Jean-Paul Didierlaurent

LEKTOR Z POCIĄGU 6:27

Przełożyła Beata Geppert

Tytuł oryginału: Le Liseur du 6h 27

Copyright © Jean-Paul Didierlaurent, Au diable vauvert 2014, through arrangement with Renata de La Chapelle Agency

Copyright © for the Polish edition by Grupa Wydawnicza Foksal, MMXV

Copyright © for the Polish translation by Beata Geppert, MMXV

Wydanie I

Warszawa, MMXV

Spis treści

- Dedykacja

- 1

- 2

- 3

- 4

- 5

- 6

- 7

- 8

- 9

- 10

- 11

- 12

- 13

- 14

- 15

- 16

- 17

- 18

- 19

- 20

- 21

- 22

- 23

- 24

- 25

- 26

- Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Sabine, bez której ta książka nigdy by nie powstała, mojemu ojcu, który – choć nieobecny – nadal mnie obdarza swą nieśmiertelną miłością,

Colette – za jej niezachwiane wsparcie

1

Niektórzy rodzą się głusi, niemi lub ślepi. Inni wydają swój pierwszy krzyk, ukazując światu ohydnego zeza, zajęczą wargę lub paskudne znamię na środku twarzy. Jeszcze inni pojawiają się na ziemskim padole ze szpotawą stopą, uschniętą ręką lub nogą, zanim ich życie zdążyło się naprawdę zacząć. Guylain Vignolles przyszedł na świat, otrzymawszy w darze jedynie owo nieszczęsne zestawienie imienia z nazwiskiem, prowokujące do idiotycznej gry słów, Vilain Guignol, Wstrętny Pajac, która zabrzmiała mu w uszach już od pierwszych dni i nigdy nie miała go opuścić.

Jego rodzice zlekceważyli wszystkie propozycje z Kalendarza pocztowego na rok tysiąc dziewięćset siedemdziesiąty szósty i wybrali to nie-wiadomo-skąd-wzięte imię Guylain, nawet przez sekundę nie zastanawiając się nad katastrofalnymi skutkami swojej decyzji. O dziwo, choć sprawa mocno go ciekawiła, nigdy nie ośmielił się zapytać o przyczyny takiego wyboru. Może nie chciał wprawiać rodziców w zakłopotanie. Zapewne również obawiał się, że zdawkowość odpowiedzi nie zaspokoi jego głodu wiedzy. Czasami lubił sobie wyobrażać, jak wyglądałoby jego życie, gdyby rodzice dali mu na imię Lucas, Xavier lub Hugo. Nawet Ghislain byłoby lepsze. Ghislain Vignolles, prawdziwe imię i nazwisko, które pozwoliłoby mu zbudować samego siebie, ciałem i duchem, pod osłoną czterech nieszkodliwych sylab. On tymczasem musiał się przedzierać przez dzieciństwo z uczepioną jak rzep psiego ogona zabójczą grą słów: Vilain Guignol. Po trzydziestu sześciu latach życia opanował w końcu umiejętność stawania się niewidzialnym, aby nie wywoływać śmiechów i drwin, które nieuchronnie wybuchały, gdy ktokolwiek dostrzegał jego obecność. Nauczył się nie być ani ładny, ani brzydki, ani gruby, ani chudy. Zaledwie zarys sylwetki gdzieś na skraju pola widzenia. Postanowił zlać się z krajobrazem i wyprzeć samego siebie, stając się zapomnianym przez Boga i ludzi niebytem. Przez wszystkie te lata Guylain Vignolles spędzał czas na najzwyklejszym nieistnieniu, z wyjątkiem codziennych wizyt na ponurym peronie kolejowym, na którym nieodmiennie pojawiał się o poranku.

