanki jest dodatkową wartością zatrudnienia w tak czcigodnym domu, ale niezbyt wiele może zostać wybaczone, żeby nie spowodować bankructwa instytucji i nie zabić kury znoszącej złote jaja. Dzięki, przynajmniej sprawianiu pozorów, że naciska, iżby nic takiego w ogóle nie miało miejsca, d’Marco udawało się utrzymywać wszystko w granicach tolerancji.

Wypadł na mnie z cienia zalegającego pod przejściem. Tak cenił swoją godność, że pomimo upału nosił purpurową aksamitną suknię i pasujące do niej nakrycie głowy. Przytulał do wątłej piersi przenośny pulpit do pisania, jakby mógł nim powstrzymać wszelkie wymierzone w niego ciosy.

– Tu jesteś, Donna Francesca. Wszędzie pani szukałem – powiedział, marszcząc brwi. – Muszę stwierdzić, że byłem zdziwiony, gdy dowiedziałem się… Ale do rzeczy, to nie ma teraz znaczenia. Myślałem, że doradzono pani, aby skontaktowała się ze mną od razu dziś rano, a w przyszłości mam nadzieję, że pani tak postąpi. Jego Eminencja we wszystkim mi ufa, znam jego wolę i mogę służyć pani wielką pomocą.

Nie chcąc stać się przedmiotem jego wrogości, odpowiedziałam łagodnie.

– Oczywiście będę o tym pamiętać, panie. A teraz, czegóż to potrzebujesz?

Ułagodzony wyprostował się nieco.

– Jego Eminencja polecił, żebyś niezwłocznie sprawdziła stan domu Madonny Adriany de Mila, mając na względzie bezpieczeństwo i dobre samopoczucie Madonny Lukrecji i innych domowników. Ponadto polecono mi przekazać pani to.

Z wyczuwalną niechęcią podał mi niewielki pakunek, który, jak szybko się zorientowałam, zawierał złote floreny.

Miałam wcześniej do czynienia z pieniędzmi. Kiedy szłam z ojcem na targ, często dawał mi monety i kazał nimi płacić. Gdy już byłam starsza, uczył mnie trudnej sztuki targowania się i powierzał uzyskanie najbardziej korzystnej ceny.

Wspominam o tym, żebyście zrozumieli, że nie zdziwiło mnie to, że dano mi pieniądze. Ciekawa byłam tylko, co miałam z nimi zrobić.

– To pensja za kwartał – powiedział Renaldo. Odwrócił do mnie pulpit. – Proszę podpisać tutaj.

Podpisałam, ciesząc się, że nie zadrżała mi ręka. Oczywiście rozumiałam, że otrzymam zapłatę; nie myślałam tylko nigdy o tym, jak dużą.

Ojciec zostawił pokaźną kwotę na koncie w rzymskim banku. Po jego śmierci przypadła mnie. Z nią i moim nowym dochodem byłam wyjątkiem wśród płci pięknej – w tak młodym wieku stałam się kobietą niezależną finansowo.

„Co niezwykle mi odpowiada”, pomyślałam, uwalniając się od Renaldo.

Wróciłam do swojej komnaty, żeby zabezpieczyć większą część florenów w skrzyni, i podążyłam wykonać rozkaz Jego Eminencji.

W specyficzny sposób Il Cardinale był człowiekiem wielce roztropnym. Na przykład nie umieszczał obecnej kochanki, czy żadnego z wielu potomków spłodzonych z poprzednią, w swojej oficjalnej rezydencji na Corso. Były pod opieką jego kuzynki, a co również bardzo wygodne, wdowy po członku potężnego klanu Orsinich, która mieszkała nieopodal w stosownych warunkach.

Od śmierci ojca nie oddalałam się od palazzo, który, z wielkim budynkiem głównym i otaczającymi go przyległościami zamieszkałymi przez setki służby, czeladzi, dworzan, urzędników, mógł wydawać się miniaturowym miastem. Na zewnątrz rozciągał się wspaniały plac, który Borgia uważał za przedłużenie swoich włości, wykorzystując go do różnych form zabawiania gawiedzi: od walk byków, przez pantomimę aż po pokazy ogni sztucznych. Posunął się nawet do tego, aby odnowić inne budowle, które wychodziły na plac, żeby dostosować widok do własnych standardów. Jakby miały stanowić jego pomnik, fasady budynków były świeżo wyłożone trawertynem sprowadzonym z okolic Tivoli. Widywano go teraz w całym mieście – na mostach, kościołach, pałacach, nawet na parapetach skromniejszych domów i krawężnikach nowo brukowanych ulic. Jeśli odwiedzicie Rzym lub będziecie mieć to szczęście, aby zamieszkać w jego murach, radzę wam przy jakiejś okazji wstać wcześnie i obejrzeć, jak każdy nowy dzień przemienia miasto z jednobarwnej nocy w rumieniec barw, które słońce wyciąga z tego niezwykłego kamienia. Potem zobaczycie, jak kolory pogłębiają się niemal do odcieni purpury, zanim, pod koniec dnia, ukażą przyćmione złoto. Mówi się, że rzymska paleta barw góruje nad wszelkimi miastami. Nie znalazłam powodu, żeby się z tym nie zgodzić.

Jak zawsze, gdy opuszczałam granice placu, aby udać się do miasta, czułam się tak, jakbym przechodziła w inny stan. Rzym trwał w swoim zwykłym ruchliwym podnieceniu. Gdziekolwiek nie spojrzeć, gromadziła się ciżba ludzka – niektórzy pieszo, inni na końskich grzbietach, jeszcze inni w lektykach, powozach czy na furach, wywołując kakofonię dźwięków i morze ruchu, które mogło spowodować zawrót głowy. Księża, kupcy, pospólstwo, żołnierze i goście, otwierający na to wszystko szeroko oczy, tak samo walczyli o miejsce na ulicach i w zaułkach. Mówiono, że można tu usłyszeć wszystkie języki świata. Wierzyłam w to. Zagojenie się parę dekad temu ran po Wielkiej Schizmie, która rozdarła Kościół, przywróciło Rzym jako centrum chrześcijańskiego świata. To, co było zaniedbanym średniowiecznym miastem, pełnym nawiedzonych ruin i zmniejszającej się coraz bardziej populacji, zostało przekształcone, jakby w ciągu jednej nocy, w największe miasto całej Europy.

