Tytuł oryginału

THE WINTER CROWN

Copyright © Elizabeth Chadwick 20142013

First published in Great Britain in 2014 by Sphere

Projekt okładki

Michał Andruch

Zdjęcie na okładce

© Bliznetsov/iStockphoto.com; Elina Leonova/Shutterstock.com;

Designed by Freepik.com

Redaktor prowadzący

Joanna Maciuk

Redakcja

Joanna Habiera

Korekta

Grażyna Nawrocka

ISBN 978-83-8123-517-4

Warszawa 2017

Wydawca

Prószyński Media Sp. z o.o.

ul. Rzymowskiego 28, 02-697 Warszawa

www.proszynski.pl

Do Czytelnika

W powieści nazywam Eleonorę Alienor, gdyż tak mówiłaby o sobie i tak nazywano ją w kronikach. Uznałam, że należy to uszanować.

1

Opactwo Westminster, Londyn, grudzień 1154

Dokładnie w chwili, gdy Teobald, arcybiskup Canterbury, wkładał złote brzemię korony na głowę Alienor, dziecko w jej łonie wywinęło salto, poczuła je w całym ciele aż po koniuszki palców. Przez romańskie okna opactwa spływało czyste, zimowe światło, oświetlało grób Edwarda Wyznawcy w sanktuarium i rzucało bladą poświatę na podium, gdzie siedziała Alienor obok swojego małżonka Henryka II, świeżo koronowanego króla Anglii.

Henryk zdecydowanie ujął wysadzane klejnotami jabłko i królewski miecz, jakby od dawna mu się należały. Zacisnął usta w wąską kreskę, a z jego szarych oczu biła determinacja. W półcieniu jego broda słała miedziane refleksy i cały emanował energią i hartem dwudziestojednolatka. Nosił już tytuł księcia Normandii, hrabiego Anjou, a dzięki żonie także diuka Akwitanii; od czasu pierwszej bitwy, którą stoczył w wieku czternastu lat, był potęgą, z którą należało się liczyć.

Arcybiskup usunął się na bok i uwaga zebranych uderzyła w Alienor niczym snop światła. Wszyscy biskupi, magnaci i baronowie angielscy stawili się na koronację, aby oddać hołd królewskiej parze i powitać erę pokoju i dobrobytu, podczas której młody władca wraz z płodną małżonką mieli uleczyć rany po dziesięcioleciach wojny domowej. Panowała atmosfera ostrożnego optymizmu. Wszyscy łaknęli aprobaty i względów nowego monarchy. Królewską parę czekało poważne zadanie wyłuskania klejnotów spośród pospolitych kamieni i pozbycie się odpadków.

Alienor wkładała koronę po raz drugi. Ponad piętnaście lat piastowała tytuł królowej Francji, dopóki jej małżeństwo z Ludwikiem nie zostało unieważnione na podstawie zbyt bliskiego pokrewieństwa. Był to wygodny pretekst, który skrywał prawdziwe przyczyny ich rozstania, jak rozczarowanie, że urodziła Ludwikowi dwie córki zamiast syna, o którym marzył. Z drugim mężem łączyło ją bliższe pokrewieństwo niż z Ludwikiem, co budziło w niej złośliwą ochotę do śmiechu. Pieniądze, wpływy i nakazy ludzkie zawsze przemawiały głośniej aniżeli Bóg i sumienie. W ciągu dwóch lat małżeństwa z Henrykiem powiła zdrowego synka, a przed końcem zimy spodziewała się narodzin drugiego dziecka.

Henryk wstał z rzeźbionego tronu króla Edwarda, na co wszyscy uklękli i pochylili głowy. Wyciągnął rękę do Alienor, która dygnęła przed nim, a jedwabna suknia spłynęła złotą kaskadą do jej stóp. Wznieśli splecione dłonie i wymienili pełne euforii spojrzenia, świadomi doniosłości chwili.

Odziani w gronostaj ruszyli ramię w ramię wielką nawą w ślad za inkrustowanym krzyżem arcybiskupa. Wonny dym kadzideł i para z setek ust unosiły się w niebo. Alienor trzymała wysoko głowę i sunęła wyprostowana dostojnym krokiem, pod ciężarem wysadzanej klejnotami korony i zaokrąglonego brzucha. Jej suknia lśniła i rozszerzała się z każdym krokiem, a chór wznosił triumfalną pieśń, głosy splatały się z dymem i płynęły do Boga. Dziecko w łonie Alienor wierzgało radośnie, prostowało rączki i nóżki. To będzie chłopiec, wszystko na to wskazywało. Ich szesnastomiesięczny pierworodny został w Tower z piastunką, ale któregoś dnia z boską pomocą również zostanie ukoronowany w tej katedrze.

Tłum zebrał się przed opactwem w mroźny, grudniowy poranek, by obejrzeć podniosły spektakl i oddać hołd królewskiej parze. Straże opasały go kręgiem w bezpiecznej odległości, lecz panowała atmosfera wesela, zwłaszcza że królewska służba ciskała garście srebrników oraz małe bochenki chleba. Alienor patrzyła na kotłującą się ciżbę, słyszała okrzyki aprobaty i pozdrowienia; nastrój szczerej radości cieszył królową, choć prawie nie znała angielskiego.

– Dobrze się zaczyna – zwróciła się do Henryka.

– Zważywszy na niechlubną przeszłość, innej możliwości nie widzę – odparł z szerokim uśmiechem, ale zauważyła, że zerknął na pałac westminsterski i spojrzenie mu stwardniało. Pałac był niegdyś wspaniałą rezydencją, ale w ostatnich latach panowania króla Stefana popadł w ruinę i wymagał teraz pilnych napraw, aby mogli w nim zamieszkać. Król tymczasowo ulokował się w Tower, a królowa wraz z resztą domowników zajęła posiadłość w Bermondsey, na drugim brzegu rzeki. – Ale masz słuszność – dodał. – Dobrze się zaczęło, oby pomyślny los nam sprzyjał. – Położył rękę na jej zaokrąglonym brzuchu, celowo nieosłoniętym płaszczem. Płodność stanowiła jeden z głównych przymiotów królewskiej małżonki, zwłaszcza na początku panowania. Zaśmiał się uradowany, kiedy dziecko wymierzyło mu energicznego kopniaka. – To nasz czas. Oby żadna chwila nie poszła na marne. – Wziął od służącego garść monet i cisnął w tłum. Stojąca z przodu młoda kobieta z małym dzieckiem chwyciła jedną w locie i posłała mu promienny uśmiech.

Alienor była zmęczona, ale wciąż rozpierała ją radość, kiedy barka dobiła do pomostu przy wejściu do Tower od strony rzeki. Ktoś z załogi rzucił cumę i przyciągnął łódź bliżej do schodów. Służba pospieszyła z latarniami, aby rozproszyć zimowy mrok i odprowadzić królewski orszak do komnat. Cząstki złocistych refleksów kładły się na ciemnej tafli ujścia Tamizy, ciężkiej od słonych oparów. Mimo futrzanego płaszcza Alienor szczękała zębami. Stąpała ostrożnie po oblodzonym chodniku, w obawie przed upadkiem w butach z koźlej skórki.

Henryk kroczył przodem, pogrążony w rozmowie z grupą dworzan, wśród których znajdował się Amelin, jego brat przyrodni, wicehrabia Touraine. Głos króla niósł się echem w półmroku. Zerwał się jeszcze przed świtem i Alienor wiedziała, że położy się dopiero nad ranem. Świece i lampy stanowiły lwią część ich zimowych wydatków; nikt nie mógł dorównać królowi energią.

Weszła do donżonu i powoli wspięła się po kolejnych schodach do komnat, przystając na chwilę, aby oprzeć rękę na brzuchu. Szybkie spojrzenie do wydzielonej alkowy upewniło ją, że następca tronu śpi jak suseł pod kocykami, jego złocistorude włosy zalśniły w świetle lampy. Piastunka posłała jej krzepiący uśmiech i Alienor skierowała się do głównej komnaty, gdzie miała z Henrykiem spędzić noc przed wyprawą do Bermondsey następnego dnia.

Noc była mroźna, toteż okiennice szczelnie zamknięto, w kominku trzaskał ogień. Alienor podeszła bliżej, żeby odtajać, gdyż przemarzła na kość w lodowatych podmuchach od rzeki. Odbicie płomieni zatańczyło hipnotycznie na sukni, zapisując opowieści w jedwabiu.

Starsza pokojowa, Marchisa, chciała ją rozebrać, lecz Alienor potrząsnęła głową.

– Nie – odpowiedziała z uśmiechem. – Chcę się jeszcze nacieszyć tym dniem, nie zaznam drugiego takiego.

