Sara Poole

Zdrada

Tłumaczenie: Jolanta Dąbrowska

Tytuł oryginału: The Borgia Betrayal

Tłumaczenie: Jolanta Dąbrowska

Projekt okładki: Krzysztof Kiełbasiński

Zdjęcia na okładce: © LifesizeImages / Istockphoto.com, © oorka / Istockphoto.com

Redakcja, korekta i przygotowanie: Dolina Literek

Copyright © 2011 by Sara Poole. All rights reserved.

Polish translation © 2014 by Grupa Wydawnicza Foksal sp. z o.o.

Copyright © Grupa Wydawnicza Foksal sp. z o.o., 2014

Wszelkie prawa zastrzeżone

Wydawca:

Grupa Wydawnicza Foksal sp. z o.o.

ul. Foksal 17, 00-372 Warszawa

tel. 22 826 08 82, faks 22 380 18 01

e-mail: biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN: 978-83-280-1618-7

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Aneta Więckowska / Virtualo Sp. z o.o.

Preludium

Rozumiem… – powiedziała kobieta.

Podeszła do okna wychodzącego na rzekę. Twarz oświetlił jej blask księżyca. Była młodą niewiastą o miłej powierzchowności, choć nie zwróciłaby większej uwagi w mieście, gdzie piękno spotykało się na każdym kroku. Ktoś taki jak ona mógł wywołać tylko przelotne zainteresowanie, gdyby nie szepty, które ją otaczały.

– Nie poznałeś ich nazwisk? – zapytała.

Mężczyzna, który miał wkrótce umrzeć, potrząsnął głową. Klęczał na gołej drewnianej podłodze w samej tylko koszuli. Kiedy przybyła, szykował się właśnie do snu. Rankiem, po otwarciu bram, zamierzał opuścić miasto, kierując się na północ, do Viterbo, ku bezpiecznej przystani. Teraz było za późno.

Zaciskał dłonie mocno przed sobą, aż zbielały mu kostki.

– Dlaczego mieliby mi je powiedzieć, pani? Jestem nikim.

Uśmiechnęła się nieznacznie.

– Niemal zostałeś kimś. Zabójcą papieża.

Gardło mężczyzny się ścisnęło. Zastanawiał się, jak długo będzie cierpiał, jakich metod użyje. Słyszał przerażające opowieści.

– Dlaczego chciałeś to zrobić? – spytała. – Dla Boga?

Może, gdyby powiedział jej prawdę, trochę by go oszczędziła.

– Dla pieniędzy.

Stojący za nim człowiek, z którym przyszła, prychnął. Miał wygląd starego żołnierza, ale nosił szeroką wstęgę i inne insygnia wysokiego rangą kondotiera. Zawdzięczał więc wszystko wyłącznie sobie i był z tego dumny.

– Mam nadzieję, że zapłata była godna – powiedział. – Targowałeś się o własne życie, czy zdawałeś sobie z tego sprawę, czy nie.

Głos mężczyzny załamał się.

– Znałem ryzyko.

– I co myślałeś? – spytała kobieta. – Że możesz mnie przechytrzyć? Że nic nie zauważę, zanim będzie za późno?

– Miałem nadzieję… – Że byli sprytniejsi niż ona, tak, jak twierdzili. Że to, co mu dali, aby dosypał do wina, nie zostanie odkryte.

Ale ona i tak to znalazła. Kobieta, która nachyliła się teraz nad nim, aby mu się lepiej przyjrzeć. Przeszedł go dreszcz. Bał się rozpaczliwie, modlił się o to, żeby się nie zmoczyć. „Proszę, Boże, nie pozwól mi się zsikać”.

– Tak bardzo chciałeś pieniędzy? – zapytała.

Czy tak bardzo ich chciał? Nie mógł sobie nawet teraz przypomnieć. Ale patrzył na złoto, które mu oferowali, i było go więcej, niż mógł sobie wyobrazić. Widział, jak może zmienić się jego życie. Bogactwo, wygody, dostatek, którego nigdy nie zaznał, najlepsze jedzenie, cudowne kobiety. Obietnica tego wszystkiego odebrała mu przytomność umysłu. Pomyślał, że musiał być wtedy szalony, ale wiedział, że nie wystarczy tego teraz wyznać.

Rzekł więc zamiast tego:

– Namówiono mnie do grzechu.

Kobieta westchnęła, niemal ze współczuciem. Inaczej kondotier.

– Możemy go zabrać do castel – powiedział. – Tam z niego więcej wyduszą.

Przez moment przypatrywała się mężczyźnie, a potem pokręciła głową.

– To bez sensu. On nic nie wie.

– Jak możesz być pewna?

– Już by nam to powiedział – odparła, wskazując coraz większą kałużę na podłodze.

Usta mężczyzny poruszały się w modlitwie. Spojrzał na jej twarz oświetloną blaskiem księżyca, niemal życzliwą, niemal łagodną.

– Wypij to – powiedziała i wyciągnęła bukłak ze skóry młodej kozy, wykończony drewnianym ustnikiem, który gładko wślizgiwał się w usta.

– Nie… – Łzy spłynęły mu po policzkach.

Delikatnie dotknęła jego włosów i uniosła bukłak, żeby mu pomóc.

– Tak będzie łatwiej. Za chwilę wszystko się skończy. W przeciwnym razie…

Castel i godziny, a może i dni strasznego cierpienia, zanim zakończy się jego życie. W zasadzie już się skończyło, chociaż nie zdawał sobie z tego sprawy, wtedy, gdy pozwolił sobie mieć nadzieję na więcej.

Wino było bogate i mocne, odpowiednie dla papieża, takie, jakie by pił w swoim nowym życiu, gdyby otrzymał szansę. Miał krótką chwilę na to, żeby zastanowić się, skąd mogła wiedzieć, co w sobie kryło. A jeżeli się myliła? Co, jeśli to wszystko jest tylko podstępem i jednak nie umrze…

Ledwo zdążył sformułować te pytania, gdy eksplodował w nim ogień, paląc gardło, żołądek, jelita. Krzyknął, skręcając się z bólu.

Kobieta zrobiła krok do tyłu, obserwowała go uważnie, prawie jakby była ciekawa, jaki efekt wywiera na nim trucizna. Nie, nie prawie – dokładnie w taki sposób.

W głowie usłyszał głośne buczenie, jakby tysiące owadów wirowało pod czaszką. Wytrzeszczył oczy. Łapał ostatnie przebłyski światła, zanim zniknęły. Nie widział już nic ani nie słyszał, z wyjątkiem brzęczącego dźwięku, ale i tak nie miało to znaczenia, bo jego ciało przeszywał straszny ból. Chciałby krzyczeć, ale mięśnie gardła były sparaliżowane, a wkrótce paraliż objął resztę ciała. Ostatni oddech już niemal docierał do płuc, kiedy stanęło mu serce.

Gdy było po wszystkim, kondotier poszedł odszukać karczmarza, który wywleczony z łóżka stał, trzęsąc się w głównej izbie. Kilka monet włożonych do ręki, kilka cichych słów i z ulgą przyjął, że musi tylko pozbyć się ciała i trzymać zamknięte usta, co przysiągł robić do końca swoich dni, nieustannie dziękując za łaskę, którą mu okazano.

Francesca czekała na zewnątrz, w przyjemnym chłodzie wiosennego wieczoru. Owinęła się ciaśniej peleryną, bardziej dla pociechy niż ciepła, i starała się nie myśleć za dużo o martwym mężczyźnie. Była bardzo zmęczona, ale wiedziała, że nie zaśnie. Nie wtedy, jeszcze nie.

Wrócił kondotier. Poszli razem do uwiązanych koni.

– Ilu już w tym roku? – zapytał.

– Trzech – powiedziała, gdy złożył dłonie, żeby ją podsadzić.

Nie lubiła koni i wolałaby nie musieć ich dosiadać, ale jak to bywa z wieloma sprawami w życiu, czasami nie ma innego wyjścia.

Siedząc w siodle, dodała:

– Będzie więcej, zanim uda nam się to powstrzymać.

– Albo zanim jednemu z nich się uda – powiedział jej towarzysz.

Skinęła poważnie głową i skierowała konia w stronę rzeki, pragnąc mieć już to wszystko za sobą.

- 1 -

Losy świata zależą od kartki leżącej przed człowiekiem, który odkłada świeżo przycięte gęsie pióro, długo obracawszy je w palcach, i woła, żeby podać mu wino.

Ten moment tkwi zawieszony w mojej pamięci, złapany jak owad w bursztynie, jakby jakaś siła poza zakresem naszego pojmowania na chwilę zatrzymała czas.

Oczywiście nic takiego się nie stało. Czas biegł dalej, niosąc ze sobą wielkie wydarzenia dotyczące wielkich osobistości. Ale wyobraźcie sobie, jeśli będziecie w stanie, za tym kłującym w oczy rusztowaniem historii, życie zwykłych ludzi, zawieszonych w niepewności. Bo tkwili w niej zawieszeni, a wielu z nich poczuło, jak bardzo naprężyły się ich szyje.

Sama chętnie bym się wtedy napiła. W ten przyjemny dzień, na początku maja Anno Domini 1493, Rodrigo Borgia, nowy Papież Aleksander VI, spędził większą część popołudnia, trudząc się nad papieską bullą Inter caetera, zatwierdzającą podział nowo odkrytych lądów pomiędzy zachodnie królestwa. Ja, nie wiadomo dlaczego, musiałam być przez cały czas pod ręką. Jaki człowiek może potrzebować swojej trucicielki, żeby mu pomagała zadecydować, jak podzielić świat? Z prostej przyczyny, że poprzedniego roku odegrałam pewną rolę, pomagając wynieść go na Tron Świętego Piotra, Jego Świątobliwości weszło w nawyk trzymanie mnie przy sobie. Chciałabym wierzyć, że uważał mnie za swojego rodzaju talizman, ale prawda jest taka, iż sądził, że roztropnie jest mieć mnie na oku, żebym przypadkiem nie zrobiła czegoś nieprzewidzianego.