Nic lepiej nie oddawało odrodzenia Rzymu jak wspaniałe pałace wybudowane przez wielkie rody. Imponujący palazzo Kardynała, stojący całkiem stosownie w miejscu, gdzie niegdyś była stara rzymska mennica, powstał jako pierwszy. Ale obszerny i pełen luksusów Palazzo Orsini mógł bić się z nim o palmę pierwszeństwa. W zasadzie powinno się go nazywać Palazzi Orsini, bo składał się z paru pałaców wybudowanych wokół wielkiego dziedzińca wewnętrznego, a każdy z nich należał do innej – jak niektórzy by powiedzieli konkurującej – gałęzi klanu Orsinich. Ja kierowałam się do skrzydła pałacu usytuowanego w wąskiej uliczce z widokiem na Tyber.

Ledwie weszłam w kojący chłód marmurowego przedsionka i zaanonsowałam się majordomusowi, wpadła na mnie smukła dziewczynka zbliżająca się już do kobiecości, której twarzyczka o kształcie serca otoczona była burzą jasnych loków. To śliczne stworzenie, pachnące fiołkami z nutką wanilii, rzuciło się na mnie i mocno przytuliło.

– Tak się o ciebie martwiłam! Dlaczego cię nie było? Płakałam za tobą… za twoim ukochanym ojcem… za wami obojgiem! Dlaczego nie było cię tutaj?

Jak wytłumaczyć uwielbianej, jedynej córce Il Cardinale, dlaczego była przeze mnie zaniedbywana? Jak błagać ją o wybaczenie?

– Tak mi przykro – powiedziałam, tuląc dwunastolatkę. – Nie byłabym odpowiednią towarzyszką, ale wiedziałam, naprawdę wiedziałam o twoich myślach i modlitwach. Z głębi mojego serca dziękuję ci.

Ukojona tym Lukrecja uśmiechnęła się, ale wyraz szczęścia zniknął z jej twarzy, gdy mi się przyjrzała. Znałyśmy się przez całe jej młode życie. Dzieliłyśmy wspólny los córek kochających i kochanych przez silnych, budzących strach ojców. To narzuciło nam izolację, z której wyciągnęłyśmy do siebie ręce, odnajdując pewien stopień miłości siostrzanej, co dawało nam obu komfort, nawet jeśli nigdy nie miało wymazać społecznej przepaści, która nas dzieliła.

– Jesteś zbyt blada – stwierdziła Lukrecja. Chociaż o siedem lat młodsza, nie wahała się zaznaczać autorytetu nadanego jej wyższą pozycją. – I schudłaś, jesteś teraz za szczupła. A twoje włosy, dlaczego zawsze nosisz ten warkocz? Masz piękne włosy – taki śliczny kasztanowy odcień – powinnaś je rozpuścić, wtedy można by je lepiej podziwiać.

Cofnęłam się o krok i uśmiechnęłam do niej.

– Moje włosy nie są piękne i nie szukam podziwu mężczyzn. Noszę je spięte, bo tak jest praktyczniej.

Dobry nastrój Lukrecji umknął, podobnie jak jej krótkotrwałe zainteresowanie moimi problemami. Z kokieteryjną minką westchnęła.

– Chyba powinnam ci zazdrościć. Słyszałaś już?

– Słyszałam o czym? – zapytałam, chociaż znałam odpowiedź.

Nawet żałoba po ojcu nie uchroniła mnie przed plotkami rozsiewanymi w domu. Wzięłyśmy się pod ręce i poszłyśmy z przedsionka do komnat rodzinnych.

– Drugie zaręczyny zerwane! Przepadł kolejny mąż! Co ojciec sobie myśli? Obiecał mi dwóch mężczyzn, obaj szlachetni, honorowi lordowie, Hiszpanie tak jak my. A potem zmienia zdanie. Umrę jako stara panna, przyrzekam ci!

– Będziesz miała wspaniały ślub, a twój mąż będzie cię wielbił na zawsze.

– Naprawdę tak myślisz?

Czy tak myślałam? Nie było wątpliwości, że Il Cardinale zaaranżuje dla swojej jedynej córki najlepszą partię. Wszystko, co robił, służyło jednemu celowi: większej świetności La Famiglia. Może święcie wierzył, że powodzenie Borgiów będzie służyło dobru Kościoła i całego chrześcijaństwa. A może wcale go to nie obchodziło. Jakby nie było, korzyści dla La Famiglii powodowały całym jego działaniem. A czy miało to skutkować szczęściem osobistym Lukrecji – któż mógł to wiedzieć?

– Będzie tak, jak chce tego Bóg – powiedziałam. – Muszę spotkać się z Madonną Adrianą. Pójdziesz ze mną?

Rozmawiałyśmy, idąc galeriami wypełnionymi posągami; niektóre nowe, inne pozyskane niedawno z wykopalisk, na które można się było teraz natknąć w całym mieście. Po drodze próbowałam ocenić, czy Lukrecja miała jakiekolwiek pojęcie o zmianie, jaką ostatni dzień wywarł na moją sytuację. Dziewczynka nie wspomniała nic o tym, szczebiocząc radośnie. Wciąż będąc dzieckiem, córka Kardynała była nad wiek rozwinięta i nie ujawniała swoich myśli. Nie można było być całkowicie pewnym tego, co wiedziała i skąd się o tym dowiedziała.