Emma, przyrodnia siostra Henryka, podała jej kielich wina. Z jej piwnych oczu bił blask.

– Zapamiętam go do końca życia.

Do ślubu Alienor i Henryka przed dwoma laty Emma mieszkała w opactwie Fontevraud w części dla świeckich kobiet. Ona i jej brat Amelin byli nieślubnym rodzeństwem Henryka i oboje należeli do królewskiej świty.

– Wszyscy zapamiętamy. – Alienor ją ucałowała. Lubiła Emmę, ceniła sobie zarówno jej miłe towarzystwo, jak i smykałkę do haftowania.

Przyszedł Henryk, nadal kipiał energią jak kocioł na ogniu. Zdążył się przebrać w codzienną wełnianą tunikę i ulubione wysokie buty, znoszone do granic możliwości.

– Wyglądasz, jakbyś zamierzał zakasać rękawy i wziąć się do pracy. – Alienor obrzuciła go znaczącym spojrzeniem, po czym ostrożnie usiadła na krześle przy kominku i poprawiła fałdy sukni wokół stóp.

– I słusznie. – Henryk podszedł do szachownicy z kości słoniowej, rozłożonej na ławce pod oknem. – Niestety, nocne zwyczaje innych utrudniają mi życie. Jeśli nie daję im spać, stają się tępi jak noże, których nikt dawno nie ostrzył. – Przestawił figury, tworząc szach-mat.

– Może powinieneś skorzystać z okazji i również odpocząć.

– A jakiż pożytek z bycia martwym dla świata? – Porzuciwszy szachownicę, usiadł na ławie naprzeciw Alienor i wziął od niej kielich, żeby się napić. – Arcybiskup Canterbury zjawi się o brzasku. Przedstawi mi kandydata na stanowisko kanclerza.

Alienor uniosła brwi. W tej walce o pozycję i wpływy pozostała wyraźnie w tyle. Na podstawie krótkich rozmów z arcybiskupem przed koronacją stwierdziła, że ma do czynienia z przebiegłym człowiekiem, gdyż dobrotliwa twarz i krecie oczka Teobalda z Canterbury skrywały groźną siłę właściciela. Sprzeciwił się królowi Stefanowi i nie dopuścił, aby jego najstarszy syn Eustachy odziedziczył angielski tron, za co został skazany na tymczasową banicję. Henryk wiele mu zawdzięczał i oto nadszedł czas zapłaty za przysługi. Teobald słynął z gromadzenia wokół siebie ludzi o nieprzeciętnej inteligencji.

– Chodzi o Tomasza Becketa, jego archidiakona i protegowanego – wyjaśnił Henryk. – Urodził się w Londynie, ale nauki pobierał w Paryżu i chętnie zademonstruje swoje umiejętności.

– Ile ma lat?

– Trzydzieści parę, zatem nie jest zdziecinniały jak większość z nich. Rozmawiałem z nim chwilę, ale jeszcze nie wyrobiłem sobie zdania.

– Teobald ma swoje powody, żeby go faworyzować. – Odebrała mu kielich.

– Ależ oczywiście. Chce podstawić mi swojego człowieka, aby zyskać wpływ na moje rządy i promować interesy Kościoła. Co do bystrości umysłu Tomasza jestem przekonany. – Posłał jej cierpki uśmiech. – Lecz jeśli wybiorę Becketa, będzie musiał zmienić obóz. Nie mam nic przeciwko ludziom spragnionym awansu, lecz nigdy moim kosztem.

W głosie Henryka zabrzmiała groźba i Alienor spojrzała na niego badawczo.

Wstał, niespokojny jak pies w obcym miejscu.

– Lojalność to niezmiernie rzadka cnota. Matka radziła, bym nikomu nie ufał, i miała rację.

– Ale jej ufasz, czyż nie?

Spojrzał wnikliwie na żonę.

– Bezgranicznie, i wiem, iż zawsze ma na uwadze mój interes, ale nie zawsze ufam jej osądowi.

Zapadła krępująca cisza. Alienor nie zapytała, czy ufa osądowi własnej żony, a miała podejrzenia, że odpowiedź mogłaby ją rozczarować.

Dziecko znowu kopnęło i pogłaskała się po brzuchu.

– Spokojnie, malutki – wymamrotała i posłała Henrykowi smętny uśmiech. – Jest taki jak ty: prawie nie śpi i w miejscu długo nie usiedzi, szczególnie w kościele. W czasie koronacji dokądś pędził na złamanie karku!

Henryk się roześmiał.

– Niewątpliwie cieszy się, że będzie królewskim synem. Ależ spłodzimy dzieci. – Przykląkł u jej boku i ujął szorstkimi palcami jej gładkie dłonie, zasklepiając rysę, która na chwilę otworzyła się między nimi. Wzmocnił to wrażenie, gdy usiadł u jej stóp jak paź, raczył się jej winem i pytał o zdanie w kwestii rozdzielenia innych dworskich urzędów. Przeważnie sam mówił, a ona słuchała, ponieważ chodziło o angielskie sprawy i prawie nie znała wspomnianych ludzi, cieszyła się jednak, że ją pyta, i od czasu do czasu wyrażała swój pogląd. Zgodzili się, że należy skłonić Nigela, biskupa Ely i dawnego skarbnika, do powrotu z emerytury; miał zadbać o królewski skarbiec i przywrócić mu utraconą świetność. Ryszard z Luce, dawny urzędnik króla Stefana, zostanie mianowany justycjariuszem, a wraz z nim Robert de Beaumont, hrabia Leicester.

– Nieważne, komu sprzyjali w przeszłości – oznajmił Henryk. – Zależy mi na ich umiejętnościach i dobrej służbie. Zaznaczałem, że nikomu nie ufam, lecz jestem gotów dać szansę prawym, roztropnym ludziom, aby wykazali swoją lojalność, a ci dwaj dobrze wiedzą, co jest w ich najlepszym interesie.

Alienor delikatnie zmierzwiła mu włosy, podziwiając refleksy ognia na rudozłotych kędziorach. Też musi zjednać sobie tych ludzi. Będzie miała z nimi do czynienia pod nieobecność Henryka, lepiej, by jej sprzyjali.

– Syna Stefana zatrzymam przy sobie, chcę go mieć na oku – ciągnął Henryk. – Wprawdzie zrzekł się praw do tronu, ale może stać się kością niezgody.

Przywołała wspomnienie dworzan poznanych w ciągu minionych tygodni. Wilhelm z Boulogne, ostatni żyjący syn króla Stefana, był miłym, przeciętnym młodzieńcem o kilka lat młodszym od Henryka. Utykał po złamaniu nogi i z pewnością nie nadawał się na wielkiego wodza. Jedyne niebezpieczeństwo, jak słusznie zauważył Henryk, czyhało ze strony ludzi, którzy mogli posłużyć się nim do własnych celów.

– Mądra decyzja – przyznała i stłumiła ziewnięcie. Ogarnęło ją zmęczenie po całym dniu, ogień grzał, a wino przyjemnie uderzyło do głowy.

Henryk wstał.

– Dobrej nocy, najdroższa.

– Może położysz się na chwilę? – zapytała z błagalną nutą w głosie. Pragnęła zakończyć ten wspaniały dzień w jego ramionach.

– Później. Mam jeszcze coś do załatwienia. – Pocałował ją czule w usta i musnął dłonią jej brzuch. – Jesteś moją wymarzoną królową. Nie widziałem jeszcze kobiety, która wyglądałaby piękniej i godniej niż ty w katedrze.

Te słowa nieco osłodziły jej rozczarowanie i rozgrzały ją od środka. Ruszył do drzwi, krokiem żwawym jak o poranku. Na progu się odwrócił i posłał jej zniewalający uśmiech, po czym zniknął w podmuchu zimnego wiatru.

Alienor niebawem wezwała swoje damy i przygotowała się do snu, z żalem, że została sama, ale uczuciem głębokiego zadowolenia w sercu.

Paź Henryka zapukał do drzwi wynajętego domu w Eastcheap, w pobliżu Tower. Odsunięto rygiel i służąca po cichu wpuściła do środka chłopca wraz z jego panem, po czym zamknęła drzwi i uklękła.

Nie zwracając na nią najmniejszej uwagi, Henryk utkwił wzrok w młodej kobiecie, która dygnęła, kiedy wszedł. Miała spuszczoną głowę, widział tylko kaskadę brązowych włosów na bladym płótnie koszulki. Podszedł i zadarł palcem podbródek dziewczyny, aby spojrzeć jej w oczy.

– Królu mój – powiedziała i jej pełne wargi rozchyliły się w uśmiechu, który skradł mu serce. – Henryku.