Nazywam się Francesca Giordano, jestem córką zmarłego Giovanniego Giordano, który dziesięć lat służył jako specjalista od trucizn w rodzinie Borgiów i za swoje starania został zamordowany. Ja odziedziczyłam jego stanowisko po tym, jak zabiłam człowieka, który został mianowany na miejsce ojca. Poderżnęłam też gardło jednemu z ludzi zamieszanych w jego śmierć. Próbowałam również zgładzić człowieka, który wierzyłam – jak się okazało, mylnie – rozkazał go zamordować. Bóg jeden wie, czy Papież Innocenty VIII zginął z mojej ręki.

Zanim mnie potępicie, weźcie pod uwagę, iż miałam poważne powody, żeby zrobić wszystko to, co zrobiłam, a przynajmniej w moim pojęciu. Nie można jednak zaprzeczyć temu, że mieszka we mnie ciemność. Nie jestem taka, jak inni ludzie, chociaż kiedy pojawi się potrzeba, mogę udawać, że tak jest. Jestem, jaka jestem, i niech Bóg ulituje się nad moją duszą. Ale tak możemy wszyscy powiedzieć, prawda?

Za wysokimi oknami wychodzącymi na Plac Świętego Piotra był jasny dzień. Północny wiatr przegnał z miasta najgorszy smród i wydobył piękny aromat gajów cytrynowych i pól lawendy, za którymi tęskni każdy rzymianin. Choć w zasadzie nie jest to prawda; ledwo na kilka dni wyjedziemy do la campagna, a już tęsknimy za brudem i jazgotem naszego ukochanego miasta.

Papieże przychodzą i odchodzą, upadają cesarstwa, budzi się nowy świat, ale Rzym zawsze pozostaje Rzymem, jego mieszkańcy jak zwykle są zaganiani, pocąc się, klnąc, pracując, jedząc, cudzołożąc, czasem się modląc, ale bez przerwy plotkując.

Bardzo chciałam być wtedy wśród nich, a nie tam, gdzie tkwiłam, na niewygodnym siedzisku okiennym pod krytycznym spojrzeniem sekretarzy Borgii, obu mężczyzn, obu księży, obu mną gardzących.

Nie to, żebym ich za to winiła. Sama moja profesja wywołuje lęk i odrazę bez dodatkowego wysiłku z mojej strony, ale nie można też pominąć faktu, że będąc kobietą w świecie mężczyzn, wielu z nich wytrącałam z równowagi. Miałam wówczas dwadzieścia lat, kasztanowe włosy, ciemne oczy i chociaż byłam szczupła, cieszyłam się kobiecymi kształtami. To było dodatkowy powód, że niektórych mężczyzn, a zwłaszcza księży, przechodził dreszcz dezaprobaty – a może czegoś innego. Mężczyźni dostają dreszczy z tylu powodów, że często nie sposób określić, co je sprowokowało w danej sytuacji.

Jeśli chodzi o Borgię, żadna młoda niewiasta nie mogła przebywać w jego towarzystwie bez wzbudzania podejrzeń, że dzieliła z nim łóżko. Powinniście jednak porzucić takie myśli w moim przypadku. Borgia i ja na przestrzeni lat dzieliliśmy wiele rzeczy, co – jak można by pomyśleć – nie jest możliwe między mężczyzną o jego pozycji a kobietą o mojej, ale łóżko nie było jedną z nich.

Całkiem inaczej sprawy się miały, jeśli chodzi o jego syna, Cesare. Wspomnienie syna Jowisza, jak tytułowały go bardziej podekscytowane wielbicielki, nieustannie mnie rozpraszało. Wyjechał z Rzymu na kilka tygodni w interesach ojca. W czasie jego nieobecności moje łóżko wiało chłodem.

Cesare i ja zwróciliśmy na siebie uwagę jako dzieci w palazzo Borgii na Corso; on, syn Kardynała, i ja, córka truciciela. To, co zaczęło się od ostrożnych spojrzeń, rozwijało się przez lata, aż do nocy, gdy natknął się na mnie w bibliotece. Czytałam Dantego, który zawsze był moim ulubionym autorem, a on był pijany i poruszony po kolejnej kłótni z ojcem. Mogłabym się upierać, że wziąwszy virgo intacto z zaskoczenia, niegodziwie sobie ze mną poczynał pod łagodnym spojrzeniem portretu Papieża Kaliksta III, wuja rodziny i patrona, który ich wszystkich ustawił na drodze do chwały. Ale prawda jest taka, że potrafiłam radzić sobie z Cesare tak jak on ze mną, a może nawet lepiej. Przyciągał mrok, który tkwi we mnie, bo składał się z czystych żądzy, które nie zostawiały miejsca na moralność czy sumienie. Był bez grzechu w tym sensie, że żadnego nie rozpoznawał. Przy nim zbliżyłam się najbliżej do bycia sobą w tamtych dniach.

Pod jego nieobecność rozważałam wzięcie innego kochanka, ale jedynego, którego naprawdę bym chciała oprócz Cesare, nie mogłam mieć. Byłam więc zmuszona trwać w cnocie, kierując się głupim przekonaniem, że wyrzeczenie jest cnotą, chociaż każdy upływający dzień – i noc – dobitnie pokazywały, że jest inaczej.

Czy to was szokuje? Mam taką nadzieję, bo prawdę mówiąc, wciąż dokładnie pamiętam, jak potwornie się wtedy nudziłam, i zrobiłabym niemal wszystko, żeby coś zaczęło się dziać.

– Podpisze pan to? – zapytałam, bo ktoś musiał to wreszcie zrobić.

Męczył się nad tym całe popołudnie, czytając, przeglądając, pomrukując, narzekając, naciskając, żeby przepisywano strony, zmieniając to czy inne słowo, a potem po prostu gapiąc się na te papiery. Gołębie, które przysiadały od czasu do czasu na parapecie i dziobały wyłożone przeze mnie ziarno, wydawały się być bardziej zdecydowane niż Następca Chrystusa na Ziemi.

– A myślisz, że powinienem? – zapytał Borgia.

Pomimo chłodnego dnia nad jego górną wargą lśniła nikła warstewka potu. Miał wtedy sześćdziesiąt dwa lata, wiek, w którym większość mężczyzn jest już w grobie, a co najmniej zajmuje krzesła w przedpokoju śmierci. Ale nie Borgia. Urząd, o który tak żarliwie i podstępnie walczył, postarzył go, ale dalej można było powiedzieć, że jest mężczyzną w kwiecie wieku. Nawet, gdy miał słabszy dzień, roztaczał wokół siebie aurę niezłomności, która sprawiała, że jego oponenci szamotali się jak mrówki szukające schronienia przed palącym słońcem.

Przez jedną chwilę nie wierzyłam, że pragnął mojej opinii. Pytanie było tylko kolejną wymówką, aby opóźnić rozporządzenie tym, co z czasem mogło okazać się mieć większą wartość, niż mógł to sobie w tej chwili uświadamiać.

Ale kto mógł naprawdę wiedzieć, jak wycenić nowy świat?

Jeżeli to faktycznie były nowe Indie, jak twierdził Krzysztof Kolumb, bohater ostatnich czasów. Gdyby się tak okazało, byłyby warte piekielne pieniądze.

Przyniesiono wino, o które prosił. Borgia oparł się na krześle, zakręcił kielichem i włożył w niego nos. Nie słuchajcie, kiedy mówią, że był prostakiem. Gdy chciał, potrafił docenić bukiet szlachetnego wina, podobnie jak każdy wielki książę.

Patrzyłam na niego z ciężko wypracowaną ufnością. Od czasu objęcia pontyfikatu miał nawet więcej wrogów, niż kiedy był kardynałem. Rok nie dobiegł jeszcze połowy, a już podjęto trzy poważne próby zamachu na jego życie. Miałam własne przemyślenia na temat tego, kto mógł stać za tymi atakami, ale z braku dowodów musiałam ograniczyć swoje działania do jego ochrony. Pod żadnym warunkiem nic nie mogło nawet zbliżyć się do Il Papa – jakiekolwiek jedzenie, napoje czy przedmiot, którego mógłby dotknąć – zanim ich nie sprawdziłam. Właśnie na tym polegała większość mojej pracy. Pomimo tego, co mogliście słyszeć, tylko okazjonalnie byłam wzywana do czegoś innego. Naprawdę ludzie zbyt dużo mówią.

– Portugalczycy nie będą zadowoleni – rzucił Borgia.

Powiedział w powietrze albo do mnie, nie sposób było zgadnąć. Może skierował tę myśl do gołębi.

– Dajesz im, panie, drugą połowę świata – przypomniałam mu.

Bo właśnie to robił przy pomocy swoich geografów, ludzi uczonych, choć trochę zdeprymowanych teraz, gdy musieli przerabiać wszystkie swoje mapy. Zachód dla Hiszpanii, wschód dla Portugalii, a diabłu ogarek.

– Muszę coś zrobić – powiedział trochę defensywnie, ale któż mógł go za to winić.

Chociaż w zasadzie wszyscy mogli, bo sam wywołał taką sytuację, ale powstrzymałam się od wzmianki o tym. Niech nikt nie sądzi, że nie są mi znane arkana dyplomacji.