Wreszcie doszłyśmy do skrzydła pałacu zajmowanego przez członków domu Il Cardinale. Strażnik stojący przed wejściem skłonił się, kiedy przechodziłyśmy przez wysoką bramę z brązu. Za nią rozciągał się świat tryskających fontann, tajemniczych ogrodów, jedwabnych buduarów i złoconych pokoi spotkań, tak niezwykle kobiecych, że zwykłam o nich myśleć jako o haremie, gdzie Kardynał, książę Świętego Kościoła Rzymskiego, jeden z najbardziej wpływowych ludzi w całym chrześcijańskim świecie, przychodził zmyć z siebie troski dnia w otoczeniu swoich słodkich kobiet.

Takie właśnie były. Poza słodką żywotnością jedynej córki cieszył się towarzystwem kuzynki, Madonny Adriany de Mila, wdowy po zmarłym Lordzie Bassanello, która jego władzę wykorzystywała do własnych celów. Wśród jej wielu cnót rządziła praktyczność. Z natury była tak wrażliwa, że nie składała żadnych obiekcji, kiedy Il Cardinale wziął za swoją kochankę zdumiewająco piękną Giulię Farnese, Gulia La Bella, jak ją nazywano, a mówiono o niej, że jest najwspanialszą kobietą w całej Italii, jeśli nie na całym świecie. To, że była żoną pasierba Adriany, mogłoby wywołać jej sprzeciw. Ale La Famiglia, jak zawsze, była górą. Adriana zgodziła się na przeniesienie pasierba do jego wiejskiej posiadłości, dając tym sześćdziesięciojednoletniemu Kardynałowi wolność cieszenia się powabami osiemnastoletniej Giulii, która z radością na to przystała.

Obie kobiety skryły się w cieniu wewnętrznego ogrodu, siedząc pod drzewem platanu, sącząc schłodzoną lemoniadę i obserwując parę kudłatych szczeniąt maltańczyków, które baraszkowały w trawie. Za paniami stali odziani w zdobione perłami turbany i pantalony negrzy, którzy wachlowali je białymi strusimi piórami.

Lukrecja wystrzeliła do przodu i ze śmiechem opadła na ławkę obok Giulii, wołając, żeby podano jej coś do picia. Ja trzymałam się z dala, czekając, aż mnie zauważą. Madonna Adriana przypatrywała mi się dłuższą chwilę, zanim uniosła upierścienioną dłoń i wskazała na stołek u jej stóp.

– Nie ma potrzeby stosować takich formalności, cara^5. Usiądź i powiedz nam, co nowego.

Zrobiłam, co mi nakazano, i wygładzając spódnicę, mruknęłam: – Grazie^6, Madonna.

– Taki ciepły dzień – powiedziała Giulia. Wygięła smukłą szyję i przeciągnęła się leniwie. – Ledwo mogę utrzymać otwarte oczy.

I nic dziwnego, bo – jak głosiła plotka – nosiła w łonie dziecko. Kardynał ponoć był temu rad. Nie wiedziałam nawet, ile spłodził dzieci z różnymi kochankami, ale nie było wątpliwości, że miał wśród nich swoich ulubieńców. Było wielce prawdopodobne, że to dziecko zostanie jednym z nich.

Spojrzałam na Giulię z niechętną fascynacją. Naprawdę była najpiękniejszą kobietą, jaką kiedykolwiek widziałam. Kombinacja złocistych włosów, ciemnych oczu, idealnie harmonijnych rysów i usposobienia ciepłego, chociaż powściągliwego, kreowała wokół niej aurę zmysłowej i duchowej perfekcji. Ta ostatnia z pewnością nie miała uzasadnienia, a co do pierwszej… Chyba tylko Il Cardinale mógł to naprawdę osądzić.

Chociaż nie można było odmówić jej rozumu.

– Jakie to mądre ze strony Jego Miłości – powiedziała, patrząc na mnie. – Jakie odważne. Nie miałam pojęcia, że może wierzyć, iż kobieta podoła takim obowiązkom.

Więc wiedziały. Boże, to cudownie, bo czyniło wszystko o wiele prostszym.

– Jego Miłość – powiedziałam – jak zawsze jest nieskończenie mądry i sprawiedliwy.

Obie kobiety wymruczały swoją zgodę w taki sposób, jakby odmawiały modlitwę.

Lukrecja tylko patrzyła, przerzucając wzrok z jednej na drugą.

– Ale oczywiście nie mamy się tutaj czego obawiać – zaryzykowała Adriana, obejmując wzrokiem ogród otoczony wysokim murem.

– Oczywiście, że nie – powiedziałam szybko. – Chciałabym się tylko upewnić, że wszystko wygląda tak, jak powinno wyglądać.

– Za co jesteśmy ci szczerze wdzięczne – odparła Giulia. – Żyjemy w takich burzliwych czasach...

Adriana westchnęła na zgodę.

– Po prawdzie, kto może powiedzieć z dnia na dzień, jakie nowe zagrożenia nas dotkną? Ale starczy tego przygnębienia. Tylko dziś rano mój posługacz przyniósł wiadomość, że zdrowie Jego Świątobliwości się poprawiło. Gorączka ustąpiła i mówią, że jest w dobrym nastroju.

Giulia uniosła szklankę do ust. Niewątpliwie cierpki ton jej odpowiedzi został wywołany lemoniadą, niczym więcej.

– Wspaniała wiadomość.

– Kto wie, co powoduje taką chorobę – powiedziałam ostrożnie. – Może modły świata chrześcijańskiego pomogły Jego Świątobliwości.

– Naprawdę tak myślisz? – spytała Lukrecja.

Rzuciła jednemu z psiaków małą czerwoną piłeczkę. Pobiegł za nią, dysząc i przebierając krótkimi nóżkami.

Czy tak myślałam? Moja wiara w tym czasie była prosta jak wiara dziecka, choć już budziły się we mnie pytania.

– Musimy mieć nadzieję na wyzdrowienie papieża – powiedziałam wymijająco.