Podniósł ją, przycisnął do siebie i namiętnie pocałował. Zarzuciła mu ręce na szyję i zamruczała jak kot. Czuł bijące od niej ciepło i zanurzył twarz w jej bujnych włosach, wdychając zapach szałwii i świeżo skoszonej trawy.

– Och, Aelburgh. – Głos uwiązł mu w gardle. – Świeża jesteś jak łąka.

Musnęła wargami jego szyję.

– Myślałam, że dziś do mnie nie przyjdziesz, bo czasu ci zbraknie.

– Ha, jestem zajęty, ale na to zawsze znajdę czas.

– Zgłodniałeś? Mam chleb i wino.

Potrząsnął głową i ujął jej pierś.

– Dość się dzisiaj najadłem. Muszę zaspokoić tylko jeden głód.

Aelburgh zaśmiała się cicho i uwolniła z jego objęć. Następnie wzięła ze stojaka lampę i poprowadziła Henryka po stromych schodach do sypialni.

Kiedy sięgał po swoją odzież i zbierał się do wyjścia, lampa ledwie się tliła.

– Mógłbyś zostać. – Aelburgh leniwie pogłaskała go palcami po nagich plecach.

Westchnął z żalem.

– Mam wiele spraw do załatwienia, moja miła. Za kilka godzin przybędzie arcybiskup Canterbury i nie godzi się przyjąć go wprost z łoża kochanki, choćby tak kuszącego. – Podniósł jej rękę do ust. – Wkrótce znowu się zobaczymy, obiecuję.

– Królowa pięknie dziś wyglądała – rzekła cicho.

– Owszem… ale nie jest tobą.

Aelburgh uniosła nieco wyżej głowę i się rozpromieniła.

– Jesteś inną częścią mojego życia, moja miła. – Wsunął jej kosmyk za ucho. – Mam obowiązki… i mam przyjemności, a ty z pewnością należysz do tych drugich. – Zwłaszcza gdy Alienor była bliska rozwiązania i nie mógł z nią dzielić alkowy.

Z wydzielonego kąta za łóżkiem dobiegło kwilenie rozbudzonego dziecka. Aelburgh narzuciła koszulę i znikła za kotarą, aby wrócić po chwili z rudowłosym chłopczykiem w ramionach.

– Cichaj, maleńki – zanuciła kojąco. – Zobacz, tatuś przyszedł.

Malec spojrzał na Henryka i zadrżał mu podbródek, lecz gdy Henryk zrobił do niego śmieszną minę, zachichotał i ukrył twarz w matczynej szyi, po czym znów zerknął na ojca niebieskimi oczętami. Rozbawiony Henryk nie krył zachwytu. Nie ma nic gorszego od dziecka, które ryczy wniebogłosy i nie sposób go uciszyć.

– Niczego mu nie zabraknie – oznajmił. – Jest synem króla i dostanie wszystko, czego mu trzeba.

W oczach Aelburgh błysnął strach.

– Ale zostanie przy mnie? Nie zniosłabym rozłąki.

– Nie bądź głupia. – Henryk schylił się nad głową syna i ponownie ją ucałował. – Dziecko musi być z matką, dopóki jest małe. – Oczywiście, kiedyś nabierze siły i rozumu, dorośnie do nauki, a więzy z matką zostaną zerwane, lecz Henryk uznał za stosowne to przemilczeć. – Na mnie już czas. – Pieszczotliwie pociągnął ją za kosmyk, pocałował syna i przed wyjściem rzucił na stół pękatą sakiewkę srebrników, do kompletu z monetą, którą złapała przed kościołem.

Do świtu zostało jeszcze dużo czasu i Henryk postanowił przespać się na krześle kilka godzin, a następnie przygotować na wizytę arcybiskupa. Gdy ruszył w stronę Tower, pochłonęły go kwestie rządzenia państwem i Aelburgh odeszła w niepamięć.

2

Bermondsey pod Londynem, grudzień 1154

Alienor przyjrzała się mężczyźnie, którego Henryk mianował kanclerzem Anglii. Tomasz Becket był wysoki i chudy, miał końską szczękę, duży nos oraz bystre szare oczy, którym nic nie mogło umknąć.

– Powinszowania, mistrzu Tomaszu – powiedziała.

Skłonił się dwornie.

– Jestem wdzięczny za szansę otrzymaną od króla, p-pani. Uczynię, co w m-mojej mocy, aby służyć jak najlepiej wam obojgu. – Mówił powoli, dobierając słowa. Gdy usłyszała go po raz pierwszy, wzięła to za wybieg mający mu dodać powagi, lecz szybko zrozumiała, że w ten sposób tuszuje wadę wymowy. Z całą pewnością miał żyłkę do dyplomacji, gdyż arcybiskup przypisywał mu większość zasług za przekonanie Rzymu, aby nie uznał Eustachego, syna króla Stefana, za następcę angielskiego tronu.

– A zatem możemy się spodziewać samych wspaniałości, mistrzu Tomaszu.

– Wyjaw mi swoje oczekiwania, a uczynię wszystko, by je spełnić. – Wsunął dłonie do obszytych futrem rękawów, przesadnie obszernych, aby zwiększyć przestrzeń, którą zajmował. Alienor zwróciła uwagę na ozdobną klamrę spinającą płaszcz i złote pierścienie na wypielęgnowanych palcach. Mistrz Becket miał oko i upodobanie do zbytku, lecz na dworze takich nie brakowało. Osoba sprawująca ważny urząd musiała podkreślić swój status wyglądem – chyba że była wszechwładna jak Henryk i o nic nie dbała. Tak czy inaczej, na te skłonności należało mieć baczenie.

– Jestem pewna, że dojdziemy do porozumienia. Dobrze mieć przy sobie człowieka biegłego w dyplomacji.

Becket skłonił głowę.

– W rzeczy samej, p-pani. Niemniej jednak należy zdobywać nowe umiejętności, a ja nie mogę się tego doczekać. – Gdy to mówił, jego głos nabrał głębszej barwy. On tego łaknie, pomyślała. Chętnie służy, ale równie chętnie korzysta z przywilejów.

Nadszedł Henryk, pełen energii i z błyskiem w oku.

– Gotowy na polowanie, mój lordzie kanclerzu? – Przyjaźnie klepnął Becketa w ramię. – Stajenni znaleźli dla ciebie szybkiego rumaka, użyczę ci też jednego z moich sokołów, póki nie dorobisz się własnych.

Becket się ukłonił.

– Do usług, panie.

– Ha, chodźmy zatem, szkoda czasu! – Henryk porwał swojego kanclerza, rozochocony jak dziecko nowym towarzyszem zabaw. Pozostali mężczyźni dopili zawartość kielichów, przełknęli ostatnie okruchy chleba i ruszyli w ślad za nimi, skorzy zaimponować nowemu królowi. Alienor odprowadziła ich wzrokiem, zazdrosna o ich męską wolność. Bliskość porodu wymusiła na niej pozostanie w domu. Mężczyźni będą rozmawiać o sprawach dworu, przeplatając to anegdotami o łowach. Zacieśnią więzi, będą się popisywać, chełpić i wyzwalać nadmiar energii. Henryk dowie się więcej o Beckecie i baronach, od których zależy jego panowanie, a oni dowiedzą się więcej o nim – tyle, ile uzna za stosowne przed nimi odsłonić.

Do obowiązków Alienor pod nieobecność mężczyzn należały rozmowy z ich żonami, córkami i podopiecznymi w celu stworzenia własnej świty. Kobiece sztuczki są często skuteczniejsze od męskiej fanfaronady, poza tym istnieją subtelniejsze sposoby osiągnięcia celu od przechwalania się na wyścigi i zajeżdżania koni do upadłego.

Spośród obecnych pań od razu polubiła Izabelę, hrabinę Warenne, żonę Wilhelma z Boulogne, syna Stefana. Była to urodziwa młoda kobieta o lśniących, ciemnych włosach splecionych w dwa grube warkocze widoczne spod welonu. Jej brązowe oczy ze złotymi cętkami lśniły inteligencją i poczuciem humoru. Z życzliwością zajęła się małym synkiem Alienor – opowiedziała mu prostą bajkę o zajączku, łaskotała go przy tym i robiła zabawny teatrzyk z rąk, a Will zanosił się śmiechem.

– Jeszcze! – zażądał. – Jeszcze… teraz!

Alienor dostrzegła przelotny wyraz tęsknoty na twarzy Izabeli z Warenne. Od sześciu lat była żoną najmłodszego syna króla Stefana, lecz nie doczekali się potomstwa, co pod względem politycznym Alienor uznała za uśmiech losu. Wilhelm z Boulogne zrzekł się tronu, lecz ziarno buntu można zasiać w drugim pokoleniu, i Henryk postąpił roztropnie, zatrzymując młodzieńca przy sobie.