– Ich najbardziej katolickie mości będą uradowane – zauważyłam, patrząc na pióro, które upuścił, z pragnieniem, żeby nabrało życia i samo podpisało ten cholerny dekret.

Ferdynand i Izabella, władcy Hiszpanii, byliby zachwyceni, może nawet na tyle, że pomogliby Borgii w jego ostatnich problemach z Królestwem Neapolu. Problemach, które sam sprowokował – niech no sobie przypomnę – ach tak, próbując między innymi wykraść ziemię od Neapolu, żeby oddać ją swojemu drugiemu synowi, Juanowi, którego miał ochotę uczynić wielkim księciem. Ludzie potrafią bardzo nerwowo reagować na takie sprawy.

Mogliśmy mieć wojnę albo jej uniknąć. Zależało to od zdolności hiszpańskich monarchów, którzy po otrzymaniu odpowiedniej zapłaty mogli nam kupić pokój. Czy nowy świat wystarczy, żeby ich do tego skłonić?

– Albo i nie – powiedział Borgia i machnął upierścienioną dłonią. – To będzie musiało zaczekać. – Odłożył pióro i wstał zza biurka.

– Wychodzi pan? – zapytałam, również wstając.

W tak poważnej sytuacji można było się spodziewać, że Papież skupi się wyłącznie na interesach. Ale Borgia nigdy nie robił niczego bez powodu – albo kilku czasami wyraźnie sprzecznych ze sobą powodów, które w końcu mimo wszystko składały się w całość, aby zaspokoić jego ambicje.

– Obiecałem udzielić porady pewnej niespokojnej duszy – powiedział, odzyskując nagle humor.

Usłyszałam, jak sekretarze jęknęli i trudno ich było za to winić. Wymykał się do swojej nałożnicy, Giulii Farnese Orsini, słusznie nazywanej La Bella, chociaż – o ile mi było wiadomo – nic złego nie działo się z jej duszą. Tymczasem na sekretarzy miała spaść odpowiedzialność za odpieranie pytań zaniepokojonych ambasadorów i dworzan, starających się zorientować, co, jeżeli w ogóle coś, zamierza zrobić Ojciec Święty.

– Cóż, w takim razie… – powiedziałam, idąc do drzwi.

Borgia, z konieczności zachowując pozory, chodził prywatnym pasażem, który łączył jego biuro z sąsiadującym Palazzo Santa Maria in Portico, gdzie umieścił obie młode nałożnice i niewiele młodszą córkę z wcześniejszego związku, z którego miał również Cesare i dwóch innych synów. Ja musiałam obierać inną trasę, co oznaczało przepychanie się między ludźmi oczekującymi w przedpokojach. Szczęśliwie z uwagi na to, że byłam kobietą, a także osobą budzącą poważne wątpliwości, oszczędzone mi było wypytywanie, które miało wkrótce dotknąć jego sekretarzy.

Dotarłam do pierwszego przedsionka, gdy nerwowy człowieczek podszedł do mnie ukradkiem. Niech was nie zmyli ten opis, bo chociaż jest dosyć wierny, żywiłam do Renaldo D’Marco znaczny sentyment. Zajmował uprzednio stanowisko nadzorcy palazzo Borgii, gdy ten był jeszcze kardynałem, a teraz służył mu w Watykanie.

– Podpisał? – zapytał, rozglądając się ukradkiem, co oczywiście sprawiło, że przyciągnął do siebie niepożądaną uwagę, a przez to również do mnie.

Chwyciłam go za rękaw i odciągnęłam w róg przy palenisku, w którym byliśmy mniej wystawieni na ciekawskie oczy. Dźwięki młotków i pił z pobliskiego skrzydła Pałacu Watykańskiego, gdzie remontowano rozległe apartamenty Borgii, zapewniały, że nikt nas nie podsłucha. Mimo tego mówiłam ściszonym głosem.

– Jeszcze nie, ale podpisze.

– Jesteś pewna?

Renaldo nie pytał bezpodstawnie. Jak niemal każdy obstawił zakłady u jednego z setek rzymskich bukmacherów, którzy je przyjmowali. Możliwe było też, że powierzył fundusze jakimś instytucjom handlowym, na których zyski papieski dekret mógł mieć wpływ. Tu za bardzo się nie różniliśmy. Borgia był niezwykle hojny – jak każdy rozsądny człowiek w przypadku swojego truciciela. Nie mogłam więc narzekać, ale uważano by mnie za głupią, jeżeli nie zrobiłabym mądrego użytku z informacji, które do mnie docierały.

– Nie ma wyboru – powiedziałam. – Musi zdobyć przychylność Hiszpanii, a ich Królewskie Mości jasno postawiły, że nie ma innej drogi, aby ją uzyskać.

– Ale jeżeli Kolumb ma rację…

Ostro kiwnęłam głową. Wszyscy znali problem, który powstrzymywał na razie Borgię przed podpisaniem dekretu.

– Jeżeli Ojciec Święty odda Hiszpanii to, co naprawdę okaże się być Indiami – odparłam – będziemy mieć wojnę z Portugalią. Wszyscy o tym wiedzą. Ale uczeni, geografowie, twórcy map dalej potwierdzają to, co mówili, gdy wielki żeglarz rozpowiadał o swoim zwariowanym przedsięwzięciu na europejskich dworach, skąd odsyłano go z pustymi rękami: świat jest zbyt duży, żeby mógł dotrzeć tą drogą do Indii.

W tygodniach, które nastąpiły po tym, jak zdezelowana karawela „La Nina” z trudem pokonała sztorm na Atlantyku, znajdując schronienie w porcie Lizbony, nikt nie mówił o niczym innym niż o zdumiewających wieściach, które przywiozła. Ledwo pierwsze raporty dotarły do Rzymu, Borgia usiadł do pracy, żeby określić, jakie korzyści mógłby odnieść z tego, co właśnie się zdarzyło.

Żeby ułatwić mu decyzję, znosiliśmy niekończącą się paradę mędrców, którzy tłumaczyli mu na okrągło, dlaczego, w przeciwieństwie do tego, co twierdził, Kolumb najprawdopodobniej nie mógł dotrzeć do Indii. Z tego, co było im wiadomo, jemu i jego załodze wyczerpałby się cały prowiant i wszyscy zginęliby na morzu na długo, zanim dotarliby do ich brzegu. A fakt, że się tak nie stało, oznacza tylko jedno – znaleźli nie Indie, z ich wielkim bogactwem wysoce pożądanych przypraw, ale nowy ląd, którego istnienia wcześniej nie podejrzewano – Novi Orbis.

– A jeśli nie mają racji…? – zaczął Renaldo, ale nie zamierzałam go słuchać.

– Już starożytni Grecy znali wielkość świata, podobnie jak my. Kolumb odkrył coś innego, coś zupełnie nowego, czy chce to przyznać, czy nie. To może być miejsce niewyobrażalnych bogactw, ale może oferować jedynie śmierć i ruinę. Hiszpania szybko się tego dowie.

Nadzorca wydawał się uspokojony moimi zapewnieniami, ale dalej coś wydawało się go dręczyć.

– Słyszałaś plotki? – zapytał, nachylając się do mnie tak blisko, że poczułam w jego oddechu anyżek.

Nie był to nieprzyjemny aromat, ale nie był też w stanie w pełni zamaskować wywołanego przez jego nerwowość kwaśnego zapachu z żołądka.

– Które plotki? Codziennie każda godzina przynosi więcej niż poprzednia.

– Nie wiem, na ile te są prawdziwe. Ale obawiam się, że aż za bardzo. Mówią, że ten mężczyzna, Pinzon, kapitan „La Pinty”, umiera na chorobę, której wcześniej nikt nie widział. Jest pokryty dziwnymi krostami i zżera go gorączka.

Słyszałam te same plotki i podzielałam obawy Renaldo, ale nie miałam zamiaru się do tego przyznawać. Żeglarze często wracali do domu z przeróżnymi dolegliwościami, ale te były inne. Jak wynikało z raportów, nikt nigdy nie widział zarazy, która zabijała zastępcę kapitana floty Kolumba. I nie był w tym osamotniony; to samo dotknęło również paru innych ludzi, którzy żeglowali z wielkim odkrywcą. Były też doniesienia, na razie niepotwierdzone, że takie objawy zaczynały się pojawiać wśród prostytutek w Barcelonie, mieście, do którego udało się wielu członków załogi po powrocie na ląd.

– Musimy się za niego modlić – powiedziałam poważnie.

To uspokoiło Renaldo.

– Oczywiście – powiedział. – Ale co z dekretem – naprawdę jesteś o tym przekonana?

Zapewniłam go, że byłam, i usprawiedliwiłam się pilną potrzebą znalezienia się w innym miejscu, co w zasadzie było zgodne z prawdą. Parę minut później przemierzałam olbrzymi plac, jak zwykle zalany tłumem handlarzy, gapiów, księży, zakonnic, pielgrzymów, dygnitarzy i im podobnych. Watykan, jak zawsze, był otwarty na interesy.

Skłaniające się ku zachodowi słońce ogrzewało mi twarz i po raz pierwszy od wielu godzin mogłam oddychać pełną piersią. Nawet mięśnie karku, napięte do granic wytrzymałości, gdy usługiwałam Borgii, rozluźniły się, choć nie do końca. Za mną wznosił się potężny cień Bazyliki Świętego Piotra, starej na ponad tysiąc lat i zagrożonej ruiną. Nie patrzyłam w jej stronę, ale jak zawsze czułam jej obecność.