– A teraz, jeśli nie macie nic przeciw temu, chciałabym pomówić o bardziej doczesnych sprawach. Jak wiecie, moim obowiązkiem jest pomoc przy ochronie tego domostwa. – Nie chcąc, żeby zabrzmiało to zbyt groźnie, dodałam szybko: – Oczywiście nie ma powodów do niepokoju. Chcę tylko prosić, że jeśli zatrudnicie nowego sługę, zmienicie swoje zwyczaje w jakikolwiek sposób albo zauważycie cokolwiek odbiegającego od normy, żebyście od razu mi o tym powiedziały. Czy możecie wyrazić na to zgodę?

Przez chwilę w pachnącym ogrodzie panowała cisza… i jeszcze chwilę… dopóki nie rozległ się, zbyt często porównywany do dźwięku srebrnych dzwonków, śmiech Giulii.

– Droga Francesca, taka poważna! Jakże się cieszę, że nie muszę podejmować męskich obowiązków! Ależ oczywiście, nie obawiaj się, powiemy ci wszystko, co musimy.

– O tak, oczywiście powiemy – zapewniła mnie Adriana. – Ale teraz odsuńmy na bok te ciemne myśli. – Ponownie uniosła dłoń, wzywając jednego z negrów. – Przynieś coś, co by nas rozbawiło… Jakąś muzykę, gry, och, właśnie sobie przypomniałam, jest list od Cesare. Idź po niego.

Schyliłam głowę, koncentrując się na wzorze na spódnicy, wybrykach psów u moich stóp, zapachu cytryn wiszącym w powietrzu. Na wszystkim innym niż niepożądane przypomnienie Cesare, jeszcze nawet nie siedemnastoletniego syna Il Cardinale, przystojnego jak anioł ciemności, niebezpiecznego jak sam Szatan. Wspomnienie, które powinnam wymazać na zawsze.

– Cesare – westchnęła Lukrecja. – Tak bardzo za nim tęsknię!

Giulia roześmiała się, podobnie jak Adriana. Tylko ja siedziałam cicho, tam, w otoczonych murem ogrodach haremu Kardynała. Za nimi starożytny Rzym kipiał i wrzał, gotował się w letnim upale, jak zawsze czekając na to, co miało nadejść.

- 3 -

Kiedy rok wcześniej Cesare przebywał w Rzymie z krótką wizytą u ojca, pocałował mnie. Taka głupia rzecz, a tak dobrze ją zapamiętałam! Głupia i niebezpieczna. Zrobiłby pewnie znacznie więcej – jego język już tkwił w moich ustach, a ręka pod spódnicą, zbyt blisko miejsca, które wilgotnieje teraz na samo wspomnienie o tym – ale uświadomiłam sobie, że nie jestem głupiutką dziewką służebną, żeby dać się poniżyć dla paru minut prymitywnej przyjemności.

Nie mogłam jednak pozwolić sobie na to, aby go rozzłościć. Znałam go przez większość życia, tak jak jego siostrę. Jeszcze trzy lata wcześniej, zanim odesłano go do szkół, widywaliśmy się prawie codziennie. Częste wizyty w domu pokazywały, że jego charakter nie zmienił się w szerokim świecie. Był nieprzewidywalny, ten syn Kardynała, którego szykowano na księdza. Łatwo było go obrazić.

Dzięki Bogu nie jestem taką niewolnicą uczuć, za jakie często brane są kobiety. A z moich obserwacji wynikało, że to mężczyźni częściej myślą dolnymi partiami ciała niż mózgiem, którym obdarzył ich nasz Pan. Cesare należał właśnie do tego rodzaju. Poczekałam, aż uwolnił mi usta i skupił uwagę na piersiach, i powiedziałam:

– Bądź ostrożny, żeby nie stłuc fiolki w gorsecie. Zawiera śmiertelną truciznę.

Uniósł wzrok, z twarzą napęczniałą namiętnością. Podobnie jak ojciec miał bardzo zmysłową naturę. Ledwie trzynastoletni już był biegły na ołtarzu Wenus. Od tego czasu podbijał legiony kobiet. Jednak nie odebrało mu to dozy rozsądku.

– Truciznę? – powtórzył.

Uśmiechnęłam się słodko.

– Nie wiedziałeś? Asystuję teraz ojcu w warzeniu naparów. Twierdzi, że całkiem dobrze sobie radzę.

W rzeczywistości już dawno przestałam być asystentką ojca. Opanowałam wszystko, czego mógł mnie nauczyć, i dużo więcej. Ale, oczywiście, nie chciałam tego przed nikim odkrywać.

Opuścił ręce i odsunął się, wciąż patrząc na mnie. Stale się uśmiechałam i nie zrobiłam żadnego gestu, żeby się zakryć. Nie chciałam, aby pomyślał, że mu odmawiam, bo próżność mogła go popchnąć do czegoś głupiego.

– Och, Francesca! – wymamrotał w końcu, odwrócił się i odszedł, a jego szkarłatny płaszcz powiewał za nim, gdy szedł korytarzem i znikał mi z oczu.

Za każdym razem, gdy to wspomnienie pojawia się w moich snach, czuję, że się rumienię.

Z zachodu dochodziły uderzenia piorunów, ale nie spadła ani kropla deszczu, która złagodziłaby duchotę dnia. Zakończywszy to, co miałam do zrobienia w Palazzo Orsini, udałam się na targ. Szłam szybkim krokiem, patrząc wprost przed siebie, ignorując zaczepki młodych mężczyzn noszących różnobarwne pończochy i wybujałe pióra w kapeluszach. Wydawali się nie mieć nic lepszego do roboty niż wałęsanie się po ulicach, aby znieważać samotne kobiety i szukać okazji do bójki. Z uwagi na nich dawniej wolałam chodzić po mieście w chłopięcym stroju. Przyznaję się do tej praktyki z pewnym wahaniem, bo, jak wszystkim wiadomo, „zbrodnia” ubierania się po męsku była podstawowym zarzutem, na podstawie którego święta Joanna została postawiona przed sądem ledwie kilkadziesiąt lat temu, a potem uznana winną herezji i żywcem spalona. To, że Kościół od tego czasu zmienił swoją opinię wobec niej, nie jest dla niektórych z nas wielkim pocieszeniem.