Obserwując zabawę Izabeli ze swoim synem, Alienor postanowiła wziąć do siebie hrabinę i zaprzyjaźnić się z nią. Musiała posiadać bezcenną wiedzę o angielskich baronach, zwłaszcza tych, którzy poparli Stefana. Im bliżej będzie miała Izabelę przy sobie, tym lepiej.

– Masz dar – stwierdziła serdecznym tonem.

Izabela się roześmiała.

– To całkiem łatwe, pani. Wszystkie dzieci uwielbiają takie zabawy. – Otoczyła Willa ramieniem i zrobiła na chustce supełki na kształt zajęczych uszu. – Mężczyźni również – dodała figlarnie.

Alienor parsknęła śmiechem na potwierdzenie tych słów i pomyślała, że Izabela z Warenne nadaje się doskonale.

– Królowa poprosiła mnie, bym dołączyła do jej orszaku – oznajmiła mężowi Izabela, gdy wieczorem szykowali się do snu w wynajętym domu w pobliżu Tower. Miło spędziła dzień. Przez wiele lat nie miała do czynienia na dworze z kobietami swojego stanu, lecz odkąd nastał pokój, wszystko się zmieni, toteż zaczynała spoglądać w przyszłość z nieśmiałą nadzieją. Zabawa z pięknym synkiem królowej i widok jej zaawansowanej ciąży wzbudziły w niej nostalgię, ale cieszyła się chwilą i nie pozwoliła sobie na smutne rozważania.

Jej mąż leżał na łóżku podparty poduszkami, a ona wcierała mu w prawe podudzie maść rozgrzewającą. Rok wcześniej złamał kość piszczelową w „wypadku” na dworze, o którym nie chciał rozmawiać. Okoliczności były niejasne, lecz Izabela podejrzewała, że albo chodziło o ostrzeżenie, by Wilhelm nie rościł sobie pretensji do korony po ojcu, albo o nieudaną próbę zamachu. Tron był mu obojętny i dobrowolnie zrzekł się swoich praw, toteż zagrożenie chyba minęło, niemniej jednak wciąż znajdował się pod baczną obserwacją.

– Nic dziwnego – odpowiedział. – Król chce zatrzymać mnie na dworze, więc siłą rzeczy będziesz służyć królowej. – Zrobił cierpką minę. – Z jednej strony łaska i przywileje, z drugiej areszt domowy. Henryk woli mieć na nas baczenie.

– Ale z czasem mu przejdzie? – Izabela miała wrodzoną potrzebę życia w zgodzie ze światem.

– Mam taką nadzieję. – Wydął policzki. – Nie znam nikogo, kto miałby tyle wigoru. Jest doprawdy niezmordowany. Dziś, gdyby koń mu nie okulał, polowałby do upadłego długo w noc, na naszą zgubę. Tylko jego brat przyrodni Amelin i nowy kanclerz za nim nadążali, czystą siłą woli, mieli zresztą najlepsze wierzchowce. Jestem pewien, że jutro znowu zerwie się skoro świt. – Z grymasem bólu zmienił pozycję. – W przyszłym tygodniu wybiera się do Oksfordu, a potem do Northampton.

Posłała mu baczne spojrzenie.

– Tylko ze świtą czy z całym dworem?

– Sam król, nie wspomniał o orszaku królowej, i całe szczęście!

Izabela ugniatała i masowała.

– Będę za tobą tęsknić.

– Wrócę niebawem.

Skupiła się na swojej czynności. Wtarła całą maść. W miejscu złamania widniała gruba blizna, niczym sęk w gałęzi.

– Izabelo.

Wypowiedział jej imię z łagodną melancholią, od której chciało jej się płakać.

– Chodź tutaj – poprosił. – Rozpuść włosy. Są takie piękne.

Z wahaniem sięgnęła do grubych warkoczy. Jej palce, wciąż wilgotne od maści, przywierały do ciężkich, giętkich splotów. Bardzo go kochała, lecz troskliwą miłością starszej siostry do przyrodniego braciszka, toteż chwile bliskości wzbudzały w niej zakłopotanie. Pobrali się z rozkazu jego ojca króla, kiedy miała szesnaście lat, a on zaledwie jedenaście; ich więź fizyczna, kiedy dorósł, nigdy tak naprawdę nie rozkwitła. Sypiali ze sobą z obowiązku, aby spłodzić dziedziców Boulogne i Warenne, lecz jak dotąd bez powodzenia. Wmawiała sobie, że jeszcze ma czas i to niechybnie nastąpi, lecz każda nieudana próba wzmagała jej wątpliwości oraz poczucie winy i klęski.

Wsunął ręce w jej włosy i przyciągnął do siebie żonę, ale poprzestali na pocałunkach i niewinnych pieszczotach, które zamiast przybrać na sile, osłabły, kiedy zmogła go senność. Izabela leżała u jego boku, unieruchomiona ręką we włosach, które ściskał jak dziecko ulubiony kocyk. Słuchała jego spokojnego, równego oddechu i bolało ją serce.

Pod koniec lutego spadł późny śnieg i z dnia na dzień spowił ziemię grubym kobiercem. W komnacie porodowej w Bermondsey hojnie dokładano do ognia i choć Alienor od pasa w dół nie miała nic na sobie, na górze przykrywały ją grube futra.

– Tylko pomyśl – powiedziała Emma, podając jej wino wzmocnione miodem – to dziecko urodzi się w gronostaju nie tylko w przenośni!

W oczekiwaniu na kolejny skurcz Alienor uśmiechnęła się blado. Jej starszy syn urodził się diukowi i księżnej, a to dziecię będzie potomkiem króla i królowej Anglii.

– Owszem, i na szczęście jego ojciec jest na miejscu. – Henryk powrócił niedawno z pospiesznego objazdu Anglii. Głęboki śnieg uniemożliwił mu łowy, toteż tkwił w czterech ścianach z Becketem i Ryszardem z Luce, pochłoniętymi sprawami stanu. Wypiła łyk, rozkoszując się słodyczą miodu. – Willa zobaczył dopiero po siedmiu miesiącach, kiedy wrócił z wojaczki!

Nadszedł kolejny skurcz, silniejszy od poprzedniego. Alienor z bólu chwyciła powietrze i oddała Emmie kielich.

Starsza akuszerka dokonała pospiesznych oględzin.

– Już niedługo, pani – pocieszyła królową.

Twarz Alienor wykrzywiła się w grymasie bólu.

– Czyli kiedy? – jęknęła. – Powiadam wam, mężczyźni wychodzą na tym lepiej pod każdym względem!

Dochodziło południe, gdy komnatę wypełnił płacz dziecka i Alienor opadła na poduszki, zdyszana i wyczerpana.

– Masz pięknego synka, pani! – Rozpromieniona akuszerka wyjęła dziecię spomiędzy zakrwawionych ud matki i umieściła, wijące się i mokre, na jej brzuchu.

Alienor zaśmiała się triumfalnie mimo zmęczenia. Z dwoma następcami tronu wypełniła swą powinność z nawiązką.

Akuszerka przecięła pępowinę i zajęła się łożyskiem, a jej pomocnica wykąpała noworodka w mosiężnej misie przy kominku. Następnie oddano go matce, wytartego i zawiniętego w ciepłe płótno i futra. Alienor utuliła synka w ramionach, pogłaskała pomarszczoną twarzyczkę, policzyła i ucałowała paluszki. W bladym świetle z zewnątrz ujrzała pióropusze śniegu szepczące za szybą osadzoną w ołowianej framudze i zrozumiała, że zapamięta tę chwilę na zawsze. Bezruch po morderczej walce, ciepło ognia i futer, osłaniających ją i synka przed chłodem, oraz poczucie ciasnej, wytłumionej przestrzeni, która stwarzała wręcz poczucie świętości.

Alienor ocknęła się ze snu na dźwięk londyńskich dzwonów oraz bliższych kurantów z katedry Świętego Zbawiciela, głoszących radosną nowinę o narodzinach księcia. Za oknem światło popołudnia gasło, śnieg już nie padał. Henryk stał przy łóżku i zaglądał do kołyski z rozanielonym uśmiechem na twarzy zaczerwienionej od mrozu.

Alienor usiadła wyżej na poduszkach, w duchu wyrzucając dwórkom, że nie obudziły jej przed nadejściem króla, aby miała czas się przygotować.

Zauważył jej ruch i ujrzała błysk łez w jego oczach.

– Jest piękny – powiedział zduszonym głosem.