Dalej prześladowały mnie wydarzenia ubiegłego roku. Budząc się i zasypiając, na nowo przeżywałam rozpaczliwe poszukiwania zaginionego dziecka, które było w rękach szaleńca zamierzającego dokonać rytualnego mordu. To, co widziałam w utkanych ludzkimi szczątkami katakumbach pod bazyliką, było wystarczająco koszmarne, ale zdecydowanie bladło w porównaniu z potwornością tego, co nastąpiło później na rozległym, opuszczonym poddaszu pod walącym się dachem kościoła.

Jakby to nie wystarczało, wbiłam sobie do głowy, że żadna z moich mrocznych myśli nie powinna z niej wyciec, żeby nie przyciągnąć boskiej uwagi, co na pewno by się stało, gdybym znowu była na tyle głupia i zbliżyła się do Boga na tej skale, na której zbudowano Jego Kościół.

Na szczęście nie było potrzeby tego robić. Sam Borgia gardził posępną kupą kamienia; odwiedził ją tylko parę razy od czasu, gdy został papieżem, i ciągle mówił, że trzeba ją rozebrać. Miał plan wybudowania nowej, wspanialszej bazyliki, która stanowiłaby hołd dla jego pontyfikatu. Niestety fundusze na tak ambitne przedsięwzięcie nie istniały i nie było na nie szansy w najbliższym czasie.

Szczęśliwie nikt nie wydawał się zauważać, nie mówiąc o przejmowaniu się tym, że unikałam jak ognia postawienia stopy w Kościele Piotra. Nie pamiętam, kiedy ostatni raz przystąpiłam do spowiedzi w celu oczyszczenia duszy. Co prawda jednej nocy ubiegłego lata załamałam się i przyznałam Borgii, że prześladuje mnie myśl, iż Papież Innocenty VIII, Następca Chrystusa, wybrany przez Boga, aby reprezentował go na Ziemi, zginął jednak z mojej ręki. Uparł się wtedy dać mi rozgrzeszenie, a ja, jako słaba kobieta, na to przystałam. Oboje wtedy byliśmy raczej nietrzeźwi, jeśli to może nas trochę usprawiedliwić.

Od tamtego czasu tylko trzykrotnie zabiłam, za każdym razem robiąc to w odpowiedzi na zamach na życie Borgii oraz tak miłosiernie, jak się dało, jeżeli to może mieć znaczenie. Tłumaczyłam sobie, że uśmiercanie w obronie Jego Świątobliwości nie prowadzi do grzechu, ale nie znaczy to, że nie grzeszyłam. Jeśli odłożyć na bok drobne przewinienia – jak rozwiązłość, chociaż niestety zdarzała mi się rzadko; praca w niedzielę, jeżeli badania, które podjęłam dla własnych korzyści mogą być naprawdę uznane za pracę – prawda była taka, że rzadko zdarzał mi się dzień, kiedy nie rozmyślałam o morderstwie.

Mówię „rozmyślałam” w sensie krystalizacji pomysłu, obracania go na różne strony, myślenia, jak go wygładzić i udoskonalić. Traktowałam to jak ćwiczenie, które miało dać mi trochę ulgi w obliczu nieubłagalnej rzeczywistości, że szalony ksiądz Bernardo Morozzi, prawdziwy zleceniodawca śmierci mojego ojca, i jak podejrzewałam, sprawca ataków skierowanych przeciwko Borgii, wciąż pozostawał żywy.

Nie wystarczyło mu to, że ubiegłego roku wygnano z Hiszpanii Żydów – ten ksiądz o twarzy anioła i duszy diabła planował nakłonić papieża do podpisania edyktu usuwającego ich z całego chrześcijaństwa. Odegrałam wtedy swoją rolę, udaremniając jego złowróżbne ambicje, nie udało mi się jednak pomścić śmierci ojca. Na razie.

Nie widziałam sensu w tłumaczeniu tego wszystkiego jakiemuś nieszczęsnemu spowiednikowi, który musiałby potem poszukać odpowiedniej pokuty, choć mnie żadna nie przychodziła do głowy, bo zdecydowanie nie czułam skruchy, a i nie zamierzałam zmieniać swoich grzesznych dróg.

Pomimo tego wszystkiego chylące się ku upadkowi ruiny bazyliki dalej miały moc sprowadzania na mnie dreszczy. Przyspieszyłam, żeby jak najszybciej, choćby na jedną chwilę, odejść z Watykanu i od wszystkiego, co reprezentował.

- 2 -

Chmury przesunęły się na wschód i Rzym skąpany był w przejrzystym, złotawym świetle, które usiłują ostatnio uchwycić wszyscy malarze, choć jedynie paru z nich to się udaje. Ominęłam tłumy, kierując się w stronę rzeki, i przeszłam przez Ponte Sisto. Na drugim brzegu, zaraz za mostem, zaczepiłam posiwiałego przewoźnika. Gdy już się upewnił, że mam monetę, za którą mogłam go wynająć, zgodził się zawieźć mnie kilka kilometrów w górę rzeki. Możecie wszystko powiedzieć o Borgii, ale wprowadził w Rzymie taki porządek, jakiego miasto nie widziało od wielu lat. Zwykła kobieta, taka bez zbrojnej eskorty, mogła znowu chodzić po mieście bez obaw o molestowanie. Nie zniknęły oczywiście wszystkie problemy, żadne miasto nie jest zupełnie wolne od zbrodni, ale wszyscy byli zgodni, że to jedno wyszło Borgii naprawdę dobrze i za to większość rzymian była mu naprawdę wdzięczna.

Dom, do którego zmierzałam, leżał poza północnymi granicami miasta, w pobliżu ładnej wioski Cappriacolla.

Zostawiłam przewoźnika i przeszłam niecały kilometr aleją ocienioną dębami i lipami. Krótkie wycieczki na wieś bardzo mi odpowiadają.

W drodze do miejsca przeznaczenia cieszyłam się zapachem dzikich róż i kapryfolium, wzmocnionym silną nutą gnoju.

Była to piętrowa rezydencja wybudowana wokół wewnętrznego dziedzińca. Po jednej stronie miała bramę wystarczająco szeroką, żeby pomieścić powóz albo furę, ale też wystarczająco wąską, aby ją szybko zabezpieczyć w przypadku kłopotów. Stiuki i inne zewnętrzne zdobienia były bardzo proste, zgodnie ze stylem obowiązującym dekady temu, kiedy dom został zbudowany. Odwiedzającemu można było wybaczyć, jeżeli uznał go za przybytek zamożnej wiejskiej rodziny żyjącej z uprawy swoich pól i winnic.

Gdy się zbliżyłam, wybiegło stamtąd kilka potężnych mastiffów, którym z pysków zwieszały się strugi śliny. Mastiff w pojedynkę może być najbardziej kochającym psem. Jednak w grupie nie zawahają się rozszarpać silnego człowieka na strzępy. Przewodnik stada, który sięgał mi prawie do pasa, uniósł olbrzymią głowę i szczeknął ostrzegawczo. Stanęłam i wyciągnęłam rękę z wnętrzem dłoni zwróconym ku górze. Po chwili mastiff podszedł i delikatnie ją obwąchał. Poznał mnie i znowu zaszczekał, tym razem łagodniej, jakby chciał zasygnalizować innym, że wszystko jest w porządku, i pozwolił mi iść dalej.

Przeszłam przez bramę i dziedziniec w stronę ocienionego tarasu. Zatrzymałam się tam na chwilę dla ochłody. Wysokie od podłogi do sufitu okna były otwarte. Dochodził przez nie szum rozmów, który konkurował z sennym brzęczeniem owadów w pobliskich zaroślach.

Odchylając falujące białe zasłony, przekroczyłam próg, wchodząc do dużego pokoju o zgrabnych proporcjach z łupkową podłogą i wysokim, sklepionym sufitem. Ścianę po przeciwnej stronie zdominowało kamienne palenisko, nad którym wisiał gobelin, który podobno do niedawna należał do Karola, króla Francji. Zgadywano, jak właściciel domu mógł wejść w jego posiadanie.

Gdybym chciała, mogłabym go o to spytać. Luigi d’Amico stał niedaleko niego, gdy weszłam. Podszedł do mnie z uśmiechem.

– Francesco, miło cię widzieć!

Nie można było wątpić w serdeczność jego powitania ani też nie odwdzięczyć mu się tym samym. D’Amico był rosłym mężczyzną o rumianej twarzy, którego gburowatość maskowała niezwykły intelekt. Wyrastał w skromnych warunkach, ale wcześnie wykazał zdolność rozumienia tajemnych mechanizmów pieniądza. To sprawiło, że zajął się bankowością i w bardzo krótkim czasie stał się właścicielem wielkiej fortuny. Podczas gdy większość ludzi będących w podobnie szczęśliwej sytuacji zostawało mecenasami sztuki, płacąc za uwiecznianie siebie dla potomnych, d’Amico zwrócił się ku swojej prawdziwej pasji – filozofii natury. Powiedział mi kiedyś, że chciałby zrozumieć działanie natury tak dogłębnie, jak rozumiał pieniądz, co znaczyło, że naprawdę dobrze.

– Jak się miewa nasz drogi przyjaciel, twój chlebodawca? – zainteresował się, kiedy już wymieniliśmy zwyczajowe uprzejmości.

– Całkiem nieźle.

Trochę mnie dziwiło to, że d’Amico nigdy nie próbował wykorzystać naszej znajomości, żeby uzyskać informacje na temat Borgii. Były na to tylko dwa możliwe wytłumaczenia – albo miał niezwykle szlachetny charakter, jakiego na tej ziemi nie sposób było spotkać, albo jego źródła w Watykanie były lepsze niż te, które były mi dostępne. Naprawdę go lubiłam, ale byłam przekonana, że raczej to ostatnie było zgodne z prawdą.