Pomiędzy Bazyliką San Rocco, siedzibą biskupa Rzymu – czyli po prostu papieża – a Watykanem, mieści się kwitnący Campo de’ Fiori, najważniejszy targ miasta – miejsce, gdzie – jak mówią – każdy w końcu trafi, choćby tylko po to, żeby być świadkiem, o ile nie przedmiotem jednej z odbywających się tu często egzekucji. Preferowano tu nie trawertyn, a porządne czerwone cegły robione z błota pozyskiwanego z Tybru, które w letnie dni połyskiwały jak zawstydzone złoto.

Jak zawsze na targu tłoczyli się sprzedawcy, kupujący, gapie i nieodłączni złodzieje, którzy współzawodniczyli z uzbrojonymi w pałki patrolami zatrudnionymi przez kupców, aby stworzyć przynajmniej pozory bezpieczeństwa. Wszystko odbywało się na i w otoczeniu kup śmieci, odpadków, łajna, które dodawały swoje aromaty do wiszących koszy i niekończących się trejaży kwiatów wypełniających nawet najbardziej skromne zaułki.

Szłam alejkami handlarzy kusz i kufrów, rzuciłam okiem na ofertę sprzedawców tkanin i złotników, i skierowałam się w końcu w stronę Via dei Vertrarari, gdzie skupiali się wytwórcy szkła.

Byłam tam już wiele razy, ale zawahałam się, zanim skręciłam w uliczkę. W mieście, które żyje dla plotek, wieści o moim awansie w domu Borgiów krążyły już pewnie w powietrzu. Świadoma śledzących mnie spojrzeń minęłam szybko parę warsztatów, zatrzymując się przed skromnym, drewnianym budynkiem, ledwo widocznym pomiędzy sąsiednimi.

Nieduży, mniej więcej sześcioletni chłopiec z burzą ciemnych włosów i wciąż obecną w rysach dziecięcą miękkością, siedział po turecku na ziemi, grając w kulki i pilnując niewielkiego zestawu szklanych wyrobów. Przyglądał mi się przez chwilę, ale zaraz zerwał się na nogi i rzucił do mnie, obejmując mnie w talii. Kiedy uklękłam, aby go przytulić, zauważyłam, że się uśmiecham.

– Donna Francesca! – zawołał i odsunął się trochę, żeby mnie lepiej widzieć. – Dobrze się pani czuje? – Klepiąc mnie po policzku pulchną rączką, dodał: – Przykro mi z powodu pani papy. Musi być pani bardzo smutno.

Ścisnęło mi się gardło i przez chwilę nie mogłam wydobyć głosu. Widziałam, jak Nando rósł od dzieciątka w powijakach, śmiałam się z jego błazeństw i pocieszałam, gdy się zranił albo gdy coś go martwiło. Jeżeli kiedykolwiek zdarzały mi się chwile, kiedy tęskniłam za tym, aby sama mieć dziecko, było to w jego towarzystwie.

– Jestem smutna – powiedziałam; nie obraziłabym go nieszczerością – ale też bardzo się cieszę, że jestem tu z tobą.

Usatysfakcjonowany puścił mnie i wpadł do środka. Ledwo zdążyłam się podnieść, gdy wysoki, potężnie zbudowany mężczyzna przed trzydziestką, z gołą piersią okrytą skórzanym fartuchem, wyszedł z głębi sklepu.

– Francesca!

Próbowałam się uśmiechnąć z nadzieją, że ukryje to moją niepewność. Rocco Moroni pojawił się w Rzymie przed sześciu laty, przynosząc ze sobą rzadki dar produkcji szkła i syna bez matki. Ojciec był jednym z jego pierwszych klientów. W czasie naszych licznych wizyt w warsztacie często przyglądałam mu się ukradkiem – był niezwykle przystojnym mężczyzną. Poprzedniej zimy zwrócił się do mojego ojca z prośbą o rozważenie naszego małżeństwa. Mogłam jedynie wnioskować, że w swojej niewinności nie zauważył, iż moje zainteresowanie rzemiosłem ojca wykraczało daleko poza obowiązki córki, bo jakiż to mąż z pełną świadomością wiązałby się z kimś tak biegłym w sztuce uśmiercania? Nie mógł też widzieć ciemności, która czaiła się we mnie, tego miejsca, gdzie żyły moje koszmary.

Przez dwa tygodnie po otrzymaniu propozycji Rocca próbowałam przekonywać siebie, że mogę być kobietą, na którą obaj, on i Nando, zasługują, ale później poddałam się z mieszaniną ulgi i żalu, który wciąż mnie prześladował. Rocco przyjął moją odmowę do wiadomości bez żalu czy gniewu, ale odtąd był w mojej obecności ostrożniejszy, jakby poniewczasie dotarło do niego, że moja natura jest bardziej skomplikowana, niż myślał.

Teraz wydawał się jedynie miły i przyjazny, chociaż zanim z powrotem wszedł do środka, szybko obrzucił wzrokiem obie strony ulicy.

– Venite, powietrze też ma uszy. Wejdź.

Podążyłam za nim w chłodny cień pokoju. Zamknął za nami drzwi i spojrzał na mnie uważnie. W jego ciemnych oczach tliło się współczucie.

– Tak mi przykro z powodu twojego ojca. Poszliśmy do palazzo. – Wskazał głową na Nando, który stał nieopodal, patrząc to na jedno, to na drugie z nas. – Chcieliśmy złożyć ci kondolencje, ale nie pozwolili nam wejść. Nie powiedzieli nawet, co się wydarzyło.

– Pochowali go w nocy. – Nie zamierzałam o tym mówić, ale w obecności człowieka, który był przyjacielem ojca i, jak odważyłam się myśleć, również moim, nie mogłam zaprzeczać bólowi po doznanej stracie. – Na cmentarzu przy Santa Maria. Pośpiesznie, jakby myśleli, że mogą ukryć to, co mu się przytrafiło.