Rzadko odsłaniał swoją wrażliwą stronę. Jego mina i ton wzbudziły w niej dotkliwą czułość, jakby spoglądała na swoje trzecie dziecko. Wyjął synka z kołyski i przysiadł z nim na skraju łóżka.

– Dałaś mi wszystko – oznajmił. – Dotrzymałaś wszystkich warunków umowy. Nie zwykłem szafować zaufaniem, lecz tobie je daję. Jesteś moim najdroższym sercem.

Z jego oczu biła szczerość i Alienor też miała łzy w oczach, gdyż wiedziała, ile odwagi wymagało od niego, aby opuścić gardę i jej to wyznać. Widok nowo narodzonego syna musiał wywrzeć na nim piorunujące wrażenie. Mimo to zachowała czujność, ponieważ niejeden raz przekonała się na własnej skórze, że Henryk jest zmienny jak chorągiewka na wietrze. Dlatego nic nie powiedziała, tylko siedziała potulnie, a dzwony dalej biły.

Wreszcie podniósł się, żeby odejść, i z ociąganiem oddał dziecko jednej z kobiet.

– Poczynię przygotowania do chrztu… Henryk, tak jak ustaliliśmy. Rano ochrzci go biskup Londynu. Ty odpoczywaj. Musisz odzyskać siły przed następnym.

Pocałował ją i wyszedł, jak zwykle w pośpiechu. Alienor się uśmiechnęła, ale była rozdrażniona. Jeszcze przed chwilą wszystko było dla niego w sam raz i „doskonałe”, a już myślał o kolejnym dziecku. Jakby obolała, wymęczona po porodzie żona nie marzyła o niczym innym. Zmrużyła oczy na myśl, że ma „odpocząć” jedynie w tym celu. Uprzedzała go na początku ich małżeństwa, że nie jest klaczą rozpłodową i nie pozwoli się tak traktować.

3

Winchester, wrzesień 1155

Arcybiskup namawia mnie na wyprawę do Irlandii – oświadczył Henryk, spacerując energicznie po komnacie. – Stary lis chce podporządkować Kościół irlandzki wpływom Canterbury. Sugeruje, abym mianował brata tamtejszym królem, lecz jeśli sądzi, że wykorzysta mnie i Gotfryda do swoich celów, to się grubo myli.

Alienor siedziała przy oknie, bawiąc siedmiomiesięcznego Henryka na kolanach, i patrzyła, jak jego starszy brat galopuje na drewnianym koniku i potrząsa czerwonymi lejcami ze skóry.

– Co na to Gotfryd?

Henryk zatknął ręce za pas.

– Marzy mu się królestwo na własność, ale bliżej. A ja na pewno nie zostawię go samopas na blance od strony morza.

– Dobrze, że bronisz swego. – Alienor nie siliła się na sympatię do żadnego z jego braci. Drugi syn, Gotfryd, był zawistnym samochwałą, który nigdy nie darował starszemu bratu jego wyższej pozycji. Wolała, by trzymał się z daleka od niej i jej synów, toteż w miarę możliwości go unikała. Wilhelm, najmłodszy brat Henryka, budził w niej podobne, choć nie tak gwałtowne odczucia. Był mniej złakniony przywilejów, ale chętnie zastraszał ludzi dla wzmocnienia swego stanowiska. Jedynym porządnym bratem Henryka był Amelin z nieprawego łoża, lojalny wobec Henryka.

– Kościół nie będzie mi rozkazywał – warknął Henryk. – Teobald może odwoływać się do Rzymu, ile dusza zapragnie, i podkreślać swoją rolę mediatora. Może mi wytykać, ile przysług jestem mu winien, ale to bez znaczenia. Zajmę się Irlandią w chwili dogodnej dla siebie, a nie dla niego.

– Powiedziałeś mu to?

– Nie wprost. – Na jego twarzy odmalował się wyraz przebiegłości. – Wykręciłem się sprawami rodzinnymi, jako że dotyczą mojego brata, więc muszę się rozmówić z matką. Wiem na pewno, że ona wyrazi sprzeciw. Też uzna to za stratę czasu i środków, w dodatku niebezpieczną. Teobald będzie się chwilę upierał, ale go przetrzymam.

– Sprytnie – pochwaliła Alienor. Matka Henryka była w Normandii jego namiestniczką i rządziła swoją grzędą z opactwa w Bec. Dobrze znała arcybiskupa i odegra rolę pełnej zrozumienia mediatorki, lecz dopilnuje przy tym, aby stała się wola Henryka.

– Też tak sądzę – odparł z uśmiechem.

– Patrz, tatusiu, jak mój konik szybko galopuje! – pisnął Will, który niedawno zaczął mówić pełnymi zdaniami.

Twarz Henryka złagodniała.

– Każdy mężczyzna potrzebuje szybkiego konia, aby jechać na czele i wyprzedzić swoich przeciwników. – Chwycił i przytulił synka, a jego lisia czupryna zmieszała się ze złotorudą czuprynką Willa, lecz obie pochodziły z tego samego stopu metalu.

– Co mówi twój kanclerz, polecony wszak przez arcybiskupa? – zapytała Alienor. – Próbuje cię przekonać?

– Tomasz robi, co mu każę. – Henryk posłał jej twarde spojrzenie. – Słucha teraz moich poleceń, a jego zadaniem jest podwyższanie podatków, z czego znakomicie się wywiązuje. Kupiecka krew daje o sobie znać. – Odstawił syna z powrotem. – Moja matka zajmie się Teobaldem, dzięki czemu oboje dadzą mi spokój i pozwolą zatroszczyć się o inne sprawy.

Alienor oddała niemowlę piastunce.

– Pozwolą nam, chciałeś powiedzieć. To nasze sprawy, nie tylko twoje.

W jego wzroku pojawiła się czujność.

– To oczywiste.

– A jednak zawsze muszę o tym przypominać.

W oczach Henryka błysnęło rozdrażnienie.

– Gdy pojadę za morze, zająć się sprawami Anjou i Normandii, będziesz tutaj moją regentką, jesteśmy swoimi pełnomocnikami. Nigdy cię nie pominę, możesz być spokojna.

Alienor nie miała zamiaru „być spokojna”, ponieważ mu nie wierzyła. Uwzględniał ją, kiedy było mu wygodnie.

– Sprawy Akwitanii są przede wszystkim moimi – oznajmiła stanowczo. – Uwzględniam ciebie, bo tak chcę, nie robisz mi łaski.

Henryk prychnął ze zniecierpliwieniem.

– Łapiesz mnie za słowa? Potrzebujesz siły mego miecza, aby zapanować nad swoimi baronami, obrona Akwitanii to wyłącznie moja zasługa. Któregoś dnia nasz syn odziedziczy po tobie to księstwo, oboje musimy dołożyć wszelkich starań, aby tak właśnie się stało. Nie pojmuję, dlaczego tak to roztrząsasz.

– Ponieważ przywiązuję do tego wagę. Nie lekceważ mnie, Henryku.

Westchnął z irytacją, po czym przyciągnął ją do siebie i mocno pocałował. Złapała go za ramiona i chwilę się szamotali, aż zaiskrzyło między nimi napięcie i nagromadzona energia seksualna, która domagała się ujścia.

– Jakżebym śmiał.

– Jeśli ci życie miłe, miej się na baczności. – Stali tak blisko, że prawie stykali się wargami.

Roześmiał się.

– Ty również, najdroższa. A ponieważ jesteśmy dla siebie stworzeni, proponuję rozejm… – Znów ją pocałował, a następnie poprowadził do łoża i zaciągnął za nimi kotary, odgradzając od świata. Kiedy się rozbierali, zdyszani z pożądania, przyszło jej do głowy, że nie sojusznicy zawierają rozejm, lecz wrogowie.

Alienor stała obok Henryka w wielkiej sali pałacu westminsterskiego i z przyjemnością obserwowała zmiany, które tu zaszły. Smród zimnego, zawilgłego kamienia i zaniedbania ustąpił miejsca woni świeżego gipsu i drewna. Robotnicy nadal się uwijali, ale prowadzili już prace wykończeniowe, gdyż wszystko, co najważniejsze, zostało już zrobione. Ostatnie szlify, ostatnie muśnięcia pędzlem i szpachlą. Niedawno przywieziono zamówione tapiserie z Canterbury, które wieszano na listwach pod dodającym kolorytu czerwonym i zielonym fryzem. W całym chrześcijańskim świecie ze świecą szukać haftów piękniejszych niż angielskie.