– To dobrze – powiedział i poszliśmy dołączyć do innych.

Tego dnia było dwanaście osób. Prawie sami mężczyźni, ale po moim przybyciu grupa liczyła również dwie kobiety. Każde z nas dotarło do willi oddzielnie. Należała ona do jednej z wielu lokalizacji, w których się spotykaliśmy, pilnując, żeby nie odwiedzać za często jednego miejsca, co mogłoby przyciągnąć uwagę.

Taka ostrożność była konieczna, bo poświęciliśmy się życiu w pogoni za wiedzą, chociaż było to niezgodne z nakazami Świętego Kościoła Rzymskiego. Jeżeli niewystarczająco was to ekscytuje, bo mieliście może nadzieję, że zmierzałam na miłosną schadzkę, którą mogłabym opisać ze wszystkimi pikantnymi szczegółami, pozwólcie, że wam przypomnę, iż zmierzając do zgłębienia sekretów natury, ryzykowaliśmy oskarżenie o herezję i spalenie na stosach, jakie gorzały w całym chrześcijańskim świecie. Nie mam nic przeciwko jękom czy nawet okazjonalnym krzykom, które towarzyszą szałowi namiętności. Ale te, które wydobywają się z ust nieszczęsnych, skazanych na męczeńską śmierć w ogniu, nie pozwalają mi w nocy zasnąć.

Ale wpadam w dygresje; taki już mam zwyczaj.

Nazywaliśmy się Światłość, z powodu światła, które mieliśmy nadzieję przynieść światu. Ja byłam najmłodszym i najnowszym członkiem grupy, do której należał również mój ojciec przed swoją przedwczesną śmiercią. Wszyscy zebrali się przy stole w odległym końcu pokoju. Brakował tylko jednego – tego, którego spodziewałam się tam zobaczyć – Rocco Moroniego, wytwórcy szkła o niezwykłych umiejętnościach, który wprowadził mnie do Światłości. Dwa lata wcześniej Rocco na tyle błędnie oceniał mój charakter, że zwrócił się do ojca z prośbą o moją rękę. Teraz znał mnie znacznie lepiej i odnosiłam czasem wrażenie, że był rad, iż mu się wtedy nie udało, jednak mimo to pozostał moim prawdziwym przyjacielem i nieświadomym obiektem moich miłosnych fantazji. Zanim mogłam zastanowić się nad jego nieobecnością, moją uwagę przykuła duża mapa, która była przedmiotem analizy grupy.

– Narysował ją Juan de la Cosa – powiedział d’Amico, odnosząc się do kapitana „La Santa Maria”, statku, który rozbił się na rafach w pobliżu miejsca, które Kolumb nazywał Hispaniola. – Jedna kopia jest w drodze do ich najbardziej katolickich mości Ferdynanda i Izabelli. Druga jest tutaj.

– Nie spytam, jak udało ci się ją zdobyć – powiedziałam.

Słysząc mój głos, kobieta siedząca przy stole uniosła wzrok.

– Chyba wszyscy możemy się domyślać, jak to zrobił – powiedziała z uśmiechem. – La Cosa nie jest za bardzo zadowolony z tego, jak potraktował go wielki Kolumb. Chciałby sam zyskać uznanie.

Sofia Montefiore była kobietą w średnim wieku o mocnej budowie, z burzą srebrnych włosów upiętych byle jak nad przyjemną twarzą. Była również aptekarką i Żydówką. Zaprzyjaźniłyśmy się w ubiegłym roku, po części połączyło nas to, że obie jako kobiety oddawałyśmy się męskim zawodom.

Kiedy mówiła, pochyliłam się do przodu, studiując mapę. La Cosa odtworzył linię brzegową, która w niczym nie przypominała Indii, jakie były znane tym, którzy dotarli aż tak daleko w poszukiwaniu przypraw, które w Europie były warte więcej niż ich waga w złocie. Narysowany przez niego brzeg był obcy, inny niż którykolwiek z dotychczas widzianych. Jeżeli miał rację… Matko Boska, tyle zależało od jego wiarygodności.

– Czy La Cosa jest zdrowy? – zapytałam.

– Nie ma krost – odpowiedział Luigi, nawiązując do umierającego Pinzona. – A przynajmniej tak nam wiadomo. Wydaje się zachowywać przytomność umysłu. Poza tym… – zniżył głos, jakby chciał zdradzić nam jakiś sekret. – Nie zapominajmy o poławiaczach dorszy.

Tutaj tkwiło sedno sprawy. Zakładam, że jadacie dorsza, wiedząc o tym, że jest dobry dla zdrowia, a więc zdajecie sobie sprawę z jego wagi. Na wypadek, gdybyście jednak byli jakimś nieznanym mi gatunkiem, pozwólcie, iż was uświadomię, że portugalscy rybacy przez setki lat wypływali na rozległe północne łowiska, o których nie chcą w szczegółach opowiadać, i przywozili stamtąd dorsza w ilościach wystarczających, żeby wyżywić większą część Europy.

Niektórzy z nich, będąc w stanie nietrzeźwym, twierdzili, że znają ziemię na zachód od miejsca, w którym łowią dorsze. Niektórzy mówili nawet, że spotkali dzikich wikingów, którzy opowiadali o innych lądach, nawet bardziej odległych. Lądach, które podobno wciąż tkwiły w wiekach przeszłych, ale mimo to padli tam ofiarą zajadłych dzikusów, którzy przepędzili wikingów, co jest raczej zaskakujące, biorąc pod uwagę ich zasłużoną reputację grabieżców i wojowników. Nie miałoby to większego znaczenia, gdyby nie plotki o tym, że Kolumb wraz z bratem wiele lat temu odbyli podróż na północ, a podczas niej podobno prawie zamarzli. Jedli dużo dorszy i pili przejrzysty mocny trunek z wikingami, słuchając ich opowieści o ziemi na zachodzie, która – jak twierdzili – rozciągała się dalej, niż człowiek był w stanie iść przez wiele dni.

Tak mówiono.

Pochylałam się, przyglądając się mapie. La Cosa odtworzył wszelkie zawiłości, rysując wyspy, na które się natknął, ale wyraźnie separując je od tego, co jak najwyraźniej wierzył, było prawdziwą linią brzegową lądu.

Jeżeli miał rację… tak wiele od tego zależało.

– To zdumiewające – powiedziałam. – Jeśli obliczenia są prawidłowe…

Chodziło mi o obwód Ziemi szacowany przez matematyka ze starożytnej Grecji, Eratostenesa, którego prace były dobrze znane Arabom, a zostały na nowo odkryte przez nas i wielokrotnie potwierdzone. Wskutek tego każda inteligentna osoba, która tylko chciała się czegoś dowiedzieć, znała wielkość świata. Niewielu, a wśród nich Kolumb, upierało się, że świat jest dużo mniejszy, a w związku z tym Indie muszą leżeć zaraz na zachód.

– Jeżeli są prawidłowe, Kolumb naprawdę znalazł Novi Orbis, Nowy Świat.

Spojrzałam na mężczyznę, który właśnie przemówił. Dobiegał trzydziestki, był trochę niższy niż d’Amico i miał ciemną, starannie przystrzyżoną brodę i wąsy. Na jego twarzy widniał wyraz niewinnej dziecięcej ciekawości. Pomimo faktu, że nosił biało-czarny habit zakonu, którego bano się najbardziej w Świętym Kościele Rzymskim, czyli zakonu dominikanów.

Brat Guillaume ledwo mógł powstrzymać podniecenie. Przejechał palcem po linii brzegowej, uważając, żeby nie dotknąć pergaminu, i westchnął z zachwytem.

– Nowy Świat… – powiedział. – To opiera się wyobraźni. Zaprawdę stworzenie ma w sobie tyle cudów, że nasze biedne umysły nie mogą ich ogarnąć.

Jeżeli dziwi was, że dominikanin mógł być członkiem Światłości, pozwólcie, że zapewnię was, iż Guillaume bardzo różnił się od tego, co bez wątpienia słyszeliście o „Ogarach Boga”, ujadających łowcach Inkwizycji. Powinniście sobie przypomnieć, że na każdego Torquemadę oraz innego miłośnika stosów i narzędzi tortur, przypadali wśród dominikanów również tacy, jak Święty Albert Wielki, który twierdził, że nauka i wiara mogą egzystować obok siebie i współgrać, a ponad wszystko wielki Święty Tomasz z Akwinu, na którego barkach, można powiedzieć, opiera się nasz Kościół. A to, jak nisko zakon stoczył się z takich wzniosłości umysłu w gorączkowe pasje Wielkiego Inkwizytora, pozostawiam już waszej ocenie.

Jeszcze przez jakiś czas pochylaliśmy się nad mapą, która nie przestawała nas fascynować, a potem przeszliśmy do stołu zjeść wczesną kolację. Z konieczności musieliśmy opuścić willę, zanim zrobi się ciemno, żeby bez nadmiernych trudności dotrzeć do własnych domów.

Posiłek, jak zwykle gdy zapewniał go d’Amico, był wyśmienity. Rozmowy dotyczyły różnych spraw, od mapy, do ostatnich eksperymentów i badań, które prowadzili różni członkowie naszej grupy. Ja mogłam pochwalić się opowieścią o rezultatach swoich wysiłków dotyczących wytrącania azotanu srebra w roztworze.

Nie będę zanudzać was szczegółami, powiem jednak z całą skromnością, że towarzystwo odebrało moją prezentację jako niezwykle interesującą.