Rocco ze zrozumieniem pokiwał głową.

Wyciągnął rękę, jakby zamierzał mnie pocieszyć, ale opadła w powietrzu pomiędzy nami.

– Giovanni jest teraz z naszym Panem. Zostawił wszystkie problemy tego świata dla wiecznej radości w raju – powiedział cicho.

Niewątpliwie pił do mnie, która nie miałam żadnych.

Zazdrościłam mu, ale jednocześnie czułam się bardzo dotknięta tym, że akceptuje to, co ja mogłam jedynie kwestionować.

Jakby rozumiejąc obawy, jakie wywoływały we mnie moje wątpliwości, dodał:

– Twój ojciec w głębi serca był dobrym człowiekiem. Jestem pewien, że nasz Pan przyjmie go do siebie. Poza tym on…

– Wykonywał tylko rozkazy Il Cardinale – wtrąciłam – księcia Świętego Kościoła Rzymskiego, który dał mu rozgrzeszenie. Przynajmniej tak to sobie tłumaczę. Mogę tylko mieć nadzieję, że to wystarczy.

Jeżeli chodzi o mnie, która zabiła bez rozkazu Kardynała, a nawet wbrew jego chęci, mogłam jedynie zastanawiać się, jaką cenę przyjdzie mi zapłacić na tamtym świecie.

Szeroka pierś wytwórcy szkła uniosła się i opadła w głębokim westchnieniu.

– Cara, ja wierzę w miłościwego Boga, Boga, który wybacza…

Mając na uwadze obecność syna, przerwał w tym miejscu, ale rozumiałam, co miał na myśli. Rocco również pragnął przebaczenia. Kiedy był dzieckiem, niewiele starszym niż teraz jego syn, został przyjęty do klasztoru dominikanów, gdzie żył jako brat zakonny przez kilka lat. Opuścił zakon z powodu miłości do kobiety, którą poślubił, a później opiekował się jej synem, dzieckiem tej miłości, którego matka umarła przy porodzie. Za spowodowane tą miłością czyny wciąż mógł być ścigany, nękany i piętnowany jako zdrajca wiary przez tych samych ludzi, którzy zasiadali na kościelnych stołkach, utrzymując jednocześnie swoje nałożnice i spiskując, aby dać wsparcie dzieciom, które im zrodziły.

Tyle na temat stanu Świętego Kościoła Rzymskiego. A co do stanu zwykłej duszy ludzkiej, któż mógł coś o tym powiedzieć?

Rzucając pokrzepiający uśmiech chłopcu, który nie był w stanie oderwać od nas oczu, odeszłam, udając zainteresowanie szklanym wazonem ustawionym w niszy pod przeciwległą ścianą.

– Trochę się zapomniałam. Przyszłam porozmawiać o interesach.

Rocco zerknął na syna i skinął głową.

– Nando, idź do piekarni i kup ładny bochenek chleba, dobrze? Powiedz Marii, że chciałbym taki prosto z pieca, a jak już tam będziesz, możesz wziąć dla siebie biszkopta.

Wyciągnął z kieszeni monetę i rzucił do góry, a dzieciak złapał ją z szerokim uśmiechem, wybiegł i popędził ulicą.

Gdy zostaliśmy sami, Rocco otworzył szafkę i wyjął butelkę wina oraz dwa kielichy. Napełnił oba i podał mi jeden.

– Mamy parę minut, nim wróci. Powiedz, czy to prawda, co słyszałem? Czy ty…

Bałam się tej chwili, gdy będę musiała wyznać, co zrobiłam, i zmierzyć się z możliwością, że Rocco odwróci się ode mnie ze wstrętem. Podobnie jak w obliczu Borgii mówiłam pospiesznie.

– Zrobiłam to, co musiałam. Mój ojciec został zamordowany i nikt nie ruszył ręką, żeby wymierzyć sprawiedliwość jego zabójcom. Zostałam z tym sama. Ale jak mogłoby się to udać kobiecie bez władzy i wpływów? Nie miałam wyboru. Poza tym – dodałam, ośmielona tym, że patrzył na mnie w skupieniu i bez śladu odrazy – Hiszpan nie był niewinny. Z tego, co słyszałam, zabijał wiele razy.

Rocco przyglądał mi się dłuższą chwilę, zanim zapytał:

– Szukasz sprawiedliwości… czy zemsty?

Zrozumiałam, że dla niego to pytanie było rozstrzygające, dotyczyło bowiem stanu mojej duszy. Ale niechętnie przed nim stanęłam.

– Czy to jakaś różnica, przynajmniej jeżeli chodzi o mojego ojca?

Gdyby Rocco pozostał dominikaninem, podejrzewam, że wykazałby się talentem w debatach teologicznych. Ta jego skłonność czasem mnie drażniła, jednak muszę też przyznać, że kiedy coś trapiło moje sumienie, szłam właśnie do niego. Był, i zawsze będzie, jak magnetyt prowadzący mnie przez ciemne wody.

– Oczywiście, że jest różnica – powiedział. – Sprawiedliwość służy dobru wszystkich. Zemsta to sprawa osobista, jest więc egoistyczna. Nie znajdzie uznania Boga.

– Nie spodziewaj się po mnie braku osobistych uczuć w przypadku morderców ojca. Kiedy już za to zapłacą, a zapłacą na pewno, światu wyjdzie to tylko na dobre.

Rocco nie podważył tego, ale przedstawił kolejną obawę.

– A co z Borgią? Czy teraz, gdy jesteś na jego usługach, nie będzie oczekiwał od ciebie pewnych rzeczy?

Wzięłam łyk chłodnego wytrawnego wina w nadziei, że mnie uspokoi, i wzruszyłam ramionami.