Każdego dnia o tej samej porze stał na peronie i czekał na pociąg podmiejski, z obiema stopami na białej linii, której nie należało przekraczać, aby nie narazić się na ryzyko upadku na tory. Ta wąska, namalowana na betonie kreska miała niezwykłą zdolność kojenia jego lęków. Trupi zapach, który nieustannie unosił się w jego głowie, tutaj ulatniał się jak za dotknięciem magicznej różdżki. Przez kilka minut, oddzielających go od przybycia pociągu, dreptał po tej linii, jakby pragnął zlać się z nią w całość, w pełni świadomy, że to zaledwie złudne odroczenie kary, a jedynym sposobem, by uciec od czyhającego gdzieś za horyzontem barbarzyństwa, byłoby zaprzestać idiotycznego kiwania się z nogi na nogę, zejść z białej linii i wrócić do domu. Tak, wystarczyłoby po prostu machnąć ręką, położyć się do łóżka i zwinąć w kłębek na jeszcze ciepłym śladzie, jaki jego ciało odcisnęło w nocy. Zasnąć, aby uciec. Ale w końcu za każdym razem poddawał się i dalej obiema stopami tkwił na białej linii, słuchając gwaru codziennie tych samych pasażerów, stających za jego plecami, podczas gdy ich wzrok osiadał mu na karku palącymi muśnięciami, które przypominały, że nadal jest przy życiu. W ciągu tych wszystkich lat pozostali pasażerowie nabrali wobec niego pobłażliwego szacunku, jakim ludzie otaczają niegroźnych wariatów. Guylain był wytchnieniem, które podczas dwudziestu minut jazdy odrywało ich od codziennej monotonii.

2

Ze zgrzytem hamulców pociąg znieruchomiał przy peronie. Guylain oderwał stopy od białej linii i wszedł na schodek wagonu. Czekał na niego wąski straponten po prawej stronie drzwi. Zawsze wolał pomarańczową twardość składanego siedzenia od miękkości wyściełanych ławeczek. Z czasem straponten stał się elementem rytuału. Gest rozkładania siedzenia miał w sobie coś symbolicznego, co dodawało mu otuchy. Wagon szarpnął i ruszył, a Guylain wyjął tekturową teczkę ze skórzanej aktówki, z którą nigdy się nie rozstawał. Otworzył ją i spomiędzy dwóch różowych jak landrynka bibułek ostrożnie wyciągnął pierwszą kartkę. Naddarty strzępek w jej lewym górnym rogu zawisł między jego palcami. Była to kartka z książki formatu trzynaście na dwadzieścia. Guylain przyglądał się jej przez dłuższą chwilę, po czym z powrotem położył na bibułce. Po chwili w wagonie zapadła cisza. Rozległo się jeszcze kilka pełnych nagany „ćśś”, aby powstrzymać niemilknące rozmowy. W końcu, jak każdego ranka, Guylain odchrząknął i zaczął czytać na głos.

„Sparaliżowany strachem, chłopiec stał z zaciśniętym gardłem i patrzył na szamocące się zwierzę przywiązane do drzwi stodoły. Mężczyzna zbliżył dłoń do pulsującej życiem szyi. Wąskie ostrze zagłębiło się bezszelestnie w biały puch. Z rany wytrysnął gorący gejzer, ochlapując karminowymi kroplami jego nadgarstek. Z rękawami podwiniętymi do łokci, kilkoma precyzyjnymi ruchami mężczyzna naciął futro. Potężnymi dłońmi pociągnął za skórę, która zsunęła się jak rękawiczka. Na koniec ukazało się w całej swej nagości drobne, umięśnione ciało królika, jeszcze dymiące ledwo zakończonym życiem. Paskudnie odarty ze skóry łeb zwisał bezwładnie, a wytrzeszczone oczy wpatrywały się w przestrzeń bez cienia wyrzutu”.

Słowa płynęły z jego ust długą litanią sylab tu i ówdzie rozdzielonych ciszą, w którą wdzierał się stukot jadącego wagonu, a wstający dzień tłukł się o zaparowane szyby. Wszyscy pasażerowie pociągu uważali Guylaina za lektora, dziwnego faceta, który dzień w dzień wyraźnym, dźwięcznym głosem czyta kilka wyciągniętych z teczki kartek. Były to urywki tekstów niemające między sobą najmniejszego związku. Obok fragmentu przepisu kucharskiego mogła się znaleźć strona numer czterdzieści osiem z ostatniego Goncourta, po urywku traktatu historycznego mógł się pojawić akapit z powieści kryminalnej. Treść nie miała dla Guylaina znaczenia. W jego oczach liczył się tylko sam akt czytania. Wszystkie teksty czytał z równą żarliwością. I za każdym razem magia działała. Spływające z jego warg słowa unosiły ze sobą odrobinę wstrętu, który nieodmiennie zaczynał go dusić, gdy zbliżał się do zakładu.