Kończyliśmy posiłek, delektując się korzennym winem, figami i pomarańczami, co miało wspomóc trawienie, gdy nagle konwersacja przy stole została przerwana wściekłym ujadaniem mastiffów, do którego szybko dołączyły męskie krzyki.

„Napastnicy!”.

Wciąż mam przed oczami, jak zamarliśmy wokół stołu, zanim dotarło do nas, co się dzieje, i rzuciliśmy się do działania. Luigi zerwał się na nogi i złapał mapę, zwijając ją ciasno w biegu. Brat Guillaume pobiegł odsunąć gobelin, który ukrywał drzwi wiodące do holu. Przewróciliśmy w pośpiechu parę krzeseł, ale poza tym nie było słychać żadnych dźwięków poza krzykami mężczyzn, które coraz bardziej się zbliżały, i wyciem psów. Wiedzieliśmy, że taka chwila może nadejść, i staraliśmy się na to jak najlepiej przygotować. To oraz rozsądne środki ostrożności powzięte przez Luigiego niewątpliwie tłumaczyły nasz niezwykły spokój.

Pomimo tego serce biło mi jak szalone, gdy tłoczyliśmy się w pasażu, który schodził w dół, biegnąc pomiędzy ścianami, zanim nie skończył się w podziemiach willi. Stamtąd kolejne ukryte drzwi prowadziły do niskiego, przesiąkniętego wilgocią tunelu. Luigi rozniecił krzesiwem ogień, dając nam wystarczająco dużo światła, żebyśmy mogli widzieć drogę.

Sofia szła zaraz za mną; jej obecność dodawała mi otuchy, jednak świadomość zagrożenia pchała mnie naprzód. Wyobrażałam sobie napastników włamujących się do holu, znajdujących dowody na to, że dopiero co stamtąd wyszliśmy, i zdwajających wysiłki, żeby nas schwytać. Jeżeli zostalibyśmy złapani, szybka śmierć była najlepszą rzeczą, na jaką każdy z nas mógł mieć nadzieję. Zdecydowanie lepszą niż cele tortur Inkwizycji.

– Stójcie – nakazał brat Guillaume, unosząc rękę.

Byliśmy blisko końca tunelu. Przed nami, za zasłoną krzewów, dostrzegałam przebłyski zachodzącego słońca.

Po plecach spłynął mi pot. Sięgnęłam w tył i chwyciłam rękę Sofii. Jeśli napastnicy wiedzieli o tunelu… jeżeli postawili u jego wylotu człowieka…

Braciszek ostrożnie poszedł do przodu, aż dotarł do kraty, która zamykała wejście. Rozejrzał się uważnie i skinął na nas ręką.

– Droga wolna – powiedział z uśmiechem.

Z ulgą wypuściłam wstrzymywane do tej pory powietrze i usłyszałam, że inni zrobili to samo.

Guillaume otworzył kratę i wyszedł na zewnątrz.

– Idźcie szybko i z Bogiem.

Szliśmy parami, ja odeszłam z Sofią, żegnając się z innymi krótkimi słowami wsparcia i pospiesznymi uściskami. Napastnicy prawdopodobnie przybyli od rzeki, więc my skierowaliśmy się w drugą stronę, przez pola dojrzałej pszenicy. Drogę wskazywało nam zachodzące słońce, ale nie ociągaliśmy się zbytnio, wiedząc, że wkrótce zapadnie noc.

Uszłyśmy niewielki kawałek, gdy Sofia spojrzała przez ramię. Zatrzymała się i lekko mnie dotknęła.

– Patrz – powiedziała.

Odwróciłam się i na tle ciemniejącego nieba zobaczyłam czarny dym. Nie mogąc nas znaleźć, napastnicy podpalili willę. Do rana zostaną z niej tylko zwęglone ruiny. Ale nasze kości nie będą pośród nich leżały jak biedne skruszone szczątki, które widywałam podczas modlitw odprawianych za skazańców. Starałam się być za to wdzięczna.

Nie mogłyśmy pozwolić sobie na zwłokę. Do tej pory zamaskowane drzwi w holu na pewno zostały odkryte, a wraz z nimi i pasaż, który doprowadził naszych prześladowców do piwnicy, gdzie co prawda trudniej byłoby im odkryć tunel, ale z pewnością domyślili się naszej ucieczki. Można się było spodziewać, że od razu wezmą się za przeszukiwanie okolicy.

Z myślą o tym przedzierałyśmy się z Sofią naprzód. Raz upadła, potykając się o wystający korzeń, ale z moją pomocą szybko wstała.

– Nic mi nie jest – upierała się, gdy wyraziłam niepokój. – Potrzeba więcej niż jakiś korzeń, żeby pogruchotać te kości.

W obliczu jej odwagi ja też nie mogłam się poddać. Szybko szłyśmy do przodu, w czym pomagało nam światło księżyca w kwadrze, i doszłyśmy w końcu do strumienia, gdzie wykończone i bez tchu klęknęłyśmy, aby się napić. Willa była kilometry za nami i nie słyszałyśmy dźwięków pogoni. Przynajmniej w tej chwili wydawało się, że byłyśmy bezpieczne.

Dopiero, gdy to sobie uświadomiłam, spadł na mnie szok spowodowany tym, co nam się przydarzyło, zwiększony jeszcze przez konsekwencje, które mogły za tym podążyć. Opadłam na ziemię. Sofia położyła się obok mnie. Miała jeszcze wystarczająco dużo siły, żeby mnie objąć.

Powiedziała łagodnie:

– Żyjemy, Francesco. Później będziemy zmagać się z tym, co się stało, teraz podziękujmy tylko za to, że to jakoś przetrwałyśmy.

Miała rację, oczywiście, i wiedziałam o tym, ale przygniatał mnie strach.

Wyszeptałam w jej ramię:

– Guillaume i inni…

Delikatnie poklepała mnie po plecach jak matka uspokajająca wylęknione dziecko. Nie znałam nigdy dotyku matki, bo umarła, dając mi życie. Ale były chwile, gdy wyobrażałam sobie, że słyszę jej głos śpiewający mi czule i widzę mignięcie twarzy, która była dla mnie na zawsze stracona.

Jakie głupie bywają tęsknoty naszego serca.

– Jestem pewna, że udało im się bezpiecznie uciec – powiedziała Sofia – a Luigi jest za sprytny na to, żeby komuś udało się go wyśledzić na podstawie willi. Światłość przetrwa, nie mam co do tego wątpliwości.

Modliłam się, żeby miała rację, ale zrozumiałam też, leżąc tam w objęciach nocy, że zostaliśmy zdradzeni. Ktoś, kto wystarczająco dobrze znał Światłość, aby wiedzieć o ostrożnie dobieranych miejscach i czasie naszych spotkań, zrobił coś, żeby nas zniszczyć.

I ten ktoś zrobi to znowu, jeżeli ja, Francesca Giordano, trucicielka Papieża, go nie powstrzymam.

- 3 -

Ukrywałyśmy się z Sofią poza miastem do świtu. Padał lekki deszcz, gdy dołączyłyśmy do strumienia kupców, podróżnych, sprzedawców i rzemieślników płynącego Via Flaminia w stronę bram miasta. Krople niewystarczająco zmoczyły pył poruszany przez mnogość koni, wozów i butów. Unosił się nad ziemią jak czerwonawa mgła, gęstniejąc, gdy zbliżyłyśmy się do miasta.

Droga ciągnęła się prosto, jak wszystkie stare rzymskie drogi, pomiędzy rzędami smukłych topoli i plątaniną krzewów, oddając pole dojrzewającym zbożom i winoroślom obciążonym gronami, które za kilka tygodni będą gotowe do wyciśnięcia. Krakanie kruków mieszało się ze skrzypieniem kół wozów, podzwanianiem uprzęży i – unoszącym się słodko w powietrzu – brzdąkaniem lutni, akompaniując trubadurowi, który nie wstydził się dzielić swoim talentem. Oczywiście śpiewał pieśń o miłości, coś o skazanych na zgubę Troilusiei Kresydzie, kiedy poczułam zapach miasta.

Jak można opisać aromaty Rzymu? Słyszałam, jak lekceważąco mówili o nich ci, którzy chcieli pokazać swoje obycie, ale zdołali tylko zrobić z siebie głupców. Dla mnie to aromat inny niż wszystkie, złożony w równych częściach z drzewnego dymu, zalewowych bagien, gnoju, potu i drażniącej wysokiej nuty, której nie potrafię sprecyzować, ale poznałabym ją nawet przez sen. Kiedy czasami zachodzi potrzeba, żebym opuściła miasto – na szczęście zwykle na krótko – udaje mi się złagodzić nieodłączną tęsknotę za domem, unosząc do twarzy kawałek tkaniny, która nawet po praniu wciąż utrzymuje zapachową pamięć, unikalną Romę.

Od czasów zagojenia ran po Wielkiej Schizmie parę dziesięcioleci temu miasto znowu przyjęło funkcję prawowitego centrum chrześcijaństwa. Miejsce, które starzy mężczyźni i kobiety pamiętali jako rozgrzebane ruiny ruder i bud, zostało w zawrotnym tempie odbudowane, stając się najwspanialszym miastem Europy. Rezultaty były niezwykłe, z okazałymi palazzi z trawertynu wznoszonymi niemal podczas jednej nocy, przekształcając ponurą paletę wikliny i gliny w cudowny zalew różów, czerwieni i złota. To, że powietrze było ciężkie od kurzu i brudu, ulice nieprzejezdne, a kakofonia dźwięków ogłuszała, w szerszej perspektywie nie miało znaczenia.