– Nie może oczekiwać, że zrobię wszystko, czego tylko zechce. A wbrew temu, co się mówi, angażował ojca bardzo oszczędnie, wyłącznie jako ostatnią deskę ratunku. Nie widzę powodu, aby to się miało zmienić.

Ku mojej wielkie uldze Rocco wydawał się uspokojony moimi odpowiedziami, przynajmniej na tyle, żeby ciągnąć dalej.

– Co wiadomo o zabójcach twojego ojca? – zapytał.

– Urzędnik Kardynała poinformował mnie, że to rzezimieszki, którym chodziło tylko o łup. Dlaczego by nie? Przecież wszyscy wiemy, że Rzym to niebezpieczne miasto.

– Tak, to prawda, ale… – Popatrzył na mnie z uwagą. – Ty w to nie wierzysz?

Zawahałam się. Ufałam mu, ale nie byłam pewna, czy chcę go wciągać w moje problemy bardziej, niż już to robiłam przez samą obecność w tym miejscu.

– Coś dręczyło mojego ojca w ostatnich dniach jego życia – powiedziałam w końcu. – Cokolwiek to było, sprawiało, że często się modlił. A to nie było do niego podobne. Wiele razy znajdowałam go na kolanach, ze łzami w oczach. Nie chciał mi powiedzieć, o co chodzi, ale zanim został zabity, planował wysłać mnie poza miasto.

– Myślisz, że miało to coś wspólnego z pracą Giovanniego dla Il Cardinale?

– Trudno mi znaleźć inną przyczynę. Ojciec żył dla swojej pracy i dla mnie. W jego życiu nie było nic innego, a przynajmniej nic, o czym bym wiedziała.

– Ale służył Kardynałowi przez wiele lat. Dlaczego akurat teraz byłby tak niespokojny?

– Nie wiem – przyznałam. – Może miał już tego dosyć?

Czy stanie się tak i w moim przypadku?

Odstawiłam kielich i wyjrzałam na podwórze, gdzie piec, w którym Rocco zmieniał zwykły piasek w dzieła niezrównanej piękności, palił się dzień i noc. W otwartych drzwiczkach widziałam tańczące płomienie i mogłam niemal poczuć ich oczyszczający żar. Pomimo tego zadrżałam, ogarnął mnie głęboki chłód.

– Wiem tylko – powiedziałam – że nie spocznę, dopóki nie odkryję, kto go zabił. Znajdę morderców i doprowadzę ich do tego, że za to zapłacą. Przynajmniej tyle mogę zrobić.

Chwilę później wrócił Nando, wpadając z dziecięcą żywotnością w ciszę, która nastała po mojej deklaracji. Stał niepewnie, dopóki ojciec się nie uśmiechnął. Wziął z jego rąk bochen chleba i powąchał z wdzięcznością.

– Dobra robota, mi figlio^7. Usiądźcie, zjedzmy.

Rozluźniłam się trochę, posilając się z nimi chlebem, serem, kiełbasą i winem, którego dolał nam Rocco.

Do czasu, gdy skończyliśmy i odsunęliśmy talerze, mój nastrój zdecydowanie się poprawił.

– A czego sobie życzysz ode mnie? – zapytał Rocco, gdy już się odświeżyliśmy.

– Przede wszystkim potrzebne mi menzurki, takie cienkie, jak te, które zrobiłeś w zeszłym roku dla ojca. Są doskonałe, ale niestety czasem się tłuką. Muszę zastąpić te zniszczone, poza tym potrzebuję więcej pipetek, zlewek, kolb do ogrzewania i kilka soczewek.

Wyjęłam z kieszeni kawałek papieru i położyłam na stole.

– Mam tutaj listę. Kardynał był bardzo hojny, nie martw się o zapłatę.

Rocco machnął ręką, jakby to nie miało znaczenia, ale i tak byłam dumna, że mogłam to powiedzieć. Patrzyłam też, jak uważnie studiował listę.

– Nie będzie problemu z niczym prócz soczewek. Musiałbym znaleźć kogoś, kto by je dla ciebie zrobił.

Kiwnęłam głową.

– Byle tylko był dyskretny.

– Nie przetrwałby długo w naszym fachu, gdyby nie był.

Zawisła między nami świadomość, że sprzęt, jakiego ja szukałam, a który wytwarzał Rocco, jak powszechnie wierzono, był używany przez sługi Szatana. Bo kto inny chciałby zgłębiać tajemnice natury, przekształcać materię, stosując nowe i z pewnością niebezpieczne metody, a nawet próbować zrozumieć samą naturę stworzenia? To było domena boska, nie ludzka, o czym powinna przecież wiedzieć każda poprawnie myśląca osoba.

Ale i tu, w Rzymie, i w każdym innym miejscu Włoch, aż do La Francii i Niderlandów, a jak mówiono, nawet tak daleko jak w L’Angleterre, można było znaleźć śmiałków, zarówno mężczyzn, jak i kobiety, gotowych oddać życie za przekonanie, że wiara nie zastąpi wiedzy.

Szeptano nawet, że niektórzy odważyli się utworzyć grupy, w których wzajemnie się wspierali, nazywając się imieniem tego, co najbardziej pragnęli przynieść światu: Lux – Światłość. Jeżeli moje podejrzenia były słuszne, ojciec był jednym z nich.

Zakończywszy rozmowę o interesach, zostałam tam jeszcze, ciesząc się towarzystwem Rocco i Nando. Ich widoczna gołym okiem miłość przypominała mi, co sama straciłam, ale dobrze było wiedzieć, że takie uczucia wciąż były możliwe w świecie, który wydawał się zagłębiać w coraz większe ciemności.

Gdy w końcu wstałam, żeby ich opuścić, Rocco odprowadził mnie do drzwi. Dotknął lekko mojego ramienia i cicho, żeby nie usłyszał go chłopiec, powiedział:

– Morderstwo Giovanniego wszystkimi wstrząsnęło, ale do tej pory niewiele o nim mówiono. Nie potrwa to długo. Jeśli cokolwiek usłyszę, prześlę ci wiadomość. Pilnuj się, Francesco. Tego chciałby twój ojciec.