– Za trzy dni, do posiedzenia rady, wszystko będzie gotowe, panie – oznajmił Tomasz Becket i machnął obszytym futrem rękawem. – Jeszcze nim zapadnie zmrok, przywiozą meble, a makaty dostarczą w dniu jutrzejszym. – Jednym z założeń było przygotowanie zamku na posiedzenie wielkiej rady i świąteczną sesję sądową przed wyjazdem Henryka do Normandii.

Henryk z aprobatą pokiwał głową.

– Doskonale – powiedział. – Pałac wreszcie spełnia swoją rolę. A rok temu przypominał norę z wodą cieknącą po ścianach i blachą skradzioną z dachu.

Becket skłonił głowę i posłał wymowne spojrzenie Alienor.

– Z pomocą królowej uczyniłem, co w mojej mocy, panie.

– Niezmiernie jestem rad, że mój kanclerz i żona doszli do porozumienia – oświadczył z zadowoleniem Henryk. – Efekt waszych wspólnych starań przerósł moje najśmielsze oczekiwania.

Becket ponownie się skłonił, Alienor zrobiła to samo. Wciąż miała co do niego wątpliwości i usiłowała go rozgryźć. Zachowywał się wobec niej z nienaganną uprzejmością, nigdy się nie spoufalał. Toczyli rozmowy na wiele tematów i łączyła ich nić porozumienia – kanclerz był spostrzegawczy, obyty w świecie i umysł miał światły – ale panował między nimi chłód; wciąż zastanawiała się, co mu chodzi po głowie, i to budziło jej niepokój. Wydawało się, że jego celem jest sprostanie oczekiwaniom królewskiej pary, zwłaszcza w kwestiach dotyczących skarbca, a to wzbudzało przychylność.

Cieszyła ją ich współpraca w pałacu westminsterskim, z upodobaniem doradzała, planowała i wybierała, ale podczas gdy ona czerpała z tego przyjemność, on zachowywał się jak wygłodniały człowiek, który przychodzi na biesiadę, i chwilami musiała studzić jego rozbuchany entuzjazm. Sama wybrała subtelne żakardowe tkaniny z warsztatów w Canterbury, ale stół główny z różowego marmuru i sklepione kolumny stanowiły wkład Becketa, podobnie jak ławy do kompletu i ozdobna fontanna. Alienor nie była jeszcze w domu kanclerza, słyszała jednak, że takiego przepychu nie powstydziłby się grecki cesarz. Jak na ironię Henryk równie chętnie spał na sienniku, co na puchowym materacu, podczas gdy jego kanclerz miał ciągoty i gust potentata albo człowieka pragnącego zatrzeć skromne pochodzenie przesadnym rozmachem.

Z wielkiej sali poprowadził ich zadaszonym korytarzem. Wiał przenikliwy wiatr znad rzeki, której taflę wieńczyły białe grzywy, a przypływ wzbierał u jej ujścia. Alienor owinęła się szczelniej płaszczem, osłaniając brzuch, w którym dziecko poczęte we wrześniu zaczęło zaokrąglać jej figurę. Dotarli do mniejszej sali, jeszcze w zeszłym roku zrujnowanej, która obecnie pyszniła się świeżo bielonymi ścianami, zadaszona dębowym gontem o jedwabistym połysku.

Ciepło w pomieszczeniu otuliło Alienor niczym uścisk opiekuńczych ramion, gdy zbliżyła się do żaru bijącego od ognia w centralnym palenisku. Również tutaj ściany pokryto nowym gipsem i wapnem. Posadzkę wysypano warstwą pachnącej słomy pokrytej trzcinową matą. U sufitu wisiały ceramiczne lampy na mosiężnych łańcuchach, a w powietrzu unosił się egzotyczny zapach wonnego olejku. Na pokaźnej skrzyni pod oknem stała szkatułka z kości słoniowej z ozdobnymi zawiasami. Henryk ożywił się na jej widok.

– Pamiętam! – zawołał. – Matka przywiozła tę szkatułkę, kiedy przyjechała walczyć o koronę. Ostatni raz widziałem ją w dzieciństwie. Matka trzymała w niej pierścienie. – Gdy rozradowany uchylił wieko, jego oczom ukazały się liczne bryłki o nieregularnym kształcie, z szarej i złocistej żywicy, przypominające kamyki na plaży.

– Kadzidło! – Alienor z uśmiechem zajrzała mu przez ramię.

– Biskup Winchester zostawił ją podczas ucieczki – oznajmił Becket. – Przykro mi, że nie było w niej klejnotów, ale kadzidło jest warte w złocie tyle, ile samo waży.

– Dziwię się, że brakuje trzydziestu srebrników – mruknął Henryk. Umieścił trzy grudki w rondelku, który znalazł przy kominku, i przytrzymał nad ogniem, aż blady, wonny dym wzbił się w górę.

Henryk, biskup Winchester, był bratem króla Stefana. Nie chciał zrównać z ziemią zamków wzniesionych w okresie anarchii łapówkami, próbował więc wymigać się od odpowiedzialności, a gdy zrozumiał, że nic nie wskóra, czym prędzej wysłał po cichu zagrabione dobra do Francji, do opactwa w Cluny. Następnie sam ruszył ich śladem, pod osłoną listopadowej nocy.

Henryk rozgarnął ręką dym. Alienor przymknęła oczy i wciągnęła w płuca zapach królewskiej władzy i Boga. Wspomnienia kłębiły się wokół niej, w tym wiele żywych i pełnych chwały, choć nie zawsze szczęśliwych.

Gdy ponownie otworzyła oczy, ujrzała Amelina, przyrodniego brata Henryka. Jego ponura twarz i sztywna postawa z miejsca obudziły jej czujność.

– Chodzi o Aelburgh – powiedział do Henryka. – Zdarzył się wypadek.

Henryk odsunął się od kominka i pospiesznie odciągnął brata na stronę. Alienor zobaczyła, jak ten drugi szepcze mu coś do ucha. Henryk zesztywniał. Angielskie imię nic jej nie mówiło, nie wiedziała nawet, czy chodzi o mężczyznę czy o kobietę, jednak nie ulegało wątpliwości, że wiele znaczy dla Henryka. Wypadł z izby bez słowa wyjaśnienia, pociągając za sobą Amelina.

Alienor spoglądała za nimi ze zdziwieniem. Przywykła do nieobliczalnego zachowania Henryka, ale coś podobnego przydarzyło mu się po raz pierwszy.

– Kim jest Aelburgh? – Spojrzała na swoje damy, ale potrząsnęły głowami. Zwróciła się do Becketa, który właśnie sięgał po szkatułkę z kadzidłem.

– Lordzie kanclerzu?

Odchrząknął.

– Nie znam jej osobiście, pani.

– Ale wiesz, o kogo chodzi?

– Myślę, że będzie najlepiej, jeśli król po powrocie sam ci to wyjaśni, pani.

Czuła się pominięta, upokorzona. Zalała ją fala gniewu.

– Myśl, co chcesz, lordzie kanclerzu, ale mów, co wiesz.

Spojrzał na szkatułkę i domknął wieczko.

– Zdaje się, że król zna tę damę od wielu lat – odrzekł. – Nic więcej nie mogę powiedzieć.

Zatem chodziło o dawną znajomą. Seksualny apetyt Henryka był równie nieokiełznany jak on sam i Alienor pogodziła się z tym, że musiał dać upust żądzy, kiedy ona była brzemienna bądź przebywali z dala od siebie. Zdarzało się, że nie przychodził nocą do jej komnaty; zwykle pochłaniały go sprawy królestwa, lecz Alienor się nie łudziła. Każda nadworna dziewka skorzystałaby z pierwszej okazji, aby mu wskoczyć do łoża, zresztą królowi się nie odmawia. Jednakże kobieta, którą znał od wielu lat, musiała być czymś więcej niż tylko przelotną rozrywką, a zachowanie Henryka zdradzało wielkie poruszenie.

Wszyscy unikali jej wzroku. Zebrała się w sobie, by zachować twarz.

– Dziękuję, lordzie kanclerzu – powiedziała władczo. – Króla wezwały pilne sprawy, ale my kontynuujemy zwiedzanie.

Becket ukłonił się skwapliwie.

– Pani, z pewnością pochwalisz zmiany, które wprowadzono w mniejszej sali. – Wskazał ręką.

Alienor ruszyła za nim, a kiedy pokazywał jej ulepszenia i okraszał je komentarzami, odpowiadała mu, markując zainteresowanie, lecz gdy skończyli, nie pamiętała już ani słowa z tego, co powiedział.

***

Henryk wpatrywał się w ciało kochanki. Z prześcieradłem podciągniętym pod brodę i zamkniętymi oczami wyglądałaby na pogrążoną w głębokim śnie, gdyby nie woskowa skóra, która zatraciła ciepły odcień. Jedynie piękne włosy wciąż wibrowały życiem, które ją opuściło.