Rozdzieliłyśmy się z Sofią w pobliżu Ponte Sant’Angelo.

– Idź bezpiecznie – powiedziała i objęła mnie.

Pomimo trudów wyglądała na silną i zdecydowaną, ale w jej oczach widziałam zmartwienie.

Obie wiedziałyśmy, że nasza ulga jest tymczasowa.

Nowy duch skierowany na zdobywanie wiedzy i badania, któremu my w Światłości się poświęciliśmy, był żarliwie zwalczany, zarówno wtedy, jak i teraz, przez siły zdeterminowane, aby utrzymać świat w okowach ignorancji i zabobonów. To była jedynie kwestia czasu, zanim znów uderzą.

– Ty również – odparłam i uścisnęłam ją, nie po raz pierwszy życząc sobie, żeby mieszkała gdzieś indziej niż w granicach Dzielnicy Żydowskiej.

Napływ uciekinierów wygnanych z Hiszpanii przez ich najbardziej katolickie mości, króla Ferdynanda i królową Izabellę, przytłoczył labirynt wąskich uliczek i zaułków położonych na terenach regularnie zalewanych przez Tyber. Skutki tego w postaci często wybuchających tam chorób i wszechobecnego uczucia rozpaczy, przypominały mi moją ukochaną Boską Komedię Dantego.

Dzięki śmierci Innocentego VIII, która nastąpiła w odpowiednim czasie, Żydzi ubili interes z Borgią. W zamian za płatności, o których mówiono, że sięgały nawet czterystu tysięcy srebrnych dukatów, a które wykorzystał, aby kupić sobie pontyfikat, zgodził się tolerować ich obecność w Rzymie, a tym samym i w całym chrześcijaństwie.

Na przestrzeni miesięcy, które minęły od tego czasu, warunki w getcie trochę się poprawiły, wielu uchodźców przeniosło się w inne miejsca, a ci, którzy zostali, pozwalali sobie cieszyć się kruchym poczuciem bezpieczeństwa, choć zdawali sobie sprawę z tego, że może okazać się iluzoryczne. Zaoferowałam, że wykorzystam swoje wpływy, żeby znaleźć dla Sofii coś do zamieszkania w mieście, ale odmówiła, argumentując to tym, że nie miałaby możliwości prowadzić apteki tam, gdzie kontrolowano chrześcijańskie cechy.

Tkwiła w moich myślach jeszcze długo po tym, jak zniknęła mi z oczu, gdy szłam do swoich apartamentów na skraju Zatybrza. Po wyniesieniu go na Papieża Borgia zaaranżował zakwaterowanie mnie z jego córką, Lukrecją, kochanką Giulią oraz ich sługami w Palazzo Santa Maria in Portico. Nie potrwało to więcej niż kilka tygodni, nim udało mi się go przekonać, że chociaż papież mógł do woli afiszować się ze swoją córką czy nałożnicą, jego trucicielka powinna pozostać okryta płaszczem choćby odrobiny dyskrecji. Wiem, że się zgodził, bo mimo iż nigdy nie powiedział tego wprost, nie stawiał sprzeciwu, gdy przeprowadziłam się do nowo postawionego budynku, który jako jeden z wielu w mieście należał do Luigiego d’Amico.

Po raz pierwszy w życiu mieszkałam samodzielnie, i te warunki mi odpowiadały. Zatrudniałam starszą kobietę, która przychodziła posprzątać i zrobić pranie. A co do reszty, cieszyłam się, odwiedzając targowiska, których ilość i różnorodność jest jednym z największych skarbów Rzymu. Przygotowywanie dla siebie posiłków było i przyjemne, i praktyczne. I to nie tylko dlatego, że musiałam strzec się zamachów na własne życie tak gorliwie, jak chronić La Famiglia Borgia. Najlepszym sposobem na osiągnięcie sukcesu w mojej mrocznej profesji jest zabicie słynnego truciciela. Nic tak szybko nie zapewni nikomu reputacji. Sama poszłam tą drogą poprzedniego roku, uśmiercając człowieka, którym Borgia zamierzał zastąpić mojego ojca, i zagarniając tę pozycję dla siebie. Nic więc dziwnego, że w Rzymie i poza jego granicami istnieli tacy, którzy to samo mogli zrobić mnie, jeżeli tylko by się odważyli.

Miałam swój powód, żeby pragnąć samotności. Koszmary nocne, które nawiedzały mnie, odkąd mogłam pamiętać, nie straciły na swoich potwornościach przez wielokrotne powtórki. Za każdym razem budziłam się w okowach takiego strachu, że nie sposób go nawet opisać. Zdarzało się, że krzyczałam i że nie czułam się sobą, gdy się budziłam. Wolałam nie mieć na to świadków.

Ostrożnie podeszłam do budynku, rozglądając się za kimś, kto mógłby na mnie czekać. Jednak aktywność na ulicy wydawała się całkiem normalna – wiecznie spieszący się urzędnicy, pewni siebie duchowni, służący w liberiach, pyskaci czeladnicy, stateczne żony handlowców, a od czasu do czasu przedsiębiorczy złodziejaszek. Wszyscy tłoczyli się tam, chociaż była niedziela, dzień przeznaczony na odpoczynek.

Jak wiele budynków w Rzymie, trzypoziomowa konstrukcja z dachem z czerwonych dachówek kierowała prostą fasadę na ulicę, zdobiła ją tylko garstka małych zakratowanych okien i niskie łukowate drzwi, przez które weszłam. Zaraz za drzwiami wszystko się zmieniało, szeroka galeria przechodziła w dziedziniec, który pełnił jednocześnie funkcję ogrodu i otwartej kuchni. Było na tyle wcześnie, że nasza portatore nie przystąpiła jeszcze do swoich obowiązków. Zadowolona, że nikt nie zobaczy mnie w tak nieporządnym stanie, najbliższymi schodami szybko dotarłam do swojego apartamentu.

Mieściło się na pierwszym piętrze i składało z trzech pokoi – salonu, gdzie, w związku z tym, że rzadko przyjmowałam gości, rozłożyłam urządzenia, które wykorzystywałam w swojej pracy, oraz książki; komnaty sypialnej z osobnym miejscem na kąpiele i spiżarni wyposażonej w szafki wyłożone płatami metalu, które miały zniechęcić wszechobecne robactwo, kamienny zlew z odprowadzeniem na zewnątrz ściany, małą węglową kuchnię z własnym kominem wyprowadzającym dym na zewnątrz, na której mogłam gotować proste posiłki, i gruby drewniany stół, który utrzymywałam w czystości za pomocą octu i piasku.

Apartament miał szczęśliwie wysokie okna, które zapewniały doskonałą wentylację, i taras, który ciągnął się przez całą długość każdego piętra. Meble nawet przewyższały moje potrzeby. Miałam duże łoże z podstawą rzeźbioną w liście akantu, które odziedziczyłam po ojcu, podobnie jak jego skrzynię z zamkiem-łamigłówką, który miał udaremnić wszelkie próby zbadania jej zawartości przez niepowołane osoby, oraz posagowy kufer mojej matki ze scenami z porwania Sabinek. To, łącznie ze stołem do pracy, urządzeniami, książkami i ubraniami było moim własnym dobytkiem, gdy wprowadzałam się do mieszkania. Ale jak to często bywa, w ciągu paru miesięcy, kiedy tam mieszkałam, zgromadziłam wciąż powiększający się asortyment innych rzeczy.

Lukrecja przysłała mi cztery ławy w modnym ostatnio rzymskim stylu. Każda z nich została wyciosana z mahoniu inkrustowanego drewnem orzechowym, a puchowy materac z ciemnoniebieskiego aksamitu wykończony złotymi frędzlami i otoczony poduszkami podtrzymywały skrzyżowane skórzane pasy. Gdybym miała skłonność do przyjmowania gości, siedziałoby się im na nich naprawdę wygodnie. Ponadto w prezencie od samego Ojca Świętego dostałam kilka rzeźbionych krzeseł z zaokrąglonymi podłokietnikami i stół na szerokiej podstawie. Cesare, niezadowolony z tego, że miałam już łóżko, bo tym właśnie pragnął mnie obdarować – przypominam, że nie miał jeszcze osiemnastu lat i bardzo przejmował się swoją męskością – musiał poprzestać na kosztownych dywanach w stylu mauretańskim, tak wspaniałych, że wahałam się położyć je na podłodze, do czego były przecież przeznaczone. Takimi luksusami cieszyli się zwykle bardzo bogaci ludzie, ale muszę przyznać, że każdego ranka i wieczoru, gdy moje bose stopy się w nich topiły, dziękowałam w duchu swojemu przelotnemu kochankowi.

Idylliczne malowidła na ścianach z wizerunkami bogów i bogiń znalazłam jako wystarczająco przyjemne, nie powstrzymało mnie to jednak przed nabyciem paru niewielkich dzieł Pinturicchio – zatrudnionego ostatnio przez Borgię, żeby przyozdobił jego apartamenty w Watykanie – i mojego ulubionego Botticellego, którego prace fascynowały mnie, odkąd pierwszy raz natknęłam się na nie, podziwiając Kaplicę Sykstyńską. Ulegałam swojej pasji do książek, kiedy i gdzie mogłam, dodając coraz to nowe tomy do biblioteki, którą zostawił mi ojciec. Czasem kupowałam nawet nowe ubrania, czego wymagała moja pozycja, a także dlatego, że Lukrecja nagabywała mnie o to bezlitośnie, dopóki się nie poddałam.