„Wreszcie ostrze noża otworzyło drzwi tajemnicy. Pociągłym ruchem ojciec opróżnił brzuch zwierzęcia, z którego wypłynęły dymiące wnętrzności. Łańcuszek flaków wylał się gwałtownie, jakby chciał pośpiesznie opuścić ciało, w którym tkwił uwięziony. Z królika pozostała już tylko zakrwawiona tuszka, zawinięta w kuchenną ścierkę. Po paru dniach pojawił się nowy królik. Kolejna kulka białego futra kicająca po klatce, z takimi samymi czerwonymi oczami, przyglądającymi się chłopcu zza królestwa zmarłych”.

Nawet nie unosząc głowy, Guylain delikatnie sięgnął po następną kartkę.

„Mężczyźni instynktownie przywarli twarzami do ziemi, w nieodpartym pragnieniu zagrzebania się, zakopania jak najgłębiej w jej bezpiecznej czeluści. Niektórzy gołymi rękoma rozdrapywali glebę jak oszalałe psy. Inni, zwinięci w kłębek, wystawiali bezbronne kręgosłupy na nadlatujące zewsząd śmiertelne odłamki. Wszyscy kulili się, ulegając prastaremu odruchowi. Wszyscy poza Josefem, który stał wyprostowany w samym sercu chaosu, bezsensownym gestem obejmując biały pień ogromnej, rosnącej przed nim brzozy. Ze szczelin w pokrywającej pień skórce spływała gęsta żywica; ciężkie krople soku sączyły się na powierzchni kory i z wolna toczyły w dół. Drzewo opróżniało się, podobnie jak Josef, po którego udzie płynął gorący strumień moczu. Przy każdej kolejnej eksplozji brzoza dygotała, stukała go w policzek, drżała w jego ramionach”.

Guylain przebiegł wzrokiem po kolejnych kilkunastu kartkach papieru wygrzebanych z teczki, gdy tymczasem pociąg dojechał do stacji. W chwili, gdy na jego podniebieniu gasł ślad ostatnich wypowiedzianych słów, Guylain po raz pierwszy od wejścia do wagonu spojrzał na pozostałych pasażerów. Jak często bywało, na ich twarzach dostrzegł zawód, a nawet smutek. Nie trwało to dłużej niż kichnięcie. Wagon szybko opustoszał. Guylain również wstał z miejsca. Straponten złożył się z suchym stukiem. Koniec ujęcia. Kobieta w średnim wieku wyszeptała mu na ucho słowa podziękowania. Guylain uśmiechnął się. Jak ma im wytłumaczyć, że nie robi tego dla nich? Zrezygnowany wyszedł z ciepłego wagonu, pozostawiając w środku kartki z dzisiejszego dnia. Lubił wiedzieć, że zostały w wagonie, bezpiecznie wciśnięte między oparcie a siedzenie strapontenu, z dala od zagłady, przed którą zostały uratowane. Na dworze deszcz padał ze zdwojoną siłą. Jak zawsze, gdy zbliżał się do zakładu, w głowie usłyszał chropawy głos starego Giuseppe: „Nie jesteś do tego stworzony, mały. Jeszcze tego nie wiesz, ale nie jesteś do tego stworzony”. Stary dobrze wiedział, o czym mówi, on, który nie znalazł niczego lepszego niż codzienna dawka podłego czerwonego wina, aby znaleźć w sobie odwagę do dalszego życia. Guylain nie słuchał go, naiwnie wierząc, że rutyna wszystko w końcu załatwi. Zaleje jego życie jak jesienna mgła, tłumiąc wszelkie myśli. Mimo upływu lat mdłości nadal podchodziły mu do gardła na sam widok wysokiego, brudnego i obdrapanego muru otaczającego zakład. Za tym murem, z dala od ludzkich spojrzeń czaiło się Ono. I Ono na niego czekało.

Przekład: Beata Geppert

Redakcja: Sylwia Bartkowska

Korekta: Małgorzata Kluska, Hanna Jagodzińska

Projekt graficzny okładki: Jacek Szewczyk

Fotografia wykorzystana na I stronie okładki: © Thomas Wightman Graphic Design, thomaswightman.co.uk

Skład i łamanie: Plus 2 Witold Kuśmierczyk

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

00-372 Warszawa, ul. Foksal 17

tel./faks (22) 646 05 10, 828 98 08

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-280-1780-1

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Aleksandra Łapińska / Virtualo Sp. z o.o.