– Przewrócił się wóz przewożący beczki i ją przygniótł – powiedział Amelin. – Kiedy ją wyciągnęli, już nie żyła. Bardzo mi przykro. – Słowa nic nie znaczyły, ale choć czuł się jak kretyn, musiał jakoś wypełnić pustkę.

Henryk ujął kosmyk włosów Aelburgh i obróciwszy go w palcach, schylił się i ucałował jej lodowate czoło.

– Miałem czternaście lat, kiedy się poznaliśmy. – Głos uwiązł mu w gardle i musiał odkaszlnąć. – Przyjechała ze wsi i była słodsza od kwiatu jabłoni. Nie znajdę drugiej takiej.

– Przykro mi – wymamrotał ponownie Amelin. – Wiem, ile dla ciebie znaczyła. – Współczująco uścisnął ramię brata i chwilę stali w ciszy. Następnie zapytał: – Co z dzieckiem?

Henryk spazmatycznie nabrał tchu.

– Pojedzie ze mną do Westminsteru i tam zostanie wychowane. I tak miałem zamiar to uczynić. – Odwrócił się od pogruchotanego ciała Aelburgh i rozkazał, by przygotowano ją do pogrzebu.

W izbie na parterze jego mały syn Gotfryd siedział na kolanach piastunki, w dłoniach ściskał kocyk. Niebieskie oczy miał wielkie jak talerze ze zdziwienia i strachu.

– Czy mama jeszcze śpi? – zapytał.

Henryk wyjął go z rąk opiekunki.

– Chce, byś zamieszkał u mnie, gdyż nie może dłużej się tobą zajmować – oznajmił. – Będziesz miał dobrą opiekę i towarzystwo do zabawy. Pojedziesz ze mną na dużym koniku?

Chłopczyk przygryzł dolną wargę, ale z powagą kiwnął głową. Henryk rzucił Amelinowi spojrzenie pełne gniewu i żalu.

Amelin wyczuł zagrożenie. Henryk nie znosił sytuacji, gdy tracił grunt pod nogami i stawał się pionkiem w rękach losu. Nienawidził też ujawniać przed ludźmi swojej słabości.

– Nie znałem mojej matki – powiedział. – Zmarła, wydając mnie na świat, ale pamiętam troskę naszego ojca, który mnie usynowił, bez prawa do dziedziczenia. Pokochałem go i czciłem aż do końca, o czym wiesz doskonale.

Henryk przełknął.

– Owszem – przyznał i przeniósł wzrok na chłopca w swoich ramionach. – Jest wszystkim, co mi zostało po jego matce. – I wypadł z izby. Sypał śnieg, toteż osłonił synka futrzaną peleryną. Amelin wyszedł za nim, zatrzasnął drzwi i polecił straży rozgonić tłum ciekawskich, który zebrał się pod domem.

Zapadał zmierzch i Alienor opuściła robótkę, by dać odpocząć oczom. Zimowe światło nie sprzyjało szyciu, jednakże powtarzalność wbijania igły w tamborek i tworzenia wzoru zawsze pomagała jej się skupić.

– Pani, czy mogę coś dla ciebie zrobić? – zapytała Izabela z Warenne, która przez całe popołudnie dotrzymywała jej towarzystwa. Śpiący Will siedział przytulony do jej boku, okryty połą peleryny. Wcześniej szalał po komnacie ze swoim mieczykiem, ale zrobił sobie przerwę, aby odpocząć i się przytulić. Jego młodszy brat spał w kołysce pod czujnym okiem piastunki.

– Nie – odrzekła Alienor. – Tylko przekaż służącym, aby przygotowali chleb i ser na powrót króla. Na pewno będzie głodny. I wezwij Madoca. Jeśli nie mogę szyć, posłucham chociaż muzyki.

– Pani. – Izabela zebrała robótkę pełnymi wdzięku, niespiesznymi ruchami, które zawsze wywierały na Alienor kojący wpływ i napełniały ją poczuciem wdzięczności.

– Dziękuję – powiedziała, lekko dotykając rękawa Izabeli.

– Za co, pani?

– Za towarzystwo bez słów.

Izabela poróżowiała.

– Widziałam, że coś cię trapi, lecz wolisz oddawać się rozmyślaniom. I tak nie miałabym do powiedzenia nic mądrego.

– Co dowodzi twojej mądrości. Odesłałabym cię, gdybyś plotła trzy po trzy.

– Doświadczenie mnie nauczyło, że milczenie jest złotem. – Izabela skrzywiła się lekko. – Czasami cisza znaczy więcej niż słowa. – Delikatnie potrząsnęła chłopcem. – Chodź, mój książę – dodała. – Masz ochotę na kromkę chleba z miodem?

Will z niezadowoleniem przetarł oczy, lecz Izabela zaraz go udobruchała, więc rozjaśnił się i podał jej rękę, w drugiej ściskając mieczyk.

Nagłe zamieszanie przy drzwiach i podmuch mroźnego powietrza obwieściły powrót Henryka. Alienor mignęły jego rude włosy oraz poła krótkiego, zielonego płaszcza, i poczuła mieszaninę ulgi i rozdrażnienia.

– Papa! – wrzasnął Will i rzucił się w stronę Henryka, ale stanął jak wryty na widok drugiego chłopczyka u boku ojca. Był trochę starszy i wyższy od Willa, ale łączące ich podobieństwo rzucało się w oczy.

– To Gotfryd – oznajmił Willowi Henryk i przykląkł, obejmując ramieniem przybysza. – Zamieszka z nami i będzie się z tobą bawił.

W gardle Alienor wezbrała żółć na widok kukułczego dziecka w objęciach Henryka i jej własnego syna poza nawiasem.

Chłopcy wymienili ostrożne spojrzenia, lecz Izabela uratowała sytuację.

– Panie, właśnie zaproponowałam paniczowi chleb z miodem, może Gotfryd też ma ochotę. – Z uśmiechem wyciągnęła rękę, naturalnym i niewymuszonym gestem.

Henryk obdarzył ją spojrzeniem pełnym niewysłowionej ulgi i wdzięczności.

– To miło z twojej strony, pani, dziękuję.

Izabela dygnęła i wyprowadziła dzieci.

Henryk wstał i odprowadził ich wzrokiem, następnie podszedł do kominka, żeby się ogrzać.

Alienor siedziała jak skamieniała, dusząc w sobie ból, gdyż skrywała emocje i słowa, których nie mogła wyrazić przy świadkach.

Henryk zacisnął usta w wąską kreskę i chuchnął w zziębnięte dłonie, co stanowiło raczej przejaw napięcia aniżeli próbę ich rozgrzania.

Służący postawił dzban na stole obok kominka, po czym przyniósł półmiski z chlebem i serem. Henryk odprawił go gestem i kazał pozostałym się odsunąć, następnie wskazał żonie miejsce obok siebie.

Alienor sięgnęła po kielich, który dla niej napełnił, wzięła łyk i omal nie zwymiotowała, bo wino okazało się kwaśne, a jej przewracało się w żołądku.

– Dlaczego zataiłeś przede mną, że masz syna?

Wzruszył ramionami.

– To nie było twoje zmartwienie, aż do dzisiaj, gdyż teraz muszę znaleźć dla niego miejsce w tym domu. – Przepłukał usta winem i przełknął.

Alienor wysiliła się na spokój.

– Mówisz, że to nie moje zmartwienie, ale pozwól, że w trosce o bezpieczeństwo naszego rodu wyrażę sprzeciw. – Czuła się jak lwica broniąca młodych. – Wnosząc z jego wyglądu, długo to przede mną ukrywałeś.

– W marcu skończył trzy lata – odpowiedział Henryk.

– A matka?

– Nie żyje – wyjaśnił beznamiętnie. – Wkrótce odbędzie się pogrzeb.

Alienor odwróciła wzrok. Nie pozwoli się obwiniać ani poniżać, za nic.

– Wiem, że zaspokajasz żądze gdzie indziej – rzekła. – Wiem, że nie przestrzegasz czystości, gdy przebywasz z dala ode mnie i gdy jestem bliska rozwiązania. Wiara w twoją wierność byłaby z mojej strony szczytem głupoty, ale znieważyłeś mnie, trzymając kochanicę i dziecko pod moim nosem.

– Stanowiła odrębną część mojego życia. – Poczerwieniał z gniewu. – Nie trzymałem jej na dworze. Nie ubliżała ci ani nie stanowiła zagrożenia dla ciebie i twoich dzieci. Mój dziad trzymał u siebie dwadzieścioro bękartów z różnych matek, a żadnej z jego królowych to nie przeszkadzało. – Wskazał na brata przyrodniego, który stał na końcu sali. – Ojciec mój wychował Amelina w swoim domu, a ja wychowam Gotfryda w swoim. Uznałem go, troska o niego to moja powinność, a twoją powinnością, pani, jest go przyjąć.