Z wdzięcznością skinęłam głową. Rocco sprawiał wrażenie prostego, skromnego człowieka, ale charakter jego pracy sprawiał, że miał kontakty na uniwersytetach, wśród członków znamienitych rodów, a mówiono nawet, że w samej Kurii. To oznaczało, że powierzano mu wiele tajemnic. Możliwe, że znał także tych, z którymi stowarzyszył się mój ojciec, a oni z kolei mogli mieć informacje dotyczące okoliczności jego śmierci. Nie wykluczałam też, że sam Rocco był częścią Światłości, oczywiście zakładając, że faktycznie istniała.

Ścisnęłam mu w podziękowaniu dłonie, pomachałam Nando i odeszłam w stronę pałacu Borgii. Chciałam rozpakować skrzynię, którą w pośpiechu spakowałam, gdy dowiedziałam się o śmierci ojca. Było w niej wszystko, co udało mi się zabezpieczyć, zanim straże Kardynała opieczętowały nasze komnaty. Przeszukali również skrzynię, ale znajdując w niej jedynie moje odzienie, nie mieli powodu, aby nie pozwolić mi jej zabrać. Gdyby tylko wiedzieli o komorze ukrytej pod fałszywym dnem, postąpiliby zupełnie inaczej.

Burzowe chmury oddalały się na zachód, a z północy powiało ożywczą bryzą. Zrobiło się trochę chłodniej, więc szło mi się teraz dużo lżej, co razem z moim zamyśleniem mogło wpłynąć na to, że nie zwracałam dostatecznej uwagi na otoczenie.

Zostałam zaskoczona, mając już niemal pałac w zasięgu wzroku, przez trzech mężczyzn, którzy nagle wyłonili się z zaułka.

Z szyderczym uśmiechem mierzyli mnie wzrokiem, blokując przejście.

– Puttana – powiedział największy z nich. – Co sobie myślisz, dziwko?

– Zostawcie mnie w spokoju – warknęłam.

W tej chwili jeszcze się nie bałam. Wydawało mi się, że to po prostu trzej głupcy zaczepiający kobietę. Moje odzienie nie świadczyło wprawdzie, że pochodzę ze szlachetnego rodu, ale widać też było, iż nie jestem z pospólstwa; wskazywało na niewiastę, która miałaby jakąś ochronę. Mogli być więc na tyle bezczelni, żeby mnie znieważyć słowem, ale nie posunęliby się do niczego więcej. Nie czekałam jednak na ich odpowiedź i spróbowałam ich obejść.

Stojący najbliżej chwycił mnie za ramię.

– Puttana – powtórzył i rzucił mnie na ziemię.

W tej chwili wszystko się zmieniło. Iluzja bezpieczeństwa rozwiała się. Powzięłam potworne ryzyko, zabiłam nawet człowieka, a wszystko po to? Wydawało się to niemożliwe, a jednak się działo, tu i teraz. Mój umysł krzyczał, żeby się podnieść i uciekać, ale szok mnie paraliżował.

Zanim zdołałam się otrząsnąć i zacząć działać, jeden z nich kopnął mnie w brzuch. Ból i niedowierzanie spowodowały, że głośno krzyknęłam, choć instynktownie skuliłam się, próbując się chronić.

– Co robicie?! Przestańcie!

Byłam sługą jednego z najpotężniejszych ludzi w całym chrześcijaństwie, chronioną jego mocą i własnymi umiejętnościami. Musieli być niespełna rozumu, żeby mnie atakować. Chociaż ojciec miał podobną ochronę, a przecież był martwy, pobity na miazgę w uliczce podobnej do tej, w której teraz leżałam, bezradna wobec ciosów, które spadały na mnie jak purpurowy deszcz.

– Przestańcie!

– Wybierz się do klasztoru, puttana – powiedział jeden z nich.

Pochylił się i chwycił moją spódnicę, unosząc ją i odsłaniając nogi oraz to, co nad nimi.

Ogarnął mnie pierwotny strach przed gwałtem i zupełnie przestałam myśleć, przeradzając się w zwierzę walczące tylko, żeby uciec.

Śmiali się, ten dźwięk mnie osaczał. Uniosłam wtedy oczy i zobaczyłam medalion wiszący na piersi jednego z nich. Usłyszałam swój jęk. To było odznaczenie papieskie, identyczne jak to, które ojciec otrzymał rok wcześniej z rąk samego Papieża Innocentego VIII, zaszczyt, o który Kardynał wystarał się dla swojego zaufanego sługi. Ojciec z szacunkiem je nosił, ale nie znaleziono go przy jego ciele. Jego zniknięcie było zagadką – aż do teraz.

– Nie rób więcej problemów – powiedział inny i kolejny cios wylądował na moim ciele, okuty metalem bucior wkręcił mi się w żebra. – Albo skończysz tak samo, jak ojciec.

Nie mogłam oddychać, serce waliło mi tak mocno, że myślałam, iż wyrwie mi się z piersi. Przepełniał mnie ból rywalizujący z panicznym strachem. Jakby przez mgłę usłyszałam:

– Obeszliśmy się z tobą łagodnie. Zapamiętaj tę lekcję, a może jeszcze pożyjesz.

Skuliłam się, nienawidząc ich, nienawidząc siebie, nienawidząc potworności tego, co stało się z ojcem, co musiał odczuwać, gdy umierał.

I nagle wszystko się skończyło, mężczyźni zniknęli. Były tylko wilgotne kamienie bruku pode mną, smród ulicy i chłodny wietrzyk na mojej nagiej skórze. To i stara kobieta, która patrzyła na mnie z tarasu mieszkania nad sklepem, z którego wszyscy umknęli na pierwszy znak kłopotów. Tylko stara kobieta z robótką uśmiechała się bezzębnymi ustami, rozbawiona tym, co się działo.