Na tarasie posadziłam różne kwiaty przydatne w moim zawodzie. Z nadejściem wiosny żelazne podpory zalewała masa kwitnących naparstnic, oleandrów, tojadów i innych. Od czasu do czasu bawiłam się myślą o tym, czy moi sąsiedzi zauważyli kiedyś, jakie rośliny uprawiam. Trzymali się ode mnie z daleka, chociaż nie sądzę, żeby to było związane z moją profesją. Budynek przyciągał raczej osoby, które z takiego czy innego powodu ceniły sobie prywatność. Nie zadawałam o nich pytań, a oni nie pytali o mnie.

Czekając, aż woda zagotuje się w miedzianym garnku stojącym na piecyku, zaczęłam się rozbierać. Brzeg mojej sukni wierzchniej zdobiło błoto oraz niewielkie listki i gałązki, które były dowodem szalonego wysiłku, przez który przeszłyśmy z Sofią, uciekając z willi. Niechętna wywołaniu plotek zwinęłam starannie suknie i odłożyłam je na dno skrzyni, zamierzając sama je wyczyścić, kiedy znajdę czas.

Zaparzyłam i wypiłam wzmacniającą herbatkę z wierzby, rumianku i pokrzywy, ubrałam się w czystą suknię i prostą suknię wierzchnią z jasnoniebieskiego lnu, obie wystarczająco modnie skrojone, aby zaspokoić Lukrecję. Pomimo jej największych wysiłków, żeby ubrać mnie zgodnie z obowiązującą modą, byłam wierna bardziej praktycznej odzieży, która nie przeszkadzała mi w pracy. Nie dla mnie były absurdalnie długie rękawy, ciasne gorsety, buciki z długimi noskami czy wyszukane przybrania głowy zaprojektowane chyba po to, żeby kobieta nie mogła zrobić kroku ani unieść ręki bez najwyższej trudności.

Szykując się, myślałam o tym, co powinnam zrobić. Będę oczekiwana w Watykanie, ale było wciąż wcześnie i jeśli Borgia nie będzie chciał mnie widzieć, moja nieobecność nie powinna zostać zauważona przynajmniej przez parę godzin. Jeżeli by mnie później pytano, zawsze mogłam odpowiedzieć, że sprawdzałam zaopatrzenie, dary, datki i otwarte łapówki przeznaczone dla Jego Świątobliwości, które jak rzeka spływały każdego dnia do Watykanu. W gruncie rzeczy większość czasu temu właśnie poświęcałam.

Możecie się zastanawiać, dlaczego w następstwie ataku na Światłość od razu nie poszłam do Borgii prosić go o wsparcie. Nie myślcie, że takie zaniechanie świadczyło o utracie zaufania, bo co do swojego mocodawcy miałam absolutną pewność; wiedziałam, że zawsze i niezawodnie będzie działał w swoim własnym interesie. Gdy ten interes był zbieżny z moim, bene. W innym przypadku wolałam polegać na samej sobie.

W związku z tym ruszyłam na drugą stronę rzeki, na Campo de’ Fiori, najważniejsze targowisko miasta i miejsce, gdzie – jak mówiono – każdy w Rzymie w końcu się znajdzie, choćby po to, żeby zobaczyć jedną z częstych tu egzekucji. Jak zawsze wąskie wyłożone brukiem uliczki były pełne kupujących, korzystających z dyspensy Kościoła, która obowiązywała w nieliczne święte dni i pozwalała sprzedawać dobra uznane za „podstawowe”. Inaczej niż w zeszłym roku było tu mniej złodziei i odpowiednio mniej wymachujących pałkami patroli zatrudnianych przez handlowców, żeby ich zniechęcić.

Byli tacy, ci mądrzejsi spośród nas, którzy mówili, że względny spokój, jaki Borgia sprowadził na miasto, nie potrwa długo, że nieuchronnie załamie się pod ciężarem jego nienasyconych ambicji.

I jak się okazało, mieli rację, ale w owym czasie byłam na to ślepa.

Zajęta sprawdzaniem, czy nikt mnie nie śledzi, przeszłam alejkami sprzedawców ubrań, złotników, kaletników, pisarzy i im podobnych bez zwracania na nie szczególnej uwagi, dopóki nie doszłam wreszcie do Via dei Vertrarari, ulicy wytwórców szkła. Tam zwolniłam i spędziłam chwilę, wygładzając wrzucone w pośpiechu ubranie i dotykając warkocza upiętego na głowie. To była praktyczna fryzura, o czym zawsze przypominałam Lukrecji, gdy namawiała mnie do rozpuszczenia włosów, twierdząc, że są jedną z moich największych zalet. Nie jestem niewolnicą próżności, ale muszę przyznać się do tego, że dbałam o to, jak wyglądam w oczach mężczyzny, który, gdybym była normalną kobietą, zostałby moim mężem.

Niewątpliwie wywnioskujecie z tego, że jestem przekornym stworzeniem, i jest w tym trochę prawdy. Mimo że tak bardzo pociągał mnie Cesare, wciąż mogłam tęsknić za Rockiem – za mężczyzną, którym był, za życiem, które mogłabym z nim prowadzić, za kobietą, którą nigdy nie miałam być.

Kiedy dochodziłam do skromnego drewnianego budynku, uderzyła mnie myśl, że jeślibym mogła przyjąć oświadczyny Rocco dwa lata wcześniej, teraz siedziałabym może przed jego warsztatem, bawiąc na kolanach niemowlę. Nie był to pierwszy raz, gdy dręczyły mnie wizje tego, co mogło się stać. Pomimo bólu przenikającego serce nabrałam głęboko powietrza i ruszyłam, zatrzymując się zaraz gwałtownie, kiedy rzuciła się na mnie mała futrzana kulka.

Kilka rzeczy zdarzyło się naraz: kociak, bo to on był tą kulką, wpiął się pazurami w moją spódnicę i zaczął się po niej wspinać, miaucząc dziko; dwa duże psy, z rodzaju tych głupkowatych, które zawsze wyglądają tak, jakby miały się potknąć o własne łapy, goniły za kotem i powstrzymało je tylko moje stanowcze spojrzenie; i mały chłopiec w wieku siedmiu lat z burzą ciemnych włosów, usianą piegami twarzyczką i ze zniewalającym uśmiechem, wypadł z warsztatu krzycząc: – Nie puszczaj jej, Donna Francesca, już podarła im nosy na strzępy i na tym się nie skończy!

Do tego czasu kociak ułożył się już w moich objęciach, choć wciąż prychał ostrzegawczo w kierunku psów. Ona, bo chyba nie dziwi to, że zwierzę okazało się być płci żeńskiej, nie wydawała się zdawać sobie sprawy z własnej wielkości ani z łatwości, z jaką każda z jej ofiar mogła sobie z niej zrobić posiłek. Wprost przeciwnie, zdawała się wykorzystywać mnie tylko jako gałąź, na której złapie oddech, zanim znów się na nie rzuci.

– Może powinniśmy wejść do środka – powiedziałam, sama łaknąc trochę oddechu, bo właśnie w tej chwili wysoki, potężnie zbudowany mężczyzna przed trzydziestką, z takimi samymi brązowymi oczami i włosami jak jego syn, wyłonił się z warsztatu.

Co mogę powiedzieć o Rocco? Że był dobrym człowiekiem i moim przyjacielem? To powinno być oczywiste. Że myśl o tym, co moglibyśmy dzielić, gdybym była zupełnie inną osobą, mnie prześladowała? O tym już wam mówiłam. Czy powinnam przyznać, że jego oczy nie były jedynie brązowe, ale błyskały złotem, a kiedy się uśmiechał, świat się zatrzymywał?

Pomyślelibyście, że jestem trzpiotką, co mogłoby rażąco zwieść tak dobrych czytelników, którzy pewnie jeszcze nie otrząsnęli się z szoku z powodu odkrycia mojej prawdziwej natury.

Chyba że skrycie coś was do niej przyciąga, ale to jest tylko wasza sprawa.

Mówiąc wprost, Cesare był przystojny w bardziej klasycznym sensie, nie wspominając o jego zaletach w postaci wielkiego bogactwa i pozycji społecznej. Ale Rocco… był jak spokojny punkt pośrodku huraganu, którym było moje życie, był moim miejscem schronienia i wątłej nadziei, której nie byłam w stanie porzucić, chociaż wierzyłam, że była daremna.

– Francesca? – Uśmiechnął się i zainteresował próbami powstrzymania brudnej kupki futra, która sprawiła wrażenie, że chce rozprawić się ze mną podobnie jak z psami. – Co tam masz?

– Nie jestem pewna. – Mogłam tylko mieć nadzieję, że rumieniec na mojej twarzy przypisał wysiłkowi niezbędnemu do utrzymania kota, a nie zawstydzeniu z powodu tego, że go zobaczyłam. – Wygląda jak młoda kotka, ale chyba nie zdaje sobie sprawy z tego, że nią jest.

Rocco roześmiał się i spojrzał na mnie ciepło. Nigdy nie okazał mi najmniejszej urazy z powodu tego, że odrzuciłam go jako męża. Wprost przeciwnie, był samym dobrem i uprzejmością. Zdarzały się chwile, gdy podejrzewałam, że tylko czeka, aż dojdę do przytomności umysłu i zgodzę się go poślubić. Kobieta lepsza niż ja zachowałaby się przyzwoicie i wyprowadziła go z błędu.

Na szczęście Nando wcisnął się między nas. Przytrzymał otwarte drzwi. Psy wciąż kręciły się wokół, machając ogonami, choć miały odkryte kły.

– Pospieszcie się, zanim ją dopadną – powiedziało dziecko.