Alienor dumnie zadarła brodę.

– Uczyniłabym to z własnej woli, gdyż dziecko jest niewinne bez względu na grzechy jego rodziców, ale nie godzę się na życie w nieświadomości, Henryku, to mój jedyny zarzut.

Z irytacją wzruszył ramionami.

– Powiedziałbym ci, lecz jak dotąd nie widziałem ku temu powodu.

Miała ochotę chlusnąć mu winem w twarz. Nie mogła uwierzyć, że lekceważy jej pretensje.

– Musisz przyznać, że chłopak z niego na schwał – rzucił pojednawczo.

– Nie mam mu nic do zarzucenia – odparła sztywno i wstała. – Wybacz, źle się czuję. Pójdę się położyć.

Spojrzał na nią ostro.

– Chyba nie zamierzasz się dąsać.

– Nie, panie. Ale potrzebuję czasu do namysłu… Tobie radzę to samo.

Nie czekając na jego odpowiedź, wyszła z pięknie urządzonej sali i udała się do siebie. Tam odprawiła dwórki, usiadła na łóżku i zasunęła kotary. Uderzyła pięściami w pierzynę, a rozpacz i gniew w końcu znalazły ujście. To była zdrada najgorszego rodzaju. Gdy nosiła pod sercem małego Wilhelma w przekonaniu, że będzie pierworodnym Henryka, on miał już dziecko z inną kobietą. Nic już nie będzie takie samo. Nie obwiniała Gotfryda, lecz trawiła ją zazdrość, której nie umiała powstrzymać. Dzień w dzień będzie musiała patrzeć na jego twarz, mieszankę rysów Henryka i nieznajomej kobiety. Jako starszy od jej synów z prawego łoża był od nich większy i silniejszy, dlatego będzie mógł z nimi rywalizować.

W końcu uspokoiła się i wytarła oczy. Przeszłości nie zmieni, ale co do przyszłości, to się jeszcze zobaczy.

Kiedy zjawił się Henryk, niewzruszona Alienor siedziała na łóżku ubrana w czystą białą koszulę, ze złotymi włosami puszczonymi luźno na ramiona. Oparła tabliczkę woskową na uniesionych kolanach i z namysłem postukała piórem o wargi.

– Do kogo piszesz? – zapytał podejrzliwie.

– Do twojej matki – odpowiedziała. – Spieszę ją zawiadomić o istnieniu jeszcze jednego wnuka. A może jest tego świadoma?

Henryk zaprzeczył.

– To nie było jej zmartwienie. – Począł krążyć po komnacie, sięgnął po szkatułkę, aby obejrzeć jej zdobienia, następnie odstawił ją i podniósł raz jeszcze. Wreszcie podrapał się po karku i zwrócił do żony: – Sądziłem, że cię to nie obchodzi, w przeciwnym razie byś zapytała.

Odnotowała z bezsilną rezygnacją, że odwraca kota ogonem.

– Wobec tego pytam teraz: czy są dzieci, o których istnieniu powinnam wiedzieć?

– Jeśli tak, żadna z matek nie uznała za stosowne mnie powiadomić. Przyda się nam ten mały, będzie dobrym towarzyszem dla naszych chłopców, zobaczysz.

Alienor poczuła ucisk w piersi.

– Nie interesują mnie inne kobiety w twoim łożu i nie chcę nic o nich wiedzieć, lecz gdy z twego wiarołomstwa rodzą się dzieci, to wpływa na nasze interesy. Musisz być tego świadomy.

Wzruszył ramionami.

– Jak sobie życzysz.

Wywnioskowała z jego wzroku, że kalkuluje, ile może zachować dla siebie i jak mało jej wyjawić.

– Owszem. Już ci mówiłam, że nie jestem twoją klaczą rozpłodową.

– Zdaję sobie z tego sprawę, wszak wciąż to powtarzasz, ale nie będę niewolnikiem kobiecego łona. Za dwa tygodnie jadę do Normandii, na ten czas ty przejmiesz rządy: nie nazwałbym tego złym traktowaniem. – Ponownie zaczął krążyć po komnacie, po czym raptownie zawrócił i opadł na łóżko z ciężkim westchnieniem. – Dajmy temu spokój. Potrzebuję twojego wsparcia, a syn z nieprawego łoża, który urodził się przed naszym ślubem, to drobnostka na tle spraw królestwa.

Alienor zacisnęła usta, wciąż pełna urazy, ale świadoma logiki zawartej w jego słowach. On nigdy się nie zmieni: zawsze będą inne kobiety, a sprawy królestwa wezmą górę nad kłótnią o kochankę. Bolało tylko zdradzone zaufanie.

– Dobrze – odpowiedziała. – Nie mówmy już o tym.

Henryk nachylił się i ją pocałował. Chłodno odwzajemniła pieszczotę i się odsunęła.

– Jaką przyszłość planujesz dla dziecka?

Rzucił jej pytające spojrzenie.

– Twierdzisz, że chcesz wychować je tutaj, ale jaką przewidujesz dlań rolę później?

Rozłożył ręce.

– Będę go obserwował, a potem zdecyduję, co bardziej do niego pasuje, miecz czy pióro.

Alienor milczała. Ona postawiłaby na kapłaństwo. Tym sposobem Gotfryd służyłby interesom rodziny, nie zagrażając jej synom.

Henryk zaczął się rozbierać.

– Nie ma potrzeby pisać o tym matce. Powiem jej osobiście, kiedy będę w Normandii.

Alienor odłożyła przybory piśmiennicze i odsunęła się, żeby zrobić mu miejsce. Zazwyczaj w przeddzień zgromadzenia rady siedziałby do późna z Becketem, Robertem z Leicester i Ryszardem z Luce, a potem ruszył na poszukiwanie uciech cielesnych, lecz dzisiejszy wieczór był wieczorem pojednania i naprawiania mostów, by wciąż – mimo szkody – dało się przejechać na drugą stronę.

CIĄG DALSZY DOSTĘPNY W PEŁNEJ, PŁATNEJ WERSJI

PEŁNY SPIS TREŚCI:

Do Czytelnika

1. Opactwo Westminster, Londyn, grudzień 1154

2. Bermondsey pod Londynem, grudzień 1154

3. Winchester, wrzesień 1155

4. Zamek Windsor, maj 1156

5. Chinon, lipiec 1156

6. Bec-Hellouin, Ruen, lato 1156

7. Bordeaux, Boże Narodzenie 1156

8. Rouen, Normandia, luty 1157

9. Pałac Beaumont, Oksford, lipiec 1157

10. Pałac Beaumont, Oksford, wrzesień 1157

11. Worcester, Wielkanoc 1158

12. Westminster, wiosna 1158

13. Sarum, Wiltshire, listopad 1158

14. Poitiers, letnie przesilenie 1159

15. Poitiers, wrzesień 1159

16. Falaise, Wielkanoc 1159

17. Jesień 1160

18. Le Mans, Boże Narodzenie 1160

19. Fécamp, luty 1162

20. Falaise, Normandia, kwiecień 1162

21. Barfleur, wiosna 1163

22. Westminster, październik 1163

23. Pałac westminsterski, Wielkanoc 1164

24. Pałac Woodstock, Oxfordshire, lato 1164

25. Lewes, Sussex, listopad 1164

26. Rouen, kwiecień 1165

27. Zamek Acre, Norfolk, czerwiec 1165

28. Angers, grudzień 1165

29. Angers, Wielkanoc 1166

30. Winchester, sierpień 1166

31. Pałac Beaumont, Oksford, grudzień 1166

32. Dover, wrzesień 1167

33. Argentan, Boże Narodzenie 1167

34. Poitou, kwiecień 1168

35. Poitiers, lato 1168

36. Poitiers, styczeń 1169

37. Colombiers, Anjou, lato 1169

38. Caen, luty 1170

39. Caen, lipiec 1170

40. Bures-le-Roi, Normandia, Boże Narodzenie 1170

41. Poitiers, październik 1171

42. Fréteval, Anjou, styczeń 1173

43. Poitiers, lato 1173

44. Falaise, lipiec 1174

45. Southampton, lipiec 1174

Od autorki

Wybrana bibliografia

Podziękowania

Table of Contents

Do Czytelnika

1. Opactwo Westminster, Londyn, grudzień 1154

2. Bermondsey pod Londynem, grudzień 1154

3. Winchester, wrzesień